Przy traktowaniu bawelny lugiem sodo¬ wym wedlug wskazówek patentu Nr 488 w koncentracjach, stosowanych przy mer- ceryzacji i przy temperaturze okolo 0° C, bawelna staje sie przejrzysta. Okazalo sie, ze mozna przetwarzac cienkie tkaniny bawelniane w sposób podobny do sposobu wedlug patentu Nr 487.Zauwazono mianowicie, ze grubsze tka¬ niny welniane i bawelniane, z których nie mozna bylo dotad przygotowywac tkanin przejrzystych, potraktowane sposobem po¬ danym w patencie polskim Nr 488 nie na¬ bywaja wprawdzie przejrzystosci, nato¬ miast otrzymuja zupelnie nowe wlasnosci.Przedza tego rodzaju i wykonane z niej tkaniny zmieniaja sie przytem zasadniczo.Posiadaja one pewna sztywnosc przy pra¬ niu, niezwykly polysk i moc. Wszystko to razem nadaje im wyglad tkanin lnia¬ nych, t. j. wyglad zupelnie odmienny od zjawiska-przejrzystosci. Wykonczenie tka¬ nin bawelnianych w celu nadania im wy¬ gladu plótna nie stanowi nowosci. Pole¬ galo ono jednak li tylko na sklejeniu po¬ jedynczych wlókien, co zanikalo juz po pierwszem wypraniu.Nowe zjawisko tlumaczy sie tern, ze zarówno fizyczne, jak chemiczne oddzialy¬ wanie, tak na grube, jak i na cienkie wlók¬ no przedzy bawelnianej, jest jednakowe.W calosci jednak w zaleznosci od rodzaju przedzy otrzymuje sie przytem odmienne pozory i wyglad. Jezeli wyobrazic sobie pojedyncze wlókna, które lug sodowy czy¬ ni sztywnemi i przezroczystemi, polaczonew postaci cienkich nitek, to nitka posiadac bedzie analogiczny do wlókien wyglad i bedzie przezroczysta.Przy grubszych jednak nitkach przezro¬ czystosc stopniowo zanika, gdyz wieksza ilosc wlókien w przekroju nitki wytwarza silniejsze zalamanie i odchylanie swiatla i zamiast przejrzystosci otrzymuje sie po- vj *x J$yrazneY granicy, przy której przejrzy¬ stosc przechodzi w wyglad plótna, wyzna¬ czyc nie mozna. Przedza jednak i wyko¬ nane z niej tkaniny w granicach angiel¬ skiej numeracji przedzy ponad Nr 80 wy¬ kazuja przejrzystosc, podczas gdy przedza grubsza, a wiec ponizej Nr 80, ma typowy wyglad plótna. Zauwazyc nalezy, ze za¬ leznie od gatunku bawelny i gestosci tka¬ niny granica ta przesuwa sie nieco wgóre lub wdól.Okazalo sie równiez, ze, jak zaznaczo¬ no w patencie Nr 488, mozna rózniczkowac wytwarzane efekty, jezeli podczas merce- ryzacji na zimno bedzie sie wyprezac tka¬ niny lub luzowac je w mniejszym lub wiekszym stopniu. Wzmocnij mozna efekt wygladu jjtótna, jezeli merceryzowane przy niskiej temperaturze wlókna traktowac kwasem siarkowym ponad 50V2° Be, albo jezeli potraktowac je uprzednio kwasem skoncentrowanym ponad 50y2° Be, a na¬ stepnie merceryzowac ponizej 0^ C. Kwas siarkowy stosowac równiez mozna przy ni¬ skiej temperaturze, aby przy wyjatkowo gestych tkaninach przedluzyc okres oddzia¬ lywania kwasu. Mozna równiez prowadzic merceryzacje na zimno w mysl patentu Nr 487, przyczem dzialanie lugu przy ni¬ skich temperaturach odbywa sie jednora¬ zowo lub kilkakrotnie. Mozna równiez po¬ laczyc normalna merceryzacje przy zwy¬ klej temperaturze z merceryzacja na zim¬ no w mysl patentu Nr 1108, w celu zwiek¬ szenia polysku. W ten sposób wyglad pló¬ cienny tkaniny moze byc w dalszym ciagu spotegowany, jezeli poza reakcjami che- micznemi poddac tkanine przeróbce mecha¬ nicznej, jak prasowanie i gladzenie, co mo¬ ze byc wykonane odpowiednio do potrze¬ by na kalandrach lub maglach.Metoda moze byc zastosowana nietyl- ko do gladkich tkanin, ale do haftów, wy¬ robów dzianych i wogóle wszelkich mate- rjalów tkanych.Przyklad I. Wygotowana przedza ba¬ welniana Nr 20 (wedlug angielskiej nume¬ racji) przesycona zostaje lugiem sodowym 30° Be przy — 10° C w ciagu jednej mi¬ nuty. Nastepnie zostaje ona wyprostowa¬ na, wymyta, wybielona i wysuszona.Przyklad II. Wybielona i poddana normalnej merceryzacji pod napieciem, przedza mako Nr 50 przesycana jest lu¬ giem sodowym 28° Be przy — 13° C pod¬ czas l1/^ minuty, nastepnie przemywana i suszona.Przyklad III. Wybielona* tkanina ba¬ welniana, w której na % cala francuskie¬ go przypada 21/2i nitek Nr 30/30 ang. zosta¬ je przesycona lugiem sodowym 30° Be, przy — 10° C w ciagu 1 minuty. Naste¬ puje przemywanie i suszenie.Przyklad IV. Bielona tkanina bawel¬ niana 19/17 nitek na % cala franc. Nr 39/44 ang. przesycona zostaje kwasem siarkowym 52° Be w ciagu 5 sekund, nastepnie prze¬ myta i traktowana lugiem sodowym 27° Be przy — 12° C w ciagu 2 minut. Nastepu¬ je przemywanie i suszenie.Przyklad V. Gesto bielona tkanina ba- welniania 25/27 nitek na %' franc. cala Nr 48/50 anZ- traktowana lugiem sodowym 31° Be przy — 10° C w ciagu 1 minuty, przechodzi do plóczki, a po przemyciu idzie do kapieli z kwasu siarkowego 54° Be przy — 5° C na 15 sekund. Nastepuje przemywanie i suszenie.Przyklad VI. Niegladka tkanina ba¬ welniana 12/i2 nitek na % franc. cala Nr 12/12 ang. zostaje przesycona lugiem sodo¬ wym 20° Be przy — 5° C podczas 30 se¬ kund. Po wyplókaniu przechodzi na 10sekund do kapieli z kwasu siarkowego 51° Be przy 5° C, zostaje wyplókana i pod¬ dana wreszcie traktowaniu lugiem sodowym 25° Be przy — 10° C w ciagu % minuty.Nastepuje przemywanie, ostateczne wy¬ bielenie i suszenie.Przyklad VII. Podbielona tkanina ba¬ welniana 16/16 nitek na % franc. cala Nr 20/20 ang. traktowana zostaje lugiem sodo¬ wym 32° Be przy — 8° C w ciagu l1^ mi¬ nuty. Nastepuje normalna merceryzacja pod napieciem, przemywanie i suszenie. PL