PL201089B1

PL201089B1 - Tuleja z kołnierzem, sposób jej wytwarzania, tłocznik gnący do wytwarzania kołnierzy na tulei oraz urządzenie gnące

Info

Publication number: PL201089B1
Application number: PL362387A
Authority: PL
Inventors: Klaus Kirchhof; Konstantinos Valasiadis
Original assignee: Federal Mogul Wiesbaden Gmbh; Federal Mogul Wiesbaden Gmbh & Cokg
Priority date: 2001-02-14
Filing date: 2002-01-31
Publication date: 2009-03-31
Also published as: EP1360022A1; US20070283739A1; CA2435589A1; PL362387A1; SK10182003A3; ATE388773T1; SK286633B6; US20070104401A1; DE10107109A1; DE10107109C2; DE50211884D1; US20040078977A1; ES2300433T3; MXPA03007231A; JP3964790B2; JP2004522584A; AT502502B1; US7174765B2; AT502502A5; BR0207868A

Abstract

Wynalazek dotyczy tulei z ko lnierzem, w szczególno sci tulei z ko lnierzem stosowanej w lozyskach slizgowych charakteryzuj acej si e tym, ze ko lnierz (13) posiada wgle- bienia (16, 16', 16", 16'''), których wykonanie wymaga zgniatania materia lu, rozmieszczone przynajmniej w war- stwie (17) metalu w przynajmniej dwóch punktach po lozo- nych wzd luz obwodu ko lnierza (13). Wynalazek opisuje równie z sposób wytwarzania tulei z ko lnierzem charaktery- zuj acy si e tym, ze w przynajmniej dwóch punktach roz- mieszczonych wzd luz obwodu ko lnierza formowane s a przynajmniej w warstwie metalu wglebienia, wykonanie przez zgniatanie materia lu. Ponadto wynalazek dotyczy tlocznika gn acego do formowania jednego lub dwóch ko l- nierzy na tulei, charakteryzuj acego si e tym, ze powierzchnia czo lowa (26) zawiera wzniesienia (24) w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych na powierzchni czo lo- wej (26) wzd lu z obwodu. Jednocze snie wynalazek opisuje urz adzenie gn ace zawieraj ace t locznik gn acy oraz p lyt e naciskow a, charakteryzuj ace si e tym, ze t locznik gn acy (22) i/lub p lyta naciskowa (21) zawiera wzniesienia (24) na powierzchni skierowanej ku kraw edzi tulei. PL PL PL PL

Description

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 201089 (21) Numer zgłoszenia: 362387 ^{(13) B1} (22) Data zgłoszenia: 31.01.2002 ^{(51) Int.Cl.}

B21D 53/10 (2006.01) (86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: F16C 33/14 (2006.01)

31.01.2002, PCT/DE02/00338 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

22.08.2002, WO02/064283 PCT Gazette nr 34/02

Tuleja z kołnierzem, sposób jej wytwarzania, tłocznik gnący do wytwarzania kołnierzy na tulei oraz urządzenie gnące (30) Pierwszeństwo:

14.02.2001,DE,10107109.4 (43) Zgłoszenie ogłoszono:

02.11.2004 BUP 22/04 (45) O udzieleniu patentu ogłoszono:

31.03.2009 WUP 03/09 (73) Uprawniony z patentu:

FEDERAL-MOGUL WIESBADEN GMBH & CO.KG,Wiesbaden,DE (72) Twórca(y) wynalazku:

Klaus Kirchhof,Niedernhausen,DE Konstantinos Valasiadis,Wiesbaden,DE (74) Pełnomocnik:

Rozbicka Eleonora, INTERPAT, BIURO OCHRONY WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ (57) Wynalazek dotyczy tulei z kołnierzem, w szczególności tulei z kołnierzem stosowanej w łożyskach ślizgowych charakteryzującej się tym, że kołnierz (13) posiada wgłębienia (16, 16', 16, 16'''), których wykonanie wymaga zgniatania materiału, rozmieszczone przynajmniej w warstwie (17) metalu w przynajmniej dwóch punktach położonych wzdłuż obwodu kołnierza (13). Wynalazek opisuje również sposób wytwarzania tulei z kołnierzem charakteryzujący się tym, że w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych wzdłuż obwodu kołnierza formowane są przynajmniej w warstwie metalu wgłębienia, wykonanie przez zgniatanie materiału. Ponadto wynalazek dotyczy tłocznika gnącego do formowania jednego lub dwóch kołnierzy na tulei, charakteryzującego się tym, że powierzchnia czołowa (26) zawiera wzniesienia (24) w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych na powierzchni czołowej (26) wzdłuż obwodu. Jednocześnie wynalazek opisuje urządzenie gnące zawierające tłocznik gnący oraz płytę naciskową, charakteryzujące się tym, że tłocznik gnący (22) i/lub płyta naciskowa (21) zawiera wzniesienia (24) na powierzchni skierowanej ku krawędzi tulei.

PL 201 089 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest tuleja z kołnierzem, w szczególności tuleja z kołnierzem stosowana w łożyskach ślizgowych, zawierająca przynajmniej jeden uformowany na niej kołnierz, przy czym tuleja z kołnierzem składa się z przynajmniej jednej warstwy metalowej, sposób jej wytwarzania na bazie prefabrykatu w postaci kawałka taśmy z przynajmniej jedną metalową warstwą wykonaną za pomocą formowania, w szczególności zwijania, w wyniku którego uzyskiwana jest tuleja, której krawędź zginana jest w celu uzyskania kołnierza, tłocznik gnący do formowania jednego lub dwóch kołnierzy na tulei, wyposażony w uchwyt tulei, przy czym przynajmniej jedna z powierzchni czołowych otaczających uchwyt tulei tworzy powierzchnię nośną kołnierza oraz urządzenie gnące zawierające tłocznik gnący oraz płytę naciskową oddziałującą na zginaną krawędź tulei.

Ze stanu techniki znane są tuleje posiadające jeden lub dwa kołnierze, dostępne w wielu rozmiarach, których średnica waha się od kilku centymetrów do wielu decymetrów. Wybór stosowanych na ich potrzeby materiałów zależy od przewidywanego zastosowania, przy czym materiał taki charakteryzować się może budową jedno- lub wielowarstwową. Stosowane tuleje jednowarstwowe stanowią tuleje pełne. Tuleje o budowie wielowarstwowej składają się z reguły z warstwy podkładowej oraz powłoki. Powłoka wykonana być może przy tym ze stopu metalu lub tworzywa sztucznego. Przedmiotem niniejszego wynalazku są wszelkie tuleje z kołnierzami, niezależnie od ich wymiarów, przeznaczenia oraz materiału, z których je wykonano, z zastrzeżeniem, że tuleje te posiadają przynajmniej jedną warstwę metaliczną.

W procesie wytwarzania tulei z kołnierzem stosowane są tuleje łożyskowe niedzielone, których krawędź zginana jest następnie w trakcie kolejnej operacji, tworząc kołnierz. Stosowany obecnie często sposób stanowi zwijanie tulei, zgodnie z którym płaski kawałek taśmy - to jest wykrój z blachy zwija się, tworząc tuleję.

W przypadku zwijanych tulei ł o ż yskowych niedzielonych, w zasadzie konieczne jest, by po ich zamocowaniu połączenie stykowe pozostawało zamknięte, podczas gdy połączenie to, przed pasowaniem nie jest zwykle całkowicie zamknięte, jako że zastosowany materiał sprężynuje w większym lub mniejszym stopniu w zależności od zastosowanego sposobu wytwarzania tulei (porównaj: DIN 1494, część l, czerwiec 1983, str. 1).

Sposoby wytwarzania tulei zwijanych znane są i opisywane przykładowo przez Hugona Kotthausa w pracy „Betriebstechnisches Taschenbuch, tom II, wydanie VII, wydawnictwo Karl Hanser Verlag; Monachium 1967, str. 212 i kolejne.

W celu zamknię cia połączeń stykowych w opisie patentowym DE-OS 23 17 564 proponuje się ogrzewanie tulei przy jednoczesnym ich zabezpieczeniu przed wzrostem średnicy w wyniku rozszerzania cieplnego.

Zarówno w ten sposób, jak i w inny sposób obróbki plastycznej, jaki opisywany jest w opisie patentowym DE-PS 517530, można zamknąć szczelinę połączenia stykowego w tulei.

Natomiast w przypadku formowania tulei w celu uzyskania na niej kołnierza, gdy zginana jest jej krawędź, połączenie stykowe ulega ponownemu otwarciu, przy czym szerokość szczeliny może osiągnąć znaczący rozmiar w zależności od średnicy oraz szerokości kołnierza.

Tuleje z kołnierzem, w których powstają szczeliny połączenia stykowego, montowane być mogą z wykorzystaniem specjalnych narzę dzi, z pomocą których tuleja z koł nierzem ulega ściśnię ciu pod wpływem znaczącej siły, przy czym tuleja z kołnierzem może wówczas ulec wypaczeniu, co prowadzi do jej uszkodzenia.

Stosunkowo niewielkie tuleje z kołnierzem, jakie transportowane są luzem w kartonach w znacznych ilościach, mogą ulegać szczepieniu, co prowadzi często do powstawania łańcuchów większej liczby tulei. Nabywca, zanim przystąpi do montażu tulei, zmuszony jest wówczas włożyć znaczny wysiłek w rozdzielenie tulei z kołnierzem, czynność tę przeprowadzając zwykle ręcznie. W zwią zku z tym od dawna istnieje zapotrzebowanie na tuleje z koł nierzem, które charakteryzował yby się zamkniętym połączeniem stykowym.

W przypadku tulei z kołnierzem zamknięte połączenie stykowe uzyskać można było dotąd jedynie poprzez zespawanie pierścienia tworzącego kołnierz z tuleją. Niekorzystną stroną rozwiązania tego rodzaju jest to, że spawanie łączy się z wyższymi kosztami niż zginanie krawędzi tulei.

W związku z tym celem niniejszego wynalazku jest uzyskanie tulei z zamknię tym lub w zasadzie zamkniętym połączeniem stykowym, której proces wytwarzania nie pociąga za sobą wyższych kosztów niż w przypadku tradycyjnych tulei z kołnierzem wytwarzanych poprzez gięcie.

PL 201 089 B1

Kolejnym celem niniejszego wynalazku jest przedstawienie odpowiedniego sposobu oraz odpowiedniego urządzenia lub tłocznika gnącego.

Cel niniejszego wynalazku w zakresie omawianego sposobu zrealizowano poprzez uformowanie w przynajmniej dwóch punktach na kołnierzu wzdłuż jego obwodu wgłębień, czemu towarzyszy zgniatanie materiału, które to wgłębienia rozmieszczone są przynajmniej w warstwie metalu tulei z kołnierzem.

Tak więc według wynalazku tuleja z kołnierzem, w szczególności tuleja z kołnierzem stosowana w ł o ż yskach ś lizgowych, zawierają ca przynajmniej jeden uformowany na niej koł nierz, przy czym tuleja z kołnierzem składa się z przynajmniej jednej warstwy metalowej, charakteryzuje się tym, że kołnierz posiada wgłębienia, których wykonanie wymaga zgniatania materiału, rozmieszczone przynajmniej w warstwie metalu w przynajmniej dwóch punktach położonych wzdłuż obwodu kołnierza.

Wgłębienia posiadają korzystnie kształt wykroju matrycy.

Korzystnie wgłębienia rozmieszczone są na powierzchni wewnętrznej i/lub powierzchni zewnętrznej kołnierza.

Korzystniej wgłębienia sięgają krawędzi zewnętrznej kołnierza.

Najkorzystniej wgłębienia rozszerzają się wzdłuż promienia od środka na zewnątrz.

Wgłębienia korzystnie charakteryzują się kształtem półokrągłym lub klinowym.

Korzystnie jest, gdy głębokość wgłębień wzrasta w kierunku promieniowym od środka na zewnątrz.

Wgłębienia rozmieszczone są korzystnie w kierunku promieniowym na całej szerokości kołnierza.

Według wynalazku sposób wytwarzania tulei z kołnierzem, w szczególności tulei z przynajmniej jednym kołnierzem, stosowanej w łożyskach ślizgowych, przy czym tuleja wytwarzana jest z prefabrykatu w postaci kawałka taśmy z przynajmniej jedną metalową warstwą wykonaną za pomocą formowania, w szczególności zwijania, w wyniku którego uzyskiwana jest tuleja, której krawędź zginana jest w celu uzyskania kołnierza, charakteryzuje się tym, że w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych wzdłuż obwodu kołnierza formowane są przynajmniej w warstwie metalu wgłębienia, wykonanie przez zgniatanie materiału.

Korzystnie wgłębienia wytwarzane są poprzez wytłaczanie.

Korzystniej wgłębienia formowane są na powierzchni wewnętrznej i/lub zewnętrznej kołnierza.

Najkorzystniej wgłębienia formowane są w trakcie zginania krawędzi tulei.

Według wynalazku tłocznik gnący do formowania jednego lub dwóch kołnierzy na tulei, wyposażony w uchwyt tulei, przy czym przynajmniej jedna z powierzchni czołowych otaczających uchwyt tulei tworzy powierzchnię nośną kołnierza, charakteryzuje się tym, że powierzchnia czołowa zawiera wzniesienia w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych na powierzchni czołowej wzdłuż obwodu.

Wzniesienia tłocznika rozmieszczone są korzystnie w sposób równoodległy wzdłuż obwodu.

Korzystnie jest, gdy wzniesienia te charakteryzują się okrągłym, owalnym lub klinowym kształtem.

Korzystniej wzniesienia stanowią żebra rozmieszczone promieniowo.

Najkorzystniej wzniesienia formowane są na powierzchni czołowej.

Stemple wybijające wystające względem powierzchni czołowej tłocznika wpuszczane są korzystnie w powierzchnię czołową.

Korzystniej stemple wybijające stanowią sworznie.

Według wynalazku urządzenie gnące zawierające tłocznik gnący oraz płytę naciskową oddziałującą na zginaną krawędź tulei, charakteryzuje się tym, że tłocznik gnący i/lub płyta naciskowa zawiera wzniesienia na powierzchni skierowanej ku krawędzi tulei.

U podstaw wynalazku leż ał o to, ż e w niespodziewany sposób stwierdzono, iż zgniatanie materiału spowodowane przez uformowanie wgłębienia powoduje rozciągnięcie kołnierza wzdłuż jego obwodu w taki sposób, że zamknięciu ulega połączenie stykowe.

Utworzenie wgłębienia przy jednoczesnym zgniataniu materiału stanowi sposób korzystny ze względów ekonomicznych, zwłaszcza w przypadku, gdy wgłębienia uzyskiwane są poprzez wytłaczanie.

Wgłębienia formowane być mogą na wewnętrznej i/lub zewnętrznej powierzchni kołnierza.

Umiejscowienie wgłębienia uzależnione jest od konstrukcji tulei, materiału, z jakiego ją wykonano, oraz jej przeznaczenia. W przypadku tulei z kołnierzem stosowanych w silnikach Diesla posiadają one z reguły metalową warstwę podkładową, na którą nanoszona jest przynajmniej jedna powłoka. Aby nie uszkodzić powłoki w trakcie formowania wgłębienia przy jednoczesnym zgniataniu materiału, formowane są one korzystnie na wewnętrznej powierzchni kołnierza.

PL 201 089 B1

W przypadku tulei powlekanych, gdy wgłębienia formowane są dodatkowo lub wyłącznie na powierzchni zewnętrznej kołnierza, wgłębienia takie winny sięgać w głąb metalowej warstwy podkładowej, jako że w przeciwnym wypadku zgnieceniu ulegnie niedostateczna ilość materiału odpowiadającego za efekt rozwarcia pod wpływem sprężynowania.

Wgłębienia formowane są korzystnie w trakcie zginania krawędzi tulei. Włączenie tego etapu produkcji do procesu zginania wiąże się z tą korzyścią, że tym samym wyeliminowany zostaje dodatkowy etap, w związku z czym nie wzrastają koszty produkcji w zestawieniu z tradycyjnie stosowanymi tulejami z kołnierzem. W przypadku, gdy wgłębienia, których wykonanie wymaga zgniatania materiału, formowane są w kołnierzu w trakcie procesu zginania, połączenie stykowe nie może ulec otwarciu.

Zamknięcie połączenia stykowego, względnie jego szerokość, mogą być regulowane w zależności od przeznaczenia tulei poprzez odpowiedni dobór wielkości, liczby, kształtu oraz głębokości wgłębień.

Tuleja z kołnierzem według wynalazku, nie posiada szczeliny połączenia stykowego lub pozwala na regulację szerokości takiej szczeliny, ponieważ, jak podano wyżej, odznacza się obecnością wgłębień, których wykonanie wymaga zgniatania materiału i które rozmieszczone są w kołnierzu przynajmniej w warstwie metalu, w przynajmniej dwóch punktach położonych wzdłuż obwodu kołnierza.

Jak wspomniano wyżej, zgodnie z korzystnym rozwiązaniem, wgłębienia sięgają zewnętrznej krawędzi kołnierza, stwierdzono bowiem, że wgłębienia, których wykonanie wymaga zgniatania materiału, są szczególnie skuteczne w przypadku możliwie głębokiego ich uformowania w kierunku zewnętrznym, patrząc wzdłuż promienia. Liczbę wgłębień można tu znacząco obniżyć w stosunku do liczby wgłębień, które nie sięgają zewnętrznej krawędzi kołnierza.

Jak wspomniano wyżej, wgłębienia ulegają korzystnie rozszerzeniu wzdłuż promienia od środka na zewnątrz. W ten sposób wraz ze wzrostem obwodu wzrasta stopień zgniatania materiału.

Wgłębienia odznaczają się korzystnie półokrągłym lub klinowym kształtem.

Jak wspomniano wyżej, zgodnie z alternatywnym lub uzupełniającym rozwiązaniem wobec rozszerzenia wgłębień korzystne jest zwiększenie głębokości wgłębienia od wewnątrz wzdłuż promienia na zewnątrz, jako że towarzyszący temu wzrost stopnia zgniatania materiału pozwala uwzględnić wzrost obwodu w kierunku zewnętrznym.

Wgłębienia rozmieszczone są korzystnie wzdłuż całej szerokości kołnierza wzdłuż promienia.

Jak wspomniano wyżej, wzniesienia tłocznika gnącego według wynalazku uformowane być mogą na powierzchni czołowej lub też wykonane być w postaci elementów wymiennych, mocowanych na tej powierzchni. Korzystne rozwiązanie przewiduje umieszczenie na powierzchni czołowej sterczących stempli wybijających. W ten sposób tłocznik gnący zaprojektować można w dowolny sposób, tym samym dostosowując go do różnej szerokości kołnierza przy zachowaniu stałej średnicy tulei.

Stemple wybijające stanowią korzystnie sworznie, umieszczane w odpowiednich otworach w powierzchni czołowej tł ocznika gną cego.

Jak wspomniano wyżej, urządzenie gnące według wynalazku zawiera tłocznik gnący oraz płytę naciskową oddziałującą na krawędź tulei w sposób umożliwiający jej zgięcie, przy czym w tłoczniku gnącym i/lub płycie naciskowej znajdują się wzniesienia na powierzchni zwróconej ku krawędzi tulei.

Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykładzie wykonania na rysunku, na którym:

fig. 1 przedstawia typową tuleję z kołnierzem, znaną ze stanu techniki;

fig. 2 przedstawia widok z góry pierwszego rozwiązania tulei z kołnierzem według wynalazku;

fig. 3 przedstawia widok z góry kolejnego rozwiązania tulei z kołnierzem według wynalazku;

fig. 4 przedstawia widok z góry trzeciego rozwiązania tulei z kołnierzem według wynalazku;

fig. 5 przedstawia przekrój zaprezentowanej na fig. 4 tulei z kołnierzem wzdłuż linii V-V;

fig. 6 przedstawia przekrój tulei z kołnierzem zgodnie z kolejnym rozwiązaniem;

fig. 7 przedstawia przekrój pionowy przez urządzenie gnące;

fig. 8 przedstawia widok z góry tłocznika gnącego, w którym umieszczono tuleję z kołnierzem.

Fig. 1 przedstawia typową tuleję z kołnierzem 1, w której wyróżnić można cylindryczny korpus 2 oraz pojedynczy uformowany na nim kołnierz 3, wytwarzany poprzez zginanie krawędzi tulei. W wyniku zastosowanego sposobu wytwarzania tuleja z kołnierzem 1 charakteryzuje się znaczącą szczeliną połączenia stykowego 5.

Fig. 2 przedstawia widok z góry tulei z kołnierzem 10 według wynalazku wytwarzanej w sposób będący przedmiotem niniejszego wynalazku. Tuleja z kołnierzem 10 również wyposażona jest w cylindryczny korpus 12 oraz pojedynczy kołnierz 13, przy czym na wewnętrznej powierzchni 14 kołnierza 13 wzdłuż jego obwodu w pewnej liczbie równooddalonych punktów rozmieszczono wgłęPL 201 089 B1 bienia 16, których wykonanie wymaga zgniatania materiału. Zgodnie z rozwiązaniem przedstawionym na fig. 2 wgłębienia te charakteryzują się półkolistym kształtem, przy czym rozszerzają się one wzdłuż promienia od wewnątrz na zewnątrz. Wgłębienia te rozmieszczono w taki sposób, że sięgają one zewnętrznej krawędzi 15 kołnierza 13. Tuleja z kołnierzem 10 zawiera zamknięte połączenie stykowe 11.

Fig. 3 przedstawia widok z góry tulei z kołnierzem 10 zgodnie z kolejnym rozwiązaniem niniejszego wynalazku. W odróżnieniu od rozwiązania zaprezentowanego na fig. 2 wgłębienia 16', których wykonanie wymaga zgniatania materiału, charakteryzują się kształtem klina, ciągnąc się wzdłuż całej szerokości kołnierza. Wgłębienia 16' w kształcie klina lub litery V również rozszerzają się wzdłuż promienia od środka na zewnątrz.

Fig. 4 prezentuje kolejne rozwiązanie tulei z kołnierzem 10, przy czym w widoku z góry równoodległe wgłębienia 16, których wykonanie wymaga zgniatania materiału, posiadają kształt prostokąta. Szczególną cechą wgłębień 16 tego rodzaju jest to, że ich głębokość rośnie wzdłuż promienia od środka na zewnątrz. Widać to wyraźnie na fig. 5, gdzie przedstawiono przekrój poprzeczny tulei z kołnierzem wzdł uż linii V-V zaznaczonej na fig. 4. Tuleja z koł nierzem widoczna na fig. 5 posiada metalowy materiał podkładowy 17 oraz powłokę 18, nanoszoną na zewnętrzną powierzchnię 19 tulei z kołnierzem. Na wewnętrznej powierzchni 14 kołnierza 13 rozmieszczono wgłębienia 16, nie naruszając przy tym powłoki 18.

Fig. 6 przedstawia przekrój poprzeczny tulei z kołnierzem zgodnie z kolejnym jej rozwiązaniem. Również i w tym rozwiązaniu tuleję stanowi dwuwarstwowa tuleja z kołnierzem, przy czym w tym wypadku wgłębienia 16' uformowane są w zewnętrznej powierzchni 19 kołnierza 13. Wgłębienia rozmieszczone są w głąb materiału kołnierza na tyle, że proces zgniatania materiału obejmuje swym zasięgiem również metalowy materiał podkładowy 17.

Fig. 7 przedstawia przekrój pionowy przez urządzenie formujące 20, w którym wyróżnić można zasadniczo górną płytę naciskową 21, tłocznik gnący 22 oraz dolną płytę naciskową 23. Zamiast dolnej płyty naciskowej 23 tłocznik gnący 22 zawierać może również ramię umieszczone wewnątrz uchwytu tulei 25, na którym spoczywać ma dolna powierzchnia czołowa tulei. W pierwszym etapie sposobu będącego przedmiotem niniejszego wynalazku kołnierz 3 może być już zgięty wstępnie w przedstawiony tu sposób. Wówczas przeprowadzić należy jedynie zginanie następcze z wykorzystaniem płyty naciskowej 21. Kołnierz 13 zginany jest w kierunku wskazanym przez strzałki, w wyniku czego powierzchnia wewnętrzna 14 naciska na wzniesienia 24 rozmieszczone na powierzchni czołowej 26 tłocznika gnącego 22, wówczas formowane są wgłębienia przy jednoczesnym zgniataniu materiału.

Zgodnie z zaprezentowanym rozwiązaniem wzniesienia 24 posiadają kształt żeber rozmieszczonych wzdłuż promieni na całej szerokości powierzchni czołowej 26 tłocznika gnącego 22. Pozwala to na wytwarzanie tulei z kołnierzami, o kołnierzach 13 różnej szerokości z wgłębieniami według wynalazku, których wykonanie wymaga zgniatania materiału, bez konieczności dokonywania wymiany lub przezbrojenia tłocznika gnącego 22. Szerokie strzałki wskazują kierunek nacisku w sytuacji, gdy urządzenie kształtujące 20 umieszczone jest przykładowo w prasie.

Fig. 8 przedstawia widok z góry tłocznika gnącego 22 w chwili, gdy uformowano już tuleję z kołnierzem 10. W przypadku tłocznika gnącego tego rodzaju wzniesienia 24 są utworzone przez sworznie 27, wpuszczane w powierzchnię czołową 26. Tłocznik tego rodzaju może być przykładowo wykorzystywany do wytwarzania tulei z kołnierzem zaprezentowanej na fig. 2.

Oznaczenia na rysunkach

16, 16', 16, 16' 17 tuleja z kołnierzem cylindryczny korpus tulei kołnierz szczelina połączenia stykowego tuleja z kołnierzem połączenie stykowe cylindryczny korpus tulei kołnierz powierzchnia wewnętrzna zewnętrzna krawędź kołnierza wgłębienie metalowa warstwa podkładowa

PL 201 089 B1 powłoka z tworzywa sztucznego powierzchnia zewnętrzna urządzenie gnące tłocznik gnący dolna płyta naciskowa wzniesienie uchwyt tulei powierzchnia czołowa sworzeń

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Tuleja z kołnierzem, w szczególności tuleja z kołnierzem stosowana w łożyskach ślizgowych, zawierająca przynajmniej jeden uformowany na niej kołnierz, przy czym tuleja z kołnierzem składa się z przynajmniej jednej warstwy metalowej, znamienna tym, że kołnierz (13) posiada wgłębienia (16, 16', 16, 16'), których wykonanie wymaga zgniatania materiału, rozmieszczone przynajmniej w warstwie (17) metalu w przynajmniej dwóch punktach położonych wzdłuż obwodu kołnierza (13).

2. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1, znamienna tym, że wgłębienia (16, 16', 16, 16') posiadają kształt wykroju matrycy.

3. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1, znamienna tym, że wgłębienia (16, 16', 16, 16') rozmieszczone są na powierzchni wewnętrznej (14) i/lub powierzchni zewnętrznej (19) kołnierza (13).

4. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienna tym, że wgłębienia (16, 16', 16, 16') sięgają krawędzi zewnętrznej (15) kołnierza (13).

5. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienna tym, że wgłębienia (16, 16', 16, 16') rozszerzają się wzdłuż promienia od środka na zewnątrz.

6. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1, znamienna tym, że wgłębienia (16, 16', 16, 16') charakteryzują się kształtem półokrągłym lub klinowym.

7. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 6, znamienna tym, że głębokość wgłębień (16, 16', 16, 16') wzrasta w kierunku promieniowym od środka na zewnątrz.

8. Tuleja z kołnierzem według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 6, znamienna tym, że wgłębienia (16, 16', 16, 16') rozmieszczone są w kierunku promieniowym na całej szerokości kołnierza (13).

9. Sposób wytwarzania tulei z kołnierzem, w szczególności tulei, z przynajmniej jednym kołnierzem, stosowanej w łożyskach ślizgowych, przy czym tuleja wytwarzana jest z prefabrykatu w postaci kawałka taś my z przynajmniej jedną metalową warstwą wykonaną za pomocą formowania, w szczególności zwijania, w wyniku którego uzyskiwana jest tuleja, której krawędź zginana jest w celu uzyskania kołnierza, znamienny tym, że w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych wzdłuż obwodu kołnierza formowane są przynajmniej w warstwie metalu wgłębienia, wykonanie przez zgniatanie materiału.

10. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że wgłębienia wytwarzane są poprzez wytłaczanie.

11. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że wgłębienia formowane są na powierzchni wewnętrznej i/lub zewnętrznej kołnierza.

12. Sposób według zastrz. 9 albo 10, albo 11, znamienny tym, że wgłębienia formowane są w trakcie zginania krawę dzi tulei.

13. Tłocznik gnący do formowania jednego lub dwóch kołnierzy na tulei, wyposażony w uchwyt tulei, przy czym przynajmniej jedna z powierzchni czołowych otaczających uchwyt tulei tworzy powierzchnię nośną kołnierza, znamienny tym, że powierzchnia czołowa (26) zawiera wzniesienia (24) w przynajmniej dwóch punktach rozmieszczonych na powierzchni czoł owej (26) wzdł u ż obwodu.

14. Tłocznik gnący według zastrz. 13, znamienny tym, że wzniesienia (24) rozmieszczone są w sposób równoodległ y wzdł u ż obwodu.

15. Tłocznik gnący według zastrz. 13 albo 14, znamienny tym, że wzniesienia (24) charakteryzują się okrągłym, owalnym lub klinowym kształtem.

16. Tłocznik gnący według zastrz. 13, znamienny tym, że wzniesienia (24) stanowią żebra rozmieszczone promieniowo.

PL 201 089 B1

17. Tłocznik gnący według zastrz. 13 albo 14, albo 16, znamienny tym, że wzniesienia (24) formowane są na powierzchni czołowej (26).

18. Tłocznik gnący według zastrz. 13 albo 14, albo 16, znamienny tym, że stemple wybijające wystające względem powierzchni czołowej (26) wpuszczane są w powierzchnię czołową (26).

19. Tłocznik gnący według zastrz. 18, znamienny tym, że stemple wybijające stanowią sworznie (27).

20. Urządzenie gnące zawierające tłocznik gnący oraz płytę naciskową oddziałującą na zginaną krawędź tulei, znamienne tym, że tłocznik gnący (22) i/lub płyta naciskowa (21) zawiera wzniesienia (24) na powierzchni skierowanej ku krawędzi tulei.