PL197716B1

PL197716B1 - Nowy związek, analog geraniolu

Info

Publication number: PL197716B1
Application number: PL364587A
Authority: PL
Inventors: Józef Kula; Magdalena Sikora; Teresa Majda; Ewa Ulatowska-Wdowiak; Anna Tichek
Original assignee: Politechnika Lodzka
Priority date: 2004-01-26
Filing date: 2004-01-26
Publication date: 2008-04-30
Also published as: PL364587A1

Abstract

Nowy związek, 5-furan-2-ylo-3-metylopent-2- -en-1-ol o wzorze 1, który stanowi furyloanalog geraniolu.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest nowy związek, analog geraniolu, o zapachu kwiatowo-różanym.

Geraniol jest monoterpenem występującym w przyrodzie, m.in. w olejku różanym i geraniowym. Jest on powszechnie stosowany w kompozycjach zapachowych i aromatach spożywczych, ale ze względu na jego wysoką lotność, trwałość kompozycji zapachowych z jego udziałem jest często niezadawalająca.

Znany jest także, z czasopisma Angewandte Chemie International Edition 2000, 39, 2981-3010, fenyloanalog geraniolu, powstały w wyniku zastąpienia w geraniolu grupy izobutenylowej grupą fenylową. Analog ten charakteryzuje się zapachem podobnym do geraniolu i nieco większą od niego trwałością.

Wynalazek dotyczy nowego związku, 5-furan-2-ylo-3-metylopent-2-en-1-olu o wzorze 1, który stanowi furyloanalog geraniolu zawierający, w miejsce reszty izobutenylowej geraniolu, podstawnik furylowy. Związek ten posiada kwiatowy charakter zapachu geraniolu, ale jego lotność, zmierzona metodą SPME-GC, jest dwukrotnie mniejsza od lotności geraniolu. Nowy związek charakteryzuje się nadto wyższą od geraniolu rozpuszczalnością w rozpuszczalnikach wodno-alkoholowych. Wyższa trwałość oraz wyższa rozpuszczalność w rozpuszczalnikach wodno-alkoholowych, w porównaniu z geraniolem, powoduje, iż związek ten znajduje zastosowanie jako składnik kompozycji zapachowych, skutecznie zastępujący mieszaninę nerol/geraniol bądź sam geraniol. Właściwości fizykochemiczne nowego związku są następujące: temperatura wrzenia 375-377 K przy 0,20 kPa;

¹H-NMR (δ, CDCla): 7,30(1H, m), 6,27(1H, m), 5,99(1H, m), 5,43(1H, m), 4,14 E i 3,98 Z(2H, dwa d, J=7.0), 2,75(2H, m), 2,36(2H, m), 1,76 Z dwa 1,70 E(3 H, dwa s); +C-NMR (δ, CDCh):

dla izomeru trans: 155,62, 4,82,138,34,124,21,110,10,104,90, 59,20,37,76, 26,54, 16,14, dla izomeru cis: 155,30,141,06,138,17,125,50,110,19,105,33, 58,81,30,56, 26,54, 23,13;

MS (m/z):

dl^a i^zomeru E^: 148(20,M+-18), 133(8) 119(2) 105(3) 91(3) 82(12) 81(100) 53(32) 41(20) 39(20) dla izomeru Z: 148(22, M+-18), 133(15), 119(7), 105(8), 82(10), 81(100), 65(7), 53(40), 41(20), 39(20). 5-furan-2-ylo-3-metylopent-2-en-1-ol o wzorze 1 można otrzymać, w postaci mieszaniny cis/trans izomerów, z 5-furan-2-ylo-3-metylopent-1-en-3-olu o wzorze 2, na który działa się tribromkiem fosforu, po czym utworzoną bromopochodną poddaje się działaniu octanu potasowego, w wyniku czego powstaje octan z 5-furan-2-ylo-3-metylopent-2-en-1-olu. Hydroliza alkaliczna tego octanu prowadzi do otrzymania związku o wzorze 1.

Przedmiot wynalazku ilustruje poniższy przykład.

P r z y k ł a d

Do mieszaniny 0,1 mola 5-furan-2-ylo-3-metylopent-1-en-3-olu (wzór 2) i 120 cm' eteru dietylowego, schłodzonej do temperatury -20° C, wkroplono podczas mieszania 0,07 mola tribromku fosforu. Po zakończeniu wkraplania zawartość kolby mieszano w tej temperaturze przez 1,5 godziny, po czym mieszaninę reakcyjną wylano na 75 cm^ wody i rozdzielono warstwy. Warstwę organiczną przemyto 3 x 25 cm3 wody, 50 cm3 1% roztworu siarczynu sodu, ponownie wodą i wysuszono. Po oddestylowaniu eteru, do pozostałości dodano 150 cm^:' dimetyloformamidu i 0,06 mola octanu potasu. Całość ogrzewano następnie mieszając przez 1,5 godziny w temperaturze 95°C. Po ochłodzeniu mieszaniny dodano do niej 250 crn' eteru dietylowego, po czym warstwę organiczną przemyto wodą do odczynu obojętnego, wysuszono i poddano destylacji.

Otrzymano mieszaninę cis, trans furyloanalogów octanu geranylu z wydajnością 50%.

0,05 mola tych octanów poddano hydrolizie ogrzewając przez 3 godziny w temperaturze wrzenia z 0,05 mola wodorotlenku potasu i 60 cm^ metanolu. Po ochłodzeniu, mieszaninę wylano na 25 cm3 wody i ekstrahowano 5-krotnie chlorkiem metylenu. Połączone warstwy organiczne przemyto do odczynu obojętnego, suszono i poddano destylacji.

Otrzymano mieszaninę cis, trans związków o wzorze 1, z wydajnością 85%, o wcześniej podanych właściwościach fizykochemicznych.

Claims

Nowy związek, 5-furan-2-ylo-3-metylopent-2-en-1-ol o wzorze 1, który stanowi furyloanalog geraniolu.