Do wyrobu róznych materjalów sztucz¬ nych, a w szczególnosci materjalów, praso¬ wanych z mas plastycznych w polaczeniu z zywicami sztucznemi, stosuje sie w wiel¬ kich ilosciach maczke drzewna, jako sklad¬ nik glówny. Maczka, stosowana do tego ce lu, winna odpowiadac pewnym warunkom, a mianowicie winna byc bardzo drobno sproszkowana, przedewszystkiem zas po¬ winna byc zupelnie wolna od drzazg. Z te¬ go powodu trociny, jakie otrzymuje sie normalnie w tartakach, nadaja sie tylko w drobnej czesci do wspomnianego celu, po¬ niewaz przewaznie zawieraja materjal wiórkowaty, który nie nadaje sie do wyrobu sztucznych materjalów wszelkiego rodza¬ ju. Z trocin mozna otrzymac wprawdzie niewielka ilosc maczki, lecz tylko po bar¬ dzo dokladnem przesianiu tak, iz mimo do¬ godnych warunków kupna trocin, beda¬ cych produktem odpadowym w tartakach, znaczne koszty transportu nieuzytecznych, wlóknistych czesci trocin podnosza ich ce¬ ne, a ponadto pogarsza sie jakosc produk¬ tu masy sztucznej.Przedmiotem wynalazku jest sposób,dostosowany bezposrednio do wymagan przemyslu wytwórczego sztucznych mate¬ rjalów i, jak okazalo sie z praktyki, umoz¬ liwiajacy Wyrób maczki drzewnej*, która, u- zyta jako materjal glówny wytwarzanych materjalów sztucznych, podnosi w wyso¬ kim stopniu jakosc tych materjalów. Wy¬ nalazek polega na tern, ze wysuszone przed¬ tem drzewo, najlepiej drzewo twarde, zo¬ staje najpierw przetarte na proszek zapo- moca maszyny w rodzaju traka, tnacego wpoprzek wlókien, poczem czastki zbyt gru¬ be lub wlókniste zostaja oddzielone zapo- moca sita i ewentualnie ponownie zmielo¬ ne, natomiast otrzyfcaAy materjal spro¬ szkowany pobiera sie odrazu i przeznacza sie go jako materjal glówny do wyrobu sztucznych materjalów. Maszyny rozmaite¬ go rodzaju do wyrobu wiórów drzewnych, trocin i maczki drzewnej sa znane skadi¬ nad, przyczem ich produkty nadaja sie do róznych celów, np. w przemysle piekar¬ skim. Jednakze do celów wyrobu sztucz¬ nych materjalów nadaje sie szczególnie ma¬ terjal, otrzymywany sposobem wedlug wy¬ nalazku, a glównie z tego powodu, ze czast¬ ki, otrzymane z przetarcia drzewa, nie sa wiórkowate lub wlókniste, lecz posiadaja ksztalt czastek ziarnistych i zawieraja du¬ za ilosc drobnego proszku. Poniewaz sto¬ sownie do sposobu wedlug wynalazku maczka drzewna nie jest produktem od¬ padowym, lecz produktem koncowym i glównym, zatem mozna przerabiac w spo¬ sób najbardziej oszczedny drzewo najod¬ powiedniejsze do wyrobu sztucznych ma¬ terjalów, a mianowicie wysuszone drzewo twarde, np. grab, przyczem wieksza cena przerabianego drzewa odgrywa role pod¬ rzedna.Jako maszyny rozdrabniajace moga byc uzyte walce trakowe, na których osa¬ dzony jest obok siebie szereg obracajacych sie pil tarczowych, zaopatrzonych w zeby tnace. Aby uniknac wytwarzania sie mie¬ dzy pilami tarczowemi wiekszych drzazg oraz aby mozna bylo zapewnic dobre prze¬ tarcie materjalu, zaleca sie, aby pily tar¬ czowe, osadzone obok siebie na jednym wale, mogly byc umocowane na wale tak, aby ich zeby byly przesuniete wzgledem siebie o okreslona wielkosc katowa. Pily moga byc zatem umieszczone bezposrednio przy sobie, przyczem zeby dwóch sasied¬ nich pil moga byc przestawione wzgledem siebie o pewna okreslona wielkosc, np. o pól zeba; wówczas, jak wiadomo, wierz¬ cholki zebów jednej pily tarczpwej znajda sie naprzeciw wrebów drugiej pily. Uzycie pojedynczych, pil tarczowych, osadzonych fla wspólnym*wale, posiada te zalete, ze mozna je w razie uszkodzenia stosunkowo szybko zmienic, a w razie stepienia — latwo wyostrzyc.Poniewaz przy normalnych szybko¬ sciach obwodowych pil tarczowych troci¬ ny ze wzgledu na ich ziarnistosc nie nada¬ ja sie do celów wytwarzania sztucznych materjalów, zatem potrzebne sa duze szyb¬ kosci obwodowe, znacznie wieksze od szyb¬ kosci normalnych, przyczem przesuw drze¬ wa winien byc niewielki, aby maczka byla bardzo drobna, jak tego wymaga przemysl wytwórczy sztucznych materjalów. Wobec tego pily nalezy napedzac tak, aby ich szybkosc obwodowa byla wieksza od 70 m/sek, a nawet od 100 m/sek, a stosunek szybkosci podsuwania drzewa do szybkosci obwodowej pil winien byc mniejszy od 1/1000, przyczem pily w miejscu ciecia chlodzi sie strumieniem powietrza. Duza szybkosc obwodowa przy malym przesu¬ wie staje sie bowiem przyczyna znacznego wywiazywania sie ciepla w miejscu tarcia drzewa, co mogloby sprowadzic szybkie zuzycie pily, a nawet zapalenie sie drze¬ wa, gdyby nie bylo silnego chlodzenia.Chlodzenie moze byc przyspieszone po¬ nadto w ten sposób, ze do powietrza chlo¬ dzacego dodaje sie rozpylona ciecz tak, iz zuzycie ciepla na jej parowanie przyczy¬ nia sie do utrzymania temperatury chlo- — 2 —dzenia nk poziomie punktu wrzenia cieczy.Jako ciecz chlodzaca moze byc uzyta w tym przypadku woda, która posiada te zalete, ze przy zamianie na pare pochlania duze ilosci ciepla, jednak parowanie jej odbywa sie tylko w temperaturze 100°.Inne latwolotne czynniki chlodzace paruja przy nizszych temperaturach, lecz zato winny byc uzywane w wiekszych ilosciach wobec ich niewielkiego utajonego ciepla parowania. Jesli do wytwarzania maczki drzewnej stosuje sie drzewo, suszone tyl¬ ko na powietrzu, a wiec takie, które zawie¬ ra pewien procent wilgoci, to parowanie tej wilgoci dziala do pewnego stopnia chlo- dzaco; odwrotnie zas, cieplo, powstajace podczas przeróbki drzewa, osusza wytwa¬ rzany produkt, to jest maczke drzewna.Drzewo w postaci proszku moze byc przy dostatecznem doprowadzeniu ciepla osu¬ szone calkowicie w ciagu kilku sekund, na¬ tomiast suszenie drzewa w belkach wyma¬ ga, jak wiadomo, bardzo wiele czasu, na¬ wet przy silnem ogrzewaniu. Wobec tego mozna bezposrednio po sproszkowaniu pod¬ dac drzewo suszeniu, np. w ten sposób, ze strumien powietrza, przeplywajacy przez miejsce przecierania drzewa i zawierajacy drobnosproszkowany pyl drzewny, zostaje uzyty jako czynnik ogrzewajacy i chlodza¬ cy zarazem, przyczem strumien ten ogrze¬ wa sie badz wskutek tarcia w miejscu cie¬ cia, badz tez zostaje dodatkowo ogrzany w inny sposób.Jezeli w przewodzie powietrznym u- miesci sie przegrody, zmieniajace kierunek strumienia ogrzanego powietrza, w którem unosi sie proszek drzewny, to czasteczki drzewa zostaja wprawione w przyblizeniu w ruch zygzakowaty, co sprzyja doklad¬ niejszemu zmieszaniu sie proszku z po¬ wietrzem i przyspiesza suszenie.Duza szybkosc ciecia przyczynia sie znacznie do silnego zuzycia pil tarczowych tak, iz pily nalezy dosc czesto ostrzyc. Aby pozostale urzadzenia nie staly bezczynnie, zaleca sie posiadac kilka zespolów pil, które moga pracowac na zmiane i moga byc przylaczane do wspólnych urzadzen suszacych, tnacych i przesiewajacych.Chcac równiez poddac przeróbce reszt¬ ki maczki drzewnej, zatrzymanej w sitach, mozna przerabiac te resztki w mlynie, po¬ laczonym z sitem tak, iz przeróbka odbywa sie w sposób ciagly, a wiec np. mozna uzyc znanych bebnów obrotowych, w których znajduja sie kamienic o zaokraglonych na¬ rozach, pracujace jako narzady mielace.W celu szybkiego zakladania i zdejmo¬ wania zespolu pil zaleca sie umiescic pod zespolem ruchomy wózek, zaopatrzony w podnoszony pomost, który podnosi sie za- pomoca odpowiedniego urzadzenia az do zetkniecia sie z zespolem. Po odlaczeniu walu zespolu od walu napednego nalezy opuscic pomost wraz z lezacym na nim ze¬ spolem pil. Wózek pozwala na latwe usu¬ niecie zdjetego zespolu pil i przywiezienie oraz zalozenie nowego zespolu.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok ogólny urzadze¬ nia wedlug wynalazku, czesciowo w prze¬ kroju poprzecznym, a czesciowo w prze¬ kroju podluznym; fig. 2 — uklad pil z ze¬ bami, nieprzesunietemi wzgledem siebie, fig. 3 — uklad pil z zebami, przesunietemi wzgledem siebie; fig. 4 —osadzenie pily tarczowej na wale; fig. 5 i 6 przedstawiaja powierzchnie ciecia zebów, nieprzesunie- tych wzgledem siebie wzglednie przesu¬ nietych o pewien kat; fig. 7 przedstawia schematycznie widok ogólny odmiany u- rzadzenia; fig 8—-zespól pil z wózkiem w przekroju podluznym, a fig. 9— przekrój urzadzenia, przedstawionego na fig. 8.W ukladzie, przedstawionym iia fig. 1, wysuszone drzewo 1 jest doprowadzane do maszyny 2, rozdrabniajacej drzewo zapo- moca pil. Rozdrobnienie osiaga sie zapo- moca pil tarczowych 4, osadzonych obok siebie na wale 3. Maczka drzewna 5 jest - 3 —wsysana zapómoca wywietrznika 6 do przewodu 7 i doprowadzana do sita 8. Z tego sita drobnosproszkowany materjal jest odprowadzany wprost przewodem 9.Materjal, zawierajacy grubsze czastki, od¬ prowadza sie przewodem 10 do mlynka bebnowego 11, napelnionego czesciowo zao- kraglonemi kamieniami 12, w którym od¬ bywa sie dalsze rozdrabnianie. Przewody wlotowy i wylotowy do maczki drzewnej przepuszcza sie najlepiej przez wydraze¬ nia w czopach bebna. Rozdrobniona macz¬ ka drzewna jest wyciagana z mlynka przez przewód 13 zapómoca wywietrznika 14. W tym celu nazewnatrz scianki czolowej beb¬ na znajduja sie komory pierscieniowe, któ¬ re lacza sie przez otwory w sciance czolo¬ wej z wnetrzem bebna, przyczem jedna komora pierscieniowa jest polaczona po¬ przez, rurke, przepuszczona przez wydra¬ zony czop bebna, z przewodem 13, prowa¬ dzacym do zbiornika 15. Ze zbiornika 15 jak i z przewodu 9 mozna pobierac macz¬ ke drzewna po odsunieciu zasuw 16 i 17.Fig? 2 wyjasnia, w jaki sposób pily tar¬ czowe 4 sa osadzone obok siebie na wale 3, zaopatrzonym w prosty rowek 19 tak, aby krawedzie wierzcholkowe zebów 21 sa¬ siednich pil znajdowaly sie na linjach rów¬ noleglych do walu 3.Fig, 3 przedstawia uklad zebów 21, przesunietych wzgledem siebie, który o- trzymuje sie w ten sposób, ze tarcze pil 4 sa osadzane na wale 3 w srubowo nacie¬ tym rowku 20. W obydwóch postaciach wy¬ konania, jak wyjasnia to fig. 4, tarcze pil 4 $a zaopatrzone w wystepy 18, wspólpra¬ cujace z rowkiem 19 lub 20. Zamiast wy¬ stepu 18 pily tarczowe 4 moga posiadac wyciecia, a pomiedzy boki wyciecia tar¬ czowego # rowek 19 wzglednie 20 mozna wlozyc sprezyne.Fig. 5 przedstawia w zwiekszonej; po- dzialce zeby 21, nieprzesuniete wzgledem siabie, w ukladzie, odpowiadajacym fig. 2, a fig. 6 w ukladzie, odpowiadajacym fig. 3» Ustawienie pil tarczowych 4 o zebach prze¬ sunietych o pewien kat wzgledem siebie moze byc osiagniete równiez w ten sposób, ze na wale wykonywa sie kilka prostoli¬ nijnych rowków, przesunietych wzgledem siebie o kat, niepodzielny przez kat, odpo¬ wiadajacy podzialce zebów, poczem w rowki te mozna wsuwac kolejno pily tar¬ czowe* zaopatrzone w wyciecia, odpowia¬ dajace rowkom walu.W urzadzeniu wedlug fig. 7 znajduja sie dwa zespoly pil 22, które przerabiaja podsuwane deski 23. Pily tarczowe moga obracac sie z szybkoscia 5000 obr/min lub nawet wieksza, co przy srednicy tarczy pi¬ ly okolo 400 mm odpowiada szybkosci ob¬ wodowej okolo 105 m/sek. Szybkosc prze¬ suwania przerabianych desek 23 jest jed¬ nak bardzo mala, np. 5 m/min, a wiec niniejsza od szybkosci obwodowej w sto¬ sunku imniej wiecej 1/1000. Rozdrobniony materjal jest wydmuchiwany z pil 22 po¬ przez przewody 24, w których znajduja sie zasuwy 25, do wezowato wygietej rury 26, z której doplywa do osadnika 27. Przewód 26 jest ogrzewany plaszczem parowym 28, do którego para jest doprowadzana prze¬ wodem 29, a skropliny odplywaja przewo¬ dem 30. Nazewnatrz przewodu 26 w celu skuteczniejszej wymiany ciepla moga byc umieszczone zebra srubowe 31. Do chlo¬ dzenia tarcz pil 22, zwlaszcza w miejscu przecierania drzewa, wsysany jest przewo¬ dem 34, polaczonym z przewodem tlocz¬ nym 32, plyn ze zbiornika 35 do rozpyla¬ czy 36, które nasycaja wilgocia powietrze, przenoszace maczke drzewna. Kazde od¬ ksztalcenie przewodu 32 moze byc za¬ mkniete zasuwa 37 tak, iz w razie unieru¬ chomienia jednego z zespolów przez zasu¬ niecie odpowiednich zasuw 25 i 37 drugi zespól pracuje przy dostatecznym doply¬ wie i odplywie powietrza.Maczka drzewna, opadajaca w osadni¬ ku 27 wdól, jest doprowadzana przewodem 38 do sita 39, skad w róznych stopniach — 4 —rozdrobnienia moze tyc'pobierana w kilku miejscach 40, 41, 42. Strumien powietrza, wsysany zapomoca wywietrznika 46, ply¬ nie z osadnika 27 przewodem 43 do ffltru odkurzajacego 44 i do krócca ssawczego 45, do którego przylaczony jest wywietrz¬ nik 46. W filtrze 44 opada najdrobniejszy pyl, który moze byc odprowadzany otwo¬ rem wysypowym 47. Grubsze i wlókniste czastki drzewa, porwane pradem powie¬ trza, tloczonym dmuchawa 33, do osadni¬ ka 27 i sita 39, moga byc usuniete przez o- twór 61. Szczególy wykonania pil sa przed¬ stawione na fig. 8 i 9. Tarcze pil 22 sa osa¬ dzone ciasno obok siebie na wale 48, który jest osadzony w lozyskach 49 i napedzany zapomoca kola pasowego 50. Sprzeglo 51 laczy odcinek walu z kolem pasowem 50 z walem 48. Para walców napedowych 52 reguluje przesuw obrabianych desek 23.Walce te sa sprzezone z walem 48 zapo¬ moca przekladni o stosunku wiekszym od 1 : 1000, np. zapomoca zapadki i kólka zapadkowego, przyczem do ukladu tego moze byc wlaczone równiez sprzeglo cier¬ ne w celu wylaczenia przesuwu desek nie¬ zaleznie od obrotu pil.Na fig. 8 lin ja ciagla zaznaczono polo¬ zenie wózka 53 pod zespolem pil 22 z pod¬ niesionym pomostem, natomiast linja kre¬ skowana — z opuszczonym pomostem.Podnoszenie pomostu uskutecznia sie za¬ pomoca dzwigni 54, umieszczonej na jed¬ nym z walów 55, osadzonych obrotowo w ramie pomostu. Na obydwóch walach 55 z obydwóch stron pomostu 53 osadzone sa dzwignie rozporowe 56, 60, wykonane w postaci dzwigni dwuramiennych. Na jed¬ nym koncu kazdej z dzwigni 56, 60 osa¬ dzone jest kólko toczne 57, natomiast dru¬ gi koniec dzwigni 56 jest wykonany w po¬ staci zeba chwytnego 58, a drugi koniec dzwigni 60 — w postaci widelek 59, wspól¬ dzialajacych z zebem 58. Przy uruchomie¬ niu dzwigni 54, podpartej odpowiednio na osi, znajdujacej sie nazewnatrz wózka, je¬ den z walów 55 obraca sie dookola tej osi razem z dzwignia 56, 60, przyczem przy ruchu dzwigni w jednym kierunku pomost 53 podnosi sie, a w kierunku przeciwnym— opuszcza sie. PL