Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu zakladania podkladek na kapsle do bute¬ lek, zwlaszcza przy stosowaniu maszyn, calkowicie samoczynnie wytlaczajacych kapsle i zamykajacych niemi butelki oraz zaopatrzonych w przyrzady, sluzace do wprowadzania do kapsli krazków uszczel¬ niajacych z elastycznego do pewnego stop¬ nia materjalu, najlepiej z korka.Maszyny tego rodzaju znalazly w o- statnich czasach duze zastosowanie do za¬ mykania butelek i naczyn, zawierajacych piwo, wody mineralne i inne napoje. Naj¬ wlasciwszym materjalem uszczelniajacym do kapsli okazal sie korek; posiada on jednak wiele wad. Nadaje on mimo para¬ finowania, czy innego zabiegu impregna¬ cyjnego, zawartosci butelki pewien po¬ smak, na co pewne napoje sa specjalnie wrazliwe. Nastepnie trudno jest otrzymac krazki korkowe o tak zamknietych porach, azeby nie przepuszczaly cieczy albo dwu¬ tlenku wegla. W przypadkach, gdy ciecz przedostaje sie pomiedzy krazek korkowy a kapsle, okazalo sie, ze jezeli kapsla, jak zwykle, jest wykonana z glinu, ciecz zas zawiera pewne sole, znajdujace sie zwykle w wiekszosci wód mineralnych, to sole te nagryzaja kapsle.W celu usuniecia tych wad zaopatruje sie wkladke korkowa w warstwe ochron¬ na w postaci podkladki, wykonanej zwykleze specjalnie spreparowanego papieruf stanjolu lub podobnego materjalu. W ce- lii umocowania N warstWy ochronnej na krazku korkowym, stosuje sie rózne sposo¬ by; najwlasciwszym z nich zdaje sie jest ten, przy którym podkladke z jednej stro¬ ny pokrywa sie bardzo cienka warstwa gutaperki lub podobnego materjalu, który przy stosunkowo nieznacznem podgrzaniu predko sie topi i przykleja podkladke do krazka korkowego. W niektórych przy¬ padkach proponowano juz coprawda u- rzadzenia do nakladania podkladek jed¬ noczesnie z wyrobem kapsli (obie opera¬ cje sa wykonywane zapomoca tej samej maszyny). Urzadzenia te jednak byly zbyt prymitywne, aby mogly byc stosowane w technice nowoczesnej.Przy stosowaniu maszyn tego rodzaju trzeba byk nakladanie podkladki na kra¬ zek korkowy wykonywac jako osobny za¬ bieg na stosunkowo skomplikowanych ma¬ szynach zupelnie oddzielnie od wyrobu kapsli i zamykania niemi butelek.Wynalazek niniejszy ma na celu, mie¬ dzy innemi, zaopatrywanie krazków u- szczelniajacych w materjal ochronny jed¬ noczesnie z wyrobem samych kapsli albo jednoczesnie z wyrobem kapsli i zamyka¬ niem niemi butelek. W ten sposób wyrób kapsli, wkladanie krazka uszczelniajacego, zaopatrzenie go w podkladke ochronna i w pewnych przypadkach równiez zamknie¬ cie butelki wzglednie naczynia odbywa sie w nieprzerwanej kolejnosci, w sposób zu¬ pelnie zadowalajacy.Dwie postacie wykonania wynalazku sa przedstawione na rysunku. Fig. 1 przedsta¬ wia' maszyne w widoku zprzodu, czesciowo zas w przekroju wzdluz linji G—H na fig. 2.Fig. 2 przedstawia rzut poziomy stolu ro¬ boczego ze znaj dujacemi sie na nim cze¬ sciami maszyny. Czesci, znajdujace sie nad stolem i powyzej zaznaczonej na fig. 1 la¬ manej plaszczyzny przekroju J — K — L — M, sa usuniete. Fig. 3 uwidocznia przekrój wzdluz linji A — B — C — D na fig. 2, a fig. 4 — w wiekszej podzialce przekrój wzdluz linji E — F na fig. 2. Fig. 5 — 12 uwidoczniaja czesciowo schema¬ tycznie inna postac wykonania wynalazku, mianowicie wymienione mechanizmy sa ustawione w innym zespole. Fig. 5 przed¬ stawia zespól ten w rzucie poziomym, fig. 6 przekrój wzdluz linji O — P na fig. 5.Fig. 7 i 8 przedstawiaja widoki zboku jed¬ nego i tego samego szczególu z czesciami w dwóch róznych polozeniach. Fig. 8a u- widocznia odmiane tego samego szczegó¬ lu. Fig. 9 przedstawia w wiekszej podzial¬ ce przekrój szczególu, uwidocznionego na fig. 5, wzdluz linji R — S, fig. 10 zas przed¬ stawia równiez w wiekszej podzialce rzut poziomy tego samego szczególu. Fig. 11 i 12 przedstawiaja w wiekszej podzialce rzut poziomy i widok zboku innego szcze¬ gólu urzadzenia.Obie postacie wykonania wynalazku przedstawiono w zastosowaniu do maszy¬ ny do wyrobu kapsli calkowitych, to zna¬ czy maszyny, która wytlacza kapsle z ta¬ smy metalowej, wygina je( i w kapsle, spo¬ rzadzone w ten sposób, wklada krazki kor¬ kowe.Ze znanych czesci maszyny nalezy wy¬ mienic forme / do wytlaczania i ksztalto¬ wania kapsli, rynne 2, która kapsle sa do¬ prowadzane pod narzad 3 do wkladania krazków korkowych (w przedstawionem urzadzeniu uskutecznia sie to zapomoca sprezonego powietrza); w rurze 4 ulozone sa krazki korkowe a; 5 oznacza przeno¬ snik, który odprowadza krazki a z rury 4, przyczem przenosnik ten jest napedzany ruchem zwrotnym zapomoca kólka zeba¬ tego; 6. Kólko to jest napedzane zapomoca walu 7, kólka zebatego 8 i zebatki 9, po¬ ruszanych walem 9a, uruchomiajacym tlo¬ czek do wyrobu kapsli. Przenosnik jest przedstawiony na fig- 1 w jednem polo¬ zeniu, a na fig. 2 w drugiem polozeniu skrajnem. W urzadzeniu tern sa zastoso-wane narzady zabezpieczajace 14a, 14b i 14c, które maszyne zatrzymuja, gdy na¬ stepuje przerwa w doprowadzaniu kraz¬ ków uszczelniajacych, albo tez gdy poda¬ ny zostaje krazek uszkodzony. To urza¬ dzenie ochronne wspólpracuje w znany sposób z tlokiem 21, .wprowadzajacym do kapsli krazek i przynaleznym do narzadu 3, przyczem tlok 21 jest poruszany zapo- moca dzwigni 14e i wodzika lii, którego ruch jest uzalezniony od narzadów zabez¬ pieczajacych.Wynalazek dotyczy mechanizmu, któ¬ ry, wspóldzialajac z pozostalemi narzada¬ mi, wytlacza podkladke b z materjalu, doprowadzanego pod postacia tasmy, przy¬ mocowuje ja do krazka i wprowadza kra¬ zek do kapsli, poczem kapsla w znany sposób jest podawana do zbiornika albo do czesci maszyny, sluzacych do zamyka¬ nia butelek.Mechanizm podawczy 10 przesuwa za¬ pomoca dwóch walków tasme, z której wytlacza sie podkladki. Tasme oznaczono na fig. 3 linja kreskowano-punktowana, a na fig. 4 pelna linja lOa. Mechanizm po¬ dawczy jest napedzany zapomoca walu 7, korby 11, osadzonej na tym wale, ramie¬ nia korbowego' Ha, osadzonego na osi jed¬ nego z walków mechanizmu podawczego, drazka korbowego llb, laczacego dwie po¬ przednie czesci, i mechanizmu zapadkowe¬ go lic i lid. Tasma, biegnaca rynna 13 stolu roboczego maszyny, jest prowadzona krazkiem kierowniczym 12.W stole roboczym 14 pod tasma na podkladki jest umieszczony tloczak 15 (fig. 4), nad nim zas forma 15a. Tloczak, przedstawiony na fig. 3 i fig. 4 w górnem polozeniu, jest poruszany wgóre i nadól zapomoca dzwigni 16 (fig. 2) i tarczy zlob¬ kowanej 17, umieszczonej na walku 7.Tloczak porusza sie w tulejce 15b. Prze¬ nosnik 18, wprawiany w ruch zwrotny za¬ pomoca dzwigni 19 i krazka prowadnicze- go 20, osadzonego na walku 7, podaje wy¬ tloczona podkladke na narzedzie 3 do wkladania krazka. Przenosnik 18 porusza sie w prowadnicy 18a, przysrubowanej do stolu roboczego. Do przykrycia prowad¬ nicy sluzy pokrywa 18b (fig. 4). W tym celu, aby podkladka zostala zdjeta z tlocz¬ ka i umieszczona na odpowiednim pozio¬ mie ponad nim w stosunku do przenosnika, tloczek jest zaopatrzony w centralny o- twór do trzpienia 18c (fig. 4), który pod naciskiem sprezyny 18d podnosi wytloczo¬ na podkladke na odpowiednia wysokosc ponad tloczak. Wysokosc ta jest ustalona dlugoscia przesuwu trzpienia w rowku 18e.Tloczak zostaje zatrzymany (dzieki odpo¬ wiedniemu ksztaltowi tarczki zlobkowanej 17) tak dlugo, az przenosnik 18 zdejmie podkladke z trzpienia 18c. Przenosnik jest zaopatrzony u dolu w rowek 18f, aby sie mógl przesuwac ponad trzpieniem 18a.Tlok 21 narzadu do wkladania krazków jest wykonany, jako grzejnik elektryczny, do którego doplywa prad elektryczny przez przewody 22. W celu zesrodkowania ciepla w górnej czesci tloka, czesc 23 jest wykonana z materjalu, bedacego bardzo dobrym przewodnikiem ciepla, np. z mie¬ dzi. Doplyw ciepla jest regulowany w zna¬ ny sposób zapomoca opornika.Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy.Z tasmy lOa, pokrytej na górnej stro¬ nie gutaperka lub podobnym materjalem, tloczak 15 wytlacza podkladke, przesuwa¬ na zapomoca przenosnika 18 po przezna¬ czonej do tego celu rynnie 15c, &z pod¬ kladka zostanie umieszczona na tloku 21, znajdujacym sie w dolnem polozeniu. Tlok jest wówczas zasilany pradem i jest roz¬ grzany. Zanim tlok 21 rozpocznie ruch wgóre przenosnik 5 doprowadza z rury 4 krazek korkowy na taka wysokosc, ze znajduje sie on nad podkladka, umieszczo¬ na na tloku 21.W tym czasie tloczak wytlacza kapsle, która zostaje nastepnie doprowadzona do — 3 —narzadu 3, sluzacego do wkladania krazka korkowego, oraz ponad tlok 21 i znajdu¬ jaca sie na nim podkladke i krazek kor¬ kowy. Tlok zostaje podniesiony wgóre i wtlacza krazek korkowy do kapsli, a jed¬ noczesnie przyciska podkladke do krazka korkowego. Poniewaz tlok jest rozgrzany, wiec gutaperkowa warstwa na podkladce topi sie, a jednoczesnie wywierany nacisk sprawia, ze podkladka scisle przylega do krazka korkowego, kapsla zas, zwolniona przez narzad w celu jej przeniesienia do zbiornika lub do przyrzadu do zamykania butelek, jest juz zaopatrzona w krazek korkowy z nalozona podkladka z materja- lu ochronnego i jest gotowa do nalozenia na butelke lub naczynie.Podkladke mozna nalozyc na górna strone krazka korkowego, w którym to przypadku mozna sie obejsc bez jej roz¬ grzewania. Moze ona byc zlozona z dwóch lub wiekszej liczby warstw z tego samego materjalu lub z róznych materjalów, skle¬ jonych ze soba.Azeby zapobiec przeplywowi ciepla z tloka 21 na tasme na podkladki, wskutek czego warstwa ochronna moglaby zmiek¬ nac a nawet stopic przed wytloczeniem podkladki, która moglaby sie przylepic do którejkolwiek czesci maszyny i spowodo¬ wac przerwe w ruchu, wodzik tasmy jest chlodzony przez wdmuchiwanie powietrza przez szereg otworów 25, do których do¬ prowadza sie sprezone powietrze przewo¬ dem z odpowiedniego zródla, np. z dmu¬ chawy, tloczacej powietrze, w celu przesu¬ wu kapsli. W tym celu, aby podkladka na¬ tychmiast przywierala do krazka korkowe¬ go, konieczne jest dobre chlodzenie kraz¬ ka, dopóki nie zostanie on umieszczony nad podkladka i tlokiem 21. Równiez i do tego chlodzenia uzywa sie powietrza spre¬ zonego. Oczywiscie mozna w ten sam spo¬ sób chlodzic równiez i inne czesci, znajdu¬ jace sie wpoblizu tloka.Opisany tu mechanizm do nakladania podkladek tworzy glówna czesc maszyny do wyrobu kapsli. Do wyrobu kapsli bez krazków korkowych lub bez podkladek na¬ lezy stosowac maszyne, nieposiadajaca wzmiankowanego mechanizmu, lub, gdy mechanizm taki w maszynie sie znajduje, unieruchomic go podczas wyrobu takich kapsli.W zwiazku z tern mechanizm do nakla¬ dania podkladek mozna wykonac jako ze¬ spól dodatkowy do maszyny, który moze byc na niej umieszczany albo z niej usu¬ wany w zaleznosci od tego, czy sa wyra¬ biane kapsle z podkladkami lub bez pod¬ kladek. Mechanizm moze byc wykonany w sposób taki, aby podkladke mozna bylo umiescic w kapsli nad lub pod krazkiem korkowym.Budowa maszyny jest oparta na zasa¬ dzie, ze proces roboczy obejmuje jedno¬ czesnie wieksza liczbe krazków korko¬ wych, na które sa nakladane podkladki.Krazki sa podawane na stól w jednym lub w* kilku rzedach z rury zasilczej, przy- czem kazdy krazek zostaje zaopatrzony w jedna podkladke, która zostaje wycieta z tasmy zapomoca tloczaka, opisanego po¬ przednio. Krazki korkowe sa podawane je¬ den za drugim z rury zasilczej i przecho¬ dza przytem okolo przenosnika, który ko¬ lejno podsuwa podkladki; nastepnie kraz¬ ki sa prowadzone do jednego lub kilku tloków ogrzewanych, a wreszcie do pewnej liczby tloków, które wciskaja na nie pod^ kladki, chlodzac je jednoczesnie, aby moc¬ no przywieraly do krazków. Nastepnie krazki korkowe sa ustawiane w polozeniu odpowiedniem do wkladania w kapsle, jak opisano poprzednio.Zespól wedlug fig. 5 — 12, umieszczo¬ ny na plycie 30, która zamocowuje sie na wewnetrznej czesci 31 stolu roboczego (plyta ta daje sie odejmowac), zastepuje czesc 14 (patrz zwlaszcza fig. 2) z przy¬ naleznym mechanizmem do wkladania podkladek. — 4 —Plyta 30 jest przymocowana do czesci 31 stolu roboczego zapomoca plyty podsta¬ wowej 32 oraz dwóch srub 33. Oczywiscie, umocowanie to mozna wykonac i w inny sposób. Rura, tworzaca zasobnik krazków korkowych a, jest obcieta w pewnej odle¬ glosci nad stolem roboczym, a dolna czesc 4 znajduje sie pod otworem 34 ply¬ ty 30, podczas gdy górna czesc 4a rury, umieszczona nad plyta, jest przesunieta dosc daleko w prawo. Krazki korkowe sa doprowadzane z rury 4a do otworu 34 sze¬ regiem zapomoca przenosnika, skladajace¬ go sie z dwóch szyn 35, 36, zaopatrzonych w wyciecia na krazki. Szyny te sa rucho¬ me, moga byc w pewnych granicach zsu¬ wane i rozsuwane, a poza tern synchro¬ nicznie posuwaja sie ruchem zwrotnym.Pierwszy z wymienionych ruchów szyn od¬ bywa sie w ten sposób, iz sa one wodzone w prowadnicach 37, 38 (fig. 9 i 10), umie¬ szczonych przy obu koncach szyn; w cza¬ sie ruchu wzdluz szyny sa wodzone w dwóch lozyskach 39, 40. W jednem prze¬ suwa sie mianowicie trzpien 41, w drugiem trzpien 42; oba te trzpienie polaczone; z; od- powiedniemi prowadnicami 37. Szyny sa zaopatrzone u góry i u dolu w krazki 43, 44, biegnace w rowkach prowadnic 37, 38.Ruch szyn w kierunku podluznym po¬ woduje sie np. zapomoca dzwigni 45 (fig. 5), która jest sprzezona z mechanizmem napedowym maszyny. Podczas przesuwu szyn w lewo (fig. 5) przesuwaja one kraz¬ ki korkowe a o jedno stanowisko, a pod koniec skoku szyny te zostaja rozsuniete.W czasie przesuwu szyn w prawo krazki korkowe pozostaja w miejscu. Sa one przy- tem przytrzymywane tlokami roboczemi 46, 47, 48 (fig. 6). Tloki te sa zamocowane w uchwycie 49, któryr wykonywal w maszy¬ nie ruch wgóre i nadól. W czasie, w którym tloki sa dociskane do krazków korkowych, naj dogodniej zapomoca sprezyny, szymy sa prowadzone zpowrotem zapomoca dzwigni 45.Rozsuwanie szyn jest uskuteczniane w ten sposób, ze kliny 50, 51 (fig. 5, 6, 9, 10), zamocowane na ramionach 52, 53, przy koncu skoku szyn, prowadzacego krazki, sa wsuwane miedzy dolne krazki 44 wte¬ dy, gdy ramie 52 uderza ó zderzak 55 (fig. 5). Oba ramiona sa poruszane jednoczesnie zapomoca drazka 54, zlozonego z dwóch drazków, polaczonych gwintowana tulejka 57. Gdy szyny sa nastepnie prowadzone w prawo, kliny i ramiona sa przesuwane ra¬ zem, zostaja jednak przcd koncem skokuN zatrzymane, gdy ramie 53 uderzy o zde¬ rzak 56. Szyny zostaja zwolnione w ten sposób od klinów i pod dzialaniem spre¬ zyn 80 sciskaja znowu krazki korkowe.Naa^pny zkolei krazek korkowy a zostaje pobrala z rury 4a, skrajny zas krazek z lewejr strony zostaje przesuniety na wy¬ wrotna klape 58, umieszczona nad rura 4.Zadaniem klapy jest obracanie krazków korkowych, o czem bedzie mowa w dal- Hz&\ czesci opisu.Tloczak do podkladek, który moze byc umieszczony, jak w poprzedniej postaci wykonania urzadzenia, albo tez moze byc umieszczony po górnej stronie tasmy 12, nie jest przedstawiony na rysunku, nale¬ zy sobie jednak wyobrazac go przed otwo¬ rem 60, wykonanym w poprzeczce 61. Pod tym otworem biegnie przesuwak, przesu¬ wajacy kazda podkladke od tloczaka do krazka korkowego. Na rysunku uwidocz* niono przesuwak 62, przysuniety do krazka korkowego. Jest on poruszany zapomoca dzwigni 63 i tarczki zlobkowanej 64, któ¬ rej os 65 jest umieszczona na dolnej stro¬ nie plyty 30, i jest napedzany ruchem wa¬ hadlowym w ten sam sposób, jak walek 7 (fig. 2).Tasma 12 jest posuwana zapomoca me¬ chanizmu podawczego 10, który jest wy¬ konany podobnie jak w poprzedniej od¬ mianie maszyny, wobec czego zostal on przedstawiony na rysunku schematycznie.Korba 11 jest osadzona na wale 65 i jest — 5 —polaczona zapomoca drazka korbowego llb z ramieniem korbowem Ha, napedza- jacem mechanizm podawczy, W tej posta¬ ci wykonania zastosowane jest urzadzenie, zapobiegajace wytlaczaniu podkladki, gdy brakuje krazka korkowego, to znaczy, gdy krazek korkowy nie zostaje podany z rury 4a. To urzadzenie kontrolne moze byc wy¬ konane w rózny sposób, np. tloczak do wy¬ tlaczania podkladek moze byc zatrzymy¬ wany. Inne prostsze rozwiazanie polega na tern, ze mechanizm podawczy jest zatrzy¬ mywany np. zapomoca urzadzenia, uwi¬ docznionego na fig. 5, 7, 8. Narzad kontrol¬ ny, najdogodniej w postaci dzwigni 70, jest polaczony zapomoca drutu stalowego, biegnacego po kólkach, nieuwidocznionych na rysunku, z czujnikiem, dociskanym za¬ pomoca sprezyny do odnosnego krazka korkowego. Czujnik ten jest zakonczony w tym przykladzie wykonania krazkiem 71. Gdy brak krazka korkowego, czujnik zostaje zepchniety nizej, dzwignia 70 zmie¬ nia swoje polozenie i podnosi zapadke lic, która zajmuje polozenie, wskazane na fig. 8, przyczem podczas ruchu korby 11 w le¬ wo kolo zapadkowe Ud przechodzi obok lezacego ponizej wyciecia, co sie powtarza tak dlugo, az nastepny krazek korkowy zostanie podsuniety pod czujnik, poczem przesuw rozpoczyna sie na nowo. Na fig. 8a przedstawiono inna odmiane wykona¬ nia, mianowicie czujnik 71 laczy sie zapo¬ moca dzwigni 70a z narzadem kontrolnym 70. Na to polaczenie dzwigniowe naciska sprezyna 70b. Zarówno drut stalowy, jak i polaczenie dzwigniowe 70a moze byc u- mieszczone równiez i pod plyta 30.Przenosnik 62 i mechanizm podawczy 10 wspóldzialaja (najdogodniej) w ten sposób, ze w czasie przesuwania podklad¬ ki do krazka korkowego mechanizm po¬ dawczy jest unieruchomiony, natomiast przesuwa on tasme o jedno stanowisko na¬ przód, gdy przesuwak jest odsuwany od krazka korkowego.Klapa wywrotna 58 (patrz zwlaszcza fig. 11, 12) jest za kazdym razem obraca¬ na o pól obrotu, zawsze w tym samym kie¬ runku, najdogodniej w prawo, zapomoca przymocowanej do szyny 35 zebatki 74, zazebiajacej sie z kólkiem zebatem 75, o- sadzonem luzno na osce klapy i zaopa- trzonem w zapadke 76, zazebiajaca sie z kólkiem uzebionem, zamocowanem na osce klapy. Klapa jest obracana, gdy szyny sa od niej odsuwane, i jest nieruchoma, gdy szyny sa do niej dosuwane. Skrajny kra¬ zek korkowy moze wówczas byc nalozony na klape. Kolnierz klapy 78 zatrzymuje przytem krazek korkowy. Skoro klapa zostaje potem obrócona, krazek korkowy spada do rury 4 podkladka b nadól. Kra¬ zek jest nastepnie doprowadzany zapo¬ moca przenosnika 5 i tloka 21 (fig. 1, 4, 7) do kapsli z podkladka 6 odwró¬ cona nadól. Klapa moze byc porusza¬ na oczywiscie równiez zapomoca inne¬ go mechanizmu rozrzadczego, np. zapo¬ moca zespolu dzwigniowego. Jezeli wyma¬ ga sie, aby podkladka byla odwrócona w kapsli do góry, klapa 58 zostaje usunieta, a odnosne krazki korkowe sa wrzucane do rury 4 wprost, nie bedac uprzednio odwra¬ cane.Tloki 46 i 47, przedstawione na fig. 6, sa ogrzewane, jak w poprzedniej posta¬ ci wykonania, np. zapomoca elektrycznosci.Pozostale tloki 48 sluza do zaciskania i chlodzenia podkladek.W opisanych odmianach maszyny ksztaltowanie kapsli i nakladanie podkla¬ dek na krazki uskutecznia sie na tej samej maszynie, jednakze zabiegi te moga byc uskuteczniane zapomoca opisanych urza¬ dzen na róznych maszynach. PL