PL218995B1 - Sposób wzbogacania lecytyny w kwas α -linolenowy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wzbogacania lecytyny w kwas α-linolenowy.

Produkt, według wynalazku, może znaleźć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym oraz kosmetycznym.

Lecytyna, czyli fosfatydylocholina, należy do fosfolipidów, które ze względu na amfifilowy charakter ich cząsteczek, są szeroko wykorzystywane jako naturalne emulgatory w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym lub kosmetycznym.

Jednym z przemysłowych źródeł pozyskiwania fosfolipidów są rośliny oleiste, głównie soja, zawierająca około 2% fosfolipidów, w tym jedynie 20% czystej fosfatydylocholiny (W. Van Nieuwenhuyzen, Journal of American Oil Chemists Society, 1976, vol. 53, s. 425-427).

Żółtka jaj kurzych są znacznie bogatszym źródłem tych związków niż rośliny. Zawierają około 10% fosfolipidów, wśród których aż 80,5% stanowi lecytyna (L. E. Palacios, T. Wang, Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 571-578).

Lecytyna z żółtka jaja kurzego nie zawiera kwasu α-linolenowego, natomiast lecytyna sojowa zawiera go tylko około 10% (L. E. Palacios, T. Wang, Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 571-578).

Kwas α-linolenowy należy do rodziny n-3 niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), których deficyt w organizmie prowadzi do zjawisk patologicznych, ujawniających się klinicznie (M. Stołyhwo-Szpajer, K. Pikosz, J. Bellwon, A. Stołyhwo, A. Rynkiewicz, Arterial Hypertension 2001, vol.5, s. 211-219).

Znana jest metoda wzbogacania lecytyny w kwas α-linolenowy, na drodze enzymatycznej transestryfikacji z estrami metylowymi, uzyskanymi z oleju lnianego. Metoda ta jest dwustopniowa etap transestryfikacji poprzedzono chemiczną hydrolizą oleju i metanolizą uwolnionych kwasów tłuszczowych. Proces transestryfikacji lecytyny sojowej estrami metylowymi oleju lnianego prowadzono przez 48 godzin w temperaturze 333 K, w obecności 10% lipazy pochodzącej z Mucor miehei. Uzyskana w tym procesie lecytyna zawierała 15% kwasu α-linolenowego w stosunku do innych kwasów zawartych w lecytynie (M. Ghosh, D.K. Bhattacharyya, Journal of American Oil Chemists Society, 1997, vol. 74, ss. 761-763).

W innej znanej metodzie wykorzystano reakcję acydolizy lecytyny wyizolowanej z żółtka jaja kurzego i komercyjnie dostępnego kwasu α-linolenowego o czystości 70% (A. Chojnacka, W. Gładkowski, G. Kiełbowicz, C. Wawrzeńczyk, Biotechnology Letters, 2009, vol. 31, ss. 705-709). Proces prowadzono w heksanie, w obecności lipazy, przy stosunku molowym lecytyny do kwasu wynoszącym 1:5. Uzyskano na tej drodze lecytynę zawierającą od 12 do 28% kwasu α-linolenowego. Metoda ta jest ekonomicznie nieopłacalna ze względu na wysoką cenę kwasu α-linolenowego.

Celem wynalazku było opracowanie jednoetapowej metody wzbogacania lecytyny w kwas α-linolenowy.

Istota wynalazku polega na tym, że do wzbogacania cząsteczek lecytyny w kwas α-linolenowy, stosuje się olej lniany bogaty w kwas α-linolenowy.

Korzystnie jest gdy stosunek molowy oleju do lecytyny wynosi co najmniej 2:1

Lecytyna zawierająca kwas α-linolenowy może znaleźć zastosowanie jako suplement diety lub farmaceutyk dostarczający ten niezbędny kwas do organizmu człowieka.

Postępując, zgodnie z wynalazkiem, w wyniku katalizowanej lipazą transestryfikacji lecytyny wysokolinolenowym olejem lnianym, otrzymuje się lecytynę o dużej zawartości kwasu α-linolenowego. Uzyskany w ten sposób produkt, po uprzednim oddzieleniu enzymu na drodze filtracji, wydziela się z mieszaniny reakcyjnej metodą chromatografii kolumnowej.

Podstawową zaletą wynalazku jest to, że wprowadzenie kwasu α-linolenowego do cząsteczki lecytyny odbywa się w jednoetapowym procesie.

Zaletą wynalazku jest również to, że uzyskuje się lecytynę zawierającą do 25% kwasu α-linolenowego

Wynalazek jest bliżej objaśniony w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d 1.

Do 400 mg czystej lecytyny uzyskanej z żółtka jaja kurzego, umieszczonej w kolbce okrągłodennej o pojemności 20 ml, dodaje się 940 mg oleju lnianego. Do tak sporządzonej mieszaniny dodaje się 5 ml heksanu i całość miesza na mieszadle magnetycznym w temperaturze 323-328 K przez 20 minut. Reakcję rozpoczyna się po dodaniu do kolbki reakcyjnej lipazy z Candida antarctica, znanej

PL 218 995 B1 pod nazwą Novozym 435, w ilości 20% wagowych, w stosunku do całości mieszaniny. Zawartość kolby miesza się w temperaturze 323-328 K na mieszadle magnetycznym z prędkością 300 obr./min. Po 72 godzinach reakcję kończy przez oddzielenie enzymu na drodze filtracji. Po odparowaniu rozpuszczalnika z mieszaniny poreakcyjnej, rozdziela się ją metodą chromatograficzną, stosując żel krzemionkowy i eluent o składzie chloroform:metanol:woda, w stosunku objętościowym 65:25:4. Na tej drodze otrzymuje się 190 mg lecytyny (43% wydajności izolowanej) zawierającej 25% kwasu α-linolenowego (zawartość procentowa w stosunku do innych kwasów zawartych w lecytynie).

Claims (3)

1. Sposób wzbogacania lecytyny w kwas α-linolenowy, w reakcji transestryfikacji, katalizowanej lipazą, prowadzonej w rozpuszczalniku organicznym, znamienny tym, że do wzbogacania cząsteczek lecytyny stosuje się olej lniany, bogaty w kwas α-linolenowy, natomiast transestryfikację prowadzi się przy udziale lipazy z Candida antarctica.

2. Sposób, według zastrz. 1, znamienny tym, że stosunek molowy oleju do lecytyny wynosi co najmniej 2:1.

3. Sposób, według zastrz. 1, znamienny tym, że lipazę dodaje się w ilości 20% wagowych, w stosunku do całości mieszaniny.