PL24432B1 - Srodki zmieniajace napiecie powierzchniowe. - Google Patents

Description

Zwiazki zmieniajace napiecie powierz¬ chniowe i odporne na dzialanie soli wap- niaf np. sulfonowane alkohole tluszczowe, stosuje sie w handlu zazwyczaj w miesza¬ ninie z sola glauberska. Dodatek ten zwie¬ ksza wage produktu wielokrotnie, zmniej¬ sza dzialanie srodka wplywajacego na na¬ piecie powierzchniowe i w pewnych przy¬ padkach jest niepozadany.Stwierdzono, iz mozna znacznie polep¬ szyc wlasciwosci odpornych na dzialanie soli wapnia organicznych zwiazków zawie¬ rajacych w czasteczce przynajmniej jedna wyzsza reszte alifatyczna lub cykloalifa- tyczna, podstawiona lub niepodstawiona, i przynajmniej jedna grupe nadajaca zwiaz¬ kowi rozpuszczalnosc w wodzie, jesli sól glauberska zastapi sie calkowicie lub cze¬ sciowo z jednej strony rozpuszczalnymi w wodzie solami kwasów ubozszych w wode od kwasu ortofosforowego, a z drugiej stro¬ ny solami aromatycznych kwasów sulfono¬ wych. Jako fosforany ubozsze w wode od ortofosforanów moga byc uzyte np. pirofo- sforany potasowców, zwlaszcza obojetne, a ponadto rozpuszczalne w wodzie wielofo- sforany, glównie wielofosforany potasow¬ ców, np. Na5P3O10, Na6P40ls. Mozna rów¬ niez stosowac inne sole wymienionych kwa¬ sów, np. sole amonowe, a takze stosowac mieszaniny dwóch lub kilku soli wymienio¬ nego rodzaju. Ilosc dodatku moze wahac.giff801 sMiahicB l gjgMfcack zwlaszcza ko¬ rzystnymi okazaly sie te mieszaniny, w któ¬ rych zawartosc fosforanów nie przekracza zawartosci wymienionych zwia&ków orga¬ nicznych, np. 10 — 25%./ Jako sulfoniany aromatyczne stosuje sie w mysl wynalazku zwykle sole potasowac we podstawionych lub niepodstawioriych je¬ dno- lub dwusulfonowych kwasów benzenu lub naftalenu, np. kwasu a- lub fi - naftale- nosulfonowego wzglednie ich mieszaniny lub pochocHne; safe ^Ikylowanych kwasów arylosulfonowych takich jak kwas izopro- pylo - lub izobutyjonaftaknosulfonowy; kwasu / - chlorobenzeno - 4 - sulfonowego i 1 - nitrobenzeno - 3 - sulfonowego. Moga byc równiez stosowane sole sodowe lub po- tasawg sulfonowanych weglowodorów wie¬ lopierscieniowych, np. sole kwasu al -, a 3 - antracenodwusulfonowego Stlbó kwasu <- fenantrenosulfonowego. Ilosc tych dodat¬ ków waha sie równiez w zaleznosci od ilo¬ sci innych czesci skladowych i zastosowa¬ nia.Jako grupy nadajace zwiazkom aktyw¬ nym rozpuszczalnosc w wodzie itiozna przytoczyc grupe sulfonowa, grupe sulfino- wa, grupe estrowa kwasu siarkowego, gru¬ pe kwasu N - sulfonowego, grupe estrowa kwasu fosforowego, tiosiarkowego, czwarto¬ rzedowa grupe amonowa, ponadto takie grupy, w których nagromadzone sa grupy wielowodorotlenowe lub wieloeterowe.Wymienione grupy moga byc podstawione potasowcami, grupa amonowa albo rodni¬ kami organicznymi. Czwartorzedowe zwiaz¬ ki amonowe stosuje sie w postaci soli z kwasami, np. z kwasem solnym.Grupa nadajaca rozpuszczalnosc w wo¬ dzie moze byc polaczona z wyzsza reszta alifatyczna lub cykloalifatyczna bezposred¬ nio lub za pomoca tlenu, siarki lub azotu.Dodatek wymienionych fosforanów i a- romatycznych sulfonianów oddzialywa w sposób wielostronny. Dzieki temu dodatko¬ wi rozpuszczanie sie w wodzie srodków zmieniajacych napiecie powierzchniowe przebiega w sposób równomierny. Szybkosc rozpuszczania i rozpuszczalnosc zostaje zwiekszana. Dodatki powyzsze wplywaja równiez kofzystnifc na zdolnosc pieniaca wodnych roztworów wymienionych srod¬ ków. Odpornosc tych roztworów na dziala¬ nie soli metali ziem alkalicznych i sole me¬ tali ciezkich zostaje zwiekszona. Jesli srod¬ ki maja postac stala, osiaga sie te dalsza korzysc, iz dzieki dodatkowi wymienionych fosforanów i sulfonianów wplywa sie do¬ datnio na wage pewnej (jednostki) objeto¬ sci produktu. Mozna bowiem przeprowa¬ dzic srodki aktywne przez rozpylanie w produkty nie pylace, które wykazuja wage mniejsza niz 130 g na litr, umozliwiajac la¬ twe dawkowanie malych ilosci tych cen¬ nych produktów. Produkty sklonne do spie¬ kania staja sie dzieki powyzszym dodatkom zdatne do przechowywania i odporniejsze na mechaniczne wplywy podczas trans¬ portu.Srodki wedlug wynalazku mozna stoso¬ wac do wytwarzania piany, emulgowania, rozpraszania, zwilzania, rozdrabniania, roz¬ puszczania i t. d. w najrózniejszych gale¬ ziach przemyslu. Mozna je stosowac np. do wyrobu mydel, smarów, pokostów, srodków impregnacyjnych, plastrów i t. d., jako srodki pomocnicze w przemysle skórnym, futrzanym, a zwlaszcza w przemysle wló" Menniczym do najróznorodniejszych proce¬ sów, np. do ozywiania, do apreturowania za pomoca srodków odpychajacych wode, do barwienia. Mozna je równiez stosowac do prania, czyszczenia, bielenia materialów wlókienniczych, bielizny i t. d.Srodki wedlug wynalazku mozna rów¬ niez mieszac z innymi znanymi srodkami.Mozna je stosowac w obojetnych i alka¬ licznych roztworach, a takze w takich, któ¬ re zawieraja elektrolity, np. razem z sola¬ mi alkalicznymi, np. weglanami potasow- ców, fosforanem trójsodowym i innymi or- tofosforanami potasfcwcow, meta i podlo* - 2 —sfodatoaMl j$&&siMS6ihl ¦ szMetti' ¦ wodnym metakrzcmianami potasowców, boraksem lub boranami potasowców. Ponadto mozna je stosowac razem ze srodkami kwasnymi, np. kwasnym siarczanem sodu. Srodki we¬ dlug wynalazku niniejszego mozna stoso¬ wac w obecnosci zwiazków oddajacych tlen, np. nadtlenku wodoru, nadboranów, nadweglanów, nadfosforanów i t. d., zwla- szcza ich soli potasowcowych. Wreszcie mozna je stosowac razem z innymi srodka¬ mi zwilzajacymi, pieniacymi, rozpraszaja¬ cymi, pioracymi, oczyszczajacymi, zmiek¬ czajacymi, pluczacymi, przenikajacymi i t. d.Mozna je równiez stosowac w miesza¬ ninie z rozpuszczalnikami, np. weglowodo¬ rami, alkoholami i t. d., albo w mieszaninie ze srodkami przetluszczajacymi, enzymami, np. ureaza, pankreatyna.Wymienione mieszaniny wytwarza sie znanymi sposobami w mieszarkach, mly¬ nach kulowych lub podobnych urzadze¬ niach. Ponadto mieszanie mozna uskutecz¬ niac przez rozpylanie. Gotowe mieszaniny mozna wprowadzac do handlu wzglednie mozna mieszac poszczególne skladniki na miejscu uzycia. Mozna je równiez rozpusz¬ czac oddzielnie albo równoczesnie w cie¬ czach albo mieszac ze soba roztwory sklad¬ ników poszczególnych.Produkty wedlug wynalazku niniejsze¬ go mozna wprowadzac do handlu w posta¬ ci stalej, np. proszku, platków, kawalków, krajanki. Mozna je równiez wprowadzac w postaci rozpuszczonej w cieczy albo e- mulsji, ciasta albo pasty lub kremu.Roztwory przyrzadzone z nowymi tymi srodkami aktywnymi mozna stosowac na zimno lub na cieplo.Przyklad L 45 czesci wagowych tech¬ nicznej pasty sulfonianu alkoholu tluszczo¬ wego zawierajacej 70% kwasnej soli sodo¬ wej estru dodecylosiarkowego i 5% siar¬ czanu sodu ugniata sie w mieszarce z 25 czesciami kalcynowanego pirofosforanu ceTtfenróodftwegwi 30 czesciami maftalenosul- fonianu sodu. Mieszanine suszy sie i na¬ stepnie proszkuje. Produkt jest doskonalym srodkiem pioracym i czyszczacym, którego zdolnosc czyszczenia jest znacznie lepsza niz zwyklego sulfonianu alkoholu tluszczo¬ wego* Przyklad II. Produkt otrzymany w gniotowniku z 30 czesci wagowych soli so¬ dowych mieszaniny alkoholi tluszczowych otrzymanej przez redukcje kwasów oleju kokosowego, 25 czesci benzenosulfonianu sodu, 20 czesci polifosforanu sodu o wzo¬ rze iVa6P4013, 5 czesci nadboranu sodu i 20 czesci wody suszy sie i miele w mlynie kulowym. Otrzymany srodek pioracy od¬ znacza sie doskonala zdolnoscia rozpusz¬ czania i sila czyszczenia.Przyklad III. 50 czesci wagowych soli sodowej produktu sulfonowania n - oktylo- cykloheksanolu miesza sie dobrze z 20 cze¬ sciami wagowymi pirofosforanu czterosodo- wego, 10 czesciami naftalenosulfonianu so¬ du, 15 czesciami siarczanu sodu i 5 czescia¬ mi nadboranu sodu. Otrzymuje sie swietny srodek pioracy i czyszczacy.Przyklad IV. 470 czesci wagowych technicznej mieszaniny soli sodowych estru kwasu siarkowego i uwodornionego alkyla- krezolu o wzorze H0 R- H H H H -CH0 -OS03Na w którym R oznacza C^Hii do Cl4//29, h. 75 czesci pirofosforanu czterosodowego, 200 czesci naftalenosulfonianu sodu i 225 cze¬ sci wagowych bezwodnego siarczanu sodu rozpuszcza sie w 3 500 czesciach wody.Bezbarwny produkt otrzymany przez roz¬ pylenie roztworu w temperaturze 120°C posiada nadzwyczaj duza objetosc. Rozpu- — 3 —szcza sie on klarownie w wodzie i nadaje sie doskonale jako srodek do prania deli¬ katnych materialów* Zamiast wymienionych pochodnych krezolu mozna stosowac z ko- tfo H, H„ H2 #2 Hn H0 CHn 33 czesci cetylosiarczanu, 67 oktodecylo- siarczanu sodu, 75 czesci pirofosforanu so¬ du, 200 czesci wagowych naftalenosulfonia- nu sodu i 185 czesci bezwodnego siarczanu sodu rozpuszcza sie w 4 500 czesciach wo¬ dy. Przez rozpylenie tego roztworu w tem¬ peraturze 110° otrzymuje sie bezbarwny proszek, którego klarowny roztwór wodny nadaje sie do czyszczenia materialów de¬ likatnych.Przyklad VI. 470 czesci wagowych sul¬ fonianu sodowego, produktu otrzymanego przez kondensacje zwiazku podanego w przykladzie V z technicznym o - krezolem, 75 czesci wagowych pirofosforanu sodu, 150 czesci bezwodnego siarczanu sodu i 305 czesci naftalenosulfonianu sodu rozpuszcza sie w 3 750 czesciach wody. Roztwór rozpy¬ la sie w temperaturze 105°C. Otrzymuje sie bezbarwny sproszkowany srodek czysz¬ czacy, który wyróznia sie malym ciezarem wlasciwym oraz znaczna trwaloscia przy przechowywaniu i nadaje sie jako srodek czyszczacy do celów kosmetycznych. Jezeli w powyzszej mieszaninie zastapi sie 50 cze- rzyscia sulfonian dekahydronaftylometylo- cykloheksanolu.Przyklad V. 440 czesci wagowych tech¬ nicznego zwiazku o wzorze H2 ^ CH5 ffo u)O.SO,Na, ffo sci wagowych bezwodnego siarczanu sodu 50 czesciami bezwodnej sody, to otrzymuje sie doskonaly srodek do mycia. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Srodek zmieniajacy napiecie powierzch¬ niowe, znamienny tym, ze sklada sie ze zwiazków organicznych odpornych na dzia¬ lanie soli wapnia, posiadajacych w cza¬ steczce przynajmniej jedna wyzsza reszte alifatyczna lub cykloalifatyczna, podsta¬ wiona lub niepodstawiona, i przynajmniej jedna grupe nadajaca tym zwiazkom roz¬ puszczalnosc w wodzie umieszczona na koncu lub prawie na koncu lancucha, roz¬ puszczalnych w wodzie soli kwasów fosfo¬ rowych ubozszych w wode od kwasu orto¬ fosforowego oraz soli sulfokwasów aroma¬ tycznych. Henkel & Cie., G. m. b. H. Zastepca: Inz. F. Winnicki, rzecznik patentowy. fS Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL