PL216736B1 - Sposób otrzymywania czystej frakcji fosfolipidów z żółtka jaja, zwłaszcza kurzego - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania czystej frakcji fosfolipidów z żółtka jaja, zwłaszcza kurzego.

Produkt uzyskany sposobem, według wynalazku, może znaleźć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym oraz kosmetycznym.

Z opisu patentowego CA 1,335,054, znana jest metoda polegająca na ekstrakcji etanolem fosfolipidów ze świeżego żółtka jaja a następnie usunięciu triacyIogliceroli z ekstraktu, na drodze krystalizacji w niskiej temperaturze.

Inną znaną metodą jest ekstrakcja fosfolipidów, ze świeżego żółtka jaja, etanolem, po jego uprzednim odtłuszczeniu za pomocą acetonu. Uzyskano fosfolipidy z wydajnością 13,7%, o czystości 51% (L. E. Palacios, T. Wang, Extraction of Egg-Yolk Lecithin, Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 565-569).

Znana jest też metoda otrzymywania preparatu z liofilizowanego żółtka, w której otrzymano preparat fosfolipidowy o czystości 89% (J. S. Sim, New extraction method for lecithin and neutral oil from egg yolk, In Egg Uses and Processing Technologies, edited by J. S. Sim and S. Nakai; 1994, CAB International, Wallingford, United Kingdom, ss. 128-138).

W innej znanej metodzie, do otrzymania surowej frakcji fosfolipidów, najpierw frakcjonowano lipidy żółtka jaja etanolem oraz heksanem. Następnie uzyskaną frakcję oczyszczano przez precypitację, w układzie heksan:aceton schłodzony do temperatury 277 K. W ten sposób otrzymano frakcję fosfolipidów o czystości około 95% z 11%-ową wydajnością (L. E. Palacios, T. Wang; EggYolk Lipid Fractionation and Lecithin Characterization, Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 571-578).

Istota wynalazku polega na tym, że aceton schłodzony do temperatury od 248 K do 253 K, stosuje się w procesie precypitacji i przemywania osadu fosfolipidów, uzyskanego po ekstrakcji alkoholem. Precypitację i, co najmniej dwukrotne, przemywanie otrzymanego osadu wykonuje się w łaźni lodowej o temperaturze od 270 do 273 K, po czym każdorazowo roztwór acetonowo-heksanowy, znad osadu usuwa się przez dekantację.

Korzystnie jest, gdy proces przemywania osadu fosfolipidów wykonuje się pięciokrotnie.

Korzystnie również jest, gdy przed etapem ekstrakcji fosfolipidów, żółtko poddaje się liofilizacji a do ekstrakcji fosfolipidów stosuje się metanol albo etanol.

Główną zaletą wynalazku jest otrzymanie, ze świeżego lub liofilizowanego żółtka, frakcji składającej się jedynie z fosfolipidów (78,7% fostatydylocholiny i 21,3% fosfatydyloetanoloaminy), pozbawionej cholesterolu i triacylogliceroli.

Zaletą jest także duża wydajność uzyskanej frakcji fosfolipidowej (85-90%) a także wyeliminowanie czasochłonnego etapu oczyszczania fosfolipidów metodami chromatografii kolumnowej.

Fosfolipidy, których dominującym składnikiem jest fosfatydylocholina, są wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym, ze względu na zawartość choliny oraz biologicznie aktywnych kwasów tłuszczowych z rodziny Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (NNKT).

W przemyśle spożywczym fosfolipidy są wykorzystywane jako emulgatory, stabilizatory emulsji oraz antyutleniacze. Są one też stosowane w procesie produkcji pieczywa, jako środek zapobiegający czerstwieniu a przy produkcji czekolady, jako dodatek zmniejszający lepkość i przeciwdziałający krystalizacji sacharozy (Z. Guo, A.F. Vikbjerg, X. Xu; Biotechnology Advances, 2005, vol. 23, ss. 203-259).

Wynalazek jest bliżej objaśniony w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d 1. Surowe żółtko jaja kurzego (20 g) umieszcza się w zlewce o pojemności 100 ml znajdującej się na mieszadle magnetycznym, a następnie dodaje 60 ml metanolu i miesza przez 10 minut. Po tym czasie wyłącza się mieszanie, a po opadnięciu osadu białka, supernatant dekantuje się znad osadu przez twardy sączek do kolby okrągłodennej. Proces ekstrakcji metanolem powtarza się jeszcze dwukrotnie. Z połączonych ekstraktów metanolowych odparowuje się rozpuszczalnik a pozostałość, stanowiącą surową frakcję fosfolipidową, rozpuszcza się w 30 ml heksanu, przenosi ilościowo do zlewki, po czym całość umieszcza się w łaźni lodowej o temperaturze 272 K. Następnie, przy ciągłym mieszaniu, wlewa się 60 ml acetonu schłodzonego do temperatury 253 K. Po wytrąceniu się fosfolipidów wyłącza się mieszanie, a po opadnięciu osadu na dno zlewki, roztwór znad osadu usuwa się przez dekantację. Do osadu w zlewce ponownie dodaje się 20 ml acetonu schłodzonego również do 253 K, całość miesza się około 0,5 minuty, a następnie roztwór znad osadu usuwa się jak opisano wyżej. Proces przemywania osadu fosfolipidów zimnym acetonem powtarza się jeszcze czterokrotnie.

PL 216 736 B1

Otrzymuje się 1,9 g frakcji fosfolipidowej o czystości 100% i składzie; 78,7% fostatydylocholiny i 21,3% fosfatydyloetanoloaminy. Wydajność pozyskiwania frakcji fosfolipidowej wynosi 95% w stosunku do całkowitej ilości fosfolipidów w żółtku.

P r z y k ł a d 2. Surowe żółtko jaja kurzego (20 g) zamraża się w temperaturze 268 K a następnie liofilizuje przez 48 godzin, w temperaturze 224 K, przy ciśnieniu 3 Pa. Następnie z uzyskanym liofilizatem postępuje się identycznie jak w przykładzie 1. Otrzymuje się 1,6 g frakcji fosfolipidowej, o czystości 100% i składzie: 78,7% fostatydylocholiny i 21,3% fosfatydyloetanoloaminy. Wydajność pozyskiwania frakcji fosfolipidowej wynosi 80%.

Claims (4)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób otrzymywania czystej frakcji fosfolipidów z żółtka jaja, zwłaszcza kurzego, poprzez jego ekstrakcję alkoliolem i następnie precypitację w układzie heksan:aceton, znamienny tym, że aceton schłodzony do temperatury od 248 K do 253 K, stosuje się w procesie precypitacji i przemywania osadu fosfolipidów, uzyskanego po ekstrakcji alkoholem, przy czym precypitację i, co najmniej dwukrotne, przemywanie otrzymanego osadu wykonuje się w łaźni lodowej o temperaturze od 270 do 273 K, a roztwór acetonowo-heksanowy, znad osadu usuwa się przez dekantację.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że proces przemywania osadu fosfolipidów wykonuje się pięciokrotnie.
3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że przed etapem ekstrakcji fosfolipidów alkoholem, żółtko poddaje się liofilizacji.
4. 4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do ekstrakcji fosfolipidów stosuje się metanol albo etanol.