Znany jest sposób wytwarzania nawozu niejszych urzadzenia, co przy procesie cia- mieszanego dzialaniem amonjaku na super- glym powoduje wytwarzanie sie papki i fosfat Hub superlfosfat podwójny. Do po- grudy. wyzszego celu stosuje sie stezony amonjak. Celem usuniecia tych trudnosci, a prze- Przy wyrobie na skale techniczna okazalo dewszystkiem celem uzyskania produktów sie jednak, iz przy traktowaniu superfo- o okreslonej rozpuszczalnosci utworzo- sfatu stezonym amonjakiem gazowym, po- nych fosforanów wapniowych w cytrynia- wstaja, wskutek podwyzki temperatury nie amonowym, o wartosci VH — 6, pro- wywolanej cieplem reakcji, produkty, któ- ponowano juz przeprowadzenie procesu rych kwas fosforowy rozpuszcza sie tylko sposobem ciaglym przeciwpradowym z za- w nieznacznym stopniu w roztworze Pe- stosowaniem rozcienczonego amonjaku ga- tertnanma, a nawet w 2% kwasie cytry- zowego. nowym nie calkowicie. Ponadto silnie pa- Okazalo sie jednakowoz, iz ilosc azo- rujaca woda skrapla sie w czesciach chlód- tu, pobrana z rozcienczonego amonjakufazowego przez superfosfat lub podobne produkty przetworzone, odbiega znacznie +od'ilosci koniecznej do zupelnego wysyce- nia kwasu fosforowego. Superfosfat moze miec, naprzyklad, sklad nastepujacy: 18,8% P205 ogólnego, z tego 17,9% P205 rozpuszczalnego we wodzie i 5,5% P205 wofcego, 38,4% H2S04, 27,7% CaO, 12,8% H20.Przy traktowaniu 3 h- 5% amonjakiem zostaje pobrana ilosc azotu, odpowiadaja¬ ca okolo 20% wagi P205. Z 6%-ego amo- njaku zostaje pobrany azot w ilosci odpo¬ wiadajacej 33% na wage P20^ podczas gdy produkt calkowicie wysycony moze po¬ brac azot w ilosci 44 -i- 45% az do 49% wagi P205, tak iz na 18,8 czesci P207) przypada 8,3 czesci! N2.Reakcje miedzy przetwórzonemi fosfo¬ rytami i amonjakiem maja nastepujacy przebieg: 1. H3P04 + 2NHs = (NHJ2HP04, 2. Ca(H2POJ2 + 2NHz = CaHP04+(NHJ2HP041 3. 3CaHP04 + 2NHS = Ca* (POJ2+ (NHJ2HP04, 4a. 2CaHP04 + C<*S04 + 2NH3 = Ca^(POJ2 + (NHJ2S04 4b. 2CaHP04 + Ca(NOJ2 + 2NH3 = Ca3(POJ2 + 2NH4NO„ 5a. JNHJ2HP04 + CaSÓ4=CaHP04 + (NHJ2S04, 5b. (NHJ2HP04 + Ca(NOJ2 = CaHP04 + 2NH4NO,.Z powyzszych reakcyj przebiega reak¬ cja wedlug równania 1 z wydzieleniem najwiekszej ilosci ciepla. Nastepnie przy¬ chodzi reakcja wedlug równania 2, potem wedlug równan 3 i 4, podczas gdy reakcje 5 przebiegaja praktycznie bez wydzielania ciepla. Na podstawie tych wiadomosci u- dalo sie wytworzyc produkt calkowicie wysycony amon jakiem, o dobrej rozpu¬ szczalnosci w kwasie cytrynowym i zada¬ walajacych wlasnosciach fizycznych. Trak¬ tuje sie przetworzone fosforyty tak dlugo rozcienczonym amonjakiem, az nie prze¬ biegna do konca reakcje, które wydzielaja przewazna ilosc ciepla, to znaczy reakcje wedlug równania 1 i 2. Oczywiscie, iz o- prócz nich moga czesciowo zachodzic i reakcje wedlug pozostalych równan, te o- statnie jednakowoz przebiegaja z rozcien¬ czonym amonjakiem tylko w stopniu nie¬ znacznym, o ile masa reakcji nie jest zbyt wilgotna, wzglednie o ile nie pracuje sie w wodnym roztworze.Dalsze reakcje wedlug równan 3 do 5 przeprowadza sie nastepnie z bardziej ste¬ zonym amonjakiem.Przy traktowaniu superfosfatu lub po¬ dobnych produktów rozcienczonym amo¬ njakiem moze nastapic silne wyschniecie masy reakcyjnej. W takich przypadkach nawet stezony amonjak pobierany bywa z trudnoscia. Dlatego tez stosuje sie do cal¬ kowitej przemiany kwasu fosforowego ste¬ zony amonjak najlepiej w obecnosci wody.Ilosc wody nie powinna przekraczac ilosci koniecznej do wytworzenia produktu, któ¬ ry bezposrednio nadaje sie do wysiewu.Ilosc wody powinna wynosic 5 -i- 12% ma¬ sy przetworzonych fosforytów.Proces mozna przeprowadzic w ten sposób, iz produkt zwilza sie woda w cza¬ sie traktowania rozcienczonym amonja¬ kiem, a nastepnie dziala na niego stezo¬ nym amonjakiem, albo tez zwilza woda dopiero po reakcji z rozcienczonym amo¬ njakiem, tak, aby w kazdym przypadku produkt reakcji zawieral dostateczna ilosc wody przy traktowaniu stezonym amonja¬ kiem.Mozna równiez postapic w ten sposób, iz produkt reakcji czesciowo wysycony dzialaniem rozcienczonego amonjaku wy- — 2 —syca sie w zupelnosci roztworami amonja. ku w wodzie. Aby inie wprowadzic zbyt wielkich ilosci wody do produktu, mozna uzyc do tego celu stezone roztwory amo- njaku, naprzyklad 25 -5- 50%. Amonjak mozna wprowadzac zarówno w pierwszej jak w drugiej reakcji w postaci gazowej lub plynnego roztworu.Chcac wprowadzic do nawozu jeszcze inne materjaly o wartosci nawozowej moz¬ na te ostatnie rozpuscic lufo zawiesic w do¬ dawanej wodzie lub roztworze amonjaku. PL PL