Przy budowie dzial dazy sie do osiagnie¬ cia mozliwie najmniejszej wysokosci osi czopów, poniewaz od tej wysokosci zalezy statecznosc dziala. Wysokosc osi czopów dziala jest zalezna od dlugosci odrzutu przy maksymalnej elewacji dziala mierzo¬ nej od osi czopów, dookola których lufa obraca sie z kolyska. Przez zmniejszenie tej dlugosci osiaga sie mniejsza wysokosc osi czopów, wobec czego zostaja te czopy osa¬ dzone mozliwie jak najblizej tylnego konca lufy. Przy takiem wykonaniu znajduje sie jednak os obrotu poza srodkiem ciezkosci lufy i kolyski, wskutek czego powstaje mo¬ ment obrotowy, który musi byc wyrówna¬ ny. Odbywa sie to zapomoca osobnej, sa¬ moczynnej sprezyny lub pneumatycznego przyrzadu równowazacego, które znajduja sie na dziale. Takieprzyrzady powiekszaja nietylko ciezar dziala, lecz zajmuja takze wiele miejsca, co jest szczególna wada, zwlaszcza w tych dzialach, które winny byc ustawione w ograniczonej przestrzeni.Wady tego samoczynnego przyrzadurównowazacego zostaja usuniete przez za- p stosowanie przynzadu równowazacego we- *' dltfg Mnfefszegfe wynalazku, którego istota polega na tern, ze zastosowane do dzial sprezynowe lub pneumatyczne oporo-po- wrotniki zostaja jednoczesnie uzyte do rów¬ nowazenia.Na rysunku uwidoczniono dla przykla¬ du polaczenie pneumatycznego oporo-po- wrotnika z przyrzadem równowazacym lufe dziala, obracajaca sie na czopach osadzo¬ nych poza srodkiem -ciezkosci Jlufy i koly¬ ski.Jak widac z czesciowego przekroju na fig. 2 pneumatyczny opornik zastosowany jest jednoczesnie do równowazenia przez to, ze jego cylinder 1, do którego z jednej strony jest wlozony tlok 2 zostaje zaopa¬ trzony w drugi tlok 3, który jest umieszczo¬ ny w drugim koncu cylindra i jest polaczo¬ ny z krazkiem 4. Drazek tlokowy 5 tlolca 3 jest wzgledem otwartego konca cylindra 1 uszczelniony zapomoca uszczelki 6, wskutek czego za tlokiem 3 powstaje zamknieta pierscieniowa przestrzen 7 wypelniona cie¬ cza, która do tej przestrzeni zostaje do¬ prowadzana z przestrzeni 8 przed tlokiem 2 przez przewód 9, zaopatrzony w zawór 10, zapomoca którego przez zamkniecie go tlok 3 moze byc zabezpieczony w dowolnem polozeniu. Przestrzen 11 pomiedzy tlokami 2 i 3 jest wypelniona sprezonem powie¬ trzem.Równowazenie nachylonej lufy z koly¬ ska odbywa sie zapomoca oporu powietrza, którego cisnienie zmienia sie wraz z nachy¬ leniem lufy. To wspóldzialanie osiaga sie zapomoca tasmy, lancucha lub liny 12, któ¬ rej jeden koniec jest umocowany na cylin¬ drze 1 zapomoca czopa 13, poczem lina jest przelozona przez krazek 4 tloka 3 na krar zek 14, osadzony na kolysce 15 dziala na czopie 16, a drugi koniec linki jest polaczo¬ ny z wycinkiem 17 na lozu. Przy dwóch sy¬ metrycznie rozmieszczonych cylindrach 1 to urzadzenie jest symetrycznie rozmie¬ szczone z obydwóch stron lufy (fig. 2), na¬ tomiast przy zastosowaniu tylko jednego oppro-pawrotnika (fig. 1), krazek 4 (fig. 2) zostaje zastapiony przez dzwignie wagowa 19, na której koncach zostaje umocowana linka 12.Cisnienie powietrza zawartego w prze¬ strzeni 11 cylindra 1 zostaje tak okreslone, aby równowazylo lufe przy elewacji zero¬ wej. Przy powiekszeniu elewacji lufy kraz¬ ki 14 uruchomiaja sie jednoczesnie z ko¬ lyska 15, obracajac sie dookola osi czopów 20, wskutek czego liny 12 odwijaja sie z wycinków 17 uwalniajac tloki 3, które pod dzialaniem nacisku powietrza w przestrze¬ niach 11 wysuwaja sie z cylindrów 1. Przy zmniejszeniu elewacji liny skracaja sie* tloki 3 wsuwaja sie w cylindry, a cisnienie powietrza w przestrzeniach 11 wzrasta; ksztalt wycinków 17 jest przytem tak okre¬ slony, aby przez odwijanie wzglednie na¬ wijanie lin osiagnac takie zmiany cisnienia, które zawsze odpowiadaja zmianom mo¬ mentu obrotowego, powodowanym przez odpowiednie zmiany elewacji.W podobny sposób moze byc urzadzony takze Sprezynowy oporo-powrotnik, w któ¬ rym sprezone powietrze zastapione jest przez sprezyny. PL