Przy samoczynnem blokowaniu odcin¬ ków linjowych nalezy miedzy nastepujace- mi po' sobie sygnalami wytworzyc taka za¬ leznosc, aby sygnal odcinka blokowanego, nastawiony przez pociag na wjazd za¬ mkniety, mógl byc znowu nastawiony na wjazd otwarty dopiero wtedy, gdy najbliz¬ szy sygnal za pociagiem zostanie kolejno nastawiony na wjazd zamkniety. Odbywa sie to zwykle dzieki urzadzeniom elek¬ trycznym zapomoca tak zwanych przewo¬ dów zaleznosci blokowej miedzy poszcze- gólnemi sygnalami blokowemi.Proponowano juz usuwanie przewodów przez zastosowanie przekazników odcinko¬ wych, dajacych sie nastawiac na trzy po¬ lozenia, do rozrzadzania trójznacznemi sygnalami, przyczem utrzymywana jest przymusowa kolejnosc polozen przekazni¬ ków wzglednie sygnalów od polozenia na wjazd zamkniety poprzez polozenie ostrze¬ gawcze do polozenia na wjazd otwarty.Ten rodzaj zaleznosci blokowej jest jed¬ nak klopotliwy i nie zawsze moze byc u- zyty z cala pewnoscia, np. nie moze byc u- zyty do sygnalów dwuznacznych, przy któ¬ rych zwykle do wlaczania obydwóch sygna¬ lów stosuje sie tylko przekazniki, dajace sie nastawiac na dwa polozenia. W celu wytworzenia zaleznosci w powyzej wspo¬ mniany sposób nalezaloby stosowac prze¬ kazniki do nastawiania na trzy polozeniarówniez i dla sygnalów dwuznacznych. Ma to jednak* róziie mne nikogodnosci, które usuwa niniejszy wyna|i|zek.Wedlug wfynktózku /zaleznosc miedzy poszczególnemi sygnalami otrzymuje sie bez przewodów przy pomocy specjalnego przekaznika kontrolnego, który opada przy zajeciu przez pociag odcinka blokowanego i wylacza prad obwodu torowego przyna¬ leznej linji blokowej tak dlugo, az najbliz¬ szy sygnal za pociagiem zostanie nastawio¬ ny kolejno na wjazd zamkniety. Ten prze¬ kaznik pomocniczy przylacza sie przytem po tej stronie obwodu torowego, która znaj¬ duje sie najblizej sasiedniego sygnalu blo¬ kujacego. Przekaznik jest zasilany przez ten sam transformator, który zasila caly obwód torowy i wlasciwy przekaznik blo¬ kowy, opada zas wtedy, gdy pociag zajmu¬ je dany odcinek toru, zwierajac przytem równiez przekaznik kontrolny. Szczególna zaleta wynalazku polega na tern, ze prze¬ kaznik kontrolny moze sluzyc nietylko do dozorowania opadania przekaznika bloko¬ wego najblizszego odcinka blokowego, lecz równiez do dozorowania lampy sygnalowej sygnalu najblizszego odcinka blokowego, przyczem ewentualnie przekaznik kontrol¬ ny moze byc wykonany jako przekaznik dwufazowy, którego jedna faza jest w po¬ wyzszy sposób zasilana pradem od szyn, podczas gdy druga faza sluzy do kontrolo¬ wania sygnalów swietlnych. Ma to te zale¬ te, ze przekaznik, sluzacy w gruncie rzeczy do dozorowania lampy sygnalowej, zwla¬ szcza przekaznik do dozorowania swiatla czerwonego, moze sluzyc jednoczesnie ja¬ ko przekaznik kontrolny. Wreszcie szcze¬ gólna zaleta wynalazku polega na tern, ze zastosowany uklad oprócz zaoszczedzenia przewodów daje jeszcze wielka oszczed¬ nosc na pradzie, gdyz prad, doprowadza¬ ny do obwodu torowego, jest wylaczony podczas pewnej czesci czasu zajecia odcin¬ ka przez pociag.Dalsze korzysci wynikaja wtedy, gdy przekaznik zostaje wlaezony nie równole¬ gle do przewodów zasilajacych obwód to¬ rowy, lecz szeregowo z temi przewodami (fig. 3). Uzwojenie przekaznika jest wów¬ czas tak obrane, ze przekaznik przy zaje¬ tym torze przyciaga kotwice; w ukladzie takim uzwojenie przekaznika zastepuje o- pornik tlumiacy, niezbedny zwykle do o- graniczania pradu zwarcia. Dalsze zalety powyzszego ukladu wynikaja z tego, ze przekaznik moze równoczesnie sluzyc do wlaczania oswietlenia sygnalowego przy o- swietleniu, sygnalizujacem zblizanie sie pociagu. Przy dostrojeniu przekaznika do wzrastajacego pradu zwarcia obwodu toro¬ wego przy zajeciu odcinka przez pociag, mozna osiagnac to, ze sygnal zapala sie do¬ piero wtedy, gdy pociag jest widoczny. Na¬ stepnie przekaznik mozna uzyc do wlacze¬ nia obwodu pradu odcinka torowego, znaj¬ dujacego sie zprzodu kazdorazowo przy zblizaniu sie pociagu. W okresach miedzy' przejsciem pociagów obwody torowe znaj¬ duja sie wtedy w stanie bezpradowym, co stanowi wielka oszczednosc energji.Na rysunku (fig. 1 — 3) uwidoczniono przyklady wykonania wynalazku.Liczba 1, la na fig. 1 oznacza szyny ko¬ lejowe, podzielone stykami 2 na rozmaite obwodyj pradu A, B, C, oddzialywajace na sygnaly S, Sr Odcinek C jest zajety przez pociag Z. Sygnal S odcinka B wskazuje wjazd otwarty, a sygnal Sx odcinka C — wjazd zamkniety. Uklad sygnalowy jest zasilany pradem z sieci pradu zmiennego UV. Prad jest doprowadzany do poszcze¬ gólnych przekazników blokowych 10, 20 przez transformatory T, oporniki tlumiace Wd i szyny. Przekazniki blokowe 10, 20 sluza do uruchomiania sygnalów. Na koncu poszczególnych odcinków blokowych przy¬ laczone sa do szyn przekazniki kontrolne 30, 40. Obok poszczególnych kontaktów po¬ dano w zmniejszeniu znaki tych przekazni¬ ków, w celu zaznaczenia przynaleznosci tych kontaktów do powyzszych przekazni- ~ 2 —ków. Jak juz wspomniatio, sygnal S poka¬ zuje swiatlo zielone, poniewaz prad do¬ plywa do lampy G przez kontakt 12, za¬ mkniety przy przyciagnietej kotwicy prze¬ kaznika 10. Sygnal Sr linji blokowej C po¬ kazuje swiatlo czerwone, poniewaz prad doplywa do lampy R przez kontakt 22, za¬ mkniety przy opadlej kotwicy przekazni¬ ka 20. Przy przyciagnietych kotwicach przekazników kontrolnych 30, 40 prad jest doprowadzany do obwodów torowych przez samoczynne kontakty 41, 31. Nastepnie prad jest doprowadzany dalej równolegle przez kontakty 11, 21 przekazników bloko¬ wych 10, 20. Kontakty te przy; przekazniku blokowym przyciagnietym sa otwarte (kon¬ takt 11 przekaznika blokowego 10), nato¬ miast przy opadlym przekazniku bloko¬ wym sa one zamkniete (kontakt 21 prze- kaznika blokowego 20). Gdy pociag prze¬ jezdza przez odcinek blokowy, np. odcinek B, wówczas powoduje on opadniecie prze¬ kaznika 40 wskutek zwarcia szyn, przez co zostaje równiez otwarty kontakt 41. Kon¬ takt 21 przekaznika blokowego 20 pozosta¬ je jeszcze otwarty dopóki pociag dojdzie do linji blokowej C, poniewaz przekaznik 20 jest jeszcze przyciagniety. Prad nie do¬ plywa zatem do obwodu torowego' linji blo¬ kowej B. Jezeli teraz pociag znajdzie sie na linji blokowej C, wskutek czego prze¬ kaznik blokowy 20 opadnie, wówczas ob¬ wód torowy, a tern samem przekaznik blo¬ kowy 10, znajda sie w stanie bezprado- wym, poniewaz zarówno samoczynny kon¬ takt 41 przekaznika 40, jak i kontakt 21 przekaznika 20 sa otwarte. Poi spowodowa¬ niu jednak opadniecia przekaznika 20 kon¬ takt 21 zostaje zamkniety, a do obwodu to¬ rowego B zostaje doprowadzony prad; ma tó ten skutek, ze przekaznik 40 zostaje przyciagniety, a jego samoczynny kontakt 41 zamyka sie, tak ze równiez i po opróz¬ nieniu odcinka blokowego C przekaznik 20 moze przyciagnac swa kotwice, nie wyla¬ czajac ponownie pradu, doprowadzonego do obwodu torowego znajdujacego sie zty- lu odcinka blokowego, W opisany zatem sposób otrzymuje sie bez przewodów za¬ dana zaleznosc blokowa miedzy poszcze- gólnemi punktami blokowemi. Otóz w wy¬ twarzaniu tej zaleznosci blokowej mozna sie posunac jeszcze dalej i przez osobny przekaznik dozorowac w znany sposób swiatlo czerwone. Wówczas, jak zaznaczo¬ no na fig. 1 linjami przerywanemi, szere¬ gowo z kontaktami 11 przekaznika bloko¬ wego 10 znajdowac sie bedzie kontakt 3 wy¬ zej wspomnianego przekaznika, dozoruja¬ cego swiatlo czerwone, który pozwala wte¬ dy tylko na nowy doplyw pradu do obwo¬ du torowego odcinka blokowego A, skoro pokaze sie równiez swiatlo czerwone juz po opadnieciu przekaznika blokowego 10.Na fig. 2 przedstawiono inny przyklad wykonania, który w porównaniu z przy¬ kladem, uwidocznionym na fig. 1, posiada jeszcze inna zalete, polegajaca na tern, ze przekaznik kontrolny zbudowany jest jed¬ noczesnie jako przekaznik, dozorujacy swiatlo czerwone. Skutek ten otrzymuje sie przez zbudowanie przekaznika kontrol¬ nego 30 jako przekaznika dwufazowego.Jedno uzwojenie 32 tego przekaznika jest przylaczone do szyn w taki sam sposób, jak na fig. 1, najlepiej jednak nie bezpo¬ srednio, lecz poprzez kontakt 34 tegoz przekaznika, tak ze przy opadlym prze¬ kazniku doplyw pradu do obwodu torowe¬ go A jest bezwzglednie przerwany. Uzwo¬ jenie pomocnicze 33 przekaznika 30 jest szeregowo polaczone z obiema lampami sygnalowemi G i R. Skoro jedna z lamp sygnalowych zgasnie, wówczas opada prze¬ kaznik 30, kontakt 34 otwiera sie, a na znajdujacym sie ztylu sygnale zostaje wy¬ wolany znak zatrzymania. Poza tern prze¬ kaznik wedlug fig. 2 dziala w taki sam spo¬ sób, jak i przekaznik wedlug fig. 1. Kon¬ takt 34 doplywu pradu do obwodu torowe¬ go A nie jest bezwzglednie konieczny. Ma on tylko na celu nastawienie znajdujacego — 3 —sie ztylu sygnalu na wjazd zamkniety rów¬ niez i wtedy, gdy np. czerwona lampa B w uwidocznionym na rysunku sygnale S prze¬ pali sie w chwili, gdy pociag opuscil juz wszystkiemi kolami linje blokowa A, a przekaznik 30 zostal przyciagniety. Gdyby mianowicie wtedy nie bylo kontaktu 34, wówczas przekaznik 10 opadlby, kontakt 11 zostalby zamkniety, a w obwodzie to¬ rowym A plynalby prad, chociaz przekaz¬ nik kontrolny 30 opadl, a kontakt 31 prze¬ kaznika kontrolnego 30 jest otwarty. Uni¬ ka sie tego dzieki kontaktowi 34. Poszcze¬ gólne przebiegi polaczen przy opuszczeniu przez pociag linji blokowej A sa nastepu¬ jace.Przy opadlym przekazniku 10 pali sie lampa czerwona, a kontakt // jest za¬ mkniety. Wskutek tego prad doplywa do uzwojen 32 i 33 przekaznika 30, podczas gdy do obwodu torowego A prad jeszcze nie doplywa. Skoro jednak przekaznik 30 zostanie przyciagniety, wówczas kontakt 34 zamyka sie, a do obwodu torowego do¬ plywa teraz prad, tak ze polozenie znajdu¬ jacego sie ztylu sygnalu moze byc zmienio¬ ne na wjazd otwarty.Wedlug wynalazku uzwojenie 33 moze równiez sluzyc tylko do dozorowania lam¬ py czerwonej, przyczem zadaniem samo¬ czynnego kontaktu byloby dalsze dopro¬ wadzanie pradu do uzwojenia 33 przy zmianie sygnalu z czerwonego na zielony.W przypadkach, w których w swem po¬ lozeniu zasadniczem sygnal jest nastawio¬ ny na wjazd zamkniety, a nastawienie na wjazd otwarty zostaje uskutecznione do¬ piero przy wjezdzie pociagu na odcinek blokowy, znajdujacy sie przed sygnalem, przekaznik kontrolny moze byc równiez rozrzadzany bezposrednio przez przekaz¬ nik obwocltt blokowego, znajdujacego sie ztylu odcinka blokowego, np. na fig. 1 przekaznik 40 móglby byc rozrzadzany przez przekaznik blbkowy 10. Naturalnie musianoby przytem wzdluz linji zalozyc przewody, lecz osiagnietoby te korzysc, ze do rozrzadzania przekaznika 40 bylby po¬ trzebny tylko jeden przewód, i moznaby bylo zaoszczedzic osobne przewody dla wytworzenia zaleznosci blokowej.Wreszcie wedlug wynalazku przekaz¬ nik kontrolny mozna równiez zbudowac jako przekaznik pradu roboczego i umie¬ scic go np. w przewodzie, doprowadzaja¬ cym prad do obwodu torowego, zamiast o- porników Wd. Mozna wtedy uzyskac przy¬ ciaganie przekaznika w chwili, skoro przy¬ nalezny odcinek blokowy zostal zajety przez pociag. Uklad polaczen nalezaloby wtedy odpowiednio zmienic. Nastepnie mozna wedlug wynalazku uzyc jednocze¬ snie przekaznik kontrolny w znany sposób do tego, aby sygnaly, które w polozeniu zasadniczem sa ustawione na wjazd za¬ mkniety, przy zblizeniu sie pociagu usta¬ wic na wjazd otwarty, albo tez sygnaly swietlne, które zwykle sa ciemne, zaswie¬ cic przy zblizeniu sie pociagu. PL