Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wyrobu wykladanych kolnierzyków ze sztywnego materjalu, np. z plótna krochma¬ lonego, papieru pokrytego plótnem, papie¬ ru, celuloidu i podobnych materjalów, oraz urzadzenia, sluzacego do tego celu. Jak wiadomo, w kolnierzykach wykladanych krawat nausi przesuwac sie z latwoscia po¬ miedzy obydwoma paskami, tworzacemu kolnierzyk, a powierzchnia zewnetrznego paska powinna byc gladka i równa. W tym celu w mysl wynalazku na wewnetrznych paskach sztywnych kolnierzyków po ich wykonaniu lub podczas ich wykonywania wytlacza sie karby i rowki tak, ze pasek ten staje sie sprezysty i nieco krótszy.Dzieki temu dlugosc wewnetrznego paska kolnierzyka jest mniejsza niz dltagosc ze¬ wnetrznego paska, a odleglosc pomiedzy obydwoma paskami jest wieksza. Wskutek tego miedzy obydwoma paskami otrzymuje sie wiecej miejsca, przeznaczonego na kra¬ wat, a wytworzone karby powoduja równo- mierniejsze cisnienie krawata na calym ob¬ wodzie wewnetrznego paska kolnierzyka i znacznie zmniejszaja powierzchnie tarcia,przez oo krawat daje sie^latwiej przesu¬ wac pomiedzy obydwoma paskami kolnie¬ rzyka. , ¦) Wynalazek niniejszy dotyczy równiez urzadzenia do wytlaczania karbów lub rów'-' ków w sztywnych kolnierzykach wyklada¬ nych. Nalezy zaznaczyc, ze wykradany kolnierzyk mozna karbowac równiez i za- pomoca innych urzadzen. *: Na rysunkach przedstawiono dla przy¬ kladu kolnierzyk i urzadzenie do karbowa¬ nia go wedfog wynalazku niniejszego.Fig. 1 przedstawia ulozony na plask kolnierzyk wykladany;: fig. ~ 2 jpfztódstawia wygiety kolnierzyk z wlozonym krawatem; fig. 3 — ulozony na plask kolnierzyk z mniej lub bardziej sztywnego materjalu, np. plótna krochjmailonego, papieru, pokry¬ tego plótnem, celuloidu lub innego mate¬ rjalu, nadajacego sie do wyrobu kolnierzy¬ ków z karbowanym wewnetrznym paskiem w kierunku od dolnej jego krawedzi ku li¬ nji h — i; fig. 4 przedstawia 'kolnierzyk we¬ dlug fig. 3 zlozony wzdluz linji / — g oraz zgiety; fig/ 5 przedstawia kolnierzyk/naj¬ pierw wylozony, a nastepnie karbowany"na wewnetrznym pasku; fig. 6 przedstawia rozmaite ksztalty karbów; fig. 7 przedsta¬ wia wygiety kolnierzyk, wykonany wedlug fig. 5; fig. 8 przedstawia karby, które "Wpo- blizu zewnetrznego brzegu paska posia¬ daja male wypuklosci; fig.9 przedstawia urzadzenie do wykonywania karbów; fig. 10 przedstawia kolnierzyk, pokarbowany w u- rzadzeniu wedlug fig. 9; fig. 11 przedstawia odmiane urzadzenia do karbowania; fig. 12 przedstawia czesc urzadzenia wedlug fig. 11; fig. 13 przedstawia zewnetrzny widok perspektywiczny urzadzenia wedlug fi|g. 11; fig. 14 przedstawia urzadzenie, podobne do urzadzenia wedlug fig. 12, lecz z innym na¬ pedem; fig. 15 przedstawia widok zprzodu nastepnej odmiany urzadzenia; fig. 16 przedstawia boczny widok odmiany wedlug % 15.Na fig. 1 i 2 przedstawiono kolnierzyk wykladany z wewnetrznym paskiem a i zewnetrznym b. Przy zakladaniu takiego %crfnieflnzylka na szyje, na wewnetrznym pa¬ sku powstaja wypuklosci c, a na pasku ze¬ wnetrznym nierównosci d. Te zmiany ksztaltu pasków powoduja zaciskanie sie krawata, który jedynie z trudem daje sie , przesuwac pomiedzy obydwoma paskami 1 kolnierzyka. Na fijg. 3 przedstawiono kol¬ nierzyk, zlozony wzdliuz jego linji srodko- wgJ '—^ £ przyczem wewnetrzny pasek / jest karbowany od zewnetrznego brzegu w kierunku linjji h — i. Karbowanie uskutecz¬ nia, sie wówczas, gdy kolnierzyk jest jeszcze rozplaszczony. Jezeli kolnierzyk, zlozony wzdluz linji / — g, wygiac na okraglo, jak przedstawiono na fig. 4, to wówczas na wewnetrznym pasku tworza sie jeszczewwy- pukjosci c i chociaz zewnetrzny pasek jest gladki, to jednak krawat jest jeszcze sci¬ sniety i nie daje sie wygodnie przesuwac.Jezeli jednak najpierw sklada sie ma- terjal wzdliuz jegp linji srodkowej, a czesc, tworzaca zewnetrzny pasek b, jest nachy¬ lona pod "katem prostym do wewnetrznego paska, gdy karby / (fig. 5) wykonywa sie na, pasku wewnetrznym, to wówczas po¬ wstaje samo przez sie wygiecie zewnetrz¬ nego paska A. Po calkowitem wygieciu kol¬ nierzyka na okraglo, jak to przedstawiono na fig. 7, nie mozna juz zauwazyc wypu¬ klosci, pokazanych na fig. 2 i 4, natomiast powstaje szeroki odstep pomiedzy paskiem wewnetrznym i zewnetrznym. Krawat moz¬ na wtedy przesuwac bez zadnego oporu pomiedzy obydwoma paskami.Karby kolnierzyka moga miec rozmaity ksztalt. Bardzo ddbire isa ksztalty karbów, przedstawione na fig. 6. Karby moga po¬ siadac te sama glebokosc na calej swej dlugosci, lub tez moga byc glebsze przy zewnetrznym brzegu paska; moga przecho¬ dzic przez cala szerokosc wewnetrznego paska lub tylko przez jego czesc.W odmianie karbów, przedstawione} na fig. 8, na karbach, wpoblizu zewnetrznegobrzegu k, na wewnetrznej stronic wewnetrz¬ nego paska, znajduja sie wypuklosci /, które sluza do utrzymywania krawata we wlasciwem polozeniu pomiedzy obydwoma paskami kolnierzyka.Jako przyklad wykonania wynalazku przedstawiono kolnierzyk, wykonany z pla¬ skiego kawalka materjalu, jednak wynala¬ zek dotyczy równiez kolnierzyków, wyko¬ nanych z materjalu wygietego, jak równiez samego kadmowania gotowych juz kolnie¬ rzyków!. Do wyrobu kolnierzyków mozna stosowac plótno, papier, pokryty plótnem, papier, celuloid lub poddbne materjaly.Karbowanie mozna wykonywac w roz¬ maity sposób, jednakze szczególnie dobrze nadaja sie do tego celu urzadzenia, beda¬ ce przedmiotem wynalazku i przedstawione na fig. 9—16.Na fig. 9 przedstawiono proste urzadze¬ nie wedlug wynalazku. W ramie 1 osadzone sa dwa równolegle walki 3 i 5 z nasadzo- nemi na nie rowkowanemi walcami 7 i 9.Walek 3 jest przedluzony i zaopatrzony w korbe //. Walce 7 i 9, osadzone tylko nia jednym koncu, moga sie od siebie odsuwac na pewna odleglosc na swych zewnetrz¬ nych koncach, przeciwleglych do ramy 1.Zewnetrzne brzegi rowków walców 13 sa zaokraglone w celu zapobiezenia uszkodze¬ niu zgiecia 15 kolnierzyka. Podluzne kra¬ wedzie zebów walców sa równiez zaokra^ glone, dzieki czemu karby sa takze za¬ okraglone wizgledmie posiadaja przekrój pólkolisty. ' Przy karbowaniu wewnetrzny pasek 17 kolnierzyka przesuwa sie pomiedzy walca¬ mi, pfzyczem obydwa paski 17 i 19 kolnie¬ rzyka najlepiej jest ustawic wzgledem sie¬ bie pod katem prawie prostym. Kolnierzyk prowadzi sie reka przez walce w miare po¬ stepu karbowania. Wskutek przeciskania kolnierzyka pomiedzy 'walcami 7 i 9 ich koncie zewnetrzne odsuwaja sie nieco od siebie, co nadaje karbom ksztalt nieco za¬ ostrzony.Nalezy zaznaczyc, ze wskutek karbowa¬ nia brzeg 15 kolnierzyka nie zmienia swej dlugosci, a nastepuje tylko skrócenie wol¬ nego brzegu wewnetrznego paska 17. Pa¬ sek 17, o ile przed karbowaniem byl plaski, jak przedstawiono na fig. 1, wygina sie na okraglo lub, o ile byl juz wygiety na okra¬ glo, zagina sie jeszcze bardziej. Jednocze¬ snie zewnetrzny pasek 19 wygina sie na okraglo, towarzyszac paskowi 17. Gotowy kolnierzyk jest przedstawiony na fig. 10.Na fig. U, 12 i 13 przedstawiono od¬ ymiane urzadzenia wedlug wynalazku. Urza¬ dzenie to posiada rame 31, przyczem w bocznej prawej czesci ramy osadzony jest walek 33, polaczony z jednej strony z recz¬ na korbka 37, a z drugiej strony z koncem dolnego walca zebatego 35. Drugi koniec wspomnianego walca jest osadzony na czo¬ pie lozyskowym 39, przymocowanym do wspornika 41, przykreconego do dolnej czesci ramy 31.Nad dolinym walcem znajduje sie gór¬ ny walec zebaty 43, osadzony na walku 45, ulozonym w ruchomych lozyskach 47, przyciskanych wdól sprezynami 49. Na¬ cisk sprezyn reguluja sruby 51, polaczone z tarczami 53, spoczywajacemi na górnych koncach sprezyn. W ten sposób walec gór¬ ny 43 mozna ublizac lub oddalac od walca dolnego 35 stosownie do grubosci mate- rjalb, przechodzacego pomiedzy temi wal¬ cami. Nalezy podkreslic, ze kazdy koniec walca 43 moze sie poruszac niezaleznie od jego drugiego konca. Oprócz tego kazdy koniec mozna nastawiac niezaleznie od dru¬ giego zapomóca sruby 51. Przez odpowied¬ nie nastawienie sruby 51 wywiera sie wiek¬ sze cisnienie na zewnetrzny brzeg mate- rjalu i mniejsze cisnienie wpoblizu brzegu 15. W ten sposób karby wpoblizu brzegu zewnetrznego sa glebsze, niz wpóiblizu brzegu 15.Na fig. 14 przedstawiono odmiane urza¬ dzenia, w której dolny walec jest osadzo¬ ny tylko jednym swym koncem, jednakze — 3 —stosunkowo sztywno. Walek 33 jest osa¬ dzany w ramie 37 i we wsporniku 32. Walec 35 fest o&adeony na wolnym koncu walka 33.W urzadzeniu, przedstawtonem na fig. 14, zamiast korby 37 na walku 33 osadzo¬ ne jest koto zebate 38, sluzace do napedu wzadzfcmai np. zapogacca silnika elektrycz¬ nego.Do doprowadzania materialu ku wal¬ com sluzy prowadnica 61 (fig. 11), posia¬ dajaca flozaszeirzony otwór wejsciowy 63, dzieki czemu mozna dogodnie wprowadzac* W urzaid&enie kolnierzyk zagiety. W razie potrzeby prowadnica moze miec taka po- istac, ze zgina pod katem prostym ze¬ wnetrzna czesc kolnierzyka w chwili prze¬ chodzenia przez prowadnice. Sciany pro¬ wadnicy posiadaja taki ksztalt, ze mate¬ rial wygina ma stopniowo wzdluz linji, po¬ krywajacej sie z zagietym brzegiem 15 kol¬ nierzyka. Górny kanal prowadnicy 61 po¬ siada przedluzenie 65, wychodzace poza scianke pionowego kanalu prowadnicy i sluzace do przesuwania ku dolowi górnego jezyczka 16 (Jag. 9 i 10), w celu ulatwienia skladania kolnierzyka. Przedluzenie 65 po¬ siada takie wymiary, ze zewnetrzny pasek 19 kolnierzyka, przechodzac przez prowad¬ nice przyciska sie swa powierzchnia ze- iwneirzna do przylegajacej do niej lewej pionowej powierzchni prowadnicy. W ra- zie potrzeby prowadnica moze wystawiac poza wailce zebate i przechodzic wzdluz ca- tego kadluba 77.Otwór 69 w prowadnicy 61, przez któ- r& wenwa sie kolnierzyk, jest szerszy od grubosci kolnierzyka, co umozliwia swobod¬ ne jego przesuwanie. W celu zapobiezenia przyciskaniu kolnierzyka do lewej krawe¬ dzi 'walców i zapobiezenia dostawaniu sie pafeka, 19 i brzegu 15 pomiedzy walce, pro¬ wadnica 61 jest zaopatrzona w ruchoma zasuwke 71, przesuwana w lewo przez srod¬ kowa sprezyne 73. Dwa czopy 77 zasuwki 71 przechodza wdól przez szczeliny 75 prowadnicy 61. Czopy posiadaja mniejsza srednice od szerokosci szczelin 75, wsku¬ tek czego moga sie nieco poruszac wbok.W ten sposób czopy 77 tworza prowad¬ nice, która przyciska wewnetrzny pasek kolnierzyka w lewo (w razie potrzeby czo¬ py 77 moga byc zaopatrzone w zmniejsza¬ jace tarcie waleczka przylegajace do brze¬ gu kolnierzyka). Ta ruchoma prowadnica ustawia sie samoczynnie wedlug krzywej dolnego brzegu (prawy brzeg w aparacie) wewnetrznego paska 17 kolnierzyka. Po wprowadzeniu kolnierzyka do urzadzenia, przesuwa sie te prowadnice wtedy wbrew dzialaniu sprezyny 73 zapomoca dzwigni 79, posiadajacej rozwidlony koniec dolny 81, polaczony z zasuwka 77. Dzwignia 79 jest osadzana ruchomo na ramie urzadze¬ nia i posiada uchwyt 83.Zasuwke 71, poddana dzialaniu spre¬ zyny, zamiast zapomoca uchwytu 83 mozna uruchomiac pedalem (np. za posrednic¬ twem narzadu 85). Taka odmiana urzadze¬ nia posiada te zalete, ze obslugujacy urza¬ dzenie posiada obydwie rece wolne i moze obydwiema rekami prowadzic kolnierzyk.Mozna równiez napedzac -walce zebate nie recznie, lecz zapomoca silnika. W tym przypadku pomiedtLy silnikiem i walcami musi sie znajdowac urzadzenie, umozliwia¬ jace bieg luzem, w celu zapobiezenia obra¬ caniu sie walców w strone odwrotna. Moz¬ na równiez zastosowac sprzeglo, które /wla¬ cza sie i wylacza izapomoca zasuwki 77 lub polaczonego z nia narzadu, np. dzwigni 79.W razie potrzeby w celu liczenia kol¬ nierzyków, przechodzacych przez urzadze¬ nie, mozna zastosowac licznik 87 (fig. 13), napedzany np. zapomoca zasuwki 77 lub polaczonego z nia narzadu.Urzadzenie do karbowania mozna za¬ opatrzyc we wlasny numerator, który wy¬ bija numer na kazdym kawalku materjalu, który przez nie przechodzi. Mozna to u- skuitecznic, umieszczajac stempel na brze¬ gu walca, który styka sie z wewnetrzna po- — 4 —wierzchnia karbowanego kawalka mate* rjalu.Urzadzenie jest umieszczone w sknzyn- oe 67, która go odlania calkowicie i posia¬ da rozszerzony otwór 89, okalajacy otwór prowadnicy.Sposób karbowania w tern urzadzeniu jest [nastepujacy.Kolnierzyk wsuwa sie obydwoma, zgie- temi posrodku pod katem prostym paska¬ mi 17 i 19 w rozszerzony otwór 89 skrzyn¬ ki, a tern samem i w otwór prowadnicy 61 oraiz podsuwa ku walcom 35, 45. Jednocze¬ snie uruchomia sie uchwyt 83, w celu przea suniecia w prawo narzadów prowadzacych (zasuwka 71 i czopy 77). Gdy walce schwy¬ ca juz koniec kolnierzyka, wówczas puszcza sie uchwyt 83, a sprezyna 73 powoduje przyciskanie kolnierzyka zapomoca czo¬ pów w lewo, wskutek czego kolnierzyk zaj¬ muje Wlasciwe polozenie pomiedzy walca¬ mi w czasie przechodzenia miedzy niemi.Przy przeciaganiu kolnierzyka przez urza¬ dzenie karbuje sie jego wewnetrzny pasek 17, zaopatrujac go w duza liczbe scisle przylegajacych do siebie rowków o malym luku, przez co dolny brzeg paska 17 zo¬ staje nieco skrócony, wskutek czego kolnie¬ rzyk, opuszczajacy walce, zakresla skiero¬ wana w prawo krzywa, wzdluz której u- kllada sie on swobodnie.Niekiedy trzeba karbowac wewnetrzny pasek 17 kolnierzyka tylko w niektórych miejscach, np. miedzy dziurkami do spi¬ nek, a nie ponad niemi. Do tego celu sluzy proste urzadzenie, przedstawione na fig. 15 i 16. Na wsporniku 91 w widelkach 93 osa¬ dzone sa czopy pokrywy 95. Wspornik 91 posiada wal 97, na którym osadzony jest walec 99. W pokrywie 95 osadzony jest waldk 101, na którym znajduje sie walec 103. Walki 97 i 101 sa obracane za po¬ srednictwem kól zebatych 105 i 107, któ¬ rych linja styku przecina os widelek 93.Do obracania walców sluzy reczna korba 109 oraz stozkowe kola zebate 111. Na walku 97 osadzona jest dzwignia katowa, której ramie 113 porusza walec 115 na walku 101. Ramie 117 dzwigni katowej jest polaczone przegubowo z drazkiem 119i Sprezyna 121 odjpycha stale dzwignie ka¬ towa od walca 115, a tetn sumem i od wad* ca 103, wskutek czego walec ten podnosi sie w kierunku etrz&lki 723 dookola punktu obrotu 93; poniewaz zas dolny koniec draz* ka 119 jest polaczony z dzwignia idb pe¬ dalem, wiec mozna go pociagac wdól w ce¬ lu spowodowania zetkniecia sie walca 103 z walcem 99; przez zmiane nacisku, wywiem ranego na drazek 119, mozna zmieniac gle¬ bokosc karbów, a skutkiem calkowitego u- suniecia nacisku jest zaprzestanie karbo¬ wania.W razie potrzeby prowadnica 61 moze byc przestawiona wzgledem zewnetrznych konców walców, przez co mozna zmieniac karby, wytwarzane na brzegu kolnierzyka, przez nastawienie odpowiedniej odleglosci od brziegu zgiecia kolnierzyka. PL