W elektrycznych sieciach rozdzielczych muzyki i odnosnych pradów malej czesto¬ tliwosci zdarza sie potrzeba regulowania sily glosu.W tym celu glosnik bywa zwykle wla¬ czany w odgalezienie potencjomierza.Okazalo sie, ze taki uklad pogarsza ja¬ kosc muzyki oraz zmienia natezenie tonów niskich, zwlaszcza, gdy opornosc potencjo¬ mierza jest duza. Wprawdzie zapomoca tego ukladu mozna zmieniac natezenie dzwieków, jednak jednoczesnie w bardzo znacznym stopniu zmienia sie równiez bar¬ wa dzwieków.Gdy opornosc potencjomierza jest ma¬ la, wtedy regulacja jest zadowalajaca, ale zato wzrasta nadmiernie zuzycie energji w potencjomierzu.Przedmiotem wynalazku jest sposób re¬ gulowania sily glosu, który nie posiada wy¬ mienionych braków, a polega na tem, ze w szereg z glosnikiem wlacza sie dlawik re¬ gulowany, którego krzywa czestotliwosci jest podobna w przyblizeniu do odpowied¬ niej krzywej glosnika. Oczywiscie niema potrzeby, aby charakterystyka dlawika byla matematycznie taka sama, jak cha¬ rakterystyka glosnika. Dopuszczalne od¬ chylenia zaleza od czulosci instrumentu od¬ biorczego, a wiec w danym przypadku od czulosci ucha.Dzieki temu natezenia poszczególnychtonów zmieniaja sie w przyblizeniu jedna¬ kowo takf iz stosownie do |posobu wedlug wynalazku zmiana jakosci dzwieku jest o wiele mniejsza, niz w ukladach zna¬ nych.Bardzo prosty sposób wykonania dlawi¬ ka o zadanej charakterystyce czestotliwo¬ sci stosownie do wynalazku polega na tern, ze uzywa sie do jego budowy cewki z pel¬ nym rdzeniem zelaznym.Pelny rdzen zelazny sprawia to, ze o- pór omowy dlawika wzrasta wskutek strat na prady wirowe, przyczem okazuje sie,* ze opornosc pozorna dlawika zmienia sie w za¬ leznosci od czestotliwosci w przyblizeniu tak samo, jak opornosc pozorna glosnika.W celu regulowania natezenia dzwieku cewke mozna zaopatrzyc w kilka zaczepów.Uklad polaczen najlepiej wykonac tak, aby pewna czesc dlawika byla stale wla¬ czona w szereg z glosnikiem. Dzieki temu zapobiega sie zwarciu calej sieci w przy¬ padku zwarcia glosnika.Cewka powinna najlepiej posiadac ksztalt, odpowiadajacy ksztaltowi cewki glosnika. Pozadane jest tylko, aby cewka posiadala wieksza liczbe zwojów, gdyz wówczas natezenie glosu mozna zmieniac w szerszych granicach.Za rdzen pelny nalezy zgodnie z przed¬ miotem wynalazku uwazac rdzen, wykona¬ ny z zelaza podzielonego zgrubsza na cze¬ sci, przyczem liczba tych czesci winna byc taka, aby opornosc omowa cewki wzrastala wraz z czestotliwoscia w przyblizeniu w sposób, podobny do wzrastania opornosci glosnika.Powyzsza postac wykonania wynalazku wynika ze spostrzezenia, ze opornosc, po¬ wodowana stratami na prady wirowe w rdzeniu zelaznym pelnym lub dzielonym, zmienia sie w zaleznosci od czestotliwosci mniej wiecej tak samo, jak to ma miejsce w glosniku.Zamiast szeregowego laczenia mozna stosowac równiez laczenie równolegle. W tym jednak przypadku nalezy postarac sie o to, aby zwieranie glosnika nie powodowa¬ lo zwierania calej sieci. Mozna temu zapo¬ biec, np. wlaczajac w szereg opornik za¬ bezpieczajacy. Taki opornik zabezpieczaja¬ cy powinien najlepiej wykazywac taka sa¬ ma charakterystyke czestotliwosci, co i slu¬ chawka lub glosnik. W opisanych wyzej u- kladach w miare regulowania sily dzwieku zmienia sie równiez obciazenie.W zastosowaniu do wzmacniaczy, w któ¬ rych glosnik jest sprzezony wprost lub po¬ przez transformator z obwodem anodowym lampy wzmacniajacej, moze okazac sie niedogodnosc, polegajaca na tern, ze przy regulowaniu moze zmienic sie dopasowanie glosnika do obwodu anodowego, co pogor¬ szy jakosc odtwarzanych dzwieków.W niektórych ukladach rozdzielczych regulowanie sily dzwieków moze pociagnac za soba niepozadana zmiane obciazenia.W takich przypadkach regulacje mozna przeprowadzac zapomoca ukladu, przed¬ stawionego na rysunku, na którym uwidocz¬ niono jeszcze jedna odmiane wykonania wynalazku.Na rysunku tym cyfry 1 i 2 oznaczaja przewody dosylowe. Dlawik, oznaczony li¬ tera Z, posiada krzywa czestotliwosci, po¬ dobna do krzywej sluchawki 6, której opor¬ nosc pozorna oznaczono litera Z8.Jesli opornosc pozorna Z jest jedno¬ stajnie rozlozona na calej dlugosci cewki, wówczas kazda dowolna czesc tej cewki, a wiec w niniejszym przykladzie zarówno czesc, zawarta miedzy punktami 3 i 4, jak i miedzy punktami 4 i 5 posiada, niezaleznie od polozenia punktów 4 i 5, opornosc, któ¬ rej charakterystyka czestotliwosci zbliza sie w przyblizeniu do charakterystyki opor¬ nosci sluchawki. Przy stalem obciazeniu calkowitem sile glosu mozna wedlug wy¬ nalazku regulowac, przesuwajac punkty 4 i 5 tak, aby ogólna opornosc pozorna Z Z Z1 -\- • ~ :-« to jest opornosc pozorna cze- Z2+Z3 — 2 —sci, zawartej miedzy punktami 3 i 4, po¬ wiekszona o opornosc pozorna, zawarta miedzy punktami 4 i 5, a, polaczona równo¬ legle ze sluchawka byla stala. Ze wzoru Zi H—— l ~K (const) wynika, ze przy Z2+Z3 kazdej zmianie Zlf to jest przy kazdem na¬ stawieniu punktu 4, nalezy obliczyc odpo¬ wiednia zmiane Z2, to jest nastawienie punktu 5, poniewaz Z3 i K sa stale.W tym przypadku podczas regulowania sily glosu obciazenie nie zmienia sie, jak równiez dopasowanie pozostaje to samo.Regulowanie sily glosu moze byc np. uskuteczniane zapomoca przelacznika dwu- biegowego, zaopatrzonego w pewna liczbe kontaktów 4 i 5. Wynalazek nie ogranicza sie tylko do sieci rozdzielczej, lecz moze byc stosowany we wszystkich przypadkach, gdzie jest pozadane regulowanie dzwieków, odtwarzanych zapomoca pradów elektrycz¬ nych.Wynalazek obejmuje równiez regulo¬ wanie grupy glosników, np. wszystkich glosników, przylaczonych do sieci lub do czesci sieci. PL