PL203312B1 - Pochodne kwasu fusydowego, ich zastosowanie oraz kompozycja farmaceutyczna je zawierająca - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Niniejszy wynalazek dotyczy nowej serii pochodnych kwasu 17,20-dihydrofusydowego, ich soli oraz estrów łatwo ulegających hydrolizie, sposobu wytwarzania tych związków, kompozycji farmaceutycznych zawierających te związki oraz stosowania takich związków w medycynie. W szczególności związki te wykazują aktywność przeciwbakteryjną, w związku z tym są użyteczne do leczenia chorób infekcyjnych. Związki według wynalazku można stosować zarówno do leczenia infekcji ogólnoustrojowej jak i leczenia miejscowego zainfekowanej skóry i oczu.

Właściwości przeciwbakteryjne kwasu fusydowego są dobrze znane. Wiadomo także, że zmiany strukturalne mogą spowodować znaczną lub całkowitą utratę takiej aktywności (cf. Godtfredsen i inni J. Med. Chem., Vol. 9, p. 15 - 22, (1966)). Dotychczas zasadniczo przyjmowano, że podwójne wiązanie pomiędzy atomami C-17 i C-20, które łączą boczny łańcuch z pierścieniowym układem tetracyklicznym jest niezbędne dla aktywności przeciwbakteryjnej. Redukcja podwójnego wiązania pomiędzy C-24 i C-25 kwasu fusydowego do pojedynczego wiązania powoduje marginalny wpływ na aktywność przeciwbakteryjną cząsteczki, przy czym dodatkowa redukcja podwójnego wiązania pomiędzy C-17 i C-20 powoduje, że kaws fusydowy prawie całkowicie traci aktywność. Dwa epimery w serii kwasów tetrahydrofusydowych przygotowano wcześniej za pomocą katalitycznego uwodorniania kwasu fusydowego lub jego izomeru kwasu lumi-fusydowego mającego konfigurację 17(R),20(S) i 17(R),20(R) odpowiednio (cf. von Daehne i inni, Adv. Appl. Microbiol., 25, str. 95 - 146, 1979 i odnośniki tu cytowane).

Celem wynalazku jest zapewnienie półsyntetycznych analogów kwasu fusydowego mających aktywność przeciwbakteryjną. Wspomniany cel osiąga się za pomocą związków według wynalazku należących do serii kwasów dihydro- i tetrahydrofusydowych mających zasadniczą konfigurację 17(S),20(S), które in vitro wykazują dużą aktywność przeciwbakteryjną i korzystną stabilność oraz właściwości farmakokinetyczne, przez co związki według wynalazku można stosować do leczenia infekcji u ludzi i zwierząt.

Niniejszy wynalazek zapewnia pochodne kwasu fusydowego o ogólnym wzorze la:

w którym

Q1, Q2 oznacza grupę -(CHOH);

Q3 oznacza grupę -(CH2)-;

Y oznacza atom wodoru;

A oznacza atom tlenu lub atom siarki;

R1 oznacza rodnik alkilowy mający od 1 do 4 atomów węgla, grupę olefinową mającą 2 do 4 atomów węgla, grupę (C1-C6)acylową, grupę (C3-C7)cykloalkilokarbonylową lub grupę benzoilową, R1 ewentualnie jest podstawiony jedną lub większą ilością podstawników wybranych z grupy obejmującej atom fluorowca i/lub grupę hydroksy, alkoksy lub azydo; i farmaceutycznie akceptowalne sole i ulegające hydrolizie in-vivo ich estry.

We wzorze la i następnych wzorach linie przerywane pomiędzy C-1 i C-2 i/lub C-24 i C-25 wskazują, że rozważane atomy są połączone podwójnym albo pojedynczym wiązaniem.

Korzystne związki według wynalazku są związkami o wzorze I

PL 203 312 B1

w którym

Q1, i Q2 oznaczają grupę - (CHOH)A oznacza atom tlenu lub siarki;

R1 oznacza rodnik alkilowy mający od 1 do 4 atomów węgla, grupę olefinową mającą 2 do 4 atomów węgla, grupę (C1-C6)acylową, grupę (C3-C7)cykloalkilokarbonylową lub grupę benzoilową, R1 ewentualnie jest podstawiony jedną lub większą ilością grup takich jak atom fluorowca i/lub grupa hydroksy, alkoksy lub azydo; i farmaceutycznie akceptowalne sole i ulegające hydrolizie in vivo ich estry.

Korzystniej związki według wynalazku oznaczają związki o wzorze I, w którym Q1, i Q2 obydwa oznaczają grupę

A oznacza atom tlenu; R1 oznacza grupę (C1-C4)alkilową , ewentualnie podstawioną jednym lub wię kszą ilością podstawników wybranych z grupy składającej się z azydo, hydroksy, fluorowca wybranego z grupy fluoro, chloro i bromo, lub R1 oznacza grupę acylow ą o 1 do 4 atomach wę gla lub grupę benzoilową, obydwie ewentualnie podstawione jednym lub większą ilością atomów fluorowca, korzystnie wybranym z grupy obejmującej fluoro i chloro, R1 korzystnie wybiera się z grupy składającej się z etylu, 2,2,2-trifluoroetylu, 2,2,2-trichloroetylu, 2-azydoetylu, 2-hydroksyetylu, propylu i izopropylu, 1,3-difluoro-izopropylu, acetylu, propionylu, chloroacetylu i trifluoroacetylu, lub R1 wybiera się z korzystnej grupy obejmującej etyl, 2,2,2-trichloroetyl, 2-azydoetyl, izopropyl, tert-butyl i acetyl. Korzystne są także związki o wzorze I i Ia, w których wiązanie pomiędzy C-24 i C-25 oznacza wiązanie podwójne.

Przykłady związków według wynalazku, które mogą być wytworzone sposobami opisanymi niżej obejmują:

Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Kwas 17(S),20(S), 24,25-tetrahydrofusydowy,

Kwas 11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 3-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-propionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(3'-chloropropionyloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-metylopropionyloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-cyklopropylokarbonyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-chloroacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-bromoacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-benzoiloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(4'-fluorobenzoiloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-cykloheksylokarbonyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-akryloiloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

PL 203 312 B1

Kwas 16-deacetoksy-16e-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-etylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(2',2',2'-trichloroetylotio)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-tert-butylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-metoksymetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-izopropylotio-17(S),20(S),24,25-tetrahydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-etoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(2',2',2'-trifluoroetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-propoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-izopropoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(1',3'-difluoroizopropoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-metoksymetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(2',2',2'-trichloroetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy,

Kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-hydroksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy i ich farmaceutycznie akceptowalne sole oraz estry łatwo ulegające hydrolizie.

W przeciwieństwie do naturalnego kwasu fusydowego (1), w którym C-17 i C-20 połączone są wiązaniem podwójnym, wszystkie związki tu opisane wzorem I i la mają pojedyncze wiązanie pomiędzy C-17 i C-20. Konfiguracja dwóch asymetrycznych atomów węgla oznacza 17(S) i 20(S). Ten epimer jest jednym z czterech możliwych epimerów różniącym się jedynie konfiguracją C-17 i C-20, a biologiczne testy wykazały, że jest on jedynym, który wykazuje silną aktywność.

Związki według wynalazku można stosować jako takie lub w postaci soli lub estrów ulegających łatwo hydrolizie.

Sole związków oznaczają zwłaszcza farmaceutycznie dopuszczalne sole, takie jak sole metali alkalicznych i sole metali ziem alkalicznych, np. sodu, potasu, magnezu czy wapnia jak również sole srebra i sole z zasadami takimi jak amoniak lub odpowiednie nietoksyczne aminy, takie jak niższe alkiloaminy, np. trietyloamina, hydroksy-niższe alkiloaminy, np. 2-hydroksyetyloamina, bis-(2-hydroksyetylo)-amina, cykloalkiloaminy, np dicykloheksyloamina, lub benzyloaminy, np. N,N'-dibenzyloetylenodiamina i dibenzyloamina. Użyteczne do miejscowego leczenia są zwłaszcza sole srebra.

Wyrażenie estry łatwo ulegające hydrolizie stosuje się w opisie do oznaczenia estrów alkanoiloksyalkilu, aralkanoiloksyalkilu, aroiloksyalkilu, np. acetoksymetylu, pivaloiloksymetylu, benzoiloksymetylu i odpowiadających pochodnych 1'-oksyetylu, lub estrów alkoksykarbonyloksyalkilu, np. estrów metoksykarbonyloksymetylu i etoksykarbonyloksymetylu i odpowiadających pochodnych 1-oksyetylu lub estrów laktonylu np. estry flalidylu lub dialkiloaminoalkilu np. estry dietyloaminoetylu. Wyrażenie estry łatwo ulegające hydrolizie obejmuje estry związków według wynalazku ulegające hydrolizie in vivo. Takie estry można wytworzyć sposobami znanymi fachowcom, porównaj brytyjski opis patentowy GB nr 1 490 852 włączony tu jako odniesienie.

Następujące wyrażenia stosowane w opisie, jeśli nie wskazano inaczej mają niżej podane znaczenia, porównaj także IUPAC Recommendations 1994 http:/www.chem.qmw.ac.uk/iupac/class/.

Alkil dotyczy dowolnej grupy jednowartościowej powstałej z alkanu przez usunięcie atomu wodoru z dowolnego atomu węgla i obejmuje podklasy normalnego alkilu (n-alkilu), i grupę pierwszorzędowego, drugorzędowego i trzeciorzędowego alkilu odpowiednio i ma określoną liczbę atomów węgla włączając np. (C1-C4)alkil, (C1-C3)alkil, (C1-C2)alkil, metyl, etyl, n-propyl, izopropyl, n-butyl, izobutyl, sec-butyl i t-butyl. Alkan dotyczy acyklicznego rozgałęzionego lub nierozgałęzionego węglowodoru mającego ogólny wzór CnH2n+2, gdzie n oznacza liczbę całkowitą i dlatego składa się całkowicie z atomów wodoru i nasyconych atomów węgla.

Grupa olefinową dotyczy prostych lub rozgałęzionych węglowodorów acyklicznych mających jeden lub więcej podwójnych wiązań o stereochemii E lub Z odpowiednio i mających określoną liczbę atomów. Wyrażenie to obejmuje np. grupę (C2-C4)olefinową, korzystnie (C2-C4)alkenyl; grupę (C2-C3)olefinową, korzystnie (C2-C3)alkenyl; winyl; allil; 1-butenyl; 2-butenyl; i 2-metylo-2-propenyl. Ponadto grupa olefinową dotyczy prostego lub rozgałęzionego ugrupowania alkinylowego mającego co najmniej jedno wiązanie potrójne. To wyrażenie obejmowałoby np. krotonil i propargil. Grupy olefinowe mające tylko jedno wiązanie podwójne, nazwane tu alkenylowymi są korzystne.

PL 203 312 B1

Aryl dotyczy grup pochodzących od monocyklicznych i policyklicznych węglowodorów aromatycznych przy usunięciu atomu wodoru z pierścieniowego atomu węgla, np. o-tolil, fenyl, naftyl. Ilość atomów węgla w grupie arylowej typowo wynosi 6, 7, 8, 9 lub 10.

Acyl odnosi się do rodnika o wzorze R-CO-, gdzie R oznacza alkil jak zdefiniowano wyżej, np. (C1-C6)acyl.

Alkoksy odnosi się do rodnika o wzorze -OR, gdzie R oznacza alkil jak zdefiniowano wyżej, np. (C1-C5)alkoksy, (C1-C3)alkoksy, metoksy, n-propoxy, t-butoksy i temu podobne.

Fluorowiec oznacza fluoro, chloro, bromo i jodo; fluoro, chloro i bromo są bardziej użyteczne w niniejszych związkach.

Alkanoil odnosi się do rodnika o wzorze -R-CO-, gdzie R oznacza alkil, np. (C1-C8)alkanoil, acetyl, propionyl, izopropionyl, butyryl. Aralkanoil odnosi się do rodnika o wzorze -R(CH2)n-CO-, w którym R oznacza aryl jak zdefiniowano wyżej i n oznacza liczbę całkowitą, korzystnie wybraną z 1, 2, 3 i 4. Aroil odnosi się do R-CO-, gdzie R oznacza grupę arylową jak zdefiniowano wyżej.

Alkanoiloksyalkil lub aroiloksyalkil odnosi się do rodnika o wzorze -CH2-O-CO-R, gdzie R oznacza grupę (C1-C6)alkilową lub grupę (C6-C8)arylową. Aryl i alkil mają znaczenia podane wyżej.

Alkoksykarbonyl i aryloksykarbonyl odnosi sie do grupy -CO-OR lub acyloksy odnosi się do grupy R-CO-O gdzie R oznacza alkil lub aryl zdefiniowany wyżej.

Istnieje kilka chiralnych centrów w związkach według wynalazku z powodu obecności asymetrycznych atomów węgla. Obecność kilku asymetrycznych atomów węgla powoduje dużo stereoizomerów z konfiguracją R lub S na każdym centrum chiralności. Ogólny wzór I i la i (chyba że podano inaczej) i wszystkie inne wzory w tym opisie obejmują wszystkie takie stereoizomery w czystej postaci i jako mieszaniny (np. mieszaniny stereoizomeryczne) z wyjątkiem tego gdy konfiguracja jest wyraźnie wskazana.

W związkach o wzorze I i la, korzystna stereochemia zasadniczo jest następująca: gdy Q1 i Q2 oznaczają grupę

HO konfiguracja w pozycji C-3 i C-11 w związkach o wzorze I i la oznacza odpowiednio 3α i 11α. Atom C-16 przylegający do grupy A ma konfigurację (S), oznaczaną poniżej jako 16β. We wzorze jasne linie opisują wiązania w przybliżeniu w płaszczyźnie rysunku; wiązania do atomów powyżej płaszczyzny pokazano za pomocą grubego klina wychodząc od atomu w płaszczyźnie rysunku przy węższym końcu klina; wiązania z atomami poniżej płaszczyzny pokazano za pomocą krótkich równoległych (klinowanych) linii. Podstawniki ponad płaszczyzną opisano jako β i pokazano jako grube kliny, te poniżej płaszczyzny opisano jako α i przedstawiono jako linię z krótkimi równoległymi (w postaci klina) liniami.

Aktywność biologiczna

Badania in vitro potwierdzają dużą siłę związków według wynalazku w stosunku do kilku bakterii włączając staphylococci, streptococci, corynebacteriae i mycobacteriae. Testy biologiczne ujawniają porównywalną aktywność przeciwbakteryjną kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego (10) (związek 101) w stosunku do kwasu fusydowego (1) jak widać z tabeli 1 wskazującej wartości MIC dwóch wspomnianych związków w odniesieniu do dużej liczby bakterii. Ttesty biologiczne prowadzono na płytkach microtitter stosując ciekłą pożywkę bulionową.

PL 203 312 B1

T a b e l a 1

Nazwa bakterii/szczep	Komentarz Uwaga	wartości MIC (stężenia w μg/ml wymagane dla 90% inhibitowania
związek 101	kwas fusydowy(1)
S.aureus/IAus-pe	FusS,MRSA	1	1
S.aureus/ATCC29213	FusS,MSSA	1	1
S.aureus/22 DK	FusS,MSSA	1	0,5
S.aureus/54 USA-br	FusR,MSSA	8	8
E.faecalis/V583 P.Cour.	VanR	16	16
C.diphteria/62001		0,063	0,063
Streptococcus-gr.A/67011		64	16
Streptococcus-gr. B/61		>64	32
Streptococcus-g r. C/68		4	2
Streptococcus-g r. G/59		8	4
Staphylococcus/291-2*	FusS	1	1
Staphylococcus/379-2*	FusS	64	64
P.acnes/1060		0,5	0,125
N.gonorrhoea/C1		4	1
N.meningitidis/K1		1	0,25
M.tuberculosis/R498		16	>16

FusS=czułe na kwas fusydowy; FusR=oporne na kwas fusydowy; MRSA=Staphylococcus aureus oporny na metycylinę; MSSA=Staphylococcus aureus czuły na metycylinę, VanR=oporny na Wancomycynę. Koagulacja ujemna.

Inne związki według wynalazku także wykazują dużą aktywność in vitro w stosunku do kilku bakterii. Aktywność przeciwbakteryjną niektórych tych związków w stosunku do kwasu fusydowego widać z tabeli 2 pokazującej wartości MIC dla związków według wynalazku. Do badania mocy antybiotyków stosuje się metodę zalecaną przez Europejską Farmakopeę, wydanie trzecie (1997 r). Jest to metoda dyfuzji agaru gdzie tę samą objętość badanego roztworu dodaje się do wnęk w agarze. Strefy inhibitowania są funkcją stężenia stosowanego analogu kwasu fusydowego. Wszystkie próby prowadzono z kwasem fusydowym (1) jako substancją odniesienia. Wyniki z tabeli 2 różnią się od tych z tabeli 1 z powodu stosowania róż nych metod doświadczalnych.

T a b e l a 2

	Wartość MIC (stężenie w μg/ml potrzebne dla 90%inhibitowania)
Szczep	Kwas fusydowy (1)	101	102	105	113	123	128
S.aureus ATCC6538P	0,013	0,002	0,016	0,22	16	0,02	0,26
S.aureus* Leo id. CJ232	0,012	0,003	0,12	0,24	16	0,005	>64
S.aureus** Leoid CJ234(R)	0,01	0,001	0,009	0,063	16	0,007	>64
S.aureus ATCC2977	0,01	0,001	0,02	0,19	16	0,02	0,19
Strep.epidermis A.ATCC12228	0,01	0,001	0,015	0,08	>64	0,5	0,5
Strep.faecalis ATCC10541	4,9	3,7	MIC>64	>64	>64	16	16
Strep.faecium*** Leo id.E119 (P)	2,7	1,2	3,9	3,9	>64	16	16
Strep.sp.Gr.B Leo id.EF6	4,9	3,5	3,4	>64	4	16	16

*MRSA **oporne na MRSA i Ryfampicynę ***oporny na penicylinę

PL 203 312 B1

Dodatkowo związki według wynalazku mają kilka cech korzystnych w stosunku do odpowiadających związków zawierających podwójne wiązanie 17,20, takie jak kwas fusydowy:

• Związki o wzorze I i la są chemicznie bardziej trwałe, prawdopodobnie z powodu niższej kwasowości nasyconego wiązania 17,20 i nieobecności sprzężenia kwasu karboksylowego z podwójnym wiązaniem węgiel-węgiel.

• Związki o wzorze I i la ulegają mniejszej degradacji gdy wystawione na światło słoneczne.

• Zwią zki o wzorze I i la są bardziej stabilne w roztworze: Roztwór zwią zku, o wzorze 10 wskazanym niżej, w etanolu przechowywany w temperaturze 0°C przez 1 miesiąc zachował >80% początkowej aktywności, podczas gdy odpowiadający roztwór kwasu fusydowego zachował tylko około 70% początkowej aktywności.

• Zwią zki o wzorze I i la są bardziej lipofilowe i dlatego są bardziej odpowiednie dla preparatów do stosowania miejscowego.

• Będąc pół-syntetycznymi związkami o wzorze I mogą one być wytworzone ze stosunkowo surowego kwasu fusydowego jako surowca, który jest skądinąd nie odpowiedni do medycznych zastosowań.

W opisie uż yto następujących standartowych skrótów:

AcOH = kwas octowy

AcO2 = bezwodnik octowy

Ac = acetyl

Bu = n-butyl ^tBu, tBu = tert-butyl

Et = etyl

Eter = eter dietylowy

Me = metyl

MOM = metoksymetyl

MOMO = metoksymetyl-O

Ph = fenyl

TBAF = fluorek tetra-n-butyloamonowy

TBS = tert-butylodimetylosilil

TBSCl = chlorek tert-butylodimetylosililu

THF = tetrahydrofuran

TLC = chromatografia cienkowarstwowa

TMS = trimetylosilil

Wytwarzanie związków według wynalazku

Kwas 17S,20S-dihydrofusydowy (10) można wytworzyć wychodząc z występującego naturalnie kwasu fusydowego według poniższego schematu 1: Kwas fusydowy (1) najpierw przekształca się w lakton (2) przez deacetylowanie i nastę pnie zakwaszenie. Podwójne wią zanie pomię dzy C-17 i C-20 w (2) redukuje się NaBH4 w wodnym metanolu atakiem cis od powierzchni α czą steczki otrzymują c lakton (3). Inwersję w C-20 otrzymuje się ilościowo ogrzewając lakton (3) w obecności 28% wodnego roztworu wodorotlenku sodowego. Grupy hydroksylowe na C-3 i C-11 w laktonie (4) kolejno są zabezpieczone jako etery metylometylowe (MOM). Redukcja zabezpieczonego laktonu (5) LiAlH4 daje diol (6), który jest najpierw zabezpieczony selektywnie przy pierwszorzędowej grupie hydroksylowej przy C-21 grupą difenylometylosililową, następnie następuje acetylowanie grupy hydroksylowej przy C-16. Po desylilacji (7) przy użyciu fluorku tetrabutyloamoniowego (TBA+F) buforowanego kwasem octowym, wolna grupa hydroksylowa w (8) może być utleniona, najpierw do aldehydu za pośrednictwem odczynnika Dess-Martin periodinane (1,1,1,1-triacetoksy-1,1-dihydro-1,2-benzodioksol-3(1H)-onu) i dalej do kwasu karboksylowego (9) chlorynem sodu. Zwią zek (10) otrzymuje się w ostatnim etapie przez rozszczepienie grup MOM w (9) przez traktowanie bromkiem trimetylosililu (TMSBr) w bezwodnym dichlorometanie.

Związek o wzorze (10) oznacza związek według wynalazku (związek 101) i ponadto główne wyjściowe związki dla analogów odpowiadających wzorowi I opisano poniżej.

PL 203 312 B1

Schemat 1

PL 203 312 B1

a) wodny NaOH w EtOH, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; AcOH

b) wodny NaBH4 w MeOH; AcOH c) wodny NaOH (28%) w EtOH, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; d) diizopropyloetyloamina, MOMCl, CH2Cl2, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; e) LiAlH4,THF, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; f) (i) PH2MeSiCl, Et3N, CH2Cl2, 0°C; (ii) Ac2O/pirydyna; g) TBA⁺F^-, AcOH, THF, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; h) (i) odczynnik Dess-Martin periodinane, CH2Cl2/pirydyna; (ii) NaClO2, tert-BuOH; i) TMSBr, CH2Cl2.

Związek 101 można alternatywnie wytworzyć stosując grupę zabezpieczającą TBS do maskowania grupy funkcyjnej 3-hydroksy w związku 4 pozostawiając niezabezpieczoną grupę 11-hydroksy. Związek 11 zabezpieczony TBS (Schemat 2) następnie reaguje w sposób odpowiadający sposobowi przedstawionemu na schemacie 1. Ostateczne odszczepienie grupy TBS osiąga się przez traktowanie związku 16 rozcieńczonym kwasem fluorowodorowym otrzymując związek o wzorze 10 (związek 101).

a) imidazol, TBSCl, CH2Cl2; b) LiAlH4, THF, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; c) Ph2MeSiCl, Et3N, CH2Cl2, 0°C; d) Ac2O/pirydyna; e) TBA⁺F^-, AcOH, THF, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; f) (i)

PL 203 312 B1 odczynnik Dess-Martin periodinane, CH2Cl2/pirydyna; (ii) NaClO2, tert-BuOH; g) wodny, HF, acetonitryl/THF.

Związki o ogólnym wzorze I można wytworzyć sposobem obejmującym etap pierwszy, w którym związki o ogólnym wzorze II przekształca się w 16-bromo związki o poniższym wzorze III:

w którym Q1 i Q2 oznaczają grupę -(CO)-,

R3 oznacza zwykłą grupę zabezpieczającą, taką jak alkanoil, aralkanoil, alkanoiloksyalkil lub aroil, lub trójpodstawiony rodnik sililowy podstawiony alkilem, oksyalkilem, arylem lub oksyarylem; R2 oznacza prostą lub rozgałęzioną grupę alkilową mającą od 1 - 6 atomów węgla, np. metyl, etyl, tert-butyl, niepodstawiony lub podstawiony aralkil, np. benzyl, nitrobenzyl, alkanoilometyl lub aroilometyl, np. acetonyl lub fenacyl, alkanoiloksyalkil lub aroiloksyalkil, np. acetoksymetyl, piwaloiloksymetyl lub benzoiloksymetyl, alkoksymetyl lub cyjanometyl, silil podstawiony grupami alkilową, alkenylową, oksyalkilową, oksyalkenylową, arylową lub oksyarylową, np. trietylosilil, triizopropylosilil, difenylometylosilil, tert-butylodimetylosilil, tert-butylodifenylosilil, tert-butoksydifenylosilil; przerywana linia pomiędzy C-24 i C-25 ma znaczenie podane wyżej.

Przekształcenie prowadzi się na drodze reakcji związku o wzorze II z tetrabromometanem/trifenylofosfiną lub bromkiem N,N-dimetyloformimidanu w obojętnym rozpuszczalniku, np. eterze, tetrahydrofuranie lub dimetyloformamidzie i w lub poniżej temperatury pokojowej (cf. von Daehne, W. i Rasmussen, P., 1975, GB Patent Nr. 1 523 803). Zwią zki o wzorze II wytwarza się wychodzą c ze związków jak na schemacie 1 sposobami znanymi z liteatury (GB patent nr 1490852 i GB patent nr 1523803). Wyjściowe związki o wzorze III mogą np. być wytworzone ze związku o wzorze 10 lub wygodniej ze związku o wzorze 9 jak pokazano na schemacie 3.

PL 203 312 B1

a) octan N,N-dimetyloformamido-bis-tert-butylu, benzen, ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; b) 2N wodny NaOH, EtOH; ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną; c) CBr4, PPh3, CH2Cl2.

W następnym etapie związki pośrednie o wzorze III poddaje się reakcji ze związkami o wzorze IV i tworzy się, z inwersją konfiguracji przy węglu C-16, związki o wzorze V;

R1-A-H

IV w którym Q1', Q2', A, R1, R2 i linia przerywana pomiędzy C-24 i C-25 mają znaczenia podane wyżej. Konwersje przeprowadza się sposobami znanymi z literatury (cf. von Daehne, W. i Rasmussen, P., 1975, GB Patent Nr 1 523 803). Gdy A we wzorze V oznacza tlen i R1 jest inny niż acyl, reakcyjne związki o wzorze IV są korzystnie stosowane jako rozpuszczalniki i reakcję prowadzi się w obecności soli srebra lub rtęci np. węglanu srebra, trifluorooctanu srebra lub octanu rtęci, lub zasady, np. węglanu potasowego, wodorowęglanu sodowego lub alkoholanu (C1-C5)sodu, korzystnie metanolanu sodu lub etanolanu sodu i w temperaturze pokojowej lub nieznacznie wyższej. Jeśli A we wzorze V oznacza siarkę i R1 jest inny niż acyl, reakcję prowadzi się w rozpuszczalniku organicznym obojętnym, korzystnie etanolu lub dimetyloformamidzie w obecności zasady np. wodorotlenku potasu lub wodorku sodu i lub poniżej temperatury pokojowej lub nieznacznie wyższej.

Gdy A we wzorze V oznacza tlen i R1 oznacza acyl, reakcję prowadzi się z odpowiadającą solą srebra związków o wzorze IV w obojętnym rozpuszczalniku np. benzenie i w temperaturze pokojowej lub nieznacznie wyższej. Gdy A we wzorze V oznacza siarkę i R1 oznacza acyl, reagujące związki o wzorze IV korzystnie stosuje się jako sole potasu lub sodu i reakcję prowadzi się w oboję tnym rozpuszczalniku np. dimetyloformamidzie i w temperaturze pokojowej.

Związki o wzorze V, w którym A oznacza tlen i R1 oznacza grupę acylową (C1-C6) lub grupę benzoilową można wytworzyć ze związków o wzorze II przez reakcję z reaktywną pochodną kwasów karboksylowych o wzorze IV, np. chlorkiem kwasowym lub bezwodnikiem kwasowym. Reakcję prowadzi się w obecności zasady, korzystnie pirydyny, w obojętnym rozpuszczalniku np. dimetyloformamidzie lub pirydynie i w lub poniżej temperatury pokojowej.

W ostatnim etapie związki o wzorze V można przekształcić w związki o wzorze I na drodze hydrolizy w obecności zasady takiej jak wodorotlenek lub węglan sodu lub potasu w wodnym metanolu lub etanolu lub w obecności kwasu takiego jak kwas chlorowodorowy lub p-toluenosulfonowy w wodnym tetrahydrofuranie w zależności od natury Q1', Q2', R1 i R2.

Związki o wzorze V, w którym Q1' i Q2' oznaczają grupę

lub grupę -(CO)- i R2 oznacza łatwo ulegający hydrolizie rodnik estrowy są bez dalszej konwersji związkami według wynalazku.

Związki o wzorze V, w którym Q1' i/lub Q2' oznaczają grupę

PL 203 312 B1 lub grupę -(CO)-, i R3 oznacza alkanoil, alkoksyalkil, aralkanoil lub aroil można przekształcić do związków według wynalazku na drodze hydrolizy w wodnym metanolu, etanolu lub THF w obecności kwasu np. chlorowodorowego, octowego i p-toluenosulfonowego lub w bezwodnych nieprotycznych rozpuszczalnikach organicznych, np. dichlorometanie w obecności kwasu Lewisa, np. bromku trimetylosililu. Jeśli R3 oznacza alkoksyl lub aryloksyl, związki o wzorze V można przekształcić w związki według wynalazku przez hydrolizę w wodnym etanolu lub metanolu w obecności zasady np. wodorotlenku lub węglanu sodu lub potasu.

Związki o wzorze V, w którym Q1', Q2' każdy oznacza grupę

lub - (CO)- i R2 oznacza niepodstawiony lub podstawiony benzyl, cyjanometyl, alkanoilometyl lub aroilometyl można także przekształcić w związki o wzorze I przez redukcję. W przypadku gdy R2 oznacza benzyl lub cyjanometyl, korzystnie prowadzi się katalityczne uwodornienie, podczas gdy R2 oznacza acetonyl, fenacyl, trichloroetyl, może być stosowana redukcja cynkiem w kwasie octowym. Gdy R2 jest podstawionym sililem, można stosować kwaśną hydrolizę wykorzystującą rozcieńczone kwasy, takie jak kwas chlorowodorowy, octowy lub toluenosulfonowy albo odszczepianie, któremu towarzyszy fluorek np. fluorowodór w acetonitrylu lub fluorek tetrabutyloamoniowy w THF.

Związki o ogólnym wzorze I w którym A oznacza tlen można alternatywnie wytworzyć sposobem obejmującym etap pierwszy w którym związki o ogólnym wzorze VI przekształca się w 16-acyloksy lub 16-O-alkilo związki o wzorze VII jak opisano niżej:

gdzie we wzorach Q1', Q2', R1 i linia przerywana pomiędzy C-24 i C-25 mają znaczenia określone wyżej; R4 oznacza zwykłą grupę zabezpieczającą taką jak alkanoil, aralkanoil, alkanoiloksyalkil lub aroil, lub trójpodstawiony silil podstawiony alkilem, oksyalkilem, arylem pub oksyarylem. R4 oznacza korzystnie sililową grupę zabezpieczającą taką jak difenylometylosilil lub tert-butoksydifenylosilil lub acylową grupę zabezpieczającą taką jak acetyl lub piwaloil.

W przypadku związków o wzorze VII, w którym R1 oznacza alkil jak zdefiniowano wyżej, konwersję prowadzi się przez poddanie związku o wzorze VI reakcji z halogenkiem alkilu lub trójfluorometylosulfonyloalkilem (triflate) według ogólnych sposobów wytwarzania eterów znanych fachowcom.

W przypadku związków o wzorze VII, w którym R1 oznacza grupę acylową, konwersję prowadzi się poddając związek o wzorze VI reakcji z chlorkiem acylu lub odpowiadającym bezwodnikiem kwasowym w obecności słabej zasady według ogólnych sposobów acylowania znanych fachowcom. Związki o wzorze VII można przekształcić do związków o wzorze I przez, najpierw usunięcie grupy zabezpieczającej R4 znanymi metodami, a następnie przez przeprowadzenie takich samych etapów reakcji f i g jak opisano na schemacie 2 lub zbliżonymi metodami.

Związki o wzorze I, w którym Q₁ i/lub Q₂ oznacza -(CO)-można także wytworzyć z odpowiadających związków o wzorze I, w którym Q1 i Q2 obydwa oznaczają grupę nymi fachowcom.

sposobami utleniania znaPL 203 312 B1

Wynalazek dotyczy ponadto sposobu wytwarzania związku o wzorze I, w którym inwersję C-20 otrzymuje się ilościowo przez ogrzanie laktonu o wzorze 3 w obecności stężonego wodorotlenku sodu.

Łatwo ulegające hydrolizie estry związków o wzorze I i la można wytworzyć w znany sposób metodami opisanymi w literaturze.

Związki według wynalazku w których C-24 i C-25 są połączone pojedynczym wiązaniem można wytworzyć z odpowiadających nienasyconych analogów przez redukcję np. przezkatalityczne uwodornienie wykorzystując katalizatory takie jak pallad lub platyna. Związki takie jak kwas helwolinowy i cefalosporyna P1 można stosować jako materiały wyjściowe w wytwarzaniu innych związków o wzorze la.

Związki o wzorze II wytwarza się wychodząc ze związków jak w schemacie 1 metodami znanymi z literatury (GB Patent Nr 1 523 803 I GB 1490852) lub analogicznie. Związki wyjściowe o wzorze III można np. wytworzyć ze związku o wzorze 10 lub dogodniej ze związku o wzorze 9 jak przedstawiono na schemacie 3.

Dalszym celem wynalazku jest zapewnienie kompozycji farmaceutycznych, które są użyteczne do leczenia infekcyjnych chorób u ludzi i w praktyce weterynaryjnej.

Kompozycje według wynalazku zawierają jako składnik aktywny co najmniej jeden element wybrany z grupy składającej się ze związków o wzorze la i wzorze I (poniżej nazywany jako składnik aktywny) włączając ich dopuszczalne sole i estry łatwo ulegające hydrolizie razem z dopuszczalnym farmaceutycznie nośnikiem i/lub rozcieńczalnikiem. W wymienionej kompozycji proporcje terapeutycznie aktywnego materiału w stosunku do substancji nośnikowej mogą zmieniać się od 0,5% do 95% wagowych. Kompozycje można opracować w różnych farmaceutycznych postaciach takich jak granulaty, tabletki, pigułki, drażetki, czopki, kapsułki, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, zawiesiny, preparaty do wstrzykiwania i mogą być w butelkach, rurkach lub podobnych zbiornikach. Farmaceutyczne organiczne lub nieorganiczne, stałe lub ciekłe nośniki i/lub rozcieńczalniki odpowiednie do podawania doustnego, dojelitowego, pozajelitowego lub miejscowego można stosować do wytwarzania kompozycji zawierających niniejsze związki: jako środki pomocnicze można stosować wodę, żelatynę, laktozę, skrobię, stearynian magnezu, talk, oleje i tłuszcze roślinne lub zwierzęce, alkohol benzylowy, gumę, glikol polialkilenowy, wazelinę, masło kakaowe, lanolinę i inne środki emulgujące, sole do zmiany ciśnienia osmotycznego lub bufory do zapewnienia odpowiedniej wartości pH kompozycji.

Ponadto kompozycja może zawierać inne terapeutyczne aktywne składniki, które mogą odpowiednio być podawane razem ze związkami według wynalazku w leczeniu chorób infekcyjnych, takie jak odpowiednie antybiotyki, w szczególności antybiotyki podwyższające aktywność i/lub zapobiegające rozwojowi oporności. Takie antybiotyki obejmują penicyliny, cefalosporyny, tetracykliny, rifamycyny, erytromycyny, linkomycyny, klindamycyny i fluorochinolony. Inne związki, które korzystnie można łączyć ze związkami według wynalazku zwłaszcza w preparatach do podawania miejscowego obejmują kortikosteroidy np. hydrokortizon lub triamcynolon. Alternatywnie, inne terapeutycznie aktywne komponenty można podawać razem (jednocześnie albo kolejno) z kompozycją według wynalazku.

Dla granulatów, tabletek, kapsułek lub drażetek kompozycja farmaceutyczna według wynalazku odpowiednio zawiera od 25% do 98% aktywnej substancji według wynalazku, w zawiesinach do podawania ustnego odpowiadająca ilość odpowiednio wynosi od 2% do 20% aktywnego składnika.

Gdy związki podaje się w postaci soli z farmaceutycznie akceptowalnymi nietoksycznymi zasadami, korzystnymi są np. słabo lub łatwo rozpuszczalne w wodzie sole dające szczególną i odpowiedni ą absorpcję .

Jak wskazano wyżej związki o wzorze I i la i ich sole można wytworzyć w farmaceutycznych postaciach obejmujących zawiesiny, maści i kremy. Farmaceutyczny preparat do podawania doustnego może być także w postaci zawiesiny aktywnego składnika jako takiego lub w postaci rozpuszczalnej w wodzie farmaceutycznie akceptowalnej soli. Preparat zawiera od 20 do 100 mg na ml nośnika. Preparat do podawania miejscowego może być w postaci maści lub kremu zawierającego składnik aktywny w ilości od 0,5 do 50% preparatu. Preparaty do miejscowego podawania są korzystne ze względu na ich stabilność w światłe słonecznym i z powodu relatywnie lipofilowego charakteru związków.

Kolejnym przedmiotem wynalazku jest dobór dawki związków według wynalazku, która ma być podana tak, aby osiągnąć pożądaną aktywność bez jednoczesnych wtórnych efektów. W ogólnoustrojowej terapii człowieka związki i ich sole wygodnie podaje się (dorosłym) w dawkach jednostkowych nie mniejszych niż 50 mg i do 1000 mg, korzystnie od 200 do 750 mg w przeliczeniu na związek o wzorze I.

Przez wyrażenie jednostka dawkowania rozumie się jednostkową to znaczy pojedynczą dawkę, którą można podać pacjentowi i którą łatwo można się posługiwać i pakować przy możliwości

PL 203 312 B1 zachowania chemiczno-fizycznej stabilności jednostkowej dawki zawierającej aktywny materiał jako taki lub jego mieszaninę ze stałymi lub ciekłymi farmaceutycznymi rozcieńczalnikami lub nośnikami.

W postaci jednostki dawkowania zwią zek moż na podawać raz lub kilka razy w odpowiednich odstępach czasu, jednak zawsze w zależności od stanu pacjenta, i zgodnie z zaleceniem lekarza.

W leczeniu ogólnoustrojowym doza dzienna korzystnie wynosi od 0,5 do 3 g składnika aktywnego.

Zwyczajowa jednostka (usage unit) w związku z podawaniem miejscowym oznacza jednostkową to znaczy pojedynczą dawkę, którą można podać pacjentowi miejscowo w zastosowaniu na cm² zainfekowanej powierzchni wynoszącą od 0,1 mg do 10 mg i korzystnie od 0,2 mg do 1 mg rozważanego składnika aktywnego.

Jeśli kompozycja ma być wstrzyknięta, zaklejona ampułka, fiolka lub podobny zbiornik zawierają wodny lub oleisty akceptowalny pozajelitowo roztwór lub dyspersję aktywnego składnika w postaci jednostki dawkowania.

Preparaty pozajelitowe są zwłaszcza użyteczne do leczenia stanów w których szybka odpowiedź na leczenie jest pożądana. W ciągłym leczeniu pacjentów cierpiących z powodu infekcji, tabletki lub kapsułki mogą być odpowiednią formą preparatu farmaceutycznego dzięki przedłużonemu efektowi gdy lek podaje się doustnie, zwłaszcza w postaci tabletek o wydłużonym uwalnianiu.

W leczeniu chorób infekcyjnych takie tabletki korzystnie zawierają inne aktywne skł adniki jak wspomniano wyżej. Dalszym przedmiotem wynalazku jest zapewnienie sposobu leczenia pacjentów cierpiących na choroby infekcyjne, sposobu polegającego na podaniu pacjentom od 0,03 g do 0,7 g/kg wagi ciała na dzień w dawkach od 1 do trzech, korzystnie od 0,5 g do 3 g na dzień związku o wzorze I lub la lub równoważną ilość soli, jak zdefiniowano wyżej, związku o wzorze I lub la. Korzystnie składnik aktywny jest w postaci jednostki dawkowania jak opisano wcześniej. Wynalazek będzie dalej opisany w następujących nieograniczających wytwarzaniach i przykładach.

Wytwarzania i przykłady

Ogólnie

Wszystkie temperatury topnienia są nieskorygowane. Dla ¹³C podano widmo nuklearnego rezonansu magnetycznego (NMR) (75,6 MHz), wartości przesunięcia chemicznego (δ) (w ppm), jeśli nie określono inaczej, dla roztworów deuteriochloroformu w odniesieniu do wewnętrznego tetrametylosilanu (δ = 0,00) lub deuteriochloroformu (δ = 76,81 dla ¹³C NMR). Chromatografię prowadzono na żelu krzemionkowym stosując jako eluent octan etylu i nisko wrzący eter naftowy. Rozpuszczalniki bezwodne wytworzono przechowując analitycznie czyste rozpuszczalniki na molekularnych sitach 4A° przez kilka dni przed użyciem.

Wytwarzania

Wytwarzanie 1: Lakton kwasu 16-deacetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (4)

Lakton 3 (20,2 g, 44 mmole) rozpuszczono w 100 ml etanolu i dodano 28% roztwór wodorotlenku sodu (100 ml). Otrzymany żółty roztwór ogrzewano w 60°C przez 1 godzinę. Gdy mieszanina reakcyjna osiągnęła temperaturę pokojową zakwaszono stężonym kwasem octowym do pH 4 otrzymując prawie bezbarwny roztwór. Powoli dodawano około 100 ml wody w warunkach ciągłego mieszania aż do wytrącenia się bezbarwnych kryształów. Mieszanie kontynuowano przez noc w temperaturze pokojowej i kryształy zebrano na drodze filtracji otrzymując 20,0 g laktonu kwasu 16-deacetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (4). Rekrystalizacja z matanolu-wody dała 18,5 g, temperatura topnienia 167 - 169°C.

¹³C NMR (CDCl3): 181,0, 132,9, 122,9, 84,2, 71,4, 68,7, 49,7, 48,7, 46,8, 42,4, 41,4, 40,0, 38,8, 37,4, 36,6, 36,1, 33,9, 33,0, 32,9, 30,4, 30,0, 25,7, 25,7, 23,8, 22,6, 21,0, 17,8, 17,5, 16,0.

Wytwarzanie 2: Lakton kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetylo--17(S),20(S)-dihydrofusydowego (5).

Lakton (4) (34,4g, 75 mmoli) rozpuszczono w bezwodnym dichlorometanie (350 ml) w atmosferze argonu w dwuszyjnej okrągłodennej kolbie wysuszonej w piecu połączonej z kondensatorem. Dodano N,N-diizopropyloetyloaminy (52,3 ml, 300 mmoli) i powstały roztwór mieszano przez 5 minut w temperaturze pokojowej przed dodaniem chlorku metoksymetylowego (22,8 ml, 300 mmoli), który powoli wstrzykiwano strzykawką. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 15 minut w temperaturze pokojowej i następnie ogrzewano pod chłodnicą zwrotną aż do całkowitego zajścia reakcji, co kontrolowano stosując TLC (około 4 godziny). Pozwolono mieszaninie osiągnąć temperaturę pokojową i przeniesiono do lejka rozdzielają cego z 650 ml dichlorometanu. Roztwór organiczny przemywano kolejno wodą (500 ml), nasyconym wodorowęglanem sodu (500 ml), dwa razy wodą (2 x 200 ml) i dwa razy solanką (2 x 500 ml). Roztwór organiczny suszono nad bezwodnym siarczanem sodu, zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując żółty olej, który krystalizował po odstaniu. Krystaliczny związek

PL 203 312 B1 rekrystalizowano z gorącego metanolu (200 ml). Bezbarwne kryształy zebrano na drodze filtracji otrzymując 31,5 g laktonu kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (5), temperatura topnienia 123 - 125°C. Krystalizacja macierzystego płynu dała dalej 6,5 g tego samego związku, temperatura topnienia 119 - 121°C.

¹³C NMR (CDCl3): 180,9, 132,8, 123,0, 97,6, 95,3, 84,3, 77,7, 77,2, 55,8, 55,4, 50,1, 48,5, 47,1,

42,6, 41,6, 40,0, 39,4, 37,1, 36,9, 36,4, 34,0, 32,3, 30,2, 30,1, 26,8, 25,9, 25,7, 23,3, 23,1, 21,3, 17,8,

17,7, 16,1

Wytwarzanie 3: 16e,21-diol(6)

Wodorek litowo-glinowy (3,8 g, 100 mmoli) zawieszono w bezwodnym THF (175 ml) w atmosferze argonu w wysuszonej w piecu dwuszyjkowej okrągłodennej kolbie z kondensatorem. Do mieszanej zawiesiny dodano roztwór laktonu (5) (26,7 g, 48,9 mmoli) w bezwodnym THF (150 ml) z taką szybkością by powodować delikatny powrót. Mieszaninę reakcyjną ogrzewano pod chłodnicą zwrotną z energicznym mieszaniem przez 3 godziny i następnie pozwolono jej osiągnąć temperaturę pokojową. Nadmiar wodorku litowo-glinowego rozłożono octanem etylu (125 ml) i następnie powoli dodano wodę (125 ml). Powstałą zawiesinę zakwaszono do pH 5 rozcieńczonym kwasem chlorowodorowym. Zawiesinę przeniesiono do rozdzielacza lejkowego z octanem etylu (1000 ml) i wodą (750 ml). Dwie warstwy wstrząśnięto dobrze i rozdzielono. Wodną warstwę ekstrahowano octanem etylu (1000 ml) i połączone warstwy organiczne przemyto dwa razy solanką (2 x 500 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując 26,6 g zasadniczo czystego tytułowego związku diolu (6) w postaci bezbarwnego proszku. Czystą analitycznie próbkę otrzymano rekrystalizując z gorącego metanolu, temperatura topnienia 120 - 131°C.

¹³C NMR (CDCl3): 131,5, 124,5, 97,3, 95,3, 78,0, 77,3, 74,7, 64,8, 55,7, 55,4, 50,5, 49,1, 48,5, 43,5, 41,3, 40,5, 39,5, 36,9, 36,6, 32,0, 31,8, 31,4, 30,0, 26,8, 25,9, 25,7, 23,5, 22,9, 21,5, 18,6, 17,7, 16,1

Wytwarzanie 4: 16e,21-diol chroniony 21-difenylometylosililem (7)

Diol (6) (5,5 g, 10 mmoli) rozpuszczono w bezwodnym dichlorometanie (50 ml) i trietyloaminie (2,8 ml, 20 mmoli) w atmosferze argonu w wysuszonej w piecu dwuszyjkowej okrągłodennej kolbie i chłodzono w temperaturze -10°C. Do ochłodzonego roztworu dodano w ciągu 15 minut roztwór difenylometylochlorosilanu (2,3 ml, 11 mmoli) w bezwodnym dichlorometanie (20 ml) tak aby temperatura nie przekroczyła 0°C i mieszanie kontynuowano przez 15 minut. Mieszaninę reakcyjną przeniesiono do rozdzielacza lejkowego i rozcieńczono 100 ml dichlorometanu. Roztwór organiczny przemyto kolejno nasyconym wodorowęglanem sodu (100 ml), wodą (100 ml), i solanką (100 ml). Organiczny roztwór wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i rozpuszczalniki odparowano pod obniżonym ciśnieniem uzyskując 9 g bezbarwnego syropu. Surową mieszaninę bez oczyszczania acetylowano przez rozpuszczenie w pirydynie (15 ml) i bezwodniku octowym (15 ml). Powstałą mieszaninę mieszano przez noc w temperaturze pokojowej w zatkanej butelce. Po tym czasie mieszaninę reakcyjną zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując blado-żółty olej. Otrzymano zasadniczo czysty tytułowy związek (7), 6,2 g w postaci bezbarwnego syropu po chromatografii kolumnowej, w której jako eluent stosowano mieszaninę octanu etylu i nisko wrzącego eteru naftowego ¹³C NMR (CDCl3): 170,1, 134,2, 129,5, 127,6, 124,6, 97,1, 95,0, 77,6, 77,1, 77,0, 64,9, 55,5,

55,1, 50,0, 48,3, 42,5, 40,9, 40,6, 38,9, 36,7, 36,3, 36,2, 31,7, 31,2, 30,3, 29,8, 26,6, 25,6, 25,5, 23,1,

22.8, 21,2, 21,1, 17,8, 17,5, 15,9, 14,0, 3,3.

Wytwarzanie 5: 16-octan 16e,21-diolu (8)

16e,21-diolchroniony 21-difenylometylosililem (7) (6,2g, 7,9 mmoli) rozpuszczono w tetrahydrofuranie (100 ml) i lodowatym kwasie octowym (0,75 ml). Do tego roztworu dodano wodzian fluorku tetrabutyloamoniowego (4 g, 15,8 mmoli) i mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 10 minut. Następnie mieszaninę reakcyjną przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z 200 ml octanu etylu. Roztwór organiczny przemyto dwa razy wodą (2 x 100 ml) i solanką (100 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując bezbarwny syrop. Czysty tytułowy związek (8) w ilości 4,3 g otrzymano w postaci bezbarwnego syropu po oczyszczaniu chromatograficznym na kolumnie przy użyciu jako eluenta mieszaniny octanu etylu i nisko wrzącego eteru naftowego.

¹³C NMR (CDCl3): 170,3, 131,7, 124,4, 97,4, 95,3, 77,9, 77,3, 64,9, 55,8, 55,4, 50,4, 48,6, 43,7, 41,3, 40,8, 39,1, 37,0, 36,6, 36,5, 31,9, 31,6, 30,9, 30,1, 26,8, 25,9, 25,7, 23,4, 23,1, 21,6, 21,3, 18,3,

17.8, 16,1.

Wytwarzanie 6: Kwas 3,11-bis-O-metoksymetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (9)

PL 203 312 B1

Odczynnik Des-Martin periodinane (3,7 g, 8,7 mmoli) rozpuszczony w bezwodnym dichlorometanie (60 ml) dodano do roztworu 16-octanu 16e,21-diolu (8) (4,6 g, 6,7 mmoli) w dichlorometanie (50 ml) poniżej lub w temperaturze pokojowej. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 15 minut. Po tym czasie do mieszaniny reakcyjnej wlano 1 N wodorowęglan sodu (50 ml) i 1 N tiosiarczan sodu (50 ml) i dwie warstwy energicznie mieszano przez 10 minut. Te dwie warstwy przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z octanem etylu (100 ml). Rozdzielono dwie warstwy i warstwę organiczną przemyto nasyconym wodorowęglanem sodu (100 ml) i solanką (100 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 3,7 g bezbarwnego syropu. Surowy aldehyd (3,7 g, 6,2 mmoli) bez dalszego oczyszczania rozpuszczono w tert-butanolu (50 ml). Do roztworu dodano 2-metylo-2-buten (1,48 ml, 16,8 mmoli), 1 N diwodoro(orto)fosforan (16 ml) i chloryn sodu (1,44 g, 16 mmoli) w wodzie (20 ml) i powstałą mieszaninę reakcyjną mieszano energicznie przez około 3 godziny w temperaturze pokojowej. Mieszaninę reakcyjną zakwaszono do pH 4 kwasem octowym i przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z octanem etylu (200 ml). Dwie warstwy wstrząśnięto i rozdzielono. Warstwę wodną ekstrahowano ponownie dwa razy octanem etylu (2 x 100 ml). Połączone ekstrakty organiczne przemyto dwa razy solanką (2 x 100 ml) wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 3,4 g jasno żółtej piany. Oczyszczanie na kolumnie chromatograficznej przy użyciu eluenta będącego mieszaniną octanu etylu, niskowrzącego eteru naftowego i śladu kwasu mrówkowego dało 2,9 g czystego kwasu 9, tytułowego związku w postaci półkrystalicznego związku.

¹³C NMR (CDCl3): 182,2, 170,1 ,132,4, 123,2, 97,6, 95,3, 77,9, 77,3, 76,4, 55,8, 55,4, 49,9,

49.1, 45,2, 44,5, 40,9, 40,6, 38,8, 36,9, 36,6, 36,5, 32,6, 31,9, 31,5, 30,1, 26,8, 25,7, 25,2, 23,4, 23,2,

21.2, 20,6, 17,7, 17,6, 16,1

Wytwarzanie 7: Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (17)

Kwas 3,11-bis-O-metoksymetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (9) (6,2 g, 10,8 mmoli) rozpuszczono w bezwodnym benzenie (40 ml): Roztwór ogrzewano w temperaturze wrzenia i dodawano w ciągu 4 godzin octan tert-butylowy N,N-dimetyloformamidu (10,4 ml, 43,2 mmoli) rozpuszczony w bezwodnym benzenie (20 ml). Mieszaninę reakcyjną ogrzewano przez dalszą 1 godzinę, ochłodzono, przeniesiono do lejkowego rozdzielacza i rozcieńczono octanem etylu (150 ml). Organiczny roztwór przemyto wodą (30 ml), nasyconym wodorowęglanem sodu (30 ml) i solanką (30 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując bezbarwną pianę, którą oczyszczono chromatografią kolumnową na żelu krzemionkowym uzyskując tytułowy związek ester tert-butylowy 17 w postaci bezbarwnej piany.

¹³C NMR (CDCl3): 174,3, 170,5, 131,9, 123,8, 97,6, 95,3, 79,8, 77,9, 77,3, 77,2, 55,8, 55,4,

49,7, 49,2, 47,3, 43,8, 40,9, 40,7, 39,0, 36,9, 36,7, 36,3, 32,5, 32,0, 31,5, 30,1, 28,0, 26,8, 25,7, 25,2, 23,4, 23,2, 21,5, 21,2, 17,8, 17,7, 16,1

Wytwarzanie 8: Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (18)

Tert-butylo ester (17) (4 g, 6,8 mmoli) rozpuszczono w etanolu i 4 N roztworze wodnym wodorotlenku sodu (10 ml). Powstałą mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia przez 1 godzinę, ochłodzono i zakwaszono do pH 4 kwasem chlorowodorowym. Dodano wodę (50 ml) i octan etylu (50 ml) i mieszaninę przeniesiono do lejkowego rozdzielacza. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę wodną ponownie ekstrahowano trzykrotnie octanem etylu (3 x 50 ml). Połączone warstwy organiczne wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując tytułowy związek ester tert-butylowy (18).

Wytwarzanie 9: Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16a-bromo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (19)

Ester tert-butylowy (18) (2 g, 3,4 mmoli) i tetrabromometan (1,32 g, 4 mmoli) rozpuszczono w dichlorometanie (50 ml) i ochłodzono w temperaturze 0°C. Do ochłodzonego roztworu dodano małymi porcjami stałą trifenylofosfinę (1,05 g, 4 mmoli). Reakcję zgaszono po 1 godzinie przez dodanie trietyloaminy (3 ml). Eter dietylowy (50 ml) dodano do wytrąconego tlenku trifenylofosfiny, który następnie odfiltrowano. Roztwór organiczny przeniesiono do lejkowego rozdzielacza i przemyto wodą (20 ml), nasyconym wodorowęglanem sodu (20 ml) i solanką (20 ml). Roztwór organiczny wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodowym, zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując tytułowy związek ester tert-butylowy (19).

Wytwarzanie 10: Lakton kwasu 3-O-TBS-16-deacetyl-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (11)

PL 203 312 B1

Lakton (4) (15,25 g, 33,2 mmole) rozpuszczono w bezwodnym DMF (75 ml) w atmosferze argonu w wysuszonej w piecu okrągłodennej kolbie z dwoma szyjkami. Do roztworu dodano imidazol (4,5 g, 66,4 mmole) i następnie TBSCl (10 g, 66,4 mmole). Powstałą jasno-żółtą mieszaninę mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Mieszaninę reakcyjną rozcieńczono octanem etylu i przemyto sukcesywnie wodą i solanką. Organiczny roztwór wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodowym, zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując żółty olej, który krystalizował przy odstaniu. Krystaliczny związek rekrystalizowano z metanolu (100 ml). Bezbarwne kryształy zebrano na drodze filtracji uzyskując 14,7 g laktonu kwasu 3-O-TBS-16-deacetylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (11), temperatura topnienia 138,5 - 140°C.

Wytwarzanie 11: 16e,21-diol (12)

Wodorek glinowo-litowy (2,5 g, 65 mmoli) zawieszono w bezwodnym THF (125 ml) w atmosferze argonu w wysuszonej w piecu okrągłodennej kolbie z dwoma szyjkami z przyłączonym kondensatorem. Do mieszanej zawiesiny dodano roztwór laktonu 11 (18,4 g, 32,1 mmoli) w bezwodnym THF (75 ml) z szybkością wywołującą delikatny powrót. Mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze wrzenia z energicznym mieszaniem przez 4 godziny, a następnie pozostawiono do uzyskania temperatury pokojowej. Nadmiar wodorku glinowo-litowego rozłożono octanem etylu (125 ml) i następnie powoli dodano wodę (125 ml). Powstałą mieszaninę zakwaszono rozcieńczonym kwasem chlorowodorowym do pH 5. Zawiesinę przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z octanem etylu (500 ml) i wodą (400 ml). Dwie warstwy wstrząśnięto dobrze i rozdzielono. Warstwę wodną ekstrahowano octanem etylu (500 ml) i połączone warstwy organiczne przemyto dwa razy solanką (2 x 500 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodowym, zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 19 g prawie czystego tytułowego związku diolu (12) w postaci bezbarwnego proszku. Diol krystalizowano z metanolu-wody i bezbarwne kryształy zebrano na drodze filtracji uzyskując 14,7 g diolu (12) po liofilizacji, temperatura topnienia 122 - 124°C.

Wytwarzanie 12: 16e,21-diol chroniony 21-difenylometylosililem (13)

Diol (12) (14,05 g, 24,4 mmole) rozpuszczono w bezwodnym dichlorometanie (125 ml) i trietyloaminie (6,8 ml, 48,8 mmoli) w atmosferze argonu w wysuszonej w piecu okrągłodennej kolbie z dwoma szyjkami i chłodzono w temperaturze -20°C. Do ochłodzonego roztworu dodano w ciągu jednej godziny roztwór difenylometylochlorosilanu (25,7 ml, 26,8 mmoli) w bezwodnym dichlorometanie (50 ml). Mieszanie kontynuowano przez 15 minut. Mieszaninę reakcyjną przeniesiono do lejkowatego rozdzielacza i rozcieńczono 500 ml dichlorometanu. Roztwór organiczny przemyto sukcesywnie nasyconym wodorowęglanem sodu (250 ml), wodą (250 ml) i solanką (250 ml). Organiczny roztwór wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodowym i rozpuszczalniki odparowano pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 17 g bezbarwnego syropu. Surowy jasno żółty syrop oczyszczano na kolumnie chromatograficznej stosując mieszaninę octanu etylu i niskowrzący eter naftowy i uzyskano 14,7 g 16e,21-diolu chronionego 21-difenylometylosililem (13) w postaci bezbarwnej piany.

Wytwarzanie 13: Związek 14

16e,21-diol chroniony 21-difenylometylosililem (13) (9 g, 11,0 mmoli) acetylowano rozpuszczając w pirydynie (30 ml) i bezwodniku octowym (15 ml). Powstałą mieszaninę mieszano przez 20 godzin w temperaturze pokojowej w zakorkowanej butelce. Po tym czasie mieszaninę reakcyjną zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując 11 g jasno-żółtego oleju. Do chromatografii kolumnowej zastosowano mieszaninę octanu etylu i niskowrzący eter naftowy jako eluent i uzyskano 7,9 g czystego acetylowanego związku (14).

Wytwarzanie 14: 16-octan 16e,21-diolu (15)

Związek 14 (7,5 g, 9,2 mmole) rozpuszczono w 100 ml THF. Do roztworu dodano kwas octowy (3,2 ml) i TBAF (4,69 g, 18,4 mole) i powstałą mieszaninę reakcyjną mieszano przez 5 minut w temperaturze pokojowej. Po tym czasie dodano wodę (100 ml) i octan etylu (200 ml) i dwie warstwy przeniesiono do lejkowatego rozdzielacza. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę wodną ponownie ekstrahowano EtOAc (200 ml). Połączone warstwy organiczne przemyto dwa razy wodą (2 x 100 ml) i solanką (100 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując bezbarwny syrop. Czysty tytułowy związek (15), 5,7 g otrzymano w postaci bezbarwnego syropu po chromatografii kolumnowej przy użyciu jako eluenta mieszaniny octanu etylu i niskowrzącego eteru naftowego.

Wytwarzanie 15: kwas 3-O-TBS-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (16)

A. Do roztworu 16-octanu 16e,21-diolu (15) (5,4 g, 8,75 mmoli) w bezwodnym THF (125 ml) ochłodzonego do 0°C dodano odczynnik Dess-Martin periodinane (3,72 g, 8,75 mmoli) małymi por18

PL 203 312 B1 cjami w ciągu 1 godziny. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 3 godziny w temperaturze 0°C. Po tym czasie do mieszaniny reakcyjnej przelano 1 N wodorowęglan sodu (90 ml) i 1 N tiosiarczan sodu (90 ml) i dwie warstwy energicznie mieszano przez 10 minut. Te dwie warstwy przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z dichlorometanem (400 ml). Dwie warstwy rozdzielono i warstwę organiczną przemyto nasyconym wodorowęglanem sodu (200 ml) i wodą (200 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując 5,4 g syropu. Czysty aldehyd, 5 g, otrzymano w postaci bezbarwnego syropu do chromatografii kolumnowej przy użyciu jako eluenta mieszaniny octanu etylu i niskowrzącego eteru naftowego.

B. Aldehyd z wytwarzania 15 A (5,18g, 8,4 mmole) bez oczyszczania rozpuszczono w tertbutanolu (50 ml). Do tego roztworu dodano 2-metylo-2-buten (3,55 ml, 33,6 mmoli), 1 N diwodorofosforan sodu (34 ml) i chloryn sodu (3,84 g, 34 mmole) w wodzie (20 ml) i powstałą mieszaninę reakcyjną energicznie mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Zakwaszono do pH 4 kwasem octowym i przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z octanem etylu (200 ml). Dwie warstwy wstrząśnięto i rozdzielono. Warstwę wodną ponownie ekstrahowano dwa razy octanem etylu (2 x 200 ml). Połączone ekstrakty organiczne przemyto dwa razy solanką (2 x 100 ml), wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 6 g jasno-żółtej piany. Oczyszczanie na kolumnie chromatograficznej przy użyciu jako eluanta mieszaniny octanu etylu, niskowrzącego eteru naftowego i śladu kwasu mrówkowego dało 4,2 g czystego kwasu (16), tytułowego związku w postaci półkrystalicznego związku.

P r z y k ł a d y

Przykład 1: Kwas 17(S), 20(S)-dihydrofusydowy (10) (związek 101)

Związek o wzorze 9 (2 g, 3,3 mmoli) rozpuszczono w bezwodnym dichlorometanie (50 ml) w atmosferze argonu w wysuszonej w piecu dwuszyjkowej okrągłodennej kolbie i ochłodzono do temperatury -20°C. Do roztworu dodano sita molekularne 4A (6 g) i powoli wstrzyknięto trimetylobromosilan (2,7 ml, 20 moli) ciągle mieszając. Mieszaninę reakcyjną mieszano do czasu gdy reakcja zajdzie całkowicie (około 5 godzin). Następnie mieszaninę reakcyjną przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z octanem etylu i wodą i dwie warstwy wstrząśnięto i rozdzielono. Warstwę wodną ekstrahowano trzy razy octanem etylu (3 x 20 ml) i połączone warstwy organiczne przemyto solanką (30 ml). Roztwór organiczny wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 1,4 g związku 101 w postaci bezbarwnego ciała stałego. Rekrystalizacja z metanolu-wody dała 1,2 g bezbarwnych kryształów. Temperatura topnienia 195 - 195,5°C.

¹³C NMR, (CD3OD), 173,1, 131,8, 126,2, 78,3, 72,6, 69,4, 50,8, 50,6, 46,6, 41,9, 41,8, 39,6,

38,2, 38,0, 37,1, 36,2, 35,2, 33,1, 31,1, 27,2, 25,9, 23,7, 23,6, 22,6, 21,2, 17,9, 16,5

P r z y k ł a d 1a: Alternatywne wytwarzanie kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego (10) (związek 101)

Związek o wzorze 16 (3,6 g, 5,7 mmoli) rozpuszczono w THF (15 ml) i 40% roztworze wodnym fluorowodoru (10 ml) w okrągłodennej kolbie z teflonu. Powstałą mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez dwa dni. Następnie zobojętniono do pH 8 27% roztworem wodorotlenku sodu i ostatecznie nastawiono pH na 4 kwasem octowym. Następnie mieszaninę reakcyjną przeniesiono do lejkowego rozdzielacza z octanem etylu i wodą i dwie warstwy wstrząśnięto i rozdzielono. Warstwę wodną ekstrahowano trzy razy octanem etylu (3 x 50 ml) i połączone warstwy organiczne przemyto solanką (50 ml). Roztwór organiczny wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 4 g surowego związku 101 w postaci bezbarwnego ciała stałego. Oczyszczanie na kolumnie chromatograficznej stosując jako eluet mieszaninę octanu etylu, niskowrzącego eteru naftowego i śladowej ilości kwasu mrówkowego otrzymano 3,1 g czystego kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego (10) (związek 101), tytułowego związku w postaci krystalicznej. Rekrystalizacja z metanolu-wody dała 2,9 g bezbarwnych kryształów. Temperatura topnienia 195 - 196°C.

¹³C NMR (CD3OD), 173,1, 131,8, 126,2, 78,3, 72,6, 69,4, 50,8, 50,6, 46,6, 41,9, 41,8, 39,6,

38,2, 38,0, 37,1, 36,2, 35,2, 33,1, 31,1, 27,2, 25,9, 23,7, 23,6, 22,6, 21,2, 17,9, 16,5

P r z y k ł a d 2: Kwas 17(S),20(S)24,25-tetrahydrofusydowy (związek 102)

Roztwór związku 101 (280 mg, 0,54 mmole) w etanolu (3 ml) uwodorniono w atmosferze wodoru w obecności 5% palladu na węglanie wapnia (30 mg). Mieszaninę reakcyjną mieszano energicznie aż do momentu gdy teoretyczna ilość wodoru została zużyta i katalizator usunięto na drodze filtracji. Wodę dodano kroplami do filtratu uzyskując 255 mg krystalicznego kwasu 17(S),20(S)24,25-tetrahydrofusydowego. Temperatura topnienia 138 - 140°C

PL 203 312 B1 ¹³C NMR (DMSO-d6): 210,7, 176,6, 169,1, 123,7, 75,3, 69,0, 57,7, 48,9, 43,8, 43,6, 43,3, 41,8,

41,7, 37,7, 37,2, 34,4, 32,6, 30,1, 27,9, 25,3, 24,8, 22,7, 20,6, 20,4, 20,1, 17,4, 16,3, 16,0

Przykład 3: Kwas 11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 103)

A. Kwas 3-O-formylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy (260 mg, 0,5 mmoli) rozpuszczono w roztworze mieszanych bezwodników wytworzonych z bezwodnika octowego i kwasu mrówkowego (2:1, obj./obj.) w temperaturze 5°C > 50°C zawierającym bezwodnik mrówkowy, dichlorometan (4,4) i dimetyloaminopirydynę (30 ml) i mieszano w temperaturze pokojowej przez 20 godzin. Mieszaninę zatężono pod obniżonym ciśnieniem i olejową pozostałość rozpuszczono w octanie etylu (25 ml), przemyto wodą (10 ml) i solanką (10 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 250 mg kwasu 3-O-formylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego w postaci produktu olejowego, który krystalizował po odstaniu.

B. Kwas 3-O-formylo-11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do surowego kwasu 3-O--formylo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego z A rozpuszczonego w kwasie octowym (2,5 ml) dodano roztwór kwasu chromowego (65 mg, 0,65 mmoli) w wodzie (0,65 ml) i powstałą zieloną mieszaninę reakcyjną mieszano przez 3 godziny w temperaturze pokojowej. Mieszaninę reakcyjną rozcieńczono eterem dietylowym (40 ml), przemyto wodą (20 ml) i dwa razy solanką (2 x 10 ml), wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując 255 mg kwasu 3-O-formylo-11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowego w postaci bezbarwnego oleju.

C. Kwas 11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do roztworu surowego kwasu 3-O-formylo-11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowego z B w metanolu (3 ml) ochłodzonego do 0°C dodano stały węglan potasu (130 mg) i powstałą zawiesinę energicznie mieszano przez 1 godzinę. Mieszaninę reakcyjną zakwaszono do pH 3 2N kwasem chlorowodorowym, rozcieńczono octanem etylu (40 ml), przeniesiono do lejkowego rozdzielacza i przemyto wodą (15 ml) i dwa razy solanką (2 x 10 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując jasno-żółty olejowy produkt, który oczyszczono na kolumnie chromatograficznej stosując jako eluent mieszaninę niskowrzącego eteru naftowego, octanu etylu z śladową ilością kwasu mrówkowego. Bezbarwny półkrystaliczny produkt kwas 11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy otrzymano z układu metanol-woda.

¹³C NMR (CD3OD): 180,5, 172,1, 77,9, 72,5, 69,2, 50,8, 50,6, 47,2, 46,2, 41,8, 40,2, 39,6, 38,2, 38,0, 37,0, 36,0, 34,5, 33,0, 31,1, 29,1, 25,7, 23,7, 23,6, 23,1, 23,0, 22,6, 20,8, 17,7, 16,5

P r z y k ł a d 4: Kwas 3-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 104)

Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy (260 mg, 0,5 mmoli) rozpuszczono w tetrahydrofuranie (10 ml) i ochłodzono w temperaturze 0°C. Stały odczynnik Dess-Martin periodinane (250 mg, 0,59 mmoli) dodano małymi porcjami i mieszaninę reakcyjną mieszano przez 5 godzin. Mieszaninę reakcyjną rozcieńczono octanem etylu (40 ml) i przeniesiono do lejkowego rozdzielacza. Roztwór organiczny wstrząśnięto energicznie z 10% wodnym tiosiarczanem sodu (15 ml), przemyto wodą (10 ml) i solanką (10 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując bezbarwny syrop.

Oczyszczanie na kolumnie chromatograficznej przy użyciu mieszaniny eter naftowy-octan etylukwas mrówkowy dało 215 mg kwasu 3-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

P r z y k ł a d 5: Kwas 16-deacetoksy-16e-propionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 105)

A. Kwas 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-proropionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Związek 18 (288 mg, 0,5 mmoli) rozpuszczono w mieszaninie dichlorometanu (2 ml), bezwodnika propionowego (2 ml) i pirydyny (2 ml) i mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Rozpuszczalniki odparowano pod obniżonym ciśnieniem otrzymując bezbarwny olej zasadniczo czystego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-propionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

B. Kwas 16-deacetoksy-16e-propionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do roztworu estru tert-butylowego z A w tetrahydrofuranie (5 ml) dodano 2N roztwór wodny kwasu chlorowodorowego (5 ml) i mieszano w temperaturze pokojowej przez noc. Następnie mieszaninę reakcyjną rozcieńczono octanem etylu (25 ml) i przeniesiono do lejkowego rozdzielacza. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę organiczną przemyto dwa razy wodą (2 x 5 ml) i dwa razy solanką (2 x 5 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując kwas 16-deacetoksy-16e-propionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy.

PL 203 312 B1 ¹³C NMR (CDCl3): 180,9, 173,4, 132,4, 123,3, 76,2, 71,4, 68,8, 49,4, 45,2, 44,3, 40,7, 40,6, 38,3,

37,2, 36,4, 36,2, 34,4, 32,8, 32,6, 30,4, 30,0, 27,4, 25,7, 25,4, 23,9, 22,6, 20,9, 17,7, 17,3, 15,9, 8,9

P r z y k ł a d 6: Kwas 16-deacetoksy-16p-(3'-chloropropionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 106)

A. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16p-(3'-chloropropionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do związku 18 (588 mg, 1 mmol) rozpuszczonego w pirydynie (3 ml) dodano chlorek 3-chloropropionylu (0,29 ml, 3 mmole) i mieszaninę mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Rozpuszczalniki odparowano pod obniżonym ciśnieniem otrzymując bezbarwny olej zasadniczo czystego esteru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-163-(3'-chloropropionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

B. Kwas 16-deacetoksy-16p-(3'-chloropropionyloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do roztworu estru tert butylowego z A w tetrahydrofuranie (5 ml) dodano 2 N wodny roztwór kwasu chlorowodorowego (5 ml) i mieszano w temperaturze pokojowej przez noc. Następnie mieszaninę reakcyjną rozcieńczono octanem etylu (25 ml) i przeniesiono do rozdzielacza lejkowego. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę organiczną przemyto dwa razy wodą (2 x 5 ml) i dwa razy solanką (2 x 5 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując kwas 16-deacetoksy-16p-(3'-chloropropionyloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy.

P r z y k ł a d 7 - 14: Kwasy 16-deacetoksy-16p-acyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowe (związki 107 - 114)

A. 163-acyloksy pochodne estru tertbutylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

Postępując według procedury podanej w przykładzie 6A i zastępując chlorkami acetylu przedstawionymi w tabeli 3 chlorek 3-chloropropionylu, otrzymano wskazane w tabeli 3 16p-acyloksy pochodne estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

Przykład	chlorek acylu	Powstały związek, R
7A	chlorek 2'-metylopropionylu	CH(CHs)2
8A	chlorek cyklopropylokarbonylu	C3H5
9A	chlorek chloroacetylu	CH2Cl
10A	chlorek bromoacetylu	CH2Br
11A	chlorek benzoilu	C6H5
12A	chlorek 4-fluorobenzoilu	C6H4F
13A	chlorek cykloheksylokarbonylu	C6H11
14A	chlorek akryloilu	CH=CH2

B. 163-acyloksy pochodne kwasu 16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

Postępując według procedury opisanej w przykładzie 6B i zastępując ester tert-butylowy kwasu

3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-163-(3'-chloropropioksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego 163-acyloksy estrami estru tetr-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-17(S),PL 203 312 B1

-20(S)-dihydrofusydowego przedstawionymi w tabeli 2, wytworzono kwasy 16-deacetoksy-16e-acyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowe wskazane w tabeli 4.

T a b e l a 4

Przykład	Powstały związek
Nr	R
7B	107	2'-metylopropionyl
8B	108	cyklopropylokarbonyl
9B	109	chloroacetyl
10B	110	bromoacetyl
11B	111	benzoil
12B	112	4'-fluorobenzoil
13B	113	cykloheksylokarbonyl
14B	114	akryloil

¹³C NMR dla związku 107 - 113:

Związek 107, ¹³C NMR, (CD3OD): 180,7, 175,9, 132,3, 123,4, 76,3, 71,4, 68,8, 49,4, 45,2, 44,0,

40,8, 40,6, 38,3, 37,2, 36,4, 36,2, 34,5, 33,6, 32,7, 32,6, 30,4, 30,0, 25,7, 25,3, 23,9, 22,7, 20,9, 19,1, 18,1, 17,8, 17,5, 15,9

Związek 108, ¹³C NMR, (CHCl3): 180,3, 173,9, 132,3, 123,4, 76,4, 71,4, 68,9, 49,4, 45,2, 44,3,

40,7, 40,6, 38,3, 37,2, 36,4, 36,2, 34,5, 32,7, 32,6, 30,4, 30,0, 25,7, 25,4, 23,9, 22,7, 21,0 19,1, 17,7,

17,4, 15,9, 12,7, 8,0

Związek 109, ¹³C NMR, (CD3OD): 180,1, 168,0, 133,2, 124,7, 79,9, 72,5, 69,1, 50,8, 50,7, 46,7,

46,2, 41,8, 41,7, 41,6, 39,7, 38,1, 38,0, 37,1, 35,9, 34,4, 33,1, 31,1, 26,4, 25,9, 23,7, 23,6, 22,5, 17,8,

17,7, 16,5

Związek 110 ¹³C NMR, (CHCl3): 180,5, 166,4, 154,3, 132,4, 123,3, 78,7, 71,5, 68,8, 49,5, 49,3,

45,2, 44,5, 40,7, 40,6, 38,4, 37,2, 36,4, 36,2, 34,3, 32,7, 32,5, 30,4, 29,9, 25,7, 25,4, 23,8, 22,7, 20,9,

17,7, 17,4, 15,9

Związek 111, ¹³C NMR, (CD3OD); 179,8, 167,2, 134,1, 133,1, 131,6, 131,0, 129,4, 124,9, 78,7,

72,5, 69,2, 50,8, 50,7, 36,7, 45,9, 42,2, 41,9, 39,8, 38,1, 38,0, 37,1, 36,1, 34,4, 33,1, 31,1, 26,3, 25,9,

23,7, 23,6, 22,5, 18,1, 17,8, 16,5

Związek 112 ¹³C NMR, (CD3OD); 179,8, 166,2, 167,3, 133,8, .33,1, 128,0, 124,8 116,3, 78,9,

72,5, 69,2, 50,8, 50,7, 46,7, 46,0, 42,1, 41,9, 39,8, 38,1, 38,0, 37,1, 36,1, 34,4, 33,1, 31,1, 26,4, 25,9,

23,7, 23,6, 22,5, 18,2, 17,8, 16,5

Związek 113 ¹³C NMR, (CHCl3): 180,0, 174,9, 132,3, 123,4, 76,1, 71,4, 68,8, 49,4, 49,3, 45,2, 44,0, 42,7, 40,9, 40,5, 38,4, 37,2, 36,4, 36,1, 34,5, 32,7, 30,4, 30,0, 29,1, 28,1, 25,8, 25,7, 25,3, 25,1,

23,9, 22,6, 20,9, 17,8, 17,5, 15,9

P r z y k ł a d 15: Kwas 16-deacetoksy-16e-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 115).

PL 203 312 B1

A. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16a-bromo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (19) (700 mg, 1 mmol) dodano do roztworu wodorotlenku potasu (250 mg) i izopropylomerkaptanu (0,75 ml, 8 mmoli) w etanolu (25 ml) i zawiesinę mieszano przez 4 dni. Po tym czasie dodano wodę (około 10 ml) aby zakończyć wytrącanie pożądanego produktu. Osad zebrano na drodze filtracji i przemyto zimną mieszaniną etanolu i wody (2 : 1) i wysuszono otrzymując ester tert-butylowy kwasu 3,11 -bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

B. Kwas 16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do roztworu powyższego estru tert-butylowego w tetrahydrofuranie (5 ml) dodano 2 N roztwór wodny kwasu chlorowodorowego (5 ml) i mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Mieszaninę reakcyjną rozcieńczono octanem etylu (25 ml) i przeniesiono do lejkowego rozdzielacza. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę organiczną przemyto dwa razy wodą (2 x 5 ml) i dwa razy solanką (2 x 5 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem z wytworzeniem kwasu 16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

P r z y k ł a d y 16 - 19: 16p-tioetery kwasu 16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (związki 116 - 119) A.

16p-tioetery estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-17(S),-20(S)-dihydrofusydowego

Postępując według procedury podanej w przykładzie 15A i podstawiając merkaptany wymienione w tabeli 5 za izopropylomerkaptan, wytworzono wskazane w tabeli 5 16p-tioetery estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

T a b e l a 5

X

Przykład	merkaptan	Powstały związek
R
16A	merkaptan etylu	CH2CH3
17A	merkaptan 2,2,2-trichloroetylu	CH2CCl3
18A	merkaptan tert-butylu	C(CH3)3
19A	merkaptan metoksy-metylu	CH2OCH3

B. 16p-tioetery kwasu 16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

Postępując według procedury opisanej w przykładzie 15B i podstawiając 16p-tioetery estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego wyszczególnione w tabeli 5 za ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-metoksymetylo-16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego otrzymano kwasy 16-deacetoksy-16p-alkilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowe przedstawione w tabeli 6.

PL 203 312 B1

T a b e l a 6

XI

Przykład	Powstały związek
Nr	R
16B	116	CH2CH3
17B	117	CH2CCI3
18B	118	C(CH3)3
19B	119	CH2OCH3

P r z y k ł a d 20: Kwas 16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S);24,25-tetrahydrofusydowy (związek 120)

Postępując według procedury opisanej w przykładzie 2 i zastępując kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy kwasem 16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowym otrzymano kwas 16-deacetoksy-16p-izopropylotio-17(S),20(S),24,25-tetrahydrofusydowy.

P r z y k ł a d 21: Kwas 16-deacetoksy-16p-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 121)

A. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetylo-16p-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Do roztworu estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16a-bromo-17(S),20 (S)-dihydrofusydowego (19) (700 mg, 1 mmol) w dimetyloformamidzie (6 ml) dodano stały tiooctan potasu (228 g, 2 mmole) i mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 20 godzin. Po tym czasie mieszaninę reakcyjną rozcieńczono eterem dietylowym (50 ml), przeniesiono do lejkowego rozdzielacza i przemyto dwa razy wodą (92 x 10 ml) i solanką (10 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetylo-16p-acetylotio-1(S),20(S)-dihydrofusydowego

B. Kwas 16-deacetoksy-16p-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do roztworu estru tert-butylowego z A w tetrahydrofuranie (5) dodano 2 N wodny roztwór kwasu chlorowodorowego (5 ml) i energicznie mieszano w temperaturze 60°C przez 4 godziny. Po osiągnięciu przez mieszaninę temperatury pokojowej rozcieńczono octanem etylu (25 ml) i przeniesiono do lejkowego rozdzielacza. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę organiczną przemyto dwa razy wodą (2 x 5 ml) i dwa razy solanką (2 x 5 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując kwas 16-deacetoksy-16p-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy w postaci bezbarwnej piany.

P r z y k ł a d 22: Kwas 16-deacetoksy-16p-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 122)

A. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16p-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

PL 203 312 B1

Postępując według procedury opisanej w przykładzie 17A lecz podstawiając tiooctan potasu tiobenzoesanem potasu otrzymano ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

B. Kwas 16-deacetoksy-16e-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy postępując według procedury przedstawionej w przykładzie 17B lecz podstawiając ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego estrem tert-butylowym kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowego otrzymano kwas 16-deacetoksy-16e-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy.

P r z y k ł a d 23. Kwas 16-deacetoksy-16e-etoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 123) Węglan srebra (550 mg, 2 mmole) dodano do zawiesiny estru fenacylowego kwasu 3,11-O-bis-metoksymetylo-16-deacetoksy-16a-bromo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (750 mg, 1 mmol) w etanolu (10 ml) i po zabezpieczeniu przed światłem mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 18 godzin. Nierozpuszczalny materiał odfiltrowano i przemyto dwa razy etanolem (2 x 2 ml). Do połączonych filtratu i cieczy z przemycia dodano 5 N roztwór wodny wodorotlenku sodu (4 ml) i mieszaninę ogrzewano przez 2 godziny w temperaturze wrzenia. Mieszaninę reakcyjną pozostawiono do osiągnięcia temperatury pokojowej i zakwaszono 4 N kwasem chlorowodorowym. Większą część etanolu usunięto pod obniżonym ciśnieniem i do pozostałości dodano octan etylu (50 ml) i wodę (20 ml). Dwie warstwy mieszano energicznie przez 30 minut, przeniesiono do lejkowego rozdzielacza i rozdzielono. Warstwę wodną ekstrahowano octanem etylu (50 ml). Połączone ekstrakty organiczne przemyto wodą (20 ml) i solanką (20 ml), wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem uzyskując oleistą pozostałość. Surowy produkt rozpuszczono w bezwodnym dichlorometanie w atmosferze argonu i ochłodzono w 0°C. Do chłodzonej mieszaniny dodano sita molekularne 4A (1 g), trimetylobromosilan (1,1 ml, 8,8 mmoli), a powstałą mieszaninę mieszano przez 5 godzin. Po tym czasie mieszaninę reakcyjną rozcieńczono octanem etylu (50 ml) i wodą (20 ml) przeniesiono do lejkowatego rozdzielacza. Dwie warstwy strząśnięto i rozdzielono. Warstwę wodną ekstrahowano etanem etylu (50 ml) i połączone ekstrakty organiczne przemyto solanką (30 ml), wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując kwas 16-deacetoksy-16e-etoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

(związki 124-129)

Podstawiając etanol w procedurze opisanej w przykładzie 21 alkoholami wymienionymi w tabeli 6, otrzymano kwasy 16-deacetoksy-16e-alkiloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowe wymienione w tabeli 7.

H %Ł-COOH

HO*

OR

XII

PL 203 312 B1

Przykład	Alkohol	Powstały związek
Nr	R
24	2,2,2-trifluoroetanol	124	CH2CF3
25	propanol	125	CH2CH2CH3
26	izopropanol	126	CH(CH3)2
27	1,3-difluoroizopropanol	127	CH(CH2F)2
28	metoksymetanol	128	CH2OCH3
29	2,2,2-trichloroetanol	129	CH2CCl3

Związek 126, ¹³C NMR, (CD3OD): 181,1, 132,9, 125,0, 99,3, 83,6, 72,5, 69,4, 56,3, 50,9, 50,6,

47,7, 46,7, 441,9, 41,3, 39,3, 38,2, 37,9, 37,0, 36,2, 34,2, 33,1, 31,1, 26,5, 25,9, 23,8, 23,5, 22,7, 17,8,

17,3, 16,5

P r z y k ł a d 30: Kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-azidoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 130)

A. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-hydroksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Do roztworu estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16a-bromo-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (19), (1400 mg, 2 mmole) w mieszaninie 1:1 mono i dioctanu glikolu etylenowego (8 ml) dodano węglanu srebra (1,1 g, 4 mmole). Po zabezpieczeniu przed światłem mieszaninę mieszano przez 3 dni w temperaturze pokojowej. Po usunięciu rozpuszczalników pod obniżonym ciśnieniem, pozostałość ciekłą rozcieńczono metanolem (40 ml), dodano węglan potasu i mieszaninę mieszano przez 30 minut w temperaturze pokojowej. Mieszaninę zatężono pod obniżonym ciśnieniem i powstałą oleistą pozostałość rozpuszczono w eterze dietylowym (40 ml) i wodzie (40 ml) i zobojętniono rozcieńczonym kwasem chlorowodorowym.

Dwie warstwy rozdzielono i warstwę wodną rekrystalizowano z eteru dietylowego (20 ml). Połączone warstwy organiczne przemyto wodą (20 ml) i solanką (20 ml), wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem. Surowy produkt oczyszczono na kolumnie chromatograficznej stosując octan etylu i eter naftowy o niskiej temperaturze wrzenia jako eluent, otrzymując ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-hydroksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

B. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-bromoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Bromek N,N-dimetyloformimidanu fenylu (740 ml, 3,2 mmoli) dodano do roztworu estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-hydroksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego z A (670 mg), i powstałą mieszaninę mieszano przez 16 godzin w temperaturze pokojowej. Po rozcieńczeniu eterem dietylowym (30 ml) mieszaninę przeniesiono do lejkowego rozdzielacza i przemyto trzy razy wodą (3 x 10 ml) i solanką (10 ml), warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem. Jasno-czerwoną pozostałość oczyszczono na kolumnie chromatograficznej stosując jako eluent octan etylu i eter naftowy o niskiej temperaturze wrzenia i otrzymano ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-bromoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

C. Ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Roztwór estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-toksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-bromo-etoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego z B (370 mg, 0,5 mmoli) i azydku litu (125 mg, 2,5 mmoli) w dimetyloformamidzie (8 ml) mieszano przez 18 godzin w temperaturze pokojowej. Roztwór rozcieńczono eterem dietylowym (40 ml), przemyto trzy razy wodą (3 x 10 ml) i solanką (10 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad bezwodnym siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego.

D. Kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy

Do roztworu estru tert-butylowego kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego (300 mg, 0,4 mmoli) w tetrahydrofuranie (5 ml) dodano 2 N

PL 203 312 B1 roztwór wodny kwasu chlorowodorowego (5 ml) i ogrzewano w temperaturze 60°C przez 4 godziny. Mieszaninie reakcyjnej pozwolono osiągnąć temperaturę pokojową, rozcieńczono octanem etylu (25 ml) i przeniesiono do lejka rozdzielającego. Dwie warstwy rozdzielono i warstwę organiczną przemyto dwa razy wodą (2 x 5 ml) i dwa razy solanką (2 x 5 ml). Warstwę organiczną wysuszono nad siarczanem sodu i zatężono pod obniżonym ciśnieniem otrzymując kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy.

P r z y k ł a d 31: Kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-hydroksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 131)

Postępując według procedury opisanej w przykładzie 30D zastępując ester tert-butylowy kwasu 3,11-bis-O-etoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego estrem tert-butylowym kwasu 3,11-bis-O-metoksymetylo-16-deacetoksy-16e-(2'-azydoksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowego z przykładu 30A otrzymano kwas 16-deacetoksy-16e-(2'-hydroksyetoksy)-7(S),20(S)-dihydrofusydowy.

P r z y k ł a d 32. Sól sodowa kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy (400 mg, 0,77 mmoli) rozpuszczono w metanolu (0,4 ml) i acetonie (1,2 ml) i zobojętniono 4 N wodorotlenkiem sodu. Dodawano powoli eter dietylowy aż do wytrącenia się bezbarwnych kryształów. Zebrano 350 mg bezbarwnych kryształów na drodze filtracji i wysuszono w powietrzu.

¹³C NMR, (CD3OD), 173,1, 131,8, 126,2, 78,3, 72,6, 69,4, 50,8, 50,6, 46,6, 41,9, 41,8, 39,6, 38,2, 38,0, 37,1, 36,2, 35,2, 33,1, 31,1, 27,2, 25,9, 23,7, 23,6, 22,6, 21,2, 17,9, 16,5

P r z y k ł a d 33: Sól dietanoloaminowa kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego

Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy (450 mg, 0,87 mmoli) rozpuszczono w acetonie (1 ml) i dietanoloaminie (0,1 ml, 1 mmol) i przechowywano w temperaturze pokojowej przez 24 godziny. Po tym czasie eter dietylowy dodano powoli i powstały roztwór przechowywano w temperaturze 2°C przez kilka dni otrzymując 380 mg półkrystalicznego związku.

P r z y k ł a d 34: krem

Sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16e-etoksy-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 1 g wazelina 7,5 g parafina ciekła 7,5 g spermacet 2,5 g monopalmitynian sorbitanu 2,5 g monopalmitynian polioksyetylenosorbitanu 2,5 g woda 26,5 g g

Ogrzano wazelinę, parafinę, spermacet, monopalmitynian sorbitanu i monopalmitynian polioksyetylenosorbitanu do temperatury 70°C i powoli dodano wodę ciągle mieszając. Kontynuowano mieszanie do momentu gdy krem stal się chłodny. Rozprowadzono sól sodową kwasu 16-deacetoksy-16e-etoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowego w bazie kremowej i homogenizowano stosując młyn walcowy. Napełniono kremem miękką rurkę aluminiowa.

P r z y k ł a d 35: maść

Sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16e-etoksy-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 1 g parafina ciekła 6,9 g cetanol 0,2 g bezwodna lanolina 2,3 g wazelina 39,6 g g

Stopiono parafinę, cetanol, lanolinę i wazelinę w temperaturze 70°C. Po ochłodzeniu do temperatury poniżej 0°C rozprowadzono sól sodową kwasu 16-deacetoksy-16e-etoksy-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego. Napełniono maścią polakierowane tubki z giętkiego aluminium.

P r z y k ł a d 36: Kapsułka

Sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16e-acetylotio-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 25 g celuloza mikrokrystaliczna 14,5 g

PL 203 312 B1 stearynian magnezu

0,5 g g

Przeprowadzono składniki przez sito 60 mesh i mieszano przez minut. Mieszaniną napełniono kapsułki z twardej żelatyny stosując 400 mg napełnienia.

P r z y k ł a d 37: tabletki

Sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16p-(2',2',2'-trifluoroetoksy)-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 25 g

Avicel™ 12 g

STA-Rx 1500 12 g stearynian magnezu 1 g

50g

Sól sodową kwasu 16-deacetoksy-16p-(2',2',2'-trifluorometoksy)-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego, Avicel™ i STA-Rx mieszano razem, przesiano przez sito 0,7 mm i następnie mieszano z stearynianem magnezu. Mieszaninę prasowano w tabletki o masie 500 mg.

P r z y k ł a d 38: Zawiesina

Sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16p-acetylotio-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 1 g kwas cytrynowy 0,0 9 g monowodorofosforan sodu 0,14 g sacharoza 5 g

Tween^TM 0,01 g

Sorbat potasu 0,04 g karboksymetyloceluloza-Na 0,1g woda do 100 ml zawiesiny

Kryształy mikronizowano i zawieszono w roztworze kwasu cytrynowego, monowodorfosforanu sodu, sacharozy, sorbatu potasu i Tween™80 w 10 ml wody, w razie potrzeby nieznacznie ogrzewano. Karboksymetylocelulozę-Na rozpuszczono w 4 ml wrzącej wody. Po ochłodzeniu dodano do pozostałych składników. Zawiesinę homogenizowano w młynie i końcu dodano wodę do całkowitej objętości 100 ml.

P r z y k ł a d 39: Maść

A: Sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16p-(2',2',2'-trifluoroetoksy)-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 1 g

B: jeden ze związków: hydrokortizon, triamcinolone lub fluocinolone 0,5 g parafina ciekła 6,9 g cetanol 0,2 g lanolina bezwodna 2,3 g wazelina 39,1 g g

Stopiono parafinę, cetanol, lanolinę i wazelinę w temperaturze 70°C. Po ochłodzeniu poniżej 40°C, roztarto A i B. Maścią napełniono polakierowane giętkie tubki aluminiowe.

P r z y k ł a d 40: Maść

A: sól sodowa kwasu 16-deacetoksy-16p-(2',2',2'-rifluoroetoksy)-(17(S),20(S)-dihydrofusydowego 1,5 g

B: tetracyklina 1,5 g parafina ciekłą 13,8 g cetanol 0,4 g lanolina bezwodna 4,6 g wazelina 78,2 g

100 g

Stopiono parafinę, cetanol, lanolinę i wazelinę w temperaturze 70°C. Po ochłodzeniu poniżej 40°C, roztarto A i B. Maścią napełniono polakierowane giętkie tubki aluminiowe.

P r z y k ł a d 41: Żel do oczu

Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy 10 g

Chlorek benzalkonium 0,1 g

Carbomer 5 g

PL 203 312 B1

Mannitol 50 g

Sól sodowa kwasu edetowego 0,5 g wodorotlenek sodu q.s.

woda o czystości sterylnej do 100 g

W wodzie do iniekcji w naczyniu ze stali nierdzewnej wyposażonym w urządzenie do mieszania i wbudowany homogenizator rozpuszczono sól dwusodową kwasu edetowego i mannitol. Dodano Carbomer 934P, opróżniono naczynie i autoklaw z dyspersji przy wolnym mieszaniu i szybkiej homogenizacji. Ochłodzono do temperatury 70°C, zatrzymano mieszadło i homogenizer. Dodano zmikronizowany kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy, sterylnie opróżniono naczynie i pozwolono na opadanie kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego podczas powolnego mieszania. Homogenizowano przy wysokiej prędkości przez 10 minut w temperaturze 70°C. Ochłodzono poniżej 30°C podczas wolnego mieszania i homogenizowania, dodano sterylny roztwór chlorku benzalkoniowego w wodzie do iniekcji w warunkach wolnego mieszania. Zobojętniono Carbomer 934P przez dodanie sterylnego roztworu wodorotlenku sodu 1,050 kg w wodzie do iniekcji. Mieszano i homogenizowano przy niskiej prędkości przez 5 minut. Nastawiano - gdy potrzeba - pH na 5,4-5,8. Przeniesiono żel do oczu do zbiornika do magazynowania stosując ciśnienie azotu układ przenoszenia przy niskiej prędkości homogenizacji, przechowywano w temperaturze pokojowej do czasu napełniania. Żel do oczu napełniano aseptycznie do sterylnych tubek stosując masę napełnienia wynoszącą 3,5 g.

Claims (23)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Pochodne kwasu fusydowego o wzorze la w którym

   Q1, Q2 oznacza grupę -(CHOH);

   Q3 oznacza grupę -(CH2)-;

   Y oznacza atom wodoru;

   A oznacza atom tlenu lub atom siarki;

   R1 oznacza rodnik alkilowy mający od 1 do 4 atomów węgla, grupę olefinową mającą 2 do 4 atomów węgla, grupę (C1-C6)acylową, grupę (C3-C7)cykloalkilokarbonylową lub grupę benzoilową, R1 ewentualnie jest podstawiony jedną lub większą ilością podstawników wybranych z grupy obejmującej atom fluorowca i/lub grupę hydroksy, alkoksy lub azydo; i farmaceutycznie akceptowalne sole i ulegające hydrolizie in-vivo ich estry.
2. 2. Pochodne według zastrz. 1 o ogólnym wzorze I

   PL 203 312 B1 w którym

   Q1, Q2 oznaczają grupę -(CHOH)-;

   A oznacza atom tlenu lub siarki;

   R1 oznacza rodnik alkilowy mający od 1 do 4 atomów węgla, grupę olefinową mającą 2 do 4 atomów węgla, grupę (C1-C6)acylową, grupę (C3-C7)cykloalkilokarbonylową lub grupę enzoilową, R1 ewentualnie jest podstawiony jedną lub większą ilością grup spośród atomu fluorowca i/lub grupy hydroksy, alkoksy lub azydo; i farmaceutycznie akceptowalne sole i ulegające hydrolizie in-vivo jego estry.
3. 3. Pochodne według zastrz. 1 albo 2, w którym Q1, Q2 obydwa oznaczają grupę
4. 4. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, w którym stereochemia, gdy Q.,, Q₂ oznaczają

   HO' grupę atomów węgla C-3 i C-11 oznacza 3a-OH i 11a-OH, odpowiednio atom C-16 przy grupie A ma konfigurację -(S) oznaczoną 16β
5. 5. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, w którym A oznacza atom tlenu.
6. 6. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkilową, ewentualnie podstawioną jednym lub większą ilością podstawników wybranych z grupy składającej się z azydo, hydroksy, fluorowca wybranego z grupy fluoro, chloro i bromo.
7. 7. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, w którym R1 oznacza grupę (C1-C4)alkilową podstawioną jednym lub większą ilością grup fluorowca wybranych z grupy fluoro i chloro.
8. 8. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, w którym R1 wybiera się z grupy składającej się z etylu, 2,2,2-trifluoroetylu, 2,2,2-trichloroetylu, 2-azydoetylu, 2-hydroksyetylu, propylu i izopropylu, 1,3-difluoro-izopropylu, tert-butylu, acetylu, propionylu, chloroacetylu i trifluoroacetylu.
9. 9. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, albo 8, w którym R1 wybiera się z grupy składającej się z etylu, 2,2,2-trichloroetylu, 2-azydoetylu, izopropylu, tert-butylu i acetylu.
10. 10. Pochodne według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, .albo 5, albo 6, albo 7, albo 8, albo 9, w którym wiązanie pomiędzy C-24 i C-25 oznacza podwójne wiązanie.
11. 11. Pochodne o wzorze I wybrane z grupy obejmującej:

    Kwas 17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 101),

    Kwas 17(S),20(S),24,25-tetrahydrofusydowy (związek 102)

    Kwas 11-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 103),

    Kwas 3-dehydro-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 104),

    Kwas 16-deacetoksy-16p-propionyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 105),

    PL 203 312 B1

    Kwas 16-deacetoksy-163-(3'-chloropropionyloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 106),

    Kwas 16-deacetoksy-163-(2'-metylopropionyloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 107),

    Kwas 16-deacetoksy-163-cyklopropylokarbonyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 108),

    Kwas 16-deacetoksy-163-chloroacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 109),

    Kwas 16-deacetoksy-163p-bromoacetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 110),

    Kwas 16-deacetoksy-163-benzoiloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 111),

    Kwas 16-deacetoksy-16e-(4'-fluorobenzoiloksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 112),

    Kwas 16-deacetoksy-163-cykloheksylokarbonyloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 113),

    Kwas 16-deacetoksy-163-akryloiloksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 114),

    Kwas 16-deacetoksy-163-izopropylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 115),

    Kwas 16-deacetoksy-163-etylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 116),

    Kwas 16-deacetoksy-163-(2',2',2'-trichloroetylotio)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 117),

    Kwas 16-deacetoksy-163-tert-butylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 118),

    Kwas 16-deacetoksy-163-metoksymetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 119),

    Kwas 16-deacetoksy-163-izopropylotio-17(S),20(S),24,25-tetrahydrofusydowy (związek 120),

    Kwas 16-deacetoksy-163-acetylotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 121),

    Kwas 16-deacetoksy-163-benzoilotio-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 122),

    Kwas 16-deacetoksy-163-etoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 123),

    Kwas 16-deacetoksy-163-(2',2',2'-trifluoroetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 124),

    Kwas 16-deacetoksy-163-propoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 125),

    Kwas 16-deacetoksy-163-izopropoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 126),

    Kwas 16-deacetoksy-16e-(1',3'-difluoroizopropoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 127),

    Kwas 16-deacetoksy-163-metoksymetoksy-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 128),

    Kwas 16-deacetoksy-163-(2',2',2'-trichloroetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 129),

    Kwas 16-deacetoksy-163-(2'-azydoetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 130),

    Kwas 16-deacetoksy-163-(2'-hydroksyetoksy)-17(S),20(S)-dihydrofusydowy (związek 131) i ich farmaceutycznie akceptowalne sole oraz estry ulegające hydrolizie in vivo.
12. 12. Pochodne według zastrz. 11 wybrane z grupy składającej się z soli sodowej kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego i soli dietanoloaminowej kwasu 17(S),20(S)-dihydrofusydowego
13. 13. Stereoizomer pochodnej o wzorze I lub la w czystej postaci lub mieszanina takich stereoizomerów.
14. 14. Kompozycja farmaceutyczna znamienna tym, że zawiera wiązek zdefiniowany w dowolnym z zastrzeżeń 1 do 13, sam lub razem z farmaceutycznie dopuszczalnym nietoksycznym nośnikiem i/lub środkiem pomocniczym i ewentualnie razem z jednym lub większą ilością innych terapeutycznie aktywnych składników.
15. 15. Kompozycja farmaceutyczna znamienna tym, że zawiera kwas 17(S),20(S)dihydrofusydowy o wzorze 10, sam lub razem z farmaceutycznie akceptowalnym nietoksycznym nośnikiem lub środkiem pomocniczym oraz ewentualnie razem z jednym lub większą ilością innych terapeutycznie aktywnych składników.
16. 16. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 14, w postaci preparatu do stosowania miejscowego.
17. 17. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 15, w postaci preparatu do stosowania miejscowego.
18. 18. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 16, znamienna tym, że postać preparatu do stosowania miejscowego stanowi maść.
19. 19. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 17, znamienna tym, że postać preparatu do stosowania miejscowego stanowi maść.
20. 20. Zastosowanie związku zdefiniowanego w dowolnym z zastrzeżeń od 1 do 13 do wytwarzania leku.
21. 21. Zastosowanie według zastrz. 20, w którym lek jest do ogólnoustrojowego leczenia infekcji.
22. 22. Zastosowanie według zastrz. 20, w którym lek jest do miejscowego leczenia infekcji skóry i/lub oczu.
23. 23. Zastosowanie według zastrz. 22, w którym lek dodatkowo zawiera jeden lub większą ilość innych terapeutycznie aktywnych składników.