Przedmiotem niniejszego wynalazku jest uzupelnienie i udoskonalenie sposo¬ bów, opijanych w wymienionych patentach, oraz urzadzen, sluzacych do wykonywania tych sposobów. Wynalaizek niniejszy po¬ lega na tern, iz metal doprowadza sie z pierwszego procesu do drugiego w postaci cieklej, a nie w postaci par. Doprowadza¬ nie cieklego metalu do urzadzenia, sluza¬ cego do wydzielania kadmu, wymaga wprawdzie ponownego wirzenia wiekszej ilosci metalu, niz przy przeplywie metalu w postaci par, w urzadzeniu jednak wy-twarza ja sie mniejsze cisnienia, przyczem cisnienie, powstajace w urzadzeniu do wy- 4 .cLzielania kadmu, nie sumuje sie z cisnie- W '¦ #"niem, po^tajj^cem w urzadzeniu do wy¬ dzielania olowiu i do oczyszczania. Ponie¬ waz wydajnosc calkowitego urzadzenia zalezy od cisnienia, korzystniejsze jest do¬ prowadzanie do urzadzenia do wydzielania kadmu metalu cieklego, jezeli wymagana jest duza wydajnosc.Przy wykonywaniu sposobu wedlug ni¬ niejszego wynalazku pomiedzy urzadze¬ niem do wydzielania olowiu a urzadzeniem do wydzielania kadmu umieszcza sie skra¬ placz, w którym skraplaja sie pary cynko¬ we, nieizawierajace olowiu, które doprowa¬ dza sie nastepnie w postaci cieklej do urza¬ dzenia do wydzielania kaidmu.W celu osiagania powrotnego przeply¬ wu stopionego metalu w urzadzeniu do Wy¬ dzielania olowiu, pary cynkowe zostaja skroplone w górnej czesci tego urzadzenia lub tez przeprowadza sie z wymienionego skraplacza pewna ilosc cieklego metalu zpowrotem do urzadzenia do wydzielania olowiu. W tym przypadku skraplacz sluzy do zasilania cieklym metalem obu urza¬ dzen.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania urzadzen, sluzacych do wyko¬ nywania sposobu wedlug wynalazku, przy¬ czem fig. 1 przedstawia calkowite urzadze¬ nie w przekroju podluznym; fig. 2 — od¬ miane wykonania tego urzadzenia, i fig. 3 — dalsza odmiane wykonania urzadzenia do oczyszczania.W piecu dowolnej budowy (nieprzed- slawionym na rysunku) umieszczona jest retorta 10, wypelniona cieklym cynkiem zanieczyszczonym. Do. retorty doprowadza sie cynk przez przewód //. Retorta posia¬ da ponadto otwór (nieuwidoczniony na ry¬ sunku), przez który odprowadza sie z niej stopiony cynk, zawierajacy duze ilosci ze¬ laza lub olowiu lub tez obu tych metali.Rura 12 laczy retorte 10 z dnem urza¬ dzenia 13, w którem wydziela sie olów.Urzadzenie to sklada sie z pojedynczych, czworokatnych korytek 14, które sa umie¬ szczone jedno na drugiem i sa wykonane z karborundu lub innego materjalu ognio¬ trwalego. Górna krawedz 15 kazdego ko¬ rytka oraz odpowiednia czesc jego dna sa ukosnie sciete, co umozliwia dogodne osa¬ dzanie jednego korytka na drugiem. Ko¬ rytka posiadaja na dnie otwory 16, a na górnej powierzchni dna—zeberka 17, rów¬ nolegle do otworów 16. Wysokosc zeberek zmniejsza sie od otworów ku przeciwleglej sciance korytka. Dzieki zastosowaniu zebe¬ rek na dnie korytek nagromadzaja sie ma¬ le ilosci cieklego cynku. Otwory korytek sa przestawione wzgledem siebie tak, iz pary cynku plyna wgóre po drodze wezo¬ watej luib zygzakowatej, a ciekly metal plynie wdól po takiej samej drodze. Metal, splywajacy poprzez zeberka z jednego ko¬ rytka do korytka drugiego, ulatwia scisle mieszanie sie par cynku z cieklym meta¬ lem.Urzadzenie 13 miesci sie w oslonie me¬ talowej 19 i jest odizolowane od korytek zapomoca warstwy 18, skladajacej sie z pozostalosci przy wytwarzaniu tlenku cyn¬ ku. Przy wykonaniu wedlug fig. 3 w urza¬ dzeniu 13 do odizolowania korytek sluzy oslona 19', wykonana z materjalu ognio¬ trwalego i otaczajaca komore 20 przez któ¬ ra przeplywaja gazy grzejne. Temperature tych gazów mozna regulowac, co umozli¬ wia regulowanie ciepla, odplywajacego ze scian korytek, wzglednie zapobieganie od¬ plywaniu tego ciepla. Izolowanie mozna wykonac równiez w inny odpowiedni spo¬ sób.Górny koniec urzadzenia 13 (fig. \) jest polaczony zapomoca rury 21 z mate¬ rjalu ogniotrwalego ze skraplaczem 22, skladajacym sie z pionowego cylindra, wy¬ konanego z materjalu ogniotrwalego. O- twór 23 skraplacza sluzy do odprowadza¬ nia gazów i do zmniejszania zbyt wielkie- — 2 —go cisnienia par metalu, powstajacego e- wentualnie wtedy, gdy z górnej czesci u- rzadzenia 13 odplywaja wieksze ilosci par, niz skraplajace sie w skraplaczu 22. Ka¬ nal 24 laczy dolna czesc skraplacza ze zbiornikiem 25, do którego scieka metal ciekly. Scianka 26 jest przeprowadzona do zbiornika i dochodzi ponizej normalne¬ go poziomu cieczy w zbiorniku 25, zapobie¬ ga wiec przenikaniu powietrza przez kanal 24 do skraplacza 22. Otwór 27 sluzy do o- czyszczania skraplacza i kanalu 24. Zbior¬ nik 25 jest otwarty, wzglednie dostepny na górnym koncu tak, iz mozliwe jest odpro¬ wadzanie stopionego metalu zapomoca czerpaków. Przewód 28 laczy zbiornik 25 z komora 29, zaopatrzona w zawór 30, u- mieszczony pomiedzy przewodem 28 a za¬ mknieta komora 31, która jest polaczona z korytem 33, umieszczonem w urzadzeniu 34, sluzacean do wydzielania kadmu. Dolna krawedz scianki pomiedzy komora 31 a ko* rytem 33 znajduje sie w pewnej odleglo¬ sci od dna komory 31 wzglednie koryta 33, warstwa 32 metalu oddziela metal W ko¬ morze 31 od metalu w korycie 33.Urzadzenie 34 (fig. 1 i 2) sklada sie z korytek 35 o ksztalcie korytek 14 w urza¬ dzeniu 13. Korytka 35 sa umieszczone jed¬ no na drugj&m, posiadaja jednak wieksze rozmiary niz korytka w urzadzeniu 13, ó- raz jest ich wieksza liczba. Dolna czesc 36 urzadzenia 34 miesci sie w komorze ognio¬ wej 37, zaopatrzonej w palnik 38 i w otwór 39, przez który uchodza gazy spalinowe.Przewód 40 laczy dolny koniec urzadzenia 36 ze zbiornikiem 41 dó metalu cieklego, odprowadzatiego przez otNArór 42. Zbiornik ten miesci sie w komorze ogniowej 43, zao¬ patrzonej w palnik 44 i otwór 45 do odpro¬ wadzania gazów spalinowych.Górna czesc 46 urzadzenia 34 powy¬ zej komory 37 jest pokryta warstw^ 47 z rti&terjalu izolacyjnego. Wysokosc czesci urzadzenia 34, mieszczacej sie w komorze 374 Wzglednie czesci urzadzenia, pokrytej warstwa 47, — odpowiada kazdorazowym wymaganiom.Na urzadzeniu 34 osadzony jest skra¬ placz 48, którego dzialanie reguluje sie przez regulowanie grubosci warstwy izo¬ lacyjnej, która pokryte sa jego scianki.Dolny koniec scianki ukosnej 49 znajduje sie powyzej zbiornika 50, zaopatrzonego w scianke 51. Otwór 52, mieszczacy sie w nie¬ wielkiej odleglosci od zbiornika 51, sluzy do odprowadzania metalu sproszkowanego, osadzajacego sie na powierzchni cieklego metalu w zbiorniku 51.Rura 53 laczy górny koniec skraplacza 48 ze skraplaczem 54, w którym para, tt- chodzaca ewentualnie ze skraplacza 48, skrapla sie w postaci proszku metalowego.Otwór 55 które znajduja sie ewentualnie w skrapla¬ czu 54, oraz zmniejszania zbyt wysokiego cisnienia w urzadzeniu 34.W odmianie wykonania, przedstawio¬ nej na fig. 2, górny koniec urzadzenia 13 jest polaczony ze skraplaczem 22 zapomo¬ ca przewodu 56, który jest wykonany z ma- terjalu ogniotrwalego i pokryty warstwa izolacyjna 56. Dzieki temu zapobiega sie stratom ciepla oraz skraplaniu pary w tym przewodzie. Pomiedzy przewodem 56 a u- rzadzeniem 13 znajduje sie kanal 57 ze scianka ukosna 58, posiadajacy na dolnym koncu — korytko 59 ze scianka 60. Otwór 61 sluzy do odprowadzania sproszkowane¬ go' metalu, nagromadzajacego sie na po¬ wierzchni cieklego metalu w korytku 59.Skraplacz 22 posiada na dolnym koncu kanaly 62, 63, laczace skraplacz 22 ze zbiornikiem 64. Scianki 65, 66 sa doprowa¬ dzane ponizej normalnego poziomu meta¬ lu cieklego, zapobiegaja wiec przenikaniu powietrza do skraplacza 22. Otwory 67, 68, 69, 70 sluza do oczyszczania zbiornika 64. Kanal 71, znajdujacy sie na poziomie dna zbiornika, laczy zbiornik 64 z koinora 72, która moze byc polaczona z górnym koncem urzadzenia 13. Zawór 73 iwiozli- — 3 —.wia doprowadzanie regulowanych ilosci metalu do urzadzenia 13. Na koncu zbior¬ nika 64, przeciwleglymi kanalowi 71, znaj¬ duje sie zbiornik 25 i narzady do dopro¬ wadzania metalu do urzadzenia 34, odpo¬ wiadajace takimze narzadom, przedsta¬ wionym na fig. 1.Przy wykonywaniu sposobu wedlug wy¬ nalazku doprowadza sie do retorty 10 przez przewód // cynk, zawierajacy za¬ nieczyszczenia o wyzszym punkcie wrze¬ nia, niz punkt wrzenia cynku, np. olów i zelazo, jako tez i zanieczyszczenia o niz¬ szym punkcie wrzenia, np. kadm. W retor¬ cie tej cynk zostaje ogrzany do tempera¬ tury, przy której odpowiednie ilosci me¬ talu ulatniaja sie. Doprowadzanie metalu do retorty 10 odbywa sie z przerwami lub bez przerw tak, iz retorta zawiera stale w przyblizeniu niezmienne ilosci metalu. Re¬ torte ogrzewa sie tak dlugo, az olów zbie¬ rajacy sie w niej, osiagnie stezenie, przy którem ilosci olowiu, zawarte w odplywa¬ jacej parze, nie moga byc wydzielane w urzadzeniu 13. Po osiagnieciu tego stanu odprowadza sie z retorty pozostalosci, za¬ wierajace wielkie ilosci zanieczyszczen o wyzszym punkcie wTzenia, niz punkt wrze¬ nia cynku, przyczem jednoczesnie dopro¬ wadza sie do retorty swiezy ladunek.Pary cynku, zanieczyszczone olowiem i kadmem, doplywaja do dolnego konca u- rzadzenia 13 i plyna przez to urzadzenie wgóre, przyczem stykaja sie one z cieklym cynkiem, plynacym wdól. Podczas tego przeplywu pary wydziela sie z niej olów i inne zanieczyszczenia o wyzszym punk¬ cie wrzenia, niz punkt wrzenia cynku.Ciekly cynk, plynacy przez urzadzenie 13 wdól, jest otrzymywany dzieki skrapla¬ niu sie par cynkowych. W urzadzeniu we¬ dlug fig. 1 pary te skraplaja sie w górnym koncu urzadzenia 13, podczas gdy w urza¬ dzeniu wedlug fig. 2 otrzymuje sie ciekly cynk w skraplaczu 22 w sposób, opisany ponizej; Pary cynkowe, niezawierajace olowiu, doplywaja z górnego konca urzadzenia 13 do skraplacza 22.W urzadzeniu wedlug fig. 1 pary cynko¬ we plyna przez rure 21 do skraplacza 22, w którym skraplaja sie; otrzymuje sie wiec ciekly cynk, niezawierajacy olowiu, lecz zanieczyszczony jeszcze kadmem.Cynk ten plynie przez kanal 24 od zbiorni¬ ka 25. Scianka 26 wzglednie warstwa plyn¬ nego metalu, utworzona przed ta scianka, zapobiega doplywowi powietrza do skra¬ placza 22, podczas gdy gazy, które dosta¬ ly sie do skraplacza wraz z parami cyn- kowemi, odplywaja przez otwór 23. Dzieki temu otwór ten zapobiega równiez zbyt wielkiemu cisnieniu, które ewentualnie wy¬ twarza sie w skraplaczu.Metal, nagromadzony w zbiorniku 25, plynie przez przewód 28 do komory 29, a z niej po otwarciu zaworu 30 do komory 31, z której dostaje sie przez otwór 32 do korytka 33, a wiec do miejsca, znajdujace¬ go sie pomiedzy górnym koncem urzadze¬ nia 34 a jego dnem.Przy wykonaniu, przedstawionem na fig. 2, pary cynkowe doplywaja do skra¬ placza 22 przez izolowany przewód 56.Dzieki zastosowaniu warstwy izolacyjnej 56' w przewodzie 56 nie zachodza straty ciepla tak, iz skraplaja sie jedynie bardzo male ilosci par. Skroplone pary plyna przez kanal 57 oraz wzdluz scianki 58 do korytka 59, w którem scianka 60 zapobie¬ ga przedostawaniu sie do urzadzenia 13 niebieskiego proszku, zawartego w skro¬ plonym cynku. Proszek ten nagromadza sfe w korycie 59 na powierzchni metalu 3 jest wydalany od czasu do czasu przez o- twór 61.W skraplaczu 32 otrzymuje sie ciekly cynk, zanieczyszczony kadmem. Czesc skroplonego cynku, koniecznego do prze¬ prowadzania przebiegu w urzadzeniu 13, lub calkowita ilosc tego cynku, doprowa¬ dza sie ze zbiornika 64 przez kanal 71 do — 4 —komory 72, a z niej, za posrednictwem za¬ woru 73, do urzadzenia 13.Cynk, nagromadzajacy sie w zbiorniku 25 (fig. 1 i 2) w ilosci wiekszej, niz to po¬ trzeba do przeprowadzania procesu w u- rzadzeniu 34, odprowadza sie zapomoca czerpaków.Urzadzenie 34 dziala w sposób naste¬ pujacy.Ogrzewanie komór 37 i 43 reguluje sie tak, iz ciekla mieszanina cynku i kadmu, która doplynela do korytka 33, ulatnia sie w zupelnosci lub czesciowo. Powstajace pary, plynac wgóre, nasycaja sie powoli kadmem, podczas gdy metal ten zostaje wydzielany ze stopionego cynku, plynace¬ go wdól. Pary cynkowe dostaja sie na¬ stepnie do skraplacza 48, w którym skra¬ pla sie co najmniej czesc tych par, nagro¬ madzajaca sie w zbiorniku 50. Nieskroplo- na czesc par doplywa do skraplacza 54, w którym otrzymuje sie pyl cynkowy, zawie¬ rajacy duzo kadmu. Cynik oczyszczony, a wiec zawierajacy znacznie mniejsze ilosci kadmu, niz cynk, doprowadzany do retorty 10, odprowadza sie w odpowiednich okre¬ sach czasu ze zbiornika 41 przez otwór 42.Ilosc cieklego cynku, doprowadzanego do urzadzenia 34, zalezy od skladu pier¬ wotnego ladunku, od rodzaju wytwarzane¬ go cynku, od zawartosci kadmu w pierwot¬ nym materjale oraz od liczby i wymiarów korytek 35. W skraplaczu 48 .skrapla sie calkowita ilosc par cynkowych, która z wyjatkiem frakcji, bogatej w kadm, do¬ prowadza sie zpowrotem do urzadzenia 34.Urzadzenia, przedstawione na rysunku, moga posiadac odmienna budowe, a ich czesci poszczególne moga byc wykonane inaczej, jednak nie zmienia sie zasada spo¬ sobu wedlug wynalazku. Tak np. zamiast korytek mozna stosowac scianki, wykona¬ ne w odpowiedni sposób. Na rysunku przedstawiono jedynie jeden zespól urza¬ dzen, podczas gdy w rzeczywistosci poza¬ dane jest polaczyc wieksza liczbe retort wraz z urzadzeniami do wydzielania olo¬ wiu i kadmu, aby zapewnic w przyblizeniu ciaglosc ruchu i równomiernosc wydajno¬ sci oczyszczanego cynku.W opisie i zastrzezeniach wymieniono olów i kadm jako zanieczyszczenia o punk¬ cie wrzenia wyzszym wzglednie nizszym niz punkt wrzenia cynku, nie ogranicza to jednak wynalazku. Zamiast zanieczyszczo¬ nych par cynkowych, otrzymanych przez destylacje zanieczyszczonego cynku, moz¬ na doprowadzac pary cynkowe, zawiera¬ jace duzo olowiu i kadttiu i pochodzace z innych zródel, np. z urzadzen do stapiania i redukowania cynku. PL