PL229221B1 - Sposób otrzymywania preparatu fosfolipidowo‑karotenoidowego z owoców rokitnika - Google Patents

Abstract

Sposób otrzymywania preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego z owoców rokitnika charakteryzuje się tym, że do odwodnionych owoców rokitnika dodaje się alkohol etylowy w ilości od 1:2 do 1:8 i prowadzi ekstrakcję w temp. nieprzekraczającej 30°C przez okres 0,5 do 5 godzin, najkorzystniej 3 godziny, po czym oddziela warstwę etanolową i ekstrakcję alkoholem etylowym powtarza się. Następnie łączy się wyciągi etanolowe, filtruje, odpędza etanol w wyparce w temp. nie przekraczającej 50°C aż do uzyskania preparatu, lub przed ekstrakcją alkoholem etylowym do odwodnionych owoców rokitnika dodaje się rozpuszczalnik dopuszczony do otrzymywania olejów spożywczych korzystnie heksan w ilości od 1:1 do 1:5 i ekstrahuje tłuszcz w temp. nie przekraczającej 30°C przez 1 do 5 godzin, oddziela miscelę od wytłoków, ekstrakcję heksanem powtarza się, a po połączeniu misceli odparowuje rozpuszczalnik a pozostałość poddaje się podwójnej ekstrakcji alkoholem etylowym w powyższy sposób.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego z odwodnionych wytłoków owoców rokitnika. Sposób otrzymywania preparatu pozwala uzyskać kompozycję zawierającą w swoim składzie fosfolipidy, lipofilne substancje biologicznie aktywne tj.: karotenoidy, sterole, tokoferole, kwasy tłuszczowe oraz bioaktywną frakcję triacylogliceroli. Otrzymany wg opisanego wynalazku preparat może znaleźć zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym.

Znanych jest kilka sposobów otrzymywania lecytyny surowej na przykład z frakcji żółtka jaj z patentu PL 190759. Istota sposobu otrzymywania polega na ekstrakcji z granul lub frakcji tłuszczowej powstałej po usunięciu foswityny. Ekstrakcja jest prowadzona przy użyciu powszechnie stosowanych w chemii rozpuszczalników etanolu lub heksanu. Proces ekstrakcji rozpuszczalnikami organicznymi przy zachowaniu udziałów objętościowych do wagowych powstałej mieszaniny od 2:1 do 10:1 w czasie 5-120 minut w temperaturze od 20-75°C, najkorzystniejszy proces ekstrakcji dwustopniowy w temperaturze 40°C.

Znany jest również z patentu PL 86440 sposób otrzymywania preparatu lecytyny roślinnej z lecytyny handlowej wytrąconej wodą z olejów roślinnych. Polega on na bezpośredniej ekstrakcji za pomocą etanolu o stężeniu 50% i więcej w temperaturze 15-120°C, a uzyskany roztwór poddaje się kondycjo-nowaniu w temperaturze 10-50°C przez czas 20-240 minut.

Według wynalazku sposób otrzymywania preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego z owoców rokitnika charakteryzuje się tym, że do odwodnionych wytłoków owoców rokitnika dodaje się alkohol etylowy w ilości od 1:2 do 1:8 i prowadzi ekstrakcję w temp. nieprzekraczającej 30°C przez okres 0,5 do 5 godzin, najkorzystniej 3 godziny, po czym oddziela warstwę etanolową i ekstrakcję powtarza się, a następnie łączy się wyciągi etanolowe, filtruje, odpędza etanol w wyparce w temp. nie przekraczającej 50°C aż do uzyskania preparatu, lub przed ekstrakcją alkoholem etylowym do odwodnionych wytłoków owoców rokitnika dodaje się rozpuszczalnik dopuszczony do otrzymywania olejów spożywczych korzystnie heksan w ilości od 1:1 do 1:5 i ekstrahuje tłuszcz w temp. nie przekraczającej 30°C przez 1 do 5 godzin, oddziela miscelę od wytłoków, ekstrakcję powtarza się, a po połączeniu misceli odparowuje rozpuszczalnik a pozostałość poddaje się podwójnej ekstrakcji alkoholem etylowym. Do otrzymywania preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego wykorzystuje się odwodnione wytłoki owoców rokitnika, które poddawane są ekstrakcji kilkustopniowej (okresowej lub ciągłej) przy użyciu jednego rozpuszczalnika -etanolu lub dwóch kolejno po sobie następujących - heksanu a następnie etanolu. Preparat fosfolipi-d owo-karo te no id owy otrzymany zgodnie z technologią zgodną z wynalazkiem zawiera w swoim składzie jako bazę olej rokitnikowy, w którym rozpuszczone są fosfolipidy w ilości nie mniejszej niż 30% wagowych oraz nie mniej niż 20% stanowią naturalne lipofilne substancje biologicznie aktywne pochodzące z owoców rokitnika tj.: beta-sitosterol, tokoferole (dominującym tokoferolem jest alfa-tokoferol), karotenoidy m.in.: luteina, która odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku, chroni go przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki oraz beta-karoten, zeaksantyna. Ilość oleju bazowego jest wypadkową ilości substancji fosfolipidowych i bioaktywnych wyodrębnianych z owoców. Olej rokitnikowy, stanowiący bazę preparatu, bogaty jest w kwasy tłuszczowe zwłaszcza kwas palmito-oleinowy kwas omega 7.

Lecytyna (fosfatydylocholina) należąca do grupy fosfolipidów jest naturalnym wysoko wartościowym surowcem. W ujęciu żywieniowym składa się z choliny, kwasu diglicerofosforowego i kwasów tłuszczowych. Lecytyna łączy w sobie właściwości technologiczne, dietetyczne, farmaceutyczne i fizjologiczne. Bierze udział w wielu różnych procesach przemiany materii, wpływa na gospodarkę cholesterolową, korzystnie działa na ściany żołądka tworząc barierę ochronną. Wpływa na pracę mózgu i pobudza układ nerwowy. Przyczynia się do poprawy krążenia krwi, pełni funkcję ochronną wątroby i dodatkowo przyczynia się do opóźnienia procesów starzenia.

Kwas omega 7 - kwas palmitooleinowy to kwas tłuszczowy rzadko występujący w naturalnym środowisku. Jest to jednonienasycony kwas tłuszczowy charakteryzujący się wysokim działaniem prze-ciwutleniającym. Kwasy z grupy omega 7 są źródłem składników odżywczych, chronią błony śluzowe, uzupełniają je i wspomagają regeneracje.

Przedmiot wynalazku zostanie przedstawiony w przykładach wykonania.

Przykład 1

Odwodnione wytłoki owoców rokitnika odważone w ilości 10 kg umieszcza się w reaktorze, zaopatrzonym w chłodnicę zwrotną i mieszadło. Wytłoki zalewa się 60 litrami alkoholu etylowego i uruchamia mieszadło. Ekstrakcję, przy ciągłym mieszaniu, prowadzi się w temperaturze nie przekraczającej 30°C przez 3 godziny. Następnie po tym czasie oddziela się warstwę etanolową od wytłoków. Ekstrakcję powtarza się dwukrotnie. Otrzymany wyciąg etanolowe łączy, filtruje a następnie odpędza etanol pod próżnią (0,4 MPa) w wyparce w temperaturze nie przekraczającej 50°C. Uzyskuje się od 2,5-3 kg preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego. Z uwagi na fakt, że preparat zawiera substancje biologicznie aktywne, które pod wpływem wysokiej temperatury ulegają degradacji wskazane jest utrzymywanie temperatur ekstrakcji i odparowywania rozpuszczalnika poniżej 50°C.

Preparat ekstrahowany etanolem zawiera: - frakcje fosfolipidową w ilości nie mniejszej niż 35% wagowych, w skład, której wchodzi: lizofosfotydylocholina, fosfatydyloserynę, fosfatydyloinozytol, fosfatydylocholinę, fosfaty-dyloetanolaminę, - frakcje olejową w ilości 35-40%, zawierającą m.in.: kwasy tłuszczowe (np. kwas palmi-tooleinowy-omega 7), tokoferole (np. alfa-tokoferol), karotenoidy (luteina, zeaksantyna), sterole (np. beta-sitosterol), - pozostałe składniki tj.: glikolipidy, kwasy organiczne (kwas jabłkowy), cukry 20-30%. P r z y k ł a d 2 10 kg wytłoków z owoców rokitnika umieszcza się w reaktorze zaopatrzonym w chłodnicę zwrotną zalewa 30 litrami heksanu i uruchamia mieszadło. Ekstrakcję przy ciągłym mieszaniu utrzymuje się w temperaturze nie przekraczającej 30°C przez 2 godziny następnie po tym czasie oddziela się miscelę od wytłoków. Ekstrakcję powtarza się dwukrotnie. Po połączeniu z misceli odparowuje się heksan pod próżnią w wyparce próżniowej (0,4 MPa) w temperaturze nie przekraczającej 50°C. Uzyskuje się od 2-2,5 kg preparatu lipidowo-karotenoidowego o niskiej koncentracji substancji aktywnych i fosfolipidów. Następnie pozostałość po ekstrakcji heksanem poddaje się kolejnej ekstrakcji etanolem. Ekstrakcję przy ciągłym mieszaniu utrzymuje się w temperaturze nie przekraczającej 30°C przez m.in. 3 godziny a następnie po tym czasie oddziela się warstwę etanolową od wytłoków. Ekstrakcję powtarza się dwukrotnie. Z etanolowego roztworu odpędza się etanol pod próżnią w wyparce w temperaturze nie przekraczającej 50°C. Uzyskuje się od 0,5-2 kg skoncentrowanego preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego. Z uwagi na fakt, że preparat zawiera substancje biologicznie aktywne, które pod wpływem wysokiej temperatury ulegają degradacji wskazane byłoby utrzymywanie temperatur ekstrakcji i odparowywania rozpuszczalnika poniżej 50°C.

Preparat ekstrahowany etanolem po wcześniejszej ekstrakcji heksanem zawiera: - frakcje fosfolipidową w ilości nie mniejszej niż 45% wagowych. W skład, której wchodzi: lizofosfotydylocholina, fosfatydyloserynę, fosfatydyloinozytol, fosfatydylocholinę, fosfaty-dyloetanolaminę, - frakcje olejową w ilości 15-25%, zawierającą m.in.: kwasy tłuszczowe (np. kwas palmi-tooleinowy-omega 7), tokoferole (np. alfa-tokoferol), karotenoidy (luteina, zeaksantyna), sterole (np. beta-sitosterol), - pozostałe składniki tj.: glikolipidy, kwasy organiczne (kwas jabłkowy), cukry 20-40%.

Claims (2)

1. Zastrzeżenie patentowe
2. 1. Sposób otrzymywania preparatu fosfolipidowo-karotenoidowego z owoców rokitnika, znamienny tym, że do odwodnionych owoców rokitnika dodaje się alkohol etylowy w ilości od 1:2 do 1:8 i prowadzi ekstrakcję w temp. nieprzekraczającej 30°C przez okres 0,5 do 5 godzin, najkorzystniej 3 godziny, po czym oddziela warstwę etanolową i ekstrakcję alkoholem etylowym powtarza się, a następnie łączy się wyciągi etanolowe, filtruje, odpędza etanol w wyparce w temp. nie przekraczającej 50°C aż do uzyskania preparatu, lub przed ekstrakcją alkoholem etylowym do odwodnionych owoców rokitnika dodaje się rozpuszczalnik dopuszczony do otrzymywania olejów spożywczych korzystnie heksan w ilości od 1:1 do 1:5 i ekstrahuje tłuszcz w temp. nie przekraczającej 30°C przez 1 do 5 godzin, oddziela miscelę od wytłoków, ekstrakcję heksanem powtarza się, a po połączeniu misceli odparowuje rozpuszczalnik a pozostałość poddaje się podwójnej ekstrakcji alkoholem etylowym w powyższy sposób.