W ciagarkach i wrzecioniarkach na gór¬ ne walki przyrzadów wyciagowych wy¬ wiera sie, w celu dostatecznego scisniecia tasm, nacisk za pomoca siodelek lub pre¬ tów posrednich obciazonych ciezarkami u- mieszczonymi w dolnej czesci maszyny.Cieglo naciskowe, na którym zawieszony jest ciezarek bezposrednio lub posrednio, zawadza podczas pracy przyrzadów wy¬ ciagowych, poniewaz utrudnia czyszcze¬ nie popnzecznicy podtrzymujacej przyrza¬ dy wyciaigowef a oprócz tego utrudnia za¬ kladanie i wyjmowanie dolnych szczotek oczyszczajacych, wskutek czego czesto po¬ woduje zrywanie sie nici.W celu usuniecia tej niedogodnosci proponowano stosowanie urzadzen we¬ dlug patentów Nr 20341 i Nr 22 965, w których zebatka podtrzymujaca ciezarek jest przeniesiona dzieki zastosowaniu u- kladu dzwigni dalej ku tylowi maszyny lub tez w ogóle jest usunieta wskutek za¬ stapienia ciezarka sprezyna. W ten sposób czyszczenie maszyny i zakladanie oraz wyjmowanie szczotek czyszczacych staje sie latwiejsze; ponadto zyskuje sie inne wazne zalety, np. zmniejszenie wagi ma¬ szyny oraz unikniecie nierównomiernego nacisku wystepujacego podczas wstrzasów lub wahan ciezarków.Urzadzenia naciskowe sa poza tym u- mieszczone w ten sposób, iz przy zwalnia-niu ciegla naciikoWezo recznie, np. przez podniesienie siodelka, zostaja one przy¬ trzymane w polozeniu, w którym nie dzia¬ laja na to cieglo, a siodelka naciskowe po¬ zostaja uniesione nie wymagajac do tego celu zdejmowania ciezarka z urzadzenia naciskowego lub zwalniania sprezyny.Urzadzenia te daly w praktyce dosko¬ nale wyniki, jednakze sa one zbyt zlozone.Urzadzenie naciskowe wedlug wynalazku niniejszego jest konstaukcyjnie prostsze o- raz tansze od Wspomnianych urzadzen i posiada te same zalety.Urzadzenie naciskowi wedlug wyna¬ lazku posiada rame przymocowana do bel¬ ki umieszczonej wzdluz maszyny tak, iz ramy odpowiadajace róznym przyrzadom wyciagowym zachowuja swe niezmienne polozenie. Rama odpowiadajaca pod wzgledem swego dzialania ramie wedlug patentu Nr 22 965 posiada w niniejszym przypadku tylko jedna dzwignie, która przeciwstawia sie naporowi sprezyny opie¬ rajacej sie jednym koncem na ramie. Dzwi¬ gnia ta jest zakonczona na wolnym kon¬ cu haczykiem, który zaczepia o cieglo, tak iz w wyniku otrzymuje sie nadzwyczajne uproszczenie calej konstrukcji.Gdy siodelko ma byc podniesione, a przyrzad wyciagowy powinien pozostac nieobciazony, wówczas do dzwigni nalezy dodac specjalny narzad zapadkowy, który zapada przy podniesieniu ciegla nacisko¬ wego do wrebu ramy lub dzwigni utrzy¬ mujac dzwignie w polozeniu podniesio¬ nym, przy czyim sprezyna pozostaje nie¬ czynna. Chcac nastepnie znowu obciazyc przyrzad wyciagowy nalezy siodelko naci¬ snac recznie w dól, aby cieglo przesunelo zapadke, która wypada wówczas z wrebu, tak iz sprezyna znowu moze dzialac na dzwignie.W dalszym rozwinieciu tej mysli prze¬ wodniej mozna wspomniany wynik osia¬ gnac jeszcze prosciej,, jezeli siodelko na¬ ciskowe po zwolnieniu go reka pozostaje podniesione bez uzycia osobnej zapadki na dzwigni; urzadzenie wówczas jest wy¬ konana tak, iz rama, dzwignia i sprezyna stanowia uklad o równowadze chwiejnej, wskutek czego po przejsciu ciegla poza o- kreslone polozenie sprezyna dazy do u- trzymania ciegla w polozeniu podniesio¬ nym, a przyrzad wyciagowy — w stanie nieobciazonym.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Fig. 1 i 2 uwidoczniaja najprostsza postac urzadze¬ nia wedlug wynalazku w zastosowaniu do ciagarki o zhkcznynf Wyciaganiu z pasami lub do ciagarki z walcami; fig. 3 i 4 — in¬ na odmiane urzadzenia wedlug wynalazku z zapadka, przy czym urzadzenie zajmuje na fig. 3 zwykle polozenie robocze, na fig. 4 zas cieglo naciskowe jest podniesione, .) a dzwignia jest odchylona za pomoca na¬ rzadu ryglujacego; fig. 5 i 6 przedstawia¬ ja inna odmiane wykonania; wynalazku z narzadem ryglujacym w polozeniu robo¬ czym i w pojozeniti nieczynnym, przy czym narzad ryglujacy jest umocowany nie na dzwigni, lecz na ramie; fig. 7 i 8 — czwar¬ ta odmiane urzadzenia wedlug wynalazku w polozeniu roboczym i w polozeniu nie¬ czynnym, przy czym sprezyna obciazaja¬ ca dzwignie sluzy jednoczesnie jako na¬ rzad ryglujacy; fig. 9 — 12 — dwie inne odmiany wykonania w polozeniu roboczym i polozeniu nieczynnym, z dzwignia osa¬ dzona obrotowo na belce ramy, wreszcie fig. 13 i 14 — dwie inne odmiany, w któ¬ rych zamiast sprezyny cisnacej stosuje sie sprezyne ciagnaca.Urzadzenie naciskowe wedlug wyna¬ lazku nadaje sie na ogól do wszelkich ro-^ dzajów przyrzadów wyciagowych. Na fig. 1 uwidocznione jest urzadzenie przystoso¬ wane do przyrzadu wyciagowego o duzym wyciagu z pasami, na fig. 2 zas uwidocz¬ niony jest zwykly przyrzad wyciagowy z trzema parami walków.W obydwóch przypadkach na walki - 2 -wywieraja nacisk siodelka 1, 2 dowolnego ksztaltu, przy czym nacisk ten zostaje przeniesiony z narzadów naciskajacych na siodelko za pomoca ciegla naciskowego 3.Urzadzenie naciskowe wedlug wyna¬ lazku przedstawione na fig- 1 i 2 posiada najprostsza konstrukcje. Urzadzenie to sklada sie z dwóch plytek bocznych 4 polaczonych ze soba za pomoca mocnej poprzecznicy 6 lub w inny sposób takf iz pozostaja one równoleglymi w niewielkiej od siebie odleglosci, tworzac rame urza¬ dzenia przymocowana do sztaby 5 umie¬ szczonej wzdluz maszyny w ten sposób, iz sluzy ona jako obsada calego szeregu u- rzadzen naciskowych. Na rysunku sztaba posiada przekrój szesciokatny w celu ula¬ twienia zakladania ramy, lecz oczywiscie przekrój ten moze byc inny, byle tylko za¬ pewnial nieodchylne polozenie ramy na belce. Plytka 4 posiada ramie z wystepem 7, który stanowi punkt oparcia cylindra skladajacego sie z dwóch pokrywek 9, w którym umieszczona jest sprezyna 10, któ¬ ra zastepuje zwykly ciezarek i sluzy do obciazania przyrzadu wyciagowego. W ra¬ mie 4 — 6 zawieszona jest ponadto za po¬ moca czopa 11 dzwignia 12, która na kon¬ cu tylnym posiada wystep 13 stanowiacy oparcie górnej pokrywki 9 sprezyny 10, a na przednim koncu posiada haczyk 14, z którym polaczone jest cieglo 3.Dzialanie sprezyny 10, jak widac wy¬ raznie na rysunku, zostaje przeniesione za pomoca dzwigni 12 na cieglo naciskowe 3 i dalej na siodelko 1, 2 obciazajace górne walki. Jesli sprezyna 10 jest dostatecznie silna, to otrzymuje sie urzadzenie nacisko¬ we zastepuj ace zwykle urzadzenia z obcia¬ zeniem ciezarkowym i posiadajace szereg powaznych zalet. Przede wszystkim urza¬ dzenie, jak juz wspomniano wyzej,, pozo¬ staje w pewnej odleglosci nad lawka wal¬ kowa 15 podtrzymujaca podstawki przy¬ rzadu wyciagQwegoi w ten sposób, iz lacz¬ niki, dzwignie i inne narzady nie tamuja dostepu do stolu 15 i nie utrudniaja zakla¬ dania i wyjmowania dolnych szczotek czy¬ szczacych 16.Zastosowanie do obciazania walków sprezyny zamiast ciezarka wykazuje po¬ nadto te zalete, ze sprezyna posiada znacznie mniejsza bezwladnosc niz cieza¬ rek, a wiec drgania i wstrzasy maszyny nie oddzialywaja na obciazenie walków przyrzadu wyciagowego, dzieki czemu ci¬ snienie wywierane na walki pozostaje za¬ wsze jednakowe, tak iz otrzymuje sie nit¬ ke o lepszych wlasciwosciach.Jezeli przednie siodelko naciskowe 1 po recznym zwolnieniu ma pozostawac w podniesionym polozeniu, a przyrzad wy¬ ciagowy ma pozostawac nieobciazonym, to dzwignia 12 zostaje wyposazona w jedna lub kilka zapadek tak, iz dzwignia ta zo¬ staje przytrzymana, natomiast cieglo na¬ ciskowe 3 i siodelko 1 pozostaja uniesione, jezeli dzwignia ta przez podniesienie ciegla 3 zostanie obrócona w okreslone poloze¬ nie, co jest zaznaczone na nastepnych fi¬ gurach rysunku.W odmianie wykonania wedlug fig. 3 i 4 dzwignia 17 jest osadzona obrotowo na ramie 4 — 6 za pomoca czopa 18. Dzwi¬ gnia 17 posiada narzad zapadkowy 20 po¬ laczony z nia za pomoca czopa 19, przy czym narzad ten moze obracac sie wzgle- dein dzwigni 17 o pewien kat pod dziala¬ niem sprezyny 21. Narzad zapadkowy 20 wspóldziala z oporkiem lub krazkiem 22 osadzonym w ramie 4. Narzad zapadko¬ wy oprócz wrebu posiada plaszczyzne ro-, bocza 23, która zwykle opiera sie na kraz¬ ku 22, me przeszkadzajaca jednak urucho¬ mieniu dzwigni 17. Po podniesieniu jednak ciegla 3 i obróceniu dzwigni 17 dzwignia ta pociaga równiez narzad zapadkowy 20.Po obróceniu dzwigni o okreslony kat kra¬ zek 22 zapada do wrejbu 24 narzadu za¬ padkowego zatrzymujac urzadzenie w po¬ lozeniu wedlug fig. 4. W polozeniu tym dzwignia 17 jest zaryglowana za pomoca — 3 —n&fzadit zapadkowego 26, chociaz sprezy¬ na W pófcostaje scisnieta, a wiec cieglo 3 i siodelko 1 pozostaja uniesionymi i nie wywieraja nacisku ntt walce wyciagar¬ ki.Narzad zapadkowy 20 posiada na przednim konca górna krawedz 25, która w polozeniu wedlug fig. 4 wystaje ponad podstawe haczyka 14. W tym polozeniu koniec ciegla 3, z chwila nacisniecia go w dól, opiera sie na krawedzi 25 narzadu za- padkowego 20 przechylajac narzadi zapad¬ kowy. Wreb 24 odsuwa sie od krazka 22 tak, iz dzwignia 17 moze znowu pracowac normalnie pod dzialaniem sprezyny 10 i obciazac walki wyciagowe.Fig. 5 i 6 uwidoczniaja inna odmiane tego urzadzenia, przy czym narzad zapad¬ kowy! 28 jest osadzony w ramie 4 — 6 za¬ miast w samej dzwigni. Dzwignia 26 obra¬ ca sie na czopie 2% umocowanym w ramie 4 — 6, natomiast narzad ruglu*jacy 28 jest Osadzony obrotowo na czopie 29 umie¬ szczonym w tej samej ramie 4 i pozostaje pod dzialaniem sprezyny 30. Narzad za¬ padkowy 28 posiada oporek 31, który o- piera sie na wolnym koncu dzwigni 26, a podczas obrotu dzwigni 26 wywolanego podniesieniem ciegla 3 oporek 31 zapada do wrebu 32 dzwigni 26 ryglujac urzadze¬ nie w polozeniu wedlug fig. 6.Aby walki byly znów obciazone, trze¬ ba tylko nacisnac w dól cieglo 3, które wówczas naciska, jak wyzej, krawedz 33 narzadu zapadkowego 28 i uwalnia go od dzwigni 26; wówczas znów zaczyna dzialac sprezyna 10.Fig, 7 i 8 uwidoczniaja odmiany wy¬ konania, wynalazku, w których zaryglowa¬ nie dzwigni powoduje wlasna sprezyna obciazajaca 10.W tej: odmianie urzadzenia rama 4 jest równiez nasadzona na sztabe 5 i posiada przedluzenie z wystepem 7 sluzacym j*ko punkt oparcia pokrywki 9 sprezyny 10.Dzwignia 34 jest osadzona, jak i w po¬ przednio opisanych urzadzeniach, w ramie 4 za pomoca czopa 35. Tylny koniec 36 dzwigni fest zaokraglony, dzieki czemu spelnia zadanie nie tylko punktu oparcia pokrywki 9 sprezyny, lecz równiez prze¬ gubu pomiedzy dzwignia 34 a tuleja 9.Wymiary i wzajemny uklad tych na¬ rzadów jest obrany w ten sposób, aby ra¬ ma 4, dzwignia 34 i pokrywka 9 sprezyny tworzyly przegub kolankowy lub uklad dzwigni o równowadze chwiejnej. W polo¬ zeniu roboczym przedstawionym na fig. 7 przegub 36 znajduje sie ponad linia 37 — 37 laczaca czop 35 dzwigni 34 i wystep 7 t. j. punkt oparcia pokrywki 9 na ramie 4.Dzieki temu sprezyna 10 naciska dzwignie 34 w takim kierunku, iz pociaga cieglo 3 w dól. Jezeli natomiast dzwignia 34 zosta¬ nie wychylona przez podniesienie ciegla 3, wówczas przyjmie polozenie, w którym przegub 36 przejdzie na druga strone linii 37 — 37. Od tej chwili sprezyna 10 dazy do obrócenia dzwigni 34 w kierunku prze¬ ciwnym, a wiec wypycha cieglo 3 w góre tak, iz pod dzialaniem samej tylko sprezy¬ ny 10 zarówno cieglo 3, jak i siodelko po¬ zostaja w polozeniu zwolnionym.Ruch dzwigni 34 jest ograniczony za pomoca trzpienia 38 umieszczonego w pro¬ wadnicy 39.W tej odmianie urzadzenia, w poloze¬ niu wedlug fig. 8, t. j. gdy degloi 3 jest podniesione, wystarcza nacisnac to cieglo w dól, aby cofnac dzwignie 34. Jezeli wte¬ dy przegub 36 znowu przejdzie przez linie 37 — 37, to urzadzenie moze znów praco¬ wac w polozeniu wedlug fig. 7.Fig. 9 i 10 uwidoczniaja nieco odmien¬ na postac urzadzenia, w którym dzwignia 34 moze obracac sie na osi sztaby 5. W tym celu rama 4 jest wyposazona w okra¬ gla tarcze #0 nasadzona na sztabe 5 i slu¬ zaca jako os obrotu dzwigni 34. Poza tym konstrukcja jest taka sama jak na fig. 7 i 8. W polozeniu wedlug fig. 9, t. j. wtedy, gdy przegub 36 znajduje sie ponad linia — 4 —37 — 37, pokrywka 9 popycha dzwinie 34 w kierunku obciazania przyrzadu wyciago¬ wego za posrednictwem ciegla 3. Jednak po odchyleniu dzwigni 34 o taki kat, aby przegub 36 znalazl sie pod linia 37 — 37, sprezyna 10 dazy do obrócenia dzwigni w kierunku przeciwnym utrzymujac przyrzad wyciagowy w stanie nieobciazonym.Fig. 11 i 12 uwidoczniaja konstrukcje posiadajaca nieco odmienne szczególy.Równiez i w tej konstrukcji rama 4 jest wyposazona w tarcze okragla 40 nasadzo¬ na na sztabe 5 i sluzaca jako os obrotu dzwigni 34. Rozmieszczenie poszczegól¬ nych narzadów jest jednak tego rodzaju, iz cale urzadzenie zabiera mniej miejsca, dzieki czemu nadaje sie szczególnie tam, gdzie potrzeba liczyc sie z brakiem miej¬ sca. I tu równiez zespól jest zestawiony w ten sposób, aby w zaleznosci od poloze¬ nia przegubu 36 wzgledem linii laczacej 37 — 37 urzadzenie zajmowalo polozenie obciazenia lub zwolnienia walków przy¬ rzadu wyciagowego.W urzadzeniach wedlug fig. 9 — 12 ruch dzwigni 34 jest równiez ograniczony za pomoca trzpienia 38 i prowadnicy 39.Fig. 13 uwidocznia postac urzadzenia podobna w ogólnych zarysach do urzadzen opisanych wyzej, lecz posiadajaca sprezy¬ ne ciagnaca zamiast sprezyny cisnacej. W ramie 4 za pomoca czopa 41 osadzona jest dzwignia 42, na której z kolei za po¬ moca czopa 43 osadzony jest obrotowoi pret 44 polaczony ze sprezyna ciagnaca 10. W polozeniu wedlug fig. 13 sprezyna) 10 dzia¬ la w takim kierunku, iz cieglo naciskowe 3 podlega ciagfnieniu w dól. Z chwila jed¬ nak podniesienia ciegla naciskowego reka cieglo 44 znajdzie sie ponadl czopem 41.Od tej chwili sprezyna 10 zaczyna dzialac w kierunku przeciwnym, t. j. dazy do podniesienia dzwigni 42 i ciegla 3. Kat odchylenia dzwigni 42 jest ograniczony za pomoca oporków 50.Fig. 14 uwidocznia odmienna postac wykonania urzadzenia ze sprezyna ciagna¬ ca. W ramie 4 — 6 osadzona jest za pomo¬ ca czopa 46 dzwignia 45. Dzwignia ta po¬ siada na tylnym koncu haczyk 47, na któ¬ rym zamocowana jest sprezyna 10. Drugi koniec sprezyny 10 jest zaczepiony o nie¬ ruchomy oporek 48 ramy za posrednic¬ twem ciegla 49. W polozeniu zaznaczonym na rysunku dzwignia 45 pod dzialaniem sprezyny 10 ciagnie cieglo 3 w dól. Jed¬ nakze z chwila podniesienia ciegla 3 re¬ ka cieglo 49 przejdzie pod czop 46 dzwigni 45. Wówczas sprezyna 10 powoduje obró¬ cenie sie dzwigni 45 w kierunku przeciw¬ nym podkioszac cieglo 3. Oporki 50 sluza do ograniczenia wychylen dzwigni 45.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc wykonane równiez w sposób odmienny niz na rysunku, z tym zastrzezeniem jed¬ nak, aby posiadalo swe istotne cechy, a wiec nieruchoma rame podtrzymujaca jedna tylko dzwignie, która dziala bezpo¬ srednio na cieglo 3 pod dzialaniem spre¬ zyny. PL