Sposób odwadniania alkoholi zapomoca destylacji azeotropowej wymaga stosowania specjalnej aparatury. Do destylacji ciaglej stosuje sie kolumne, zaopatrzona w dna, czyli pólki, do której wprowadza sie w gór¬ nej czesci srodek odwadniajacy, np. ben¬ zen, a ponizej — odwadniany alkohol. Two¬ rzy sie przytem potrójna mieszanina azeotro- powa, w danym razie skladajaca sie z alko¬ holu, benzenu i wody, która zawiera jako skladnik wode z alkoholu i która stale od¬ prowadza sie w górnej czesci kolumny do skraplacza, z którego czesciowo kieruje sie ja ponownie do kolumny, a czesciowo przez chlodnice prowadzi do przeróbki. Odwodnio¬ ny alkohol odplywa w dolnej czesci ko¬ lumny po wydzieleniu wody i srodka od¬ wadniajacego podczas splywania wdól z przegrody na przegrode.Czesc potrójnej mieszaniny, przeznaczo¬ nej do przeróbki, wprowadza sie do roz¬ dzielacza, w którym dekantuje sie, czyli rozdziela sie ona na warstwe, bogata w wo¬ de, i warstwe, uboga w wode. Warstwe, u- boga w wode, zawierajaca przewaznie sro¬ dek odwadniajacy, doprowadza sie ponow¬ nie bezposrednio do kolumny odwadniaja¬ cej, podczas gdy warstwe, bogata w wode,poddaje sie specjalnej przeróbce, w celu wydzielenia z niej wody, pochodzacej z al¬ koholu, przerabianego na alkohol absolutny, i usuniecia jej z urzadzenia.Z uwagi na to, iz warstwa, bogata w wo¬ de, zawiera, przy stosowaniu dotychczas u- zywanych srodków odwadniajacych, znacz¬ ne ilosci srodka odwadniajacego, nalezy wpierw wydzielic srodek odwadniajacy, za¬ nim przystapi sie do usuniecia wody. Istnie¬ ja dwie mozliwosci w tym kierunku, a mia¬ nowicie, albo warstwe, bogata w wode, pló- cze sie w oddzielnem naczyniu i osiaga przez to oddzielenie nierozpuszczalnego w wodzie srodka odwadniajacego od alkoholu, zawierajacego wode (patent niemiecki Nr. 540443), albo tez srodek odwadniajacy od- destylowuje sie w kolumnie pomocniczej od uwodnionego alkoholu (patenty: niemiec¬ kie Nr Nr 487514 i 489720, brytyjski Nr. 215716, francuski Nr 578306). W obu przy¬ padkach steza sie uwodniony alkohol w od¬ dzielnej kolumnie do 04% wagowych i usu¬ wa wode z aparatury.Jako srodki odwadniajace stosuje sie glównie benzen lub benzyne, albo mieszani¬ ne benzenu i benzyny (J. L. Gendre, Journal fur praktische Chemie 1931, t. 130, str. 23 — 24).Glównemi czynnikami, decydujacemi o przydatnosci srodka odwadniajacego, jest rodzaj dekantacji i sklad azeotropowej mie¬ szaniny, która jako skladnik zawiera srodek odwadniajacy. Wedlug dotychczasowych pogladów srodek odwadniajacy jest tern od¬ powiedniejszy, im wiecej wody zawiera po¬ dwójna mieszanina w warstwie, bogatej w wode, oraz nadto im wiecej przestrzeni zaj¬ muje woda z ogólnej przestrzeni, jaka zaj¬ muje warstwa, bogata w wode. Te dwa czynniki okresla sie nazwami ,,ekonomja odwadniania" oraz ,,ekonomja dekantacji", przyczem „Ekonomja odwadniania" •== procentowa zawartosc wody w warstwie, bogatej w wode setne czesci objetosciowe potrójnej mieszaniny ,,Ekonomja dekantacji" = objetosc bogatej w wode warstwy zawartosc wody w warstwie, bogatej w wode.W idealnym przypadku „ekonomja odwad¬ niania" równa sie 100, a ,.ekonomja dekan¬ tacji" *= 1.Cala mieszanina potrójna skladalaby sie wówczas z wody, a warstwa, bogata w wode, skladalaby sie równiez z samej wody. Sro¬ dek odwadniajacy, który odpowiadalby te¬ mu idealniemu przypadkowi, musialby wyka¬ zywac takie zalety, iz z jednej strony otrzy- mywanoby mala ilosc warstwy bogatej w wo¬ de, poddawana przeróbce, poniewaz warstwa ta skladalaby sie przewaznie z wody i zawie¬ ralaby slady srodka odwadniajacego oraz alkoholu, jako niepozadane materjaly to¬ warzyszace, a z drugiej strony posiadalby te zalete, ze konieczne dotychczas, przed stezaniem alkoholu, wydzielenie srodka od¬ wadniajacego przez destylacje lub wyplóki- wanie byloby zbyteczne.Prócz wymienionych zalet powinien po¬ nadto srodek odwadniajacy byc obojetnym wobec alkoholu, nie rozkladac sie w pod¬ wyzszonych temperaturach oraz posiadac mozliwie male cieplo wlasciwe cieczy. Do¬ tychczas uzywane srodki odciagajace odpo¬ wiadaja niedostatecznie przytoczonym wy¬ maganiom, jak to widoczne jest z ponizej zalaczonej tablicy: — 2 -ekonomja odwadniania benzen benzyna benzen-ben- zyna przypadek idealny 5,1 6,6 5,4 100 ekonomja dekantacji 16:5,1=3,14 37:6,6 = 5,5 18:5,4 = 3,33 1 cieplo wlasciwe 0.436 0,578 0,483 0 cieplo paro¬ wania 1 kg 94,55 76,7 88,6 0 Z przykladu z mieszanka benzen-benzy- na, uzywana przewaznie w praktyce do od¬ wadniania alkoholu etylowego, widac, na podstawie liczb „ekonomji dekantacji", iz w 18 czesciach objetosciowych warstwy, bo¬ gatej w wode, znajduja sie tylko 5,4 czesci objetosciowych wody; pozostala reszta za¬ wiera 4 czesci objetosciowe srodka odwad¬ niajacego i 8,6 czesci objetosciowych alko¬ holu etylowego. A zatem warstwa bogata w wode ziawiera 30% objetosciowych wody, 22% objetosciowych srodka odwadniajace¬ go oraz 48% objetosciowych alkoholu etylo¬ wego* Wskutek stosunkowo duzej zawartosci srodka odwadniajacego w warstwie, bogatej w wode, konieczne jest juz wspomniane od¬ dzielenie srodka odwadniajacego przez de¬ stylacje lub przemywanie woda, przed od¬ dzieleniem wody od alkoholu, to znaczy przed stezaniem alkoholu w kolumnie do 94% wagowych. Gdyby warstwe, bogata w wode, poddano bez usuniecia srodka od¬ wadniajacego destylacji w kolumnie, wydzie¬ lenie wody nastapiloby z wielka trudnoscia.W kolumnie odbywalyby sie bowiem dwa procesy zasadniczo przeciwdzialajace sobie.Wskutek obecnosci srodka odwadniajacego tworzylaby sie najpierw znana potrójna mieszanina azeotropowa, z która woda do¬ stawalaby sie do górnej czesci kolumny, podczas gdy przy zwyklym sposobie desty¬ lacji, przeprowadzanym w celu stezenia al¬ koholu, woda o punkcie wrzenia 100°C, wyz¬ szym od punktu wrzenia alkoholu (alkohol etylowy = 78,3°C) pozostaje w dolnej cze¬ sci kolumny, gromadzac sie u spodu, skad sie ja odprowadza. A zatem oddzielanie wo¬ dy byloby bardzo hamowane, jesli nawet nie calkowicie niemozliwe.W przeciwstawieniu do stanu wyzej opi¬ sanego, celem wynalazku niniejszego bylo znalezc takie srodki odwadniajace, które wykazuja korzystniejsza „ekonomje odwad¬ niania" oraz „ekonomje dekantacji" oraz niskie wartosci ciepla wlasciwego i ciepla parowania. Spodziewano sie, ze w ten spo¬ sób nietylko znacznie uprosci sie sposób odwadniania oraz urzadzenie, sluzace do te* go celu, np. przez pominiecie plóezki wzgled¬ nie kolumny pomocniczej do wydzielania srodka odwadniajacego z warstwy, bogatej w wode, lecz takze znacznie zaoszczedzi sie pare wodna. W miare moznosci usilowano wyciagnac ostatecznie konsekwencje z wy* zyskania zjawiska azeotropji w celu od^ wadniania alkoholu.Ponizej podaje sie wyniki tych badan oraz oparty na nich uproszczony azeotropo* wy sposób odwadniania alkoholu.W mysl tych doswiadczen np. trdjchfo* roetylen (CHCI = C . G/2 wykazuje znacznie lepsze wlasciwosci jako srodek odwadniaja*- cy, niz przewaznie stosowana dotychczas mieszanina benzyny i benzenu. Chociaz trórj* chloroetylen jest daleiki od wyzej podanego przypadku idealnego, mozliwe jest jednak uzycie tego srodka w celu osiagniecia u* proszczonego i ekonomiczniejszego odwod¬ nienia, opartego na azeotropji.Trójchloroetylen, jako srodek, odwad¬ niajacy alkohol etylowy; wykazuje naste¬ pujace liczby charakterystyczne: ,,ekonomja odwadniania" = 5; ,,eko«D* — 3 —mja dekantacji" = 13 : 5 = 2,6; cieplo wla¬ sciwe = 0f228; cieplo parowania kg = 56,5, Z podanych wartosci ekonomji dekan¬ tacji trójchloroetylenu wynika, ze w 13 czesciach objetosciowych warstwy, bogatej w wode, znajduje sie 5 czesci objetoscio¬ wych wody; pozostalosc sklada sie z 0,8 czesci objetosciowych trójchloroetylenu i 7,2 czesci objetosciowych alkoholu etylo¬ wego- Procentowy sklad warstwy, bogatej w wode, jest nastepujacy: 38% czesci obje¬ tosciowych wody, 6,15% czesci objetoscio¬ wych trójchloroetylenu i 55,35 % czesci ob¬ jetosciowych alkoholu etylowego.Korzysci stosowania trójchloroetylenu w porównaniu ze stosowaniem mieszaniny ben- zyna-benzen polegaja na tern, ze warstwa, bogata w wode, zawiera znacznie mniej srodka odwadniajacego oraz ze otrzymuje sie jej znacznie mniej, pomimo, ze odwad¬ nianie trójchloroetylenem nie ustepuje od¬ wadnianiu mieszanina, zawierajaca benzy¬ ne i benzen. Próby destylacji wykazaly, ze ciagla przeróbka tej bogatej w wode war¬ stwy wzglednie wydzielenie wody z alkoholu udaje sie, gdy jako srodek odciagajacy sto¬ suje sie takie plyny, jak np. trójchloroety¬ len, które przy dekantacji potrójnej miesza¬ niny w warstwie, bogatej w wode, pozostaja w tak malych ilosciach, ze mozliwe jest bez¬ posrednie stezenie alkoholu, zawierajacego wode, w warstwie, bogatej w wode. W gór¬ nej czesci kolumny uzyskano np. alkohol, stezony do 94% wagowych, którego punkt wrzenia zapomoca drobnej zawartosci trój¬ chloroetylenu obnizony zostal do 75°C; na dnie kolumny gromadzila sie woda, pozba¬ wiona alkoholu oraz trójchloroetylenu.W (pewnych przypadkach mozna upro¬ scic przeprowadzanie sposobu w aparaturze* gdy dbjetosc ciala odciagajacego w boga¬ tej w wode warstwie zostaje zmniejszona zapomoca malego dodatku wody, przyczem cialo, odciagajace wode, nie musi byc usu¬ niete bez reszty z warstwy, zawierajacej wode.Równiez ciagly sposób odwadniania al¬ koholu zapomoca trójchloroetylenu udaje sie bez trudnosci, nalezy jednakze zwazac przytem, aby alkohol absolutny destylowal calkowicie wolny od trójchloroetylenu, po¬ niewaz nawet slady gatunkowo ciezszego trójchloroetylenu (ciezar wlasciwy 1,47) w absolutnych alkoholach (np. alkoholu ety¬ lowym o ciezarze wlasciwym = 0,79425) u- jemnie oddzialywa na moc alkoholu. W gór¬ nej czesci kolumny odbiera sie mieszanine potrójna, wrzaca w 67,25°C, o skladzie: 69,4% czesci objetosciowych trójchloroety¬ lenu, 6,8% czesci objetosciowych wody, 23,8% czesci objetosciowych alkoholu ety¬ lowego, która rozdziela sie po skropleniu na dwie warstwy, z których górna warstwa, bo¬ gata w wode, zawiera 0,8% objetosciowych trójchloroetylenu, 5% objetosciowych wo¬ dy, 7,2% objetosciowych alkoholu etylowe¬ go, razem 13,0%; warstwa zas dolna, uboga w wode, zawiera 68,6% objetosciowych trój¬ chloroetylenu, 1,8% objetosciowych wody, 16,6% objetosciowych alkoholu etylowego.Uwagi godny jest równiez fakt, iz praca kolumny wymaga stosunkowo malo plynu, skierowywanego zpowrotem, aby odbywala sie bez zarzutu. Podczas gdy przy zwyklych destylacjach alkoholi konieczne jest skiero¬ wywanie zpowrotem cieczy w stosunku 1 : 5, to znaczy, ze z 5 czesci objetosciowych skro¬ plonej cieczy doprowadza sie 4 czesci obje¬ tosciowych zpowrotem do kolumny, a tylko 1 czesc objetosciowa odprowadza z kolumny, wystarczy przy azeotropowej destylacji za¬ pomoca trójchloroetylenu, aby stosunek ilo¬ sciowy zawracanego plynu skroplonego wy¬ nosil 2 : 1. U dna kolumny gromadzi sie al¬ kohol bezwodny, praktycznie biorac wolny od trójchloroetylenu.Jednakze badania szeregu kwestyj nie wyczerpano na tern. Jesli sposób ma dawac dobre rezultaty, nalezy równiez rozstrzygnac kwestje usuwania alkoholu metylowego. Jak wiadomo, alkohol metylowy jest ubocznym skladnikiem przewaznej ilosci spirytusów — 4 —surowych i wplywa niekorzystnie na dekan- tacje mieszaniny potrójnej, jesli sie nagro¬ madzi w wiekszych ilosciach w aparaturze.Takie nagromadzenie musi nastapic, ponie¬ waz alkohole, odwodnione sposobem azeo- tropowym, odbierane u dna kolumny, nie wykazuja alkoholu metylowego, a metanol, zawarty w odwadnianych alkoholach, ucho¬ dzi wraz ze srodkiem odwadniajacym jako potrójna mieszanina azeotropowa (alkohol, woda, srodek odwadniajacy) o najnizszym punkcie wrzenia w górnej czesci kolumny razem z mieszanina potrójna i w obiegu ko¬ lowym przez rozdzielacz i kolumne steza¬ jaca wraca do kolumny odwadniajacej. Sta¬ le usuwanie alkoholu metylowego jest wa¬ runkiem koniecznym, jesli sposób azeotro- powy ma byc przeprowadzony bez przeszkód w ruchu.Lecz nietylko sposób wydzielania, ale takze jakosc otrzymywanego przytem alko¬ holu metylowego, ma decydujace znaczenie pod wzgledem wartosci przemyslowej spo¬ sobu azeotropowego, poniewaz ilosci otrzy¬ mywanego dziennie alkoholu metylowego sa dosc znaczne, tak iz powinny byc zuzytko¬ wane. Otrzymane ilosci metanolu stosuje sie najlepiej razem z bezwodnym alkoholem e- tylowym jako srodek napedhy. W tym przy¬ padku musi jednakze alkohol metylowy, tak samo jak alkohol etylowy, destylowac w sta¬ nie bezwodnym. Osiaga sie to przez zwykla destylacje, jesli nie jest obecny alkohol e- tylowy. Problem wydzielania alkoholu me¬ tylowego w postaci wolnej od alkoholu ety¬ lowego rozwiazano w mysl wynalazku w ten sposób, iz drobne ilosci trójchloroetyle¬ nu, wprowadzane przy przeróbce warstwy, bogatej w wode, mieszaniny potrójnej, za¬ wierajacej metanol, stosuje sie do wytwo¬ rzenia podwójnej mieszaniny azeotropowej o najnizszej temperaturze wrzenia 60,25°C, zawierajacej 49 czesci objetosciowych alko¬ holu metylowego i 51 czesci objetosciowych trójchloroetylenu.W celu osiagniecia tego rodzaju destyla¬ cji w jednej kolumnie, konieczna byla spe¬ cjalna konstrukcja kolumny, przyczem jednakze nie zwiekszono znacznie zuzycia pary. Liczbe przegród kolumny rektyfika¬ cyjnej zwiekszono z 36 do 55, a przegrody 36-ta i 55-ta wyposazono kazda w jedna rure, prowadzaca alkohol. Kazda z tych rur prowadzi alkohol do skraplacza, przyczem jeden ze skraplaczy zasila 35-ta przegrode, a drugi skraplacz — 54-ta przegrode ciecza, skierowywana zpowrotem. Przy takiem u- rzadzeniu destylacji przebieg odbywa sie w nastepujacy sposób. Warstwe, bogata w wo¬ de, wprowadza sie w dolnej trzeciej czesci kolumny (13 przegroda), az do drugiej trze¬ ciej czesci (36 przegroda) odbywa sie ste¬ zanie wodnego alkoholu etylowego, zawar¬ tego prócz srodka odwadniajacego w warst¬ wie, bogatej w wode. Z 36-tej przegrody od¬ biera sie 94%-wy etanol, podczas gdy u dna kolumny odprowadza sie lutrynek. Alkohol metylowy oraz trójchloroetylen, wprowa¬ dzone z bogata w wode warstwa do kolum¬ ny, wznosza sie w dalszym ciagu az do gór¬ nej czesci kolumny, poniewaz punkt wrzenia ich mieszaniny (60,2°C) znajduje sie poni¬ zej punktu wrzenia potrójnej mieszaniny: etanol-woda-trójchloroetylen (67,25°C) oraz podwójnej mieszaniny: etanol-trójchloroety- len (70,9°C), a takze alkoholu etylowego (78,3°C). Z górnej czesci kolumny otrzymuje sie mieszanine podwójna o skladz;e: 49% objetosciowych metanolu i 51% objetoscio¬ wych trójchloroetylenu. Dzialanie kolumny, w której polaczono destylacje zwykla (ste¬ zanie etanolu do 94% wagowych) z desty¬ lacja azeotropowa (wydzielanie metanolu jako podwójnej mieszaniny: metanol-trój- chloroetylen) wzmaga sie znaczn:e w ten sposób, iz do kolumny kieruje sie zpowro¬ tem dwie ciecze o róznym skladzie. 36-ta przegrode zasila sie 94% etanolem, zawie¬ rajacym nieco trójchloroetylenu, a 55-ta przegrode — podwójna mieszanina: meta- nol-trójchloroetylen.W celu uzyskania metanolu, zawartego - 5 —w ubogiej w wode warstwie mieszaniny po¬ trójnej, doprowadza sie ja calkowicie albo czesciowo do górnej trzeciej czesci kolumny.Metanol oraz potrzebna do wytworzenia podwójnej mieszaniny azeotropowej ilosc trójchloroetylenu wznosza sie do wierzchol¬ ka kolumny, skad sie je odbiera, podczas gdy nadmiar trójchloroetylenu i etanol od¬ biera sie na 36-tej przegrodzie razem z 94% etanolem. Znaczenie wydzielania alkoholu metylowego z ubogiej w wode warstwy jest zrozumiale, jesli sie rozwazy, ze rzeczywista czyli nieprocentowa zawartosc alkoholu me¬ tylowego w ubogiej w wode warstwie jest wieksza niz w warstwie, bogatej w wode, poniewaz uboga w wode warstwa stanowi pod wzgledem ilosci wieksza czesc miesza¬ niny potrójnej, niz warstwa, bogata w wode.Zakladajac, ze warstwa, bogata w wode, za¬ wiera 7% objetosciowych metanolu, a war¬ stwa, uboga w wode, 2% objetosciowe meta¬ nolu, otrzymuje sie rzeczywista, a nie pro¬ centowa zawartosc metanolu w olbu war¬ stwach, mianowicie górna warstwa zawiera 13% objetosciowych, a dolna 87% objeto¬ sciowych (100 litrów potrójnej mieszaniny rozdziela sie przez dekantacje na 13 litrów warstwy, bogatej w wode, o zawartosci 0,9 litrów metanolu i 87 litrów warstwy, ubogiej w wode, o zawartosci 1,7 litrów metanolu).Podwójna mieszanine metanolu i trójchloro¬ etylenu plócze sie w celu wydzielenia meta¬ nolu wcfda i wodny roztwór metanolu odwad¬ nia sie nastepnie przez zwykla destylacje.Zamiast trójchloroetylenu mozna we wszystkich przypadkach stosowac równiez inne ciecze, które przy dekantacji mieszani¬ ny potrójnej pozostaja w warstwie, zawiera¬ jacej wode w tak malych ilosciach, iz steze¬ nie ^wodnego roztworu alkoholu w warstwie, zawierajacej wode, jest mozliwe w drodze bezposredniej.Na rysunku przedstawiono na fig. 1 — 3 trzy urzadzenia do przeprowadzenia sposo¬ bu niniejszego. Wedlug fig. 1 spirytus nie- oczyszczony prowadzi sie ze zbiornika G przewodem rurowym 1 najpierw do pod¬ grzewacza J1, a nastepnie do kolumny od¬ wadniajacej A, przyczem przy przejsciu przez podgrzewacz J1 spirytus nieoczyszczo- ny pochlania cieplo goracego alkoholu abso¬ lutnego, odbieranego z kolumny A. W gór¬ nej czesci kolumny A znajduje sie mieszani¬ na potrójna o wyzej podanym skladzie, przechodzi ona nastepnie przewodem 3 naj¬ pierw do skraplacza D. Stad odbiera sie czesc skroplonej mieszaniny przez przewód 4 i przez chlodnice E i doprowadza wreszcie do rozdzielacza H, w którym rozdziela sie na dwie warstwy, przyczem druga czesc mieszaniny potrójnej, skroplonej w skrapla¬ czu D, wraca przewodem 3a do kolumny A.Czesc dolnej warstwy mieszaniny potrójnej, ubogiej w wode, dekantowanej w rozdziela¬ czu H, prowadzi sie przez przewód 7 zpo- wrotem do kolumny, pozostala zas czesc wprowadza sie przez przewód 7a do górnej czesci kolumny C. Górna bogata w wode warstwe wprowadza sie przez przewód 6 do kolumny C. W tej kolumnie uwodniony al¬ kohol etylowy z warstwy górnej, bogatej w wode, zostaje stezony do 94% wagowych, przyczem jednoczesnie wydziela sie w gór¬ nej czesci alkohol metylowy, wolny od alko¬ holu etylowego. Stezony etanol wprowadza sie razem z malemi ilosciami trójchloroety¬ lenu przez przewód 11 do skraplacza M, a przez przewód 13 wprowadza sie go do ko¬ lumny odwadniajacej A. Metanol nagroma¬ dza sie w górnej czesci kolumny C i ucho¬ dzi jako podwójna mieszanina azeotropowa: metanol - trójchloroetylen o punkcie wrze¬ nia 60,2°C do skraplacza L i chlodnicy L1, skad odprowadza sie ja przewodem 10. Z ubogiej w wode warstwy mieszaniny potrój¬ nej, wprowadzanej do górnej czesci kolumny C przewodem 7a, wydziela sie równiez al¬ kohol metylowy i odprowadza równiez w postaci podwójnej mieszaniny azeotropowej przewodem 10. Podwójna mieszanine: me¬ tanol - trójchloroetylen, zawierajaca 38% wagowych metanolu i 62% wagowych trój- — 6 .—chloroetylenu, wprowadza sie do plóczki, niezaznaczonej na rysunku, w której przez dodanie wody, sposobem ciaglym lub okre¬ sowo, wydziela sie trójchloroetylen. Górna warstwe zawartosci plóczki, zawierajaca rozwodniony metanol, wprowadza sie do ko¬ lumny rektyfikacyjnej, niezaznaczonej na rysunku, w której ftietanol odwadnia sie przez zwykla destylacje.Ze skraplacza M wraca czesc skroplonej cieczy przewodem lla do kolumny C, pozo¬ stala zas czesc wprowadza sie przez prze¬ wód 13 do kolumny A. U dolu kolumny C odplywa przewodem 14 lutrynek, to znaczy woda, wydzielona przy odwadnianiu alko¬ holu etylowego. Etanol absolutny odbiera sie u dolu kolumny A i przeprowadza przez podgrzewacz surowego spirytusu J i chlod¬ nice J2 oraz odbieralnik V. Kolumne A ogrzewa sie zapomoca grzejnika K.Godny uwagi jest fakt, iz zapomoca spo¬ sobu niniejszego otrzymuje sie równoczesnie bezwodny etanol oraz bezwodny metanol, przyczem ogólem potrzebne sa do jego prze¬ prowadzenia tylko trzy kolumny, dzieki cze¬ mu osiaga sie niebywala dotychczas ekono- mje. Na podstawie dokladnych pomiarów w ruchu na duza skale stwierdzono, iz do otrzymania 1 kg alkoholu absolutnego we¬ dlug sposobu niniejszego potrzeba tylko 98 kg pary. Zuzycie wody wynosi tylko mniej wiecej 2,5 m3 fna hektolitr wytworzonego al¬ koholu absolutnego. Alkohol absolutny o- trzymuje sie o mocy 99,8 — 100 procentów wagowych. Warunkiem, koniecznym do osiagniecia liczb przytoczonych, jest stoso¬ wanie, jako materjalu wyjsciowego, spirytu¬ su surowego o 94% wagowych w stanie cie¬ klym, a nie w stanie pary, oraz dobra izola¬ cja kolumn.Sposób wedlug wynalazku niniejszego nadaje sie nietylko do odwadniania wysoko¬ procentowych alkoholi, lecz mozna go rów¬ niez zastosowac z korzyscia do wyiwarzania bezwodnego etanolu i metanolu wprost z fermentowanych zacierów, brzeczek lub lu¬ gów, bez zwiekszenia liczby kolumn. Przy- tem odpedza sie alkohol z zacieru kib po¬ dobnego materjalu, zawierajacego alkohol, w tej samej kolumnie, w której odbywa sie równiez stezanie rozwodnionego alkoholu, uzyskanego przy odwadnianiu alkoholi, oraz wydzielanie zawartego równiez metanolu jako podwójnej mieszaniny azeotropowej, przyczem cieplo par, uchodzacych z zacieru, uzywa sie do stezania uwodnionego alkoho¬ lu, uzyskanego przy odwadnianiu alkoholi i do wydzielania alkoholu metylowego, zawar¬ tego w mieszaninie potrójnej, w postaci skladnika podwójnej mieszaniny azeotropo¬ wej : metanol - trójchloroetylen.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 2, zacier sfermentowany, brzeczka lub lug, pod¬ grzane znanym sposobem, prowadzi sie prze¬ wodem 1 do kolumny zacierowej Af, w któ¬ rej pozbawia sie je alkoholu. Brzeczka, za¬ cier lub lug, pozbawiony alkoholu, opuszcza te kolumne przewodem 2 jako wywar, na¬ dajacy sie na pasze, albo jako wody scieko¬ we, dajace sie wyzyskac jakimkolwiek spo¬ sobem. Cieplo roztworu, odprowadzanego przewodem 12, moze sluzyc do podgrzewania cieczy, destylowanej w aparaturze.Rozcienczone pary alkoholowe plyna z kolumny zacierowej M do kolumny rektyfi¬ kacyjnej C, w której zapomoca cieczy, wpro¬ wadzanej zpowrotem, która doplywa ze skraplacza L przewodem 3, steza sie pary te do 95% wagowych. Otrzymany wysokopro¬ centowy alkohol etylowy, doprowadzany w postaci par przez przewód 4 do skraplacza L, wprowadza sie po skropleniu przewoda¬ mi 3 i 5 do kolumny odwadniajacej A. Przez przewód 9, skraplacz D i chlodnice E oraz przewód 11 uchodzi potrójna mieszanina azeotropowa, która w rozdzielaczu H roz¬ dziela sie na dwie warstwy: górna, bogata w wode, i dolna, uboga w wode. Ciecz, kiero¬ wana zpowrotem, zostaje skierowana po¬ wtórnie ze skraplacza D do kolumny A prze¬ wodem 10. Warstwe górna, bogata w wode, wprowadza sie z rozdzielacza H przewodem — 7 —12 do kolumny destylacyjnej C, w której alkohol uwodniony, zawarty w tej warstwie, ulega stezeniu w obecnosci malych ilosci trójchloroetylenu. Warstwe dolna prowadzi sie z rozdzielacza H calkowicie lub czescio¬ wo przez przewód 13 równiez do kolumny C, w której wydziela sie alkohol metylowy, za¬ warty w tej warstwie. Druga czesc tej dol¬ nej warstwy, ubogiej w wode, wprowadza sie przez przewód 14 do kolumny odwadniaja¬ cej A, skad z dolnej czesci kolumny odpro¬ wadza sie alkohol absolutny przewodem 20.Kolumne A ogrzewa sie zapomoca grzejni¬ ka K.Z górnej czesci kolumny C odprowadza sie podwójna mieszanine azeotropowa: me- tanol-trójchloroetylen przez przewód 6 do skraplacza T. Czesc tej mieszaniny wpro¬ wadza sie zpowrotem do kolumny C przez przewód 7, pozostala zas czesc przez prze¬ wód 8 do plóczki /?, w której alkohol mety¬ lowy wyplókuje sie woda i oddziela od srodka odwadniajacego. Trójchloroetylen wprowadza sie przez przewód 15 do ko¬ lumny odwadniajacej A, podczas gdy u- wodniony metanol wprowadza sie przez przewód 16 do kolumny do odwadniania metanolu F. Bezwodny metanol odprowa¬ dza sie przez przewód 17, skraplacz V i przewód 19. Ciecz, kierowana powtórnie do kolumny F, wprowadza sie przez prze¬ wód 18.Przez odpowiednie polaczenie kolumn udaje sie otrzymac wprost z zacieru alko¬ hol absolutny, bez pomocy specjalnych ko¬ lumn dodatkowych. Kolumny JAf i C mo¬ ga równiez stanowic jedna calosc. Przy przeróbce zacierów, wolnych od alkoholu metylowego, brzeczek lub lugów staja sie zbedne przyrzady1 potrzebne do wydziela¬ nia metanolu w postaci podwójnej miesza¬ niny azeotropowej w górnej czesci kolumny C. Niepotrzebne sa równiez: skraplacz T, plóczka R i kolumna F do odwadniania me¬ tanolu. Liczba pólek w kolumnie C jest w tym przypadku nieco mniejsza.Prócz duzej ekonomji cieplnej daje za¬ stosowanie niniejszego sposobu te korzysc, iz alkohol metylowy, zawarty w zacierze, brzeczce lub lugu, zostaje wydzielony juz w kolumnie rektyfikacyjnej C, wskutek czego nie dostaje sie on do kolumny odwadniaja¬ cej i do mieszaniny potrójnej, uchodzacej w górnej czesci tej kolumny. Jest rzecza zna¬ na, ze alkohol metylowy utrudnia dekan- tacje mieszaniny potrójnej.Przy wytwarzaniu zupelnie czystych bez¬ wodnych alkoholów: etylowego i metylowego wydziela sie zanieczyszczenia, jako przed¬ gon i niedogon, znanym sposobem przed od¬ wadnianiem alkoholu etylowego i metylowe¬ go.Ekonomja cieplna sposobu wedlug wy¬ nalazku niniejszego jest jeszcze wieksza, jesli wlacza sie podgrzewacze, w celu do¬ prowadzenia uzytecznego ciepla parowania i ciepla wlasciwego mieszanin, odbieranych z kolumn oraz skraplanych w calosci lub czesciowo, do cieczy poddawanych parowa¬ niu. Tak np. mozna spirytus surowy, przera¬ biany na alkohol absolutny i bezwodny alko¬ hol metylowy, ogrzewac zapomoca potrój¬ nej mieszaniny azeotropowej, odbieranej w górnej czesci kolumny odwadniajacej A w wymieimicy ciepla, sluzacej jako skraplacz, przyczem cieplo parowania uchodzacych par mieszaniny potrójnej wyzyskuje sie cal¬ kowicie lub czesciowo, a otrzymana przy- tem ciecz skroplona skierowuje sie zpowro¬ tem do kolumny odwadniajacej A.Ponadto mozna, jak przedstawiono na fig. 3, bogata w wode warstwe mieszaniny potrójnej z oddzielacza H ogrzewac zapo¬ moca podwójnej mieszaniny azeotropowej par, uchodzacej w górnej czesci kolumny C w naczyniu V2, sluzacem jako podgrzewacz i skraplacz, przyczem wyzyskuje sie calko¬ wicie lub czesciowo cieplo parowania oraz ewentualnie cieplo cieczy, czyli ilosc ciepla, potrzebna do podwyzszenia temperatury cieczy od temperatury pokojowej do tempe¬ ratury wrzenia, zawarte w tej podwójnejmieszaninie par, a otrzymane przytern skró- I pliny skierowuje sie zpowrotem do kolumny C. Ponadto mozna warstwe, uboga w wode, podgrzac w naczyniu V1$ sluzacem jako pod¬ grzewacz i skraplacz, zapomoca wysokopro- ' centowych par alkoholu, odbieranych w gór¬ nej, trzeciej czesci kolumny C, zawieraja¬ cych jeszcze troche srodka odwadniajace¬ go, przyczem zachodza takie same procesy przy wymianie ciepla. Podgrzana juz uboga w wode warstwe mieszaniny potrójnej moz¬ na ogrzewac w dalszym ciagu w podgrze¬ waczu J zapomoca bezwodnego alkoholu, uchodzacego w stanie pary lub cieczy u do¬ lu kolumny A, wyzyskujac cieplo parowania oraz calkowicie lub czesciowo cieplo bez¬ wodnego alkoholu etylowego. PL