PL182339B1 - Środek przeciwpieniący - Google Patents

Abstract

Środek przeciwpieniącyprzeciwdziałający pienieniuwodnych roztworów, zawierający w swoim składzie węglowodory alifatyczne, kwasy tłuszczowe, addukty tlenków alkilenowych, znamienny tym, że stanowi jednorodną, wieloskładnikowąkompozycję składającą się z 24,5-31,0% wagowych produktu addycji średnio n moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio m moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych zawierających 16-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, przy czym wartość n+m = 15-22,2; a n:m=1:2,3-6,5; 55,9-65,0% wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych zawierających 16-32 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 2,2-6,5% wagowych kwasów tłuszczowych, korzystnie kwasów tłuszczowych nienasyconych, zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 2,75-3,27% wagowychproduktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych, korzystnie kwasów tłuszczowych nienasyconych, zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 0,36-0,5% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych zwierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 1,17-1,49% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami dwuglicerydówkwasów tłuszczowych zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 0,19-0,25% wagowych produktów addycji średnio PL 5-7 moli tlenku etylenu do gliceryny oraz 2,2-6,0% wagowych alkoholu 2-etyłoheksylowego.

Description

Przedmiotem wynalazku jest środek przeciwpieniący przeciwdziałający pienieniu wodnych roztworów, w których czynniki pianotwórcze są pochodzenia naturalnego, stanowiący dobraną kompozycję składników charakteryzującą się zdolnością do tworzenia emulsji wodnej, a przeznaczony do stosowania zwłaszcza w przemyśle cukrowniczym. W procesie technologicznym ekstrakcji i rafinacji soku z buraków cukrowych występuje niepożądane pienienie spowodowane obecnościąw przerabianym surowcu roślinnym naturalnych substancji powierzchniowo aktywnych, takich jak saponiny, pektyny czy kwas humusowy. Dlatego też do prawidłowego prowadzenia procesu technologicznego przetwórstwa buraków cukrowych konieczne jest zastosowanie odpowiednio dobranych środków przeciwpieniących, które powinny charakteryzować się wysoką efektywnością działania, tj. przeciwdziałać tworzeniu się piany przy stosunkowo małym zużyciu jednostkowym odniesionym do masy przerabianych buraków (korzystnie, gdy zużycie to wynosi poniżej 25 g/tonę buraków). O efektywności (skuteczności) działania środka przeciwpieniącego decydują dwa podstawowe parametry użytkowe:

- skuteczna dawka środka mierzona jego stężeniem w danej technologicznej kąpieli wodnej, przy którym uzyskuje się już pożądany efekt likwidacji piany,

- czas oddziaływania środka po wprowadzeniu go do technologicznej kąpieli wodnej, który powinien być możliwie długi.

W przetwórstwie surowców roślinnych do produktów spożywczych występuje konieczność minimalizacji zużycia jednostkowego środków przeciwpieniących w celu ograniczenia kumulowania się tych środków w produktach finalnych. Niezależnie od tych wymogów, podyktowanych również względami ekonomicznymi, obowiązują dla środków przeciwpieniących (i ich komponentów), stosowanych w przetwórstwie produktów spożywczych, zaostrzone wymagania sanitarne.

Ograniczenia te stawiane przez upoważnione służby dotyczązarówno składu chemicznego środków przeciwpieniących, jak również ich dopuszczalnej dawki zużycia jednostkowego. Znane środki przeciwpieniące dla roztworów wodnych, w tym szczególnie dla roztworów wodnych

182 339 zawierających naturalne czynniki pianotwórcze, można zakwalifikować do czterech podstawowych grup:

- grupa obejmująca zdefiniowane indywidua chemiczne, występujące jako samodzielne środki przeciwpieniące. Sąto przede wszystkim addukty tlenków alkilenowych i ich pochodne o budowie chemicznej dobieranej pod kątem określonego typu czynników pianotwórczych;

- grupa obejmująca związki silikonowe (polisiłoksany), występujące najczęściej w postaci emulsji wodnej;

- grupa obejmująca emulsje wodne mieszanin związków oleofilnych, jak między innymi alkohole alifatyczne, węglowodory alifatyczne, kwasy tłuszczowe i ich pochodne oraz glicerydy kwasów tłuszczowych;

- grupa obejmująca mniej lub bardziej złożone mieszaniny różnych typów związków chemicznych występujących w odpowiednio dobranej proporcji z dominującym udziałem adduktów tlenków alkilenowych oraz z udziałem związków oleofilnych i emulgatorów··. Środki przeciwpieniące należące do tej grupy występują w postaci emulsji wodnej lub w postaci bezwodnych koncentratów zdolnych do tworzenia emulsji wodnej.

Z polskiego opisu patentowego nr 103895 znany jest czteroskładnikowy środek zapobiegający pienieniu się cieczy, składający się z anionowej substancji powierzchniowo czynnej, stanowiącej produkt przyłączenia tlenku alkilenu do nasyconych lub nienasyconych kwasów tłuszczowych, wyższych alkoholi tłuszczowych, alkoholi alicyklicznych lub do węglowodorów alifatyczno-aromatycznych. Drugim składnikiem środka są nierozpuszczalne w wodzie alkohole jednowodorotlenowe o 8-18 atomach węgla w łańcuchu alkilowym, względnie produkty reakcji tych alkoholi z tlenkami alkilenowymi lub też alkilofenoli lub nasyconych kwasów dwukarboksylowych z tlenkami alkilenowymi albo produkty reakcji kwasu tłuszczowego względnie alkoholu trój- do sześciowodorotlenowego z tlenkami alkilenowymi lub z glikolem propylenowym, jak również polioksyalkilaty amin. Trzecim składnikiem jest olej silikonowy, a czwartym woda.

Niemiecki opis patentowy nr 3001387 przedstawia środek o szerokim zakresie zastosowania, w postaci wodnej emulsji alifatycznych alkoholi, alifatycznych węglowodorów, kwasów tłuszczowych i ich pochodnych.

Z niemieckiego opisu patentowego nr 3438389 znany jest, uważany za bardzo wydajny, środek przeciwpieniący przeznaczony dla przemysłu fermentacyjnego i cukrowniczego. Jest on znamienny tym, że składnikami są addukty tlenków alkilenowych z nasyconymi alkoholami alifatycznymi o zawartości 8-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym lub z alkilofenolami o łańcuchu alkilowym zawierającym 6-12 atomów węgla, w którym końcowe grupy hydroksylowe są zamknięte poprzez wiązanie eterowe grupą alkilową lub arylową. Równie skuteczny środek przeciwpieniący, o tym samym zastosowaniu, znany jest z niemieckiego opisu patentowego AS 2164907. W tym przypadku sąto oksyetylenowane alkohole tłuszczowe.

Z kolei z kanadyjskiego opisu patentowego nr 1143244 znany jest środek przeciwpieniący dla układów wodnych w przemyśle papierniczym, stanowiący kompozycję następujących składników:

- 1-10% wagowych kopolimeru blokowego typu EPE, gdzie masa cząsteczkowa grupy polietoksypropylenowej wynosi 3500-4500, a udział tlenku etylenu w masie całkowitej polimeru wynosi 2-20%,

- 2-20% wagowych mieszaniny alkoholi tłuszczowych, zwłaszcza zawierających 10-40 atomów węgla w łańcuchu alkilowym,

- 0,5-10% wagowych diamidu kwasu tłuszczowego,

- 50-95% wagowych rozcieńczalnika kompozycji nierozpuszczalnego w wotteie, jak np . olej mineralny, nafta, benzen, heptan, oktan, ciekłe chlorowęglowodory, alkohole tłuszczowe czy kwasy tłuszczowe.

182 339

Japoński opis patentowy nr 6169583 przedstawia środek przeciwpieniący dla procesów fermentacyjnych, który ma budowę chemiczną opisaną formułą:

Ri-O-(C2H4O)_x(C_aH_2aO)y(C₂H4O)2-Rz gdzie:

R_t - grupa alkilowa lub alkilenowa zawierająca 1-24 atomów węgla w łańcuchu, R - H, lub reszta kwasu tłuszczowego zawierającego 10-20 atomów węgla w łańcuchu, x = 1-10, y = 10-80, z = 0-20, a = 3 lub 4.

Z polskiego opisu patentowego nr 168362 znany jest środek przeciwpieniący, przeznaczony zwłaszcza dla przemysłu fermentacyjnego, stanowiący wieloskładnikową kompozycję składającą się z 5-15% wagowych oksypropylenowanego glikolu propylenowego o średniej masie cząsteczkowej 1500-2000, 2-5% wagowych kwasów tłuszczowych nienasyconych zawierających 14-18 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 10-25% wagowych mieszaniny alkoholi tłuszczowych zawierających 16-20 atomów węgla w łańcuchu alkilowym i produktów ich oksyalkilenowania średnio 4-7 molami tlenku etylenu, w której stosunek wagowy alkoholi tłuszczowych do produktów ich oksyalkilenowania wynosi 1 : 0,25-4,0 oraz z mieszaniny węglowodorów alifatycznych zawierających 16-32 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, stanowiącej uzupełnienie składu do 100% wagowych, w której frakcja C₂₀-C₂₆ stanowi 60-76%. Natomiast z polskiego opisu patentowego nr 168372 znany jest środek przeciwpieniący, zwłaszcza dla przemysłu ziemniaczanego, stanowiący 55-65% emulsję wodną typu olej w wodzie, której sucha masa składników aktywnych składa się z 50-70% wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych zawierających 16-32 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, w której frakcja C₂0-C₂6 stanowi 60-75%, 5-15% wagowych mydeł sodowych i/lub amonowych kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych zawierających 16-20 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 15-30% wagowych oksypropylenowanego glikolu propylenowego o średniej masie cząsteczkowej 1800-3000,3-10% wagowych mieszaniny alkoholi tłuszczowych zawierających 14-18 atomów węgla w łańcuchu alkilowym i produktów ich oksyalkilenowania średnio 7-10 molami tlenku etylenu, w której stosunek wagowy alkoholi tłuszczowych do produktów ich oksyalkilenowania wynosi 1 : 0,2-9,0.

Środek według wynalazku stanowi kompozycję dobranych składników organicznych o zróżnicowanej budowie chemicznej, zawierającą

- 24,5-31,0%o wagowych produktu addycji średnio n = 2-6 moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio m = 13-18 moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych zawierających 16-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, przy czym wartość n+m = 15-22,2; a n:m = 1 : 2,3-6,5;

- 59,6-65,0% wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych zawierających 16-32 atomów węgla w łańcuchu alkilowym;

- 2,2-6,5% wagowych kwasów tłuszczowych, korzystnie kwasów tłuszczowych nienasyconych, zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym;

- 2,75-3,27% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych, korzystnie kwasów tłuszczowych nienasyconych, zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym;

- 0,36-0,5% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym;

- 1,17-1,49% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym;

- 0,19-0,25%o wagowych produktów addycji średnio 5-7 moli tlenku etylenu do gliceryny oraz

- 2,2-6,0% wagowych alkoholu 2- etyloheksylowego.

182 339

W trakcie badań stwierdzono, że możliwe jest uzyskanie nieoczekiwanie wysokiej skuteczności działania przeciwpieniącego dla środka skomponowanego z wielu składników, w którym dominujący udział (około 60% wagowych) mająwybrane komponenty, które indywidualnie nie wykazują aktywności przeciwpieniącej w badanych kąpielach wodnych, w szczególności zdefiniowane według wynalazku ciekłe węglowodory alifatyczne z dodatkiem kwasów tłuszczowych w połączeniu z wybranymi produktami oksyalkilenowania alkoholi tłuszczowych o ustalonym stopniu oksyalkilenowania tlenkiem etylenu i tlenkiem propylenu, i ustalonej ich sekwencji w budowie łańcucha polioksyalkilenowanego, które to produkty oksyalkilenowania charakteryzują się umiarkowanym działaniem przeciwpieniącym, co przedstawiono w tabeli nr 1.

Ten nieoczekiwany efekt aplikacyjny wysokiej skuteczności działania przeciwpieniącego mierzony według zastosowanych testów, uzyskano mimo obecności w składzie środka dobranych emulgatorów niejonowych, które wykazują działanie pianotwórcze, zarówno zastosowane indywidualnie, jak również po połączeniu w proporcjach, jak podano w przykładach.

Także nieoczekiwanie stwierdzono, że dodatek dobranych emulgatorów niejonowych o działaniu pianotwórczym nie osłabia skuteczności przeciwpieniącego działania środka, a równocześnie zapewnia, przy udziale emulgatorów w ilości 4,5-5,5% wagowych, uzyskanie produktu charakteryzującego się zdolnością do tworzenia stabilnej emulsji wodnej zarówno w wodzie gorącej, jak i wodzie zimnej. Dzięki temu również środek według wynalazku wykazuje skuteczne działanie przeciwpieniące w podwyższonej temperaturze, w jakiej prowadzony jest proces ekstrakcji soku z buraków cukrowych. Zdolność emulgowana środka w wodzie zimnej umożliwia jego zastosowanie także do płuczki buraków i do ścieków cukrownianych.

Ważną cechą środka według wynalazkujestjego postać użytkowa. Dzięki dobranym komponentom środek ma postać jednorodnego, klarownego oleju o małej lepkości, co ułatwia jego zastosowanie i dozowanie.

Przykład I

Sporządzono środek przeciwpieniący stanowiący wieloskładnikową kompozycję o następującym składzie:

- 24,5 części wagowych produktu addycji średnio 3 moli tlenku etylenu, a następnie addycji 14 moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych. C₁₆-C2₂;

- 62,3 części wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji C₁₆-C₃₂;

- 2,7 części wagowych kwasów tłuszczowych C4-C22;

- 4,5 części wagowych emulgatorów niejonowych, w tym

2,75 części wagowych produktów oksyalkilenowania 6 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych C14-C22,

0,36 części wagowych produktów oksyalilenowania 6 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych C4-C22,

1,17 części wagowych produktów oksyalkilenowania 6 molami tlenku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych C4-C22,

0,22 części wagowe produktów addycji 7 moli tlenku etylenu do gliceryny,

- 6 części wagowych alkoholu 2-etyłoheksylowego.

Otrzymany środek przeciwpieniący ulega spontanicznemu emulgowaniu w zimnej i gorącej wodzie destylowanej z utworzeniem białej emulsji.

W celu oceny efektywności działania środków przeciwpieniących sporządzonych według przykładu I, a także według przykładów II - IV, posłużono się niżej opisanym testem laboratoryjnym.

Czynnikiem pianotwórczym w badanym roztworze wzorcowym jest decyloglukozyd (saponin), który w postaci naturalnej jest obecny w soku buraków cukrowych w ilości przeciętnie 0,05-0,20%.

Zasada wykonania pomiarów według zastosowanego testu

Przepuszczając powietrze przez roztwór wzorcowy zawierający naturalną substancję powierzchniowo aktywną określano dwa zasadnicze parametry charakteryzujące efektywność (skuteczność działania) testowanych środków przeciwpieniących, to jest skuteczną dawkę środka (cm³), i odpowiadające jej stężenie w roztworze wzorcowym wyrażone w cm³/dm³ roztworu,

182 339 dla której obserwuje się powstrzymanie zjawiska pienienia się napowietrzanej kąpieli wzorcowej oraz czas oddziaływania wprowadzonej dawki środka mierzony do momentu ponownego podniesienia się słupa piany do ustalonej wysokości nad lustrem roztworu wzorcowego.

Stosowany sprzęt

Kolumna szklana 0 = 60 mm i wysokości H = 800 mm otwarta od góry, zamknięta od dołu spiekiem szklanym G-3, posiadająca w dolnej części (pod spiekiem szklanym) króciec do zamocowania przewodu doprowadzającego powietrze, wyposażona w płaszcz wodny (woda tłoczona z termostatu, o ustalonej temperaturze).

Roztwór wzorcowy

Roztwór wodny saponinu o stężeniu 0,05%. Roztwór ten sporządzano przez rozpuszczenie w wodzie destylowanej odpowiedniej naważki preparatu Saponin Pure (produkt firmy Ubichem Ltd.). Stosując mieszanie doprowadzano do całkowitego rozpuszczenia saponinu w wodzie, otrzymując klarowny roztwór.

Warunki wykonania pomiarów

- objętość roztworu wzorcowego: 100 cm³;

- wielkość przepływu powietrza przez kąpiel wzorcową w czasie pomiaru: 120 dm3/min. (20 cm3/min/cm3 kąpieli);

- temperatura roztworu wzorcowego w czasie pomiaru: 70-75 °C.

Test przeprowadza się w temperaturze 70-75°C, tak jak to ma miejsce w przemysłowych dyfuzorach podczas procesu ekstrakcji soku z krajanki buraczanej.

Wykonanie pomiarów

Po włączeniu do płaszcza kolumny obiegu wody termostatującej o temperaturze 70-75°C wprowadzano do kolumny roztwór wzorcowy przygotowany w zlewce szklanej w ilości 100 cm3, ogrzany uprzednio do temperatury 70-75°C, po czym nastawiano przepływ powietrza przez roztwór wzorcowy na ustalonym poziomie. Następnie wprowadzano z pipety (kroplami) do górnej warstwy generowanej piany testowany środek przeciwpieniący przygotowany w postaci 5% emulsji wodnej. Środek przeciwpieniący wprowadzano do momentu całkowitego zredukowania piany nad lustrem roztworu wzorcowego.

W ten sposób określano skuteczną dawkę środka (V_s) wyrażoną w cm3 jego 5% emulsji wodnej. Zaś stężenie środka w roztworze wzorcowym (Cs), wyrażone w cm3/dm3 roztworu wzorcowego, odpowiadające skutecznej dawce środka (Vj), wyliczono według następującej formuły:

Vs · 0,05 0,10 0 cm³ /dm³

Po ustaleniu skutecznej dawki środka (Vs) i stężenia (Cs) określano drugi charakterystyczny parametr, tj. czas oddziaływania (ts) skutecznej dawki testowanego środka przeciwpieniącego, mierzony od momentu jej wprowadzenia do napowietrzanego roztworu wzorcowego, do momentu ponownego wzrostu piany w kolumnie do wysokości 40 mm nad lustrem roztworu. Uwaga: W normalnych warunkach, tj. w przypadku, gdy napowietrzaniu poddaje się kąpiel wzorcową bez obecności środka przeciwpieniącego łub gdy dodany środek przeciwpieniący nie wykazuje skutecznego działania, piana podnosi się natychmiast, uciekając w ciągu kilkunastu - kilkudziesięciu sekund z kolumny.

Uzyskane wyniki oceny skuteczności działania środków przeciwpieniących sporządzonych według przykładu I, a także według przykładów II-VI przy zastosowaniu opisanego testu laboratoryjnego zestawiono w tabeli 1.

Przykład II

Sporządzono środek przeciwpieniący stanowiący wieloskładnikową kompozycję o następującym składzie:

- 27,9 części wagowych produktu addycji średnio 6 moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio 14 moli tlenku propylenu do· alkoholi tłuszczowych C₁₆-C₁₈;

182 339

- 59,6 części wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji C₁₆-C₃₂;

- 5 części wagowych kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych Cj-Cj,;

- 5 części wagowych emulgatorów niejonowych, w tym

2,85 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C^-Cj 0,5 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C₁₆-C,,,

1,45 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C^-C©, 0,2 części wagowych produktu addycji 5 moli tlenku etylenu do gliceryny,

- 2,5 części wagowych alkoholu 2-etyloheksylowego.

Otrzymany środek przeciwpieniący ulega spontanicznemu emulgowaniu w zimnej i gorącej wodzie destylowanej z utworzeniem białej emulsji.

Przykład III

Sporządzono środek przeciwpieniący stanowiący wieloskładnikową kompozycję o następującym składzie:

- 25 części wagowych produktu addycji średnio 3 moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio 15 moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych nasyconych i nienasycony^ch C^-Cu,;

- 65 części wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji C^-C^;

- 2,2 części wagowych kwasów tłuszczowych nienasyconych C^-C^;

- 4,8 części wagowych emulgatorów niejonowych, w tym

3,02 części wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6,5 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych nienasyconych ©©,,

0,38 części wagowych produktów oksylakilenowania 6 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych nienasyconych C^-C©,

1,21 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych nienasyconych C©,-C©,

0,19 części wagowych produktu addycji 6 moli tlenku etylenu do gliceryny,

- 3 części wagowych alkoholu 2-etyloheksylowego.

Otrzymany środek przeciwpieniący ulega spontanicznemu emulgowaniu w zimnej i gorącej wodzie destylowanej z utworzeniem białej emulsji.

Przykład IV

Sporządzono środek przeciwpieniący stanowiący wieloskładnikową kompozycję o następującym składzie:

- 26 części wagowych produktu addycji średnio 5 moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio 15 moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych C^-C^;

- 60 części wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji Cj6-C₃₂;

- 5,3 części wagowych kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C₁₆-C₂q;

- 5,5 części wagowych emulgatorów niejonowych, w tym

3,27 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C^-C^,

0,49 części wagowych produktów oksylakilenowania 6 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych Cj6-C₂₀, 1,49 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C16-C20, 0,25 części wagowych produktu addycji 5,5 mola tlenku etylenu do gliceryny,

- 3,2 części wagowych alkoholu 2-etyloheksylowego.

Otrzymany środek przeciwpieniący ulega spontanicznemu emulgowaniu w zimnej i gorącej wodzie destylowanej z utworzeniem białej emulsji.

182 339

Przykład V

Sporządzono środek przeciwpieniący stanowiący wieloskładnikową kompozycję o następującym składzie:

- 31 części wagowych produktu addycji średnio 4,2 moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio 18 moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych C1₆-C₂₀;

- 59,7 części wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji C₁₆-C₃₂;

- 2,3 części wagowych kwasów tłuszczowych C1-C20;

- 4,8 części wagowych emulgatorów niejonowych, w tym

3,02 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych C,6-C20,

0,3 8 części wagowych produktów oksylakilenowania 6 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych Cty-Cwo

1,21 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych nienasyconych Cj6-C₁₈,

0,19 części wagowych produktów addycji 7 moli tlenku etylenu do gliceryny,

- 2,2 części wagowych alkoholu 2-etyloheksylowego.

Otrzymany środek przeciwpieniący ulega spontanicznemu emulgowaniu w zimnej i gorącej wodzie destylowanej z utworzeniem białej emulsji,

Przykład VI

Sporządzono środek przeciwpieniący stanowiący wieloskładnikową kompozycję o następującym składzie:

- 24,9 części wagowych produktu addycji średnio 2 moli tlenku etylenu, a następnie 13 moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych C1-C22

- 61 części wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji C^-C^;

- 6,5 części wagowych kwasów tłuszczowych C₁₄-C₂0;

- 4,6 części wagowych emulgatorów niejonowych, w tym

2,8 części wagowych produktów oksyalkilenowania 7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych C₁₄-C2₀,

0,37 części wagowych produktów oksylakilenowania 6 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych C₁₄-C20,

1,2 części wagowych produktów oosyalkilenowania 6 molami Okuku etylenu dwuglicerydów kwasów tłuszczowych Ci₄-C₁₈,

0,23 części wagowych produktów addycji 6,5 moli tlenku etylenu do gliceryny,

- 3 części wagowych alkoholu 2-elylohnkyylowngo.

Otrzymany środek przeciwpinniązy ulega spontanicznemu emulgowaniu w zimnej i gorącej wodzie destylowanej z utworzeniem białej emulsji,

Stosując ten sam roztwór wzorcowy wykonano równolegle, według tej samej metodyki, ocenę efektywności działania poszczególnych komponentów wchodzących w skład środka według wynalazku. We wszystkich przypadkach stwierdzono ich małą skuteczność, przy czym w przypadku mieszaniny węglowodorów alifatycznych frakcji C^-C^ i produktów oksyetylenowania kwasów tłuszczowych nie zaobserwowano działania pręnziwpinniącngo,

Uzyskane wyniki pomiarów dla wybranych komponentów zestawiono w tabeli 1.

Jak wynika z zestawionych w tabeli danych skuteczności działania przeciwpieniącego środków według wynalazku, mierzonej w warunkach laboratoryjnych według opisanego testu, uzyskano nieoczekiwane, wysokie efekty aplikacyjne, zarówno pod względem relatywnie małej, skutecznej dawki środka, jak również pod względem relatywnie długiego czasu oddziaływania środka po wprowadzeniu go do spienionego roztworu wzorcowego,

182 339

Tabela 1

Zestawienie wyników oceny skuteczności działania środków przeciwpieniących według przykładów I-VI oraz wybranych komponentów składowych tych środków

Lp.	Środek przeciwpieniący według przykładu	Skuteczna dawka środka	Czas oddziaływania skutecznej dawki środka ts (minuty)
V V« cm 5% emulsji wodnej środka	Cs cm3 środka
dm3 roztworu wzorcowego
1.	I	0,24	0,12	5
2.	II	0,80	0,40	29
3.	III	0,40	0,20	18
4.	IV	0,56	0,28	38
5.	V	0,30	0,15	30
6.	VI	0,16	0,08	11
	Wybrane komponenty składowe środków
7.	Produkt addycji średnio 6 moli tlenku etylenu, a następnie addycji 14 moli tlenku propylenu do alkoholi Ci6-Ci8	3,4	1,7	2
8.	Produkt addycji średnio 4,2 moli tlenku etylenu, a następnie addycji 18 moli tlenku propylenu do alkoholi C16-C20	5,2	2,6	4
9.	Produkt addycji średnio 2 moli tlenku etylenu, a następnie addycji 13 moli tlenku propylenu do alkoholi C16-C22	2,6	1,3	3
10.	Mieszanina węglowodorów alifatycznych frakcji C16-C32	>1*	>10	-
11.	Kwasy oleinowe	0,7*)	7	1
12.	Produkt oksyalilenowania 7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych nasyconych i nienasyconych C16-C18	>20	>10	-

^Ί - produkt nie zemulgowany, 100%.

182 339

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims (2)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Środek przeciwpieniący przeciwdziałający pienieniu wodnych roztworów, ' zawierający w swoim składzie węglowodory alifatyczne, kwasy tłuszczowe, addukty tlenków alkilenowych, znamienny tym, że stanowi jednorodną, wieloskładnikową kompozycję składającą się z 24,5-31,0% wagowych produktu addycji średnio n moli tlenku etylenu, a następnie addycji średnio m moli tlenku propylenu do alkoholi tłuszczowych zawierających 16-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, przy czym wartość n+m = 15-22,2; a n:m=1:2,3-6,5; 55,9-65,0% wagowych mieszaniny węglowodorów alifatycznych zawierających 16-32 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 2,2-6,5% wagowych kwasów tłuszczowych, korzystnie kwasów tłuszczowych nienasyconych, zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 2,75-3,27% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu kwasów tłuszczowych, korzystnie kwasów tłuszczowych nienasyconych, zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 0,36-0,5% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami tlenku etylenu monoglicerydów kwasów tłuszczowych zwierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 117-1,49% wagowych produktów oksyalkilenowania średnio 6-7 molami dwuglicerydów kwasów tłuszczowych zawierających 14-22 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, 0,19-0,25% wagowych produktów addycji średnio 5-7 moli tlenku etylenu do gliceryny oraz
2. 2,2-6,0% wagowych alkoholu 2-etyloheksylowego.