PL218997B1 - Sposób wzbogacania lecytyny, zwłaszcza z żółtek jaj kurzych - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wzbogacania lecytyny, uzyskanej zwłaszcza z żółtek jaj kurzych.

Wynalazek może znaleźć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym oraz kosmetycznym.

Ze względu na swój charakter amfifilowy lecytyna wykazuje właściwości naturalnego związku powierzchniowo czynnego. Jest szeroko wykorzystywana w wielu gałęziach przemysłu spożywczego jako naturalny emulgator, stabilizator emulsji a także antyutleniacz (W. Van Nieuwenhuyzen, Journal of American Oil Chemists Society, 1981, vol. 57, s. 886-888).

Kwas linolowy należy do niezbędnych kwasów tłuszczowych (NNKT), które nie mogą być syntezowane w organizmie człowieka, a ich deficyt prowadzi do zjawisk patologicznych ujawniających się klinicznie (M. Stołyhwo-Szpajer, K. Pikosz, J. Bellwon, A. Stołyhwo, A. Rynkiewicz, Arterial Hypertension 2001, vol. 5, 211-219).

Lecytyna z żółtka jaja kurzego zawiera znacznie mniej kwasu linolowego, należącego do grupy n-6 NKT, bo tylko około 18%, w porównaniu z lecytyną sojową, która zawiera go aż 58% (L. E. Palacios, T. Wang, Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 571-578).

Znana jest metoda wzbogacania lecytyny w kwas α-linolenowy na drodze enzymatycznej transestryfikacji z estrami metylowymi uzyskanymi z oleju lnianego. Metoda ta jest dwustopniowa - etap transestryfikacji poprzedzono chemiczną hydrolizą oleju i metanolizą uwolnionych kwasów tłuszczowych. Proces transestryfikacji lecytyny sojowej estrami metylowymi oleju lnianego prowadzono przez 48 godzin w temperaturze 333 K, w obecności 10% lipazy pochodzącej z Mucor miehei. Uzyskana w tym procesie lecytyna zawierała 15% kwasu α-linolenowego, w stosunku do innych kwasów zawartych w lecytynie (M. Ghosh, D.K. Bhattacharyya, Journal of American Oil Chemists Society, 1997, vol. 74, ss. 761-763).

Nie jest znana literatura opisująca sposoby wzbogacania lecytyny z żółtek jaj, w kwas linolowy.

Celem wynalazku było opracowanie jednoetapowej metody wzbogacania lecytyny w kwas linolowy.

Istota wynalazku polega na tym, że do cząsteczek lecytyny wbudowuje się kwas linolowy pochodzący z oleju roślinnego, a jako biokatalizator stosuje się lipazę z Thermomyces lanuginosa albo z Rhizomucor miehei.

Korzystnie jest, gdy olej roślinny jest bogaty w kwas linolowy.

Korzystnie także jest, gdy olejem roślinnym jest olej słonecznikowy albo olej krokoszowy.

Korzystnie również jest, gdy stosunek molowy oleju roślinnego do lecytyny wynosi co najmniej 2:1.

Lecytyna wzbogacona w kwas linolowy może znaleźć zastosowanie jako suplement diety lub farmaceutyk, dostarczający ten niezbędny kwas do organizmu człowieka.

Postępując zgodnie z wynalazkiem, w wyniku katalizowanej lipazą transestryfikacji lecytyny, pochodzącej z żółtek jaj kurzych, olejem roślinnym bogatym w kwas linolowy, otrzymuje się lecytynę o zwiększonej zawartości kwasu linolowego. Uzyskany w ten sposób produkt po uprzednim oddzieleniu enzymu na drodze filtracji, wydziela się z mieszaniny reakcyjnej metodą chromatografii kolumnowej.

Zaletą wynalazku jest to, ze wzbogacanie w kwas linolowy odbywa się w jednoetapowym procesie.

Zaletą wynalazku jest również uzyskanie lecytyny zawierającej od 45% do 67% kwasu linolowego.

Wynalazek jest bliżej objaśniony w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d 1.

Do 390 mg czystej lecytyny z żółtka jaja kurzego, umieszczonej w kolbce okrągłodennej o pojemności 20 ml, dodaje się 920 mg oleju słonecznikowego, bogatego w kwas linolowy. Do tak sporządzonej mieszaniny dodaje się 5 ml heksanu i całość miesza na mieszadle magnetycznym w temperaturze 323-328 K przez 20 minut. Reakcję rozpoczyna się przez dodanie do kolbki reakcyjnej lipazy z Thermomyces lanuginosa, znanej jako preparat Lipozyme TL IM, w ilości 20% wagowych w stosunku do całości mieszaniny (260 mg). Zawartość kolby miesza się w temperaturze 323-328 K na mieszadle magnetycznym z prędkością 300 obrotów/minutę. Po 72 godzinach reakcję kończy się poprzez oddzielenie enzymu przez filtrację a następnie odparowuje rozpuszczalnik. Mieszaninę poreakcyjną rozdziela się metodą chromatograficzną, stosując żel krzemionkowy i eluent o składzie chloroform:metanol:woda, w stosunku objętościowym 65:25:4. Na tej drodze otrzymuje się 180 mg lecytyny (46% wydajności izolowanej) zawierającej 67% kwasu linolowego, w stosunku do innych kwasów zawartych w lecytynie.

PL 218 997 B1

P r z y k ł a d 2.

Proces transestryfikacji przeprowadza się tak jak w przykładzie 1. Różnicą jest zastosowanie jako biokatalizatora lipazy z Rhizomucor miehei, znanej jako preparat Lipozyme RM IM. W wyniku procesu, uzyskuje się 200 mg lecytyny (51% wydajności izolowanej), zawierającej 46% kwasu linolowego.

P r z y k ł a d 3.

Proces transestryfikacji przeprowadza się według procedury opisanej w przykładzie 1. Różnicą jest zastosowanie oleju krokoszowego. W wyniku procesu, uzyskuje się 210 mg lecytyny (53% wydajności izolowanej), zawierającej 58% kwasu linolowego.

P r z y k ł a d 4.

Proces transestryfikacji przeprowadza się tak jak w przykładzie 3. Różnicą jest zastosowanie lipazy z Rhizomucor miehei, znanej jako preparat Lipozyme RM IM, jako biokatalizatora. W wyniku procesu, uzyskuje się 240 mg lecytyny (61% wydajności izolowanej) zawierającej 45% kwasu linolowego.

Claims (5)

1. Sposób wzbogacania lecytyny, zwłaszcza z żółtek jaj kurzych, w reakcji transestryfikacji katalizowanej lipazą, znamienny tym, że do cząsteczek lecytyny wbudowuje się kwas linolowy pochodzący z oleju roślinnego, a jako biokatalizator stosuje się lipazę z Thermomyces lanuginosa albo z Rhizomucor miehei.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że olej roślinny jest bogaty w kwas linolowy.

3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że olejem roślinnym jest olej słonecznikowy.

4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że olejem roślinnym jest olej krokoszowy.

5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, ze stosunek molowy oleju roślinnego do lecytyny wynosi co najmniej 2:1.