PL212693B1 - Sposób otrzymywania fosfolipidów - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania fosfolipidów.

Wynalazek może znaleźć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym oraz kosmetycznym.

Znanych jest kilka metod izolowania i oczyszczania fosfolipidów z żółtek jaj kurzych. Jedna z nich polega na ekstrakcji fosfolipidów etanolem, a następnie usunięciu obojętnych lipidów z ekstraktu na drodze krystalizacji w niskiej temperaturze (J. S. Sim; Extraction of fresh Iiquid egg yolk, Canadian Patent, 1995, 1 335 054).

W innej metodzie izolowania fosfolipidów wykorzystuje się proces ultrafiltracji (K. Miyata, H. Matsumoto; Manufacture of purified egg-yolk lecithins, Japanese Patent, 2001, 2 001 072, s. 693).

W kolejnej metodzie wykorzystuje się frakcjonowanie lipidów żółtka etanolem oraz heksanem do otrzymania surowej frakcji fosfolipidów, którą następnie oczyszcza się przez ich precypitację w układzie heksan-aceton. W ten sposób otrzymano frakcję fosfolipidów o czystości ok. 95% z 11% wydajnością (L. E. Palacios, T. Wang; Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 571-578).

W metodzie opisanej w zgłoszeniu patentowym P-384 803, żółtko jaja poddaje się liofilizacji w znany sposób, po czym uzyskany liofilizat poddaje się wstępnej ekstrakcji eterem dietylowym, a następnie ekstrakcji rozpuszczalnikiem organicznym i oczyszcza na drodze precypitacji w układzie eter dietylowy-aceton.

Alternatywną metodą jest ekstrakcja żółtek ze świeżych jaj etanolem po ich uprzednim odtłuszczeniu za pomocą acetonu, dzięki czemu otrzymano fosfolipidy z wydajnością 13,7% o czystości 51% (L. E. Palacios, T. Wang, Journal of American Oil Chemists Society, 2005, vol. 82, ss. 565-569). Znacznie większą czystość preparatu fosfolipidowego (89%) można uzyskać poprzez poprzedzające ekstrakcję etanolem usunięcie wody z żółtka za pomocą suszenia rozpyłowego (J. S. Sim, New extraction method for lecithin and neutral oil from egg yolk, In Egg Uses and Processing Technologies, edited by J. S. Sim and S. Nakai; 1994, CAB International, Wallingford, United Kingdom, ss. 128-138).

Istota wynalazku polega na tym, że do ekstrakcji fosfolipidów ze zliofilizowanych, a następnie odtłuszczonych acetonem żółtek jaj stosuje się alkohol używany w przemyśle spożywczym i/lub farmaceutycznym, przez co uzyskuje się roztwór, z którego, po odparowaniu rozpuszczalnika, otrzymuje się surową frakcję fosfolipidową, którą oczyszcza się na znanej drodze precypitacji w układzie heksan-aceton.

Korzystnie jest, gdy alkoholem stosowanym do ekstrakcji jest alkohol metylowy albo etylowy, albo izopropylowy.

Korzystnie też jest, gdy w precypitacji stosowany jest aceton schłodzony do temperatury poniżej

283K.

Fosfolipidy, których dominującym składnikiem jest fosfatydylocholina, ze względu na zawartość biologicznie aktywnych kwasów tłuszczowych z rodziny NNKT oraz choliny, są wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym.

W przemyśle spożywczym są one z kolei wykorzystywane jako emulgatory, stabilizatory emulsji oraz antyutleniacze. Są one też stosowane w procesie produkcji pieczywa jako środek zapobiegający czerstwieniu, a przy produkcji czekolady jako dodatek zmniejszający lepkość i przeciwdziałający krystalizacji sacharozy (Z. Guo, A.F. Vikbjerg, X. Xu; Biotechnology Advances, 2005, vol. 23, ss. 203-259).

Podstawową zaletą wynalazku jest otrzymanie frakcji fosfolipidowej o bardzo wysokiej czystości (powyżej 97%).

Zaletą wynalazku jest również usunięcie wody z układu w wyniku prostego procesu liofilizacji, co zmniejsza rozpuszczalność fosfolipidów w acetonie, ogranicza ich straty podczas procesu odtłuszczania i zwiększa czystość otrzymanych ekstraktów.

Zaletą jest także skrócenie czasu ekstrakcji i uproszczenie procesu oczyszczania poprzez zastosowanie procesu precypitacji w układzie heksan-aceton, bezpośrednio po wyekstrahowaniu fosfolipidów alkoholem.

Wynalazek jest bliżej objaśniony w przykładzie wykonania.

P r z y k ł a d 1

Surowe żółtko jaja kurzego (30 g) zamraża się w temperaturze 268K, a następnie liofilizuje w temperaturze 224K przy ciśnieniu 3 Pa przez 24 godziny. Uzyskany liofilizat odtłuszcza się poprzez dwukrotną ekstrakcję 50 ml acetonu, czas pojedynczej ekstrakcji wynosi 10 minut. Osad odwirowuje

PL 212 693 B1 się (8000 obrotów/minutę, czas wirowania 10 minut), ekstrakty acetonowe dekantuje się znad osadu, a następnie osad ekstrahuje trzykrotnie 50 ml alkoholu metylowego przez 15 minut. Po odwirowaniu osadów (parametry odwirowania jak wyżej) ekstrakty alkoholowe łączy się i odparowuje na wyparce rotacyjnej. Otrzymaną w ten sposób surową frakcję fosfolipidową oczyszcza się rozpuszczając ją w 40 ml heksanu, po czym umieszcza w łaźni lodowej, a następnie, przy ciągłym mieszaniu, dodaje się 100 ml acetonu schłodzonego do temperatury 278K. Uzyskany precypitat fosfolipidów odwirowuje się (5000 obr/min, 5 min), a supernatant dekantuje znad osadu. Otrzymuje się frakcję fosfolipidów o masie 2,34 g (wydajność izolowania 7,8%) i czystości 97,6%.

P r z y k ł a d 2

Izolowanie i oczyszczanie fosfolipidów przeprowadza się tak, jak w przykładzie 1. Różnicą jest zastosowanie do ekstrakcji alkoholu etylowego zamiast alkoholu metylowego. W wyniku procesu z 30 g surowego żółtka otrzymuje się 1,90 g (wydajność izolowania 6,3%) fosfolipidów o czystości 93,8%.

P r z y k ł a d 3

Izolowanie i oczyszczanie fosfolipidów przeprowadza się według procedury opisanej w przykładzie 1. Różnicą jest zastosowanie do ekstrakcji alkoholu izopropylowego zamiast alkoholu metylowego. W wyniku procesu z 30 g surowego żółtka otrzymuje się 0,78 g (wydajność izolowania 2,6%) fosfolipidów o czystości 97,5%.

Claims (5)

1. Sposób otrzymywania fosfolipidów ze zliofilizowanych, a następnie odtłuszczonych acetonem żółtek jaj, szczególnie kurzych, znamienny tym, że do ekstrakcji fosfolipidów stosuje się alkohol używany w przemyśle spożywczym i/lub farmaceutycznym, przez co uzyskuje się roztwór, z którego po odparowaniu rozpuszczalnika otrzymuje się surową frakcję fosfolipidową, którą oczyszcza się na znanej drodze precypitacji w układzie heksan-aceton.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do ekstrakcji stosuje się alkohol metylowy.

3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do ekstrakcji stosuje się alkohol etylowy.

4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do ekstrakcji stosuje się alkohol izopropylowy.

5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w precypitacji stosuje się aceton schłodzony do temperatury poniżej 283K.