PL22567B1 - Sposób wytwarzania srodków pomocniczych do obróbki materjalów wlóknistych, skór i podobnych materjalów. - Google Patents

Description

Stwierdzono, ze z mieszanin niskocza- steczkowych aminokwasów, które moga byc ze soba polaczone az do stopnia he- ksapeptydu i które powstaja np, przez hy¬ drolize cial bialkowych albo z prostych peptydów o wymienionej wielkosci cza¬ steczki, otrzymuje sie bardzo cenne srod¬ ki pomocnicze do obróbki materjalów wlóknistych, skóry i podobnych materja¬ lów, jesli do tych aminokwasów wprowadzi sie grupy acylowe, reszty estrów kwasu weglowego ( ROC —) lub reszty podstawio- II O nych kwasów karbaminowych (RYR2NC—).II O Jako aminokwasy wchodza tu w ra¬ chube rozpuszczalne w wodzie peptydy az do stopnia heksapeptydu, które mozna o- trzymywac np. znanemi sposobami synte- tycznemi. Zamiast peptydów syntetycz¬ nych mozna równiez korzystnie stosowac, jako materjal wyjsciowy, mieszaniny pep¬ tydów, otrzymywane przez hydrolize bial¬ ka lub zawierajacych je materjalów po¬ chodzenia zwierzecego lub roslinnego, np. albumine, glutyne, gluten pszenny, droz¬ dze, make z ziarn soi i t. d. Mozna rów¬ niez stosowac tanie odpadki procesu gar¬ bowania i przeróbki skóry; dalej odpadki z rzezni, odpadki rogów lub wlosia. Hy¬ drolize mozna prowadzic az do calkowi¬ tego rozszczepienia bialka na mieszanine prostych kwasów aminojednokarbonowych,aniiltodw^arbonowych, kwasów wieloami- noyrych, jak równiez produktów ich pod¬ stawienia. Zalezni^ ód rodzaju uzytego materjalu przy hydrolizie otrzymuje sie rozmaite mieszaniny kwasów aminojedno- karbonowych, np. glikokolu, alaniny, lettcy- ny, proliny, oksyproliny, kwasów amino- dwukarbonowych, np. kwasu asparagino- wego, glutaminowego i t. d., kwasów wlelo- aminowych i ich produktów podstawienia, np. lizyny i argininy. Wymienione kwasy aminokarbonowe i mieszaniny kwasów ami- nokarbonowych, ewentualnie przed wpro¬ wadzeniem grup acylowych, estrowych al¬ bo amidowych, mozna korzystnie potrakto¬ wac uprzednio w podwyzszonej tempera¬ turze tlenkami alkylenowemi.Wprowadzanie grup acylowych, estro¬ wych albo podstawionych amidowych u- skutecznia sie znanemi metodami, np. w obecnosci rozpuszczalników organicznych.Jako substancje acylujace stosuje sie kwasy karbonowe i kwasy sulfonowe, jak równiez ich czynne pochodne i produkty podstawienia. Mozna np. wymienic kwasy nastepujace: alifatyczne kwasy karbono¬ we i ich produkty podstawienia, jak kwas propionowy, walerjanowy; nasycone, nienasycone i chlorowane wyzsze kwasy tluszczowe, np. undecylenowy, lattryno- wy, palmitynowy, stearynowy, olejowy i rycynolowy i ich pochodne, a dalej mie- sz&nniy kwasów tluszczowych, które moz¬ na otrzymywac z oleju kokosowego, olejti z pestek palmowych, oleju sodowego, ole¬ ju z nasienia bawelny, olefu lnianego, drzewnego, rzepakowego, tranu i t. d., jak równiez mieszaniny kwasów tluszczowych z utlenienia weglowodorów, jak parafine, albo z pozostalosci po przeróbce tluszczów, olejów albo icn kwasów tluszczowych, i wreszcie produkty utwardzania wymienio¬ nych kwasw nienasyconych aUio icn mie¬ szanin. Dalej stosuje sie kwasy naflseno- ^we, kwasy zywiczne, cykloheksanokarbo- mowe, ich homalogi oraz produldty podsta¬ wienia, kwas dwuchlorobenzoesowy, kwas na ftoesowy, kwas czterohydronaftaleno- karbonowy, butylosulfonowy, nasycone, nienasycone i chlorowcowane wyzsze ali¬ fatyczne kwasy sulfonowe, kwas dwuchlo- rdbenzylosulfonGrwy, kwasy dwuizobutylo- naftalenosulfonowe, chlorowane kwasy naftalenosulfonowe, kwasy ksylenosulfo- nowe. Przy uzyciu haloidków kondensa¬ cje prowadzi sie celowo w obecnosci obo¬ jetnych srodków, wiazacych kwas, np. pi¬ rydyny, albo W wodnym roztworze alka- ljów.Przy tej kondensacji mozna równiez stosowac nadmiar aminokwasów, aby osia¬ gnac mozliwie calkowita przemiane kon- densowanego z niemi kwasu albo jednej z jego pochodnych. Reszty nieprzereago- wanych aminokwasów, zawarte w produk¬ cie reakcyjnym, podnosza wielokrotnie je¬ go skutecznosc.Poniewaz wlasciwosci produktów kon¬ densacji zaleza rówraiez od rodzaju reszty kwasowej, ^wiec przez odpowiedni dobór reszty kwasowej lacznie z aminokwasami o róznej wielkosci czasteczki, a tern sa¬ mem wzrastajacej Kcdtrie grup hydrofilo¬ wych, ma sie moznosc otrzymywania pro¬ duktów o rozmaitych wlasciwosciach. Ami¬ nokwasy, sprzyjajace osiagnieciu okreslo¬ nego efektu, albo potrzebna flo tego cfclu mieszanine aminokwasów nalezy dobierac do kazdego kwasu, przeznaczonego do skondensowania z niemi.Do wprowadzania reszt estrów kwasu weglowego (ROC —) odpowiednie sa estry II kwasu chlorow^glowege takaoh alkoholi, jak alkohol butylowy, etylowy, wyzszych alkoholi nasyconych, ndenaSyoanydh L chlorowcowanych, alifatycznych oraz cy¬ klicznych.Do wprowadzania reszt podstawionych kwasów karbaminowych odpowiednie sa -aromatyczne i dlijatyczae ifcocyjaaiuuny i — 2 —chlorobezwodniki podstawionych kwasów karbaminowych, jak dwubutyloaminy, dwu- cykloheksyloaminy, metyloheptadecyloami- ny i i d.Produkty kondensacji, otrzymane z technicznych aminokwasów albo mieszanin peptydów, sa w postaci ich soli sodowych grudkowatemi masami kleistemi, nieraz zywicowatemi, slabo zabarwionemi. Roz¬ puszczaja sie one latwo w wodzie, przy- czem otrzymuje sie roztwory mocno pie¬ niace.Zaleznie od rodzaju grup, wprowadzo¬ nych do wymienionych aminokwasów albo mieszanin aminokwasów, produkty wyka¬ zuja dobre dzialanie zwilzajace, piorace, emulgujace, egalizujace albo rozpraszaja¬ ce; wskutek tego tez mozna je stosowac jako srodki pomocnicze do obróbki i uszla¬ chetniania wszelkiego rodzaju materjalów, zwlaszcza materjalów wlóknistych i skóry, Przedewszystkiem sa one odpowiednie w rozmaitych procesach przemyslu wlókien¬ niczego jako namiastka mydla wzglednie jako dodatek do mydla we wszystkich przypadkach, w których stracanie sie zwy¬ klych mydel przez sole, np. wapniowców albo metali ciezkich, jest szkodliwe, np. przy praniu, zwilzaniu, lugowaniu, biele¬ niu, folowanra, przy harwieniu barwnika¬ mi kadziowymi, naftolowemi, siarkowemi albo *lwttazowemi, przy ofcróbce wtórnej albo usuwaniu zabarwien, przy wytwarza¬ niu emulsyj tLuszczów1 olejów, kwasów tluszczowych, wosków, materjalów, podob¬ nych do wosku, parafiny, do klejenia, im¬ pregnacji, aprefcury, zmiekczania, zwla¬ szcza sztucznego jedwabiu i t. d. Dalej mozna je stosowac do rozrabiania lub roz¬ puszczania barwników albo ich pólproduk¬ tów, do uodporniania wybarwien na tar¬ cie i t. d.Czesto nowe te produkty mozna stoso¬ wac wraz z innemi srodkami, np. z mydla¬ mi, olejami tureckiemi, kwasami alkylo- naftalenosulfonowemi, produktami kon¬ densacji wyzszych kwasów karbonowych z kwasami oksy- albo aminoalkylosulfono- wemi, sulfonianami alkoholi tluszczowychf klejem, skrobia, rozpuszczalnemi gatunka¬ mi gumy, sluzami roslinnemi, alkoholami, ketonami, weglowodorami, chlorowcowane- mi weglowodorami i t, d.Przyklad I. 20 czesci wagowych alany- loglicyloglicyny (wytworzonej wedlug E.Fischer'a, Berichte der Deutschen Chemi- schen Gesellscbaft 36 str. 2987, 1903) roz¬ puszcza sie w 40 czesciach wagowych 10% -owego lugu sodowego. Energicznie mieszajac, wkrapla sie w temperaturze po¬ nizej 60aC 22 czesci wagowych chlorobez- wodnika kwasu laurynowego i 45 czesci wagowych 10%-owego lugu sodowego w taki sposób, zeby odczyn pozostawal stale alkaliczny. Gdy wszystek chlorobezwodnik zostanie zuzyty, mieszanine reakcyjna ogrzewa sie jeszcze przez pewien czas do 60° — 80°C. Otrzymuje sie roztwór, silnie pieniacy sie, trwaly wobec soli wapniowych i wykazujacy doihra zdolnosc zwilzania- Przez odparowanie udaje sie wyosobnic sól sodowa, jako zywicowata mase, latwo rozpuszczalna w wodzie.Przyklad IL 40%-owy roztwór 400 g technicznej mieszaniny peptydów, otrzy¬ manej przez 6-ciogodzinne gotowanie 1 kg mialko rozdrobnionych odpadków skórza¬ nych ze 100 g wapna gaszonego i wody w autoklawie z mieszadlem w temperaturze 130°C i przez nastepna przemiane (w sole sodowe) zapomoca sody, miesza sie mocno w temperaturze 30°C ze 175 g chlorobez- wodnika kwasu olejowego i 150 g 20% -owe¬ go lugu sodowego, przyczem chlorobez* wodnik doprowadza sie w taki sposób, zeby mieszanina reakcyjna pozostawala stale al¬ kaliczna. Skoro wszystek chlorobezwodnik zostanie zuzyty, mieszanme reakcyjna o- grzewa sie jeszcze w ciagu godziny w tem¬ peraturze 60°—70°C. Roztwór, otrzymany w ten sposób, mozna stosowac jako suodek zwilzajacy icaoracy. — 3 —Przez odparowanie otrzymuje sie sub¬ stancje zywicowata, która bardzo latwo rozpuszcza sie w wodzie i daje trwale roz¬ twory.Przyklad III. 40%-owy roztwór 800 g technicznej mieszaniny peptydów, otrzyma¬ nej z 10 kg odpadków skórzanych przez 12-ogodzinne gotowanie z 200 cm3 tech¬ nicznego stezonego lugu sodowego, kon¬ densuje sie sposobem, podanym w przy¬ kladach I i II, z 400 g chlorobezwodnika kwasu z tluszczu kokosowego albo chloro¬ bezwodnika kwasu laurynowego oraz taka iloscia stezonego lugu sodowego o okolo 40°Be, jaka jest potrzebna, aby mieszani¬ ne reakcyjna stale utrzymywac alkaliczna.Pózniej ogrzewa sie jeszcze okolo godziny w temperaturze 60° — 70°C.Otrzymany produkt reakcji jest silnie pieniaca sie ciecza o dobrej trwalosci na wapno i wysokiej zdolnosci zwilzania.Przyklad IV. 40%-owy roztwór 800 g technicznej mieszaniny peptydów (otrzy¬ manej z 10 kg odpadków skórzanych przez 6-ciogodzinne ogrzewanie z woda w auto¬ klawie z mieszadlem w temperaturze 115°) kondensuje sie z 400 g chlorobezwodnika kwasu zywicowego (otrzymanego wedlug Virtanena, Annalen 424, str. 209 z kwasu zywicowego i pieciochlorku fosforu) i ste¬ zonym lugiem sodowym wedlug wyzej opi¬ sanego sposobu. Otrzymany produkt wy¬ róznia sie duza zdolnoscia pienienia sie i wysoka zdolnoscia rozpraszania.Zamiast przegrzanej pary wodnej do rozkladu bialka mozna stosowac równiez wodorotlenki potasowców i wapniowców albo kwasy.Przez utrzymywanie raz ustalonych wa¬ runków roboczych, jak np. przez dobór materjalu wyjsciowego, czasu, temperatu¬ ry, cisnienia i stezenia jonów wodorowych podczas hydrolizy, mozna sklad mieszani¬ ny peptydowej reprodukowac z dostatecz¬ na pewnoscia.Przyklad V. 800 g mieszaniny pepty¬ dów, stosowanej wedlug przykladti II, kondensuje sie w 40%-owym wodnym roz¬ tworze z 400 g chlorobezwodnika kwasu naftenowego, otrzymanego z cieklej mie¬ szaniny kwasów naftenowych o liczbie kwasowej 200, i z potrzebna iloscia stezo¬ nego lugu sodowego w temperaturze 30°, jak opisano w przykladzie II. W celu za¬ konczenia reakcji ogrzewa sie jeszcze przez godzine w temperaturze 60° — 70°C.Otrzymuje sie substancje, która mozna stosowac, jako srodek zwilzajacy, egalizu- jacy i t. d.Przyklad VI. 800 g mieszaniny pepty¬ dów, stosowanej wedlug przykladu IV, kondensuje sie, (jak opisano w przykla¬ dzie II, w 40%-owym wodnym roztworze z 400 g mieszaniny chlorobezwodników kwasów, otrzymanej z mieszaniny kwasów tluszczowych, uwolnionej od produktów o- bojetnych, która mozna otrzymac przez przedmuchiwanie parafiny powietrzem w temperaturze 160°. Otrzymany produkt jest szczególnie odpowiedni, jako srodek merceryzacyjny.Przyklad VII. 200 czesci wagowych od¬ padków skór chromowych rozszczepia sie przez ogrzewanie w autoklawie do 140° z mlekiem wapiennem, a sole wapniowe wy¬ tworzonej mieszaniny kwasów aminokarbo- nowych przetwarza sie zapomoca sody w sole sodowe. Do przesaczu wkrapla sie w temperaturze 40° — 45°, dobrze mieszajac, stopniowo w ciagu okolo godziny 110 cze¬ sci wagowych chlorobezwodnika kwasu ole¬ jowego i okolo 70 czesci wagowych tech¬ nicznego stezonego lugu sodowego, przy- czem mieszanina reakcyjna powinna po¬ zostawac stale slabo alkaliczna. Po wkro- pleniu chlorobezwodnika kwasu olejowego ogrzewa sie, mieszajac, jeszcze w ciagu okolo godziny w temperaturze 80° — 90°C.Produkt reakcji jest gestoplynna jasnozól- ta lub zólto-brunatna pasta, która latwo jest rozcienczyc woda na silnie pieniace sie przezroczyste roztwory o doskonalej zdoU — 4 —«wci ^wdittana, prania, rozpraszania i ega- lizacji.Jesli np. 100 kg przedzy bawelnianej zabarwi sie w kadzi iarhoarikiej zapomoca 0,5 /kg blekitnej .zielem indantrenowej FFB T*. ^chaltz-Jtiliil^ Farbstofftabellen 1932 lom II str. 127) w zwykly sposób w temperaturze 60°, przyczem do kapieli fanbiarskiej doda na litr 1 g wysuszonego produktu kondensacji, otrzymanego we¬ dlug powyzszego przepisu, to otrzyma sie wybarwienie bardzo równe.Produkty o podobnych wlasciwosciach otrzymuje sie, jesli zamiast chlorobezwod- nika kwasu olejowego zastosowac chloro- bezwodnik kwasu z tluszczu sojowego, z tluszczu kokosowego albo mieszaniny tych chlorobezwodników z chlorobezwodnikiem kwasu olejowego.Przez reakcje tej samej mieszaniny kwasów aminokarbonowych z chlorobez¬ wodnikiem kwasu stearynowego otrzymu¬ je sie produkty, które mozna bardzo do¬ brze stosowac jako srodki zmiekczajace zwykla albo zregenerowana celuloze.Przyklad VIII. 200 czesci wagowych kleju odpadkowego rozszczepia sie przez ogrzewanie z lugiem sodowym w autokla¬ wie i odciaga od wydzielonych zanieczy¬ szczen. Do otrzymanego roztworu w tem¬ peraturze 40° — 45°C, dobrze mieszajac, wkrapla sie stopniowo 80 czesci wagowych chlorobezwodnika kwasu naftenowego (wy¬ tworzonego z cieklej mieszaniny kwasów naftenowych o liczbie kwasowej 200) i ta¬ ka ilosc stezonego lugu sodowego, jaka jest potrzebna, aby utrzymac stale odczyn slabo alkaliczny. Nastepnie ogrzewa sie w ciagu godziny w temperaturze 80° — 90°C. Gestoplynna paste, otrzymana jako produkt koncowy, mozna latwo rozcien¬ czac woda na przezroczyste, silnie pienia¬ ce sie roztwory.Przyklad IX. Do roztworu, otrzyma¬ nego wedlug przykladu VII przez roz¬ szczepienie skóry, wkrapla sie w tempe- raiur^e 40* — 50° w cia^u godziny, do¬ brze mieszajac, 75 csesoi wagowych *estau kwasu chlorowe^owego, loircys&asego z jnie*Laniay aJkotoli & fi — 18 ^tetnada wegla* jaka taozaa ^rytMWzyc przez Jwta- lHycjcaa redtikcfe tluszczu kakowwago, psrzycfcem preez iiodame iu&i socfowggo utrzymuje sie odczyn stale slabo alkalicz¬ ny. Po skonczonem wkraplaniu ogrzewa sie jeszcze w ciagu godziny w temperaturze 80° — 90°C. Jako produkt koncowy o- trzymuje sie gestoplynna paste, która da¬ je sie rozcienczac woda na przezroczyste roztwory o dobrej zdolnosci zwilzania, prania, rozpraszania i egalizacji.Naprzyklad w kadizi pierze sie 75 kg pasmowej przedzy bawelnianej w tempe¬ raturze 50°, przyczem kapiel pioraca za¬ wiera w litrze: 2 g sody, 2 g mydla .i 1 g wysuszonego produktu, otrzymanego we¬ dlug powyzszego przepisu. Osiaga sie bar¬ dzo dobry efekt prania przy daleko posu- nietem zabezpieczeniu maierjalu.Produkt o podobnych wlasciwosciach otrzymuje sie przez reakcje takiej samej mieszaniny rozkladowej z pochodna mocz¬ nika, otrzymana z dodecylometyloainiiiy i fosgenu. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania srodków po¬ mocniczych do obróbki materjalów wlók¬ nistych, skór i podobnych materjalów, znamienny tern, ze reszty wyzszych kwa¬ sów karbonowych laczy sie w znany spo¬ sób z grupami aminowemu rozpuszczal¬ nych w wodzie peptydów, otrzymanych syntetycznie lub przez rozklad bialek.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze do mieszanin kwasów amino¬ karbonowych, jakie mozna otrzymywac przez calkowita hydrolize cial bialkowych, wprowadza sie grupy acylowe, reszty e- strów kwasu weglowego lub reszty podsta¬ wionych kwasów karbaminowych. — 3 —
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze na produkty rozkladu bialka lub syntetycznie wytworzone wielopepty- dy dziala sie estrami kwasu chloroweglo- wego i alkoholów alifatycznych, cykloali- fatycznych, alifatyczno-cykloalifatycznych lub alifatyczno-aromatycznych, zawieraja¬ cych co najmniej 5 atomów wegla w cza¬ steczce. LG. Farbenindustric Aktiengesellschaft. Zastepca: K. Czempinski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL