Wynalazek dotyczy sposobu otrzymy¬ wania nawozu sztucznego mieszanego, za¬ wierajacego azot, a w szczególnosci z cja- namidu wapnia (wapna azotowego).Sposób polega na tern, ze do cjanamidu wapnia dodaje sie przynajmniej jedno cia¬ lo, jakie, zobojetniajac zasady (wapno), stale znajdujace sie w surowym cjanami- dzie, umozliwia nadanie produktowi osta¬ tecznemu postaci proszku, krysztalów lub innej, odpowiedniej do stosowania w rol¬ nictwie.Poniewaz nawóz sztuczny mieszany, o- trzymany wedlug nowego sposobu, nie za¬ wiera juz zasad w stanie wolnym, jest wiec w uzyciu bezpiecznym i pozwala na prze¬ chowanie przez nieokreslony przeciag cza¬ su, nie wchlaniajac wilgoci z powietrza.Do cjanamidu mozna dodawac ciala ta¬ kie, jak weglan amonowy, kwasny siarczan amonowy, siarczyn lub kwasny siarczyn a- monowy, fosforan i azotan amonowy. Pod fosforanami amonowemi rozumiemy tutaj sole amonowe kwasu fosforowego wszelkie¬ go rodzaju.Zapomoca tego sposobu mozna wytwa¬ rzac nawozy sztuczne, które nie oddzialy- wuja zraco (zasadowo), wolne od weglików i fosforków o takiej samej zawartosci azo¬ tu jak i cjanamid surowy, lub tez w po¬ staci mieszanin z cialami, które same przez sie posiadaja wartosc nawozowa.Ponizej opisujemy kilka odmian wyko¬ nania nowego sposobu.Przyklad I. W zbiorniku zamknietym, przy ciaglem mieszaniu dodaje sie do wap-noazotu handlowego weglanu lub kwasnego weglanu amonowego w roztworze stezonym w ilosci dostatecznej do zobojetniania wol¬ nego wapna. Nagrzewanie prowadzi sie np, zapomoca gazów odlotowych z pieca wapiennego; wapno, znajdujace sie w wap¬ nie azotowem, tworzy z weglanem amonu weglan wapnia, podczas gdy ulatniajacy sie amonjak laczy sie np. z kwasem weglo¬ wym, powstalym w piecu wapiennym i któ¬ ry to weglan amonu moze byc uzyty zpo- wrotem do nowego procesu.Otrzymany produkt uwalniaipy od nad¬ miaru wody np. przez nagrzewanie w próz¬ ni, poczem tworzy on nawóz, zawierajacy azot, który to nawóz zamiast niezwiazanego wapna zawiera weglan wapnia, nie jest przeto ani zracym, ani higroskopijnym. We¬ glan amonowy posiada, jak wiadomo, pew¬ na wartosc nawozowa, jako zródlo kwasu weglowego. Zamiast mieszac wapno azoto¬ we z roztworem weglanu amonu, mozna sole te mieszac w stanie suchym i do mie¬ szaniny dodac niezbedna do reakcji ilosc wody.Przyklad II. W zbiorniku zamknietym, przy ciaglem mieszaniu, do surowego wap¬ na azotowego dodaje sie roztwór stezony siarczynu lub kwasnego siarczynu amono¬ wego. Wapno laczy sie z reszta kwasu siarkawego, tworzac siarczyn wapna, który krystalizuje sie z dwiema czasteczkami wo¬ dy; w ten sposób przy reakcji zachodzacej odparowywanie wody staje sie juz niepo- trzebnem, jesli tylko nie uzyto nadmiaru wody. Wydzielajacy sie amonjak zostaje odzyskany zpowrotem przez dzialanie bezwodnika kwasu weglowego, który z a- monjakiem tworzy weglan amonowy. Moz¬ na tez dzialac bezwodnikiem kwasu siar¬ kawego, otrzymywanego np. z pieców przy wypalaniu pizytów, który to bezwodnik tworzy z amonjakiem siarczyn amonowy.Otrzymany nawóz sztuczny sklada sie z mieszaniny cjanamidu wapnia i siarczy¬ nu wapnia, których wartosc nawozowa jest zmiana.Przyklad III. W zbiorniku zamknie¬ tym, dodaje sie przy ciaglem mieszaniu, do surowego wapna azotowego roztwór fosfo¬ ranu amonowego. Obecne w wapnie azo¬ towem wapno zostaje zwiazane, tworzac fosforan wapniowy. Wydzielajacy sie a- monjak gazowy wprowadza sie do rozcien¬ czonego kwasu fosforowego, który tworzy przeto fosforan amonowy. Sól te mozna otrzymac przez odparowanie lub krystali¬ zacje. Czesc tego procesu moze zachodzic podczas reakcji, gdy rozporzadza sie gaza¬ mi odlotowemi pieca wapiennego. Tym sposobem unika sie kosztownego i nieko¬ rzystnego odparowywania kwasu fosforo¬ wego i otrzymuje sie jeszcze jeden pro¬ dukt o wartosci znanej. Mozna stosowac surowy kwas fosforowy narówni z kwasem, otrzymywanym z maczki kostnej lub fosfo¬ ranów naturalnych. Po odparowaniu roz¬ tworu otrzymany fosforan amonowy moze byc zuzytkowany do reakcji nastepnej.Otrzymany produkt sklada sie z cjana¬ midu wapnia i fosforanu wapnia. Poniewaz fosforan wapnia jest trzeciorzedowym (fo¬ sforan trójwapniowy), zostaje wiec przez rosliny asymilowany.Przyklad IV. Wapno azotowe poddaje sie w zbiorniku zamknietym dzialaniu azo¬ tanu amonowego. Obecne w wapnie azo¬ towem niezwiazane wapno rozklada azotan amonowy, tworzac azotan wapnia, i uwal¬ nia amonjak, który laczy sie z bezwodni¬ kiem kwasu weglowego. Otrzymany we¬ glan amonowy ze swej strony rozklada sie zpowrotem pod wplywem azotanu wapnia, tworzac weglan wapnia i azotan amonowy, który mozna stosowac do reakcyj nastep¬ nych.Mozna tez odzyskac azotan amonowy, wprowadzajac ulatniajacy sie amonjak do rozcienczonego kwasu azotowego.Produkt ostateczny jest mieszanina, skladajaca sie z azotanu wapnia i cjana- — 2 —midu wapnia, zupelnie obojetnego lub tez slabo zasadowego i nie zawierajacego ace¬ tylenu (C2H2) i ani fosforowodoru. Azo¬ tan wapnia równiez krystalizuje sie z woda krystalizacyjna, co pozwala na zaoszcze¬ dzenie kaloryj, które w razie przeciwnym bylyby potrzebne do suszenia.Mieszajac produkt ostateczny z kwa¬ snym weglanem amonu (N\H4HC03), lub weglanem amonu (NHJ2C03, lub tez we¬ glanem handlowym, skladajacym sie z kwasnego weglanu i karbamatu amonu NHL HCOz + C<^ otrzymujemy nawóz, zawierajacy kwas we¬ glowy.W trzech ostatnich przykladach mozna w calkowitej dodawanej ilosci azotanu a- monowego czesc zastapic weglanem. Ta droga mozna osiagnac te pozadana zalete, ze nawóz zawiera kwas weglowy. PL PL