W patencie Nr 20 603 opisano sposób wytwarzania srodków zwilzajacych, pienia¬ cych i rozpraszajacych w postaci siarcza¬ nów glukozydów z cukrów i jednowarto- sciowych alkoholi alifatycznych, który polega na tym, ze wytwarzanie glukozy¬ dów oraz sulfonowanie uskutecznia sie w jednym zabiegu.Obecnie wykryto, ze w sposób podobny mozna z cukrów i wysoko spolimeryzowa- nych weglowodanów z jednej strony oraz alkoholi lub fenoli lub ich produktów pod¬ stawienia z drugiej strony wytwarzac równiez i estry innych kwasów mineral¬ nych dzialajac na skladniki powyzsze mocnymi kwasami nieorganicznymi, ich bezwodnikami albo chlorkami, zwlaszcza kwasem fosforowym, bezwodnikiem fosfo¬ rowym, tlenochlorkiem fosforu albo mie- szamina tych zwiazków. Estry te, dzieki swemu silnemu dzialaniu na napiecie po¬ wierzchniowe, moga byc uizyte w postaci wolnej lub w postaci soli z zasiadania, amo¬ niakiem lub organicznymi zasadami jako srodki piorace, rozpraszajace i wytwarza¬ jace! piame. Duza zaleta tych zwiazków jest calkowita ich odpornosc na dzialanie elek¬ trolitów; dzieki temu nadaja sie one rów¬ niez do uzytku nawet w wodzie twardej, morskiej lub w kapielach farbiarskich za¬ wierajacych sole metali.Przyklad. 100 g cukru gronowego w po¬ staci proszku wprowadza sie w tempera¬ turze 40° — 45°C do mieszaniny 900 gkwasu fosforowego i 100 g pieciotlenku fo¬ sforu, a nastepnie powoli mieszajac doda¬ je sie do niej 165 g alkoholu laurowego.Miesza sie jeszcze w ciagu pól godziny, wylewa mase na lód i zadaje taka iloscia alkoholu butylowego, azeby oddzielila sie kwasna woda. Wode te odciaga sie. Nastep¬ nie mieszanine reakcyjna zobojetnia sie lu¬ giem sodowym o 38° Be i otrzymuje pro¬ dukt w postaci pasty, która mozna otrzy¬ mac w stanie bezwodnym przez wysusze¬ nie. Suszenie uskutecznia sie najlepiej w suszarce rozpylajacej.Podobnie jak w przypadku otrzymy¬ wania siarczanów glukoizydów, takze i tu¬ taj zamiast alkoholu butylowego mozna sto¬ sowac inne rozpuszczalniki, np. pirydyne albo metylocyklo - heksanol. Zamiast od¬ dzielac kwasna wode mozna równiez zobo¬ jetniac cala mase i przez odparowanie wy- osabniac produkt suchy, z którego ewentu¬ alnie przez obróbke organicznymi rozpu¬ szczalnikami mozna wydzielic sól nieorga¬ niczna.W podobny sposób mozna wytwarzac fosforany glukozydów innych nizszych lub wyzszych alkoholi alifatycznych, alkoholi cykloalifatycznych lub aromatycznych, fe¬ noli albo tez produktów podstawienia tych zwiazków, np. pochodnych aminowych, chlorowych lub karboksylowych. Zamiast glukozy mozna równiez jako produkt wyj¬ sciowy stosowac inne odmiany cukru lub wysoko spolimeryzowane weglowodany, np. skrobie. Zamiast kwasu fosforowego i jego pochodnych mozna stosowac np. kwas fosforawy i jego pochodne albo inne dostatecznie mocne tlenowe kwasy nieor¬ ganiczne z wyjatkiem kwasów siarkowych.Wreszcie mozna otrzymywac równiez zwiazki z rozmaitymi resztami alkoholowy¬ mi albo kwasowymi stosujac mieszaniny alkoholi lub kwasów w analogiczny sposób.Produkty te mozna stosowac w taki sposób i do tych samych celów, co i sulfo¬ niany wolnych alkoholi tluszczowych. PL PL