Proponowano juz zwiekszyc przyczep¬ nosc opon gumowych do ziemi i innych obreczy kauczukowych przez umieszczenie na ich powierzchni czy to w czasie wyrobu, czy pózniej, róznego ksztaltu podluznych, poprzecznych lub ukosnych rowków lub bruzd albo tez przez powiekszenie chropo¬ watosci ich powierzchni tocznej.Wynalazek niniejszy ma na celu u- lepszyc te rozliczne sposoby, w szczególno¬ sci zas sposoby, opisane w patentach fran¬ cuskich Nr 711 266 i Nr 733 470; dotyczy on szczególnych postaci i ukladów bruzd lub rowków na powierzchni tocznej opony, zna¬ miennych tern, ze opona styka sie z ziemia badz szeregiem ostrych krawedzi, badz tez pocieta na odcinki powierzchnia, która na skutek oddzialywania ziemi tworzy szereg ostrych krawedzi, zaczepiajacych sie o nie¬ równosci jezdni, a zarazem rozrywajacych blonke wodna, jaka w czasie dzdzystej po¬ gody tworzy sie miedzy powierzchnia tocz¬ na opony a ziemia.Rozerwanie tej blonki wodnej, dziala-jae&j; jak stoaf, nla glównie ten skutek, ze nadaje oponie taka sama przyczepnosc do wilgotnej ziemi, jak do suchej.Rowki lub bruzdy, .^znajdujace sie na powierzchni tocznej, posiadaja wedlug wy¬ nalazku nastepujace drugdrzedne znamion na, które moga wystepowac razem lub od¬ dzielnie: 1) rowki skierowane sa poprzecznie do plaszczyzny, przechodzacej srodkiem* poe wierzchni tocznej opony i moga byc proste lub krzywej a* poza tein urzadzone sa; t&kj ze nawet w zetknieciu z ziemia moga po¬ zbywac sie wody, jesli ja zawieraja; 2) przekrój rowków w* powyzszej pla¬ szczyznie ma postac symetrycznego lub niesymetrycznego zeba pily, przyczem sto¬ sunek szerokosci kazdego rowka do jego glebokosci tak jest dobrany, ze dno rowka nie moze sie zetknac z ziemia nawet przy maksymalnem obciazeniu opony; 3) rowki maja scianki równolegle, ksztaltu prostokata, a szerokosc, rozstep i glebokosc rowków sa tak dobrane, ze od¬ cinki powierzchni tocznej opony, pozosta¬ wione miedzy poszczególnemi rowkami, moga sie pod naciskiem uginac i, opierajac sie jeden na drugim, wytwarzac w zetknie¬ ciu z ziemia szereg ostrych krawedzi; 4) rowki o równoleglych sciankach sa prostopadle do plaszczyzny, przechodza¬ cej przez srodek powierzchni tocznej opo¬ ny, lub lekko nachylone do niej; wzajemny odstep rowków jest niewielki, a ich szero¬ kosc: nie przekracza trzech milimetrów; 5) glebokosc rowków o równoleglych scianach jest co najmniej równa ich szero¬ kosci*i moze dochodzic do pieciokrotnosci tej szerokosci; 6) odstep miedzy rowkami waha sie miedzy 1,5 a 15-krotnoscia ich szerokosci; 7) brzegi rowków posiadaja o ile moz¬ nosci jak najostrzejsze krawedzie.Rowki mozna wykonywac wszelkiemi odpowiedniemi sposobami, zwlaszcza zas sposobami,, opisanemi we wspomnianych patentach francuskich. W chwili obecnej najstosowniejszym wydaje sie sposób, po¬ legajacy na mechanicznem wycinaniu row¬ ków zapomoca cyrkularek lub szybkobiez¬ nych gryzarek.Zalaczony rysunek przedstawia dla przykladu profile rowków, wycietych w mysl wynalazku w powierzchni tocznej o- pony, przyczem fig. 1 wyobraza przekrój rowków wzdluz plaszczyzny, przechodza¬ cej przez srodek powierzchni tocznej kola, fig. 2 — analogiczny przekrój opony, gdy znajduje sie ona pod dzialaniem sily tarcia o ziemie, a* fig. 3 — przekrój poprzeczny opony^ fig. 4 przedstawia przekrój przez rowki o innej postaci wykonania wzdluz plaszczyzny, przechodzacej przez srodek powierzchni tocznej kola, a fig. 5 — widok rozwinietej powierzchni tocznej opony, zao¬ patrzonej w rowki róznych typów.Wedlug pierwszej) postaci wykonania (fig. 1, 2 i 3) rowki 1 sa prostopadle do plaszczyzny, przechodzacej przez srodek powierzchni tocznej opony, i maja jedna¬ kowa glebokosc od jednego brzegu opony do drugiego. Szerokosc rowków moze wy¬ nosic np. 1,5 mm, glebokosc 3 mm, a odstep 6 mm. Rowki posiadaja dwie równolegle scianki, przecinajace sie z powierzchnia toczna opony wzdluz dwóch ostrych kra¬ wedzi 2, 2.Skoro styczne oddzialywanie ziemi F przeniesie sie na powierzchnie opony, kaz¬ dy odcinek tejze, zawarty miedzy para sa¬ siednich rowków i majacy przekrój np. abcd, odksztalca sie wedlug, fig. 2, przy¬ bierajac ksztalt ab'cd', aby dzieki stosun¬ kowi miedzy wysokoscia a szerokoscia od¬ cinka, jak równiez odpowiedniemu doboro¬ wi wymiarów rowków oprzec sie na od¬ cinku sasiednim. Wynika stad, ze przesu¬ niecie i odksztalcenie kazdego z tych od¬ cinków opony jest w zetknieciu sie z zie¬ mia ograniczone.Kazdy z odksztalconych odcinków opo¬ ny posiada w zetknieciu z ziemia jedna o- — 2 —titta{ktkwij&it a cafc opóh& rirzyjnluje po¬ stac pily, co Wzmacnia znacznie jej przy- dzeptfósc, podczas gdy ostre krawedzie sty- ktfWte rozryW&ja blónke wodna, jesli sie wytworzyla miedzy opotta k wilgotna zie¬ mia.Okolicznosc, ze dzieki dobranemu sto- Stihkowi swych wymiarów nastepujace po Sdbfe kblejnó óddtiki ópóny nawzajem sie 5 Si&bie opieraja, stanowi tlOwy i znamien¬ ny dla wynalazku pomysl. Istotnie przy bardzo wielkiej szerokosci rowków niepo¬ dobna zblizyc je tak do siebie, aby wytwo¬ rzone przez nie odcinki opony mogly po¬ siadac dostateczna elastycznosc, bez której odcinki te pod wplywem stycznego oddzia¬ lywania ziemi beda sie pokladaly, a po¬ wierzchnia toczna opony bedzie ulegala bardzo szybkiemu i nierównomiernemu zu¬ zyciu.Z drugiej znów strony, jezeli odcinek o- pony kauczukowej, zawarty miedzy dwo¬ ma kolejnemi rowkami, jest zbyt szeroki i sztywny, aby pod wplywem oddzialywania stycznego mógl sie pokladac w sposób po¬ zadany, to profil opony nie przyjmie posta¬ ci pily, a jej przyczepnosc bedzie niedosta¬ teczna, zwlaszcza na wilgotnej ziemi, W pewnych przypadkach mozna row¬ kom nadac profil zebów pily, jak to wska¬ zuje fig, 4; ksztalt tego profilu zmienia sie wraz z obciazeniem opony lub obreczy i jest tak dobrany, ze zeby w zetknieciu z ziemia nie zgniataja sie calkowicie, lecz moga sie pod wplywem stycznego oddzia¬ lywania ziemi uginac.Rowki te moga przebiegac wzdluz linji prostej lub krzywej. Na fig. 5 sa pokazane 3 rodzaje naciec rowków na oponie, a mia¬ nowicie G, H, I. Rowki typu G i H umozli¬ wiaja lepszy opór przeciw stycznym silom, powodujacym zeslizgiwanie sie.Przy stosowaniu jakiejkolwiek z opisa¬ nych wyzej form i profilów pozadany wy¬ nik osiagnac mozna jedynie wtedy, jezeli rowki lub bruzdy opony, odksztalcajac sie w zetkriieciu z zieniia, sa w stanie wydalic wode, jaka sie do nich dostala.W istocie jest rzecza oczywista, ze gdy¬ by tak nie bylo, to woda, uwieziona w row¬ kach, stawialaby opór odksztalcaniu sie o- pony i nie dopuscilaby do uzyskania wy* miefiidtiych wyzej skutków.Rowki lub bruzdy moga byc otwarte na obydwóch bokach opony, jak to wskazuje fig. 3. Rowki poprzeczne mozna tóWniez polaczyc zapomoca jednego lub kilku row¬ ków podluznych, jak np. rowki 3 w ukla¬ dzie / na fig. 5.Przytoczone przyklady sluza jedynie do objasnienia zasady wynalazku; jest rze¬ cza oczywista, ze nie oddalajac sie od niej, mozna zmienic ksztalt, uklad i profile row¬ ków i bruzd opony. PL