Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie równowazace, sluzace do równowazenia zmiennych momentów obrotowych, powsta¬ jacych wskutek przechylania sie róznych u- kladów dookola osi, znajdujacej sie poza srodkiem ciezkosci ukladu; urzadzenie na¬ daje sie zwlaszcza do równowazenia dzial, których czopy znajduja sie poza srodkiem ciezkosci lufy dziala i kolebki.Istota wynalazku polega na tern, ze zmiany momentu obrotowego, powstajace przy wychylaniu sie ukladu (lufy dziala i kolebki), zostaja równowazone zapomoca zmian cisnienia powietrza, które jest za¬ warte pod tlokiem w cylindrze pod pew-fj nem okreslonem cisnieniem poczatkowem.To cisnienie poczatkowe jest potrzebne do zrównowazenia ukladu w polozeniu zasad- niczem i zmienia sie ze zmiana polozenia tloka zamykajacego cylinder, przyczem ta zmiana zalezy od wychylania sie ukladu tak, iz kazdemu polozeniu ukladu odpowia¬ da pewne okreslone cisnienie powietrza, potrzebne do zrównowazenia ukladu w tern polozeniu.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania i zastosowania przed¬ miotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia wla¬ sciwe urzadzenie równowazace w przekro¬ ju podluznym; fig. 2 i 4 — zastosowanie dodziala w widokuzboku, a fig, 3~5 — w wi¬ doku zjylu* * -C Wlasciwe y^zftcwenie równowazace skla¬ da sie z cylindra 1, w którego wewnetrznej przestrzeni 2 jest zamkniete sprezone po¬ wietrze zapomoca ruchomego tloka 3. Wy- •drazony drazek tlokowy 4 tloka 3 fest wzgledem otwartego konca cylindra 1 u- szczelniony zapomoca uszczelki 5, wskutek czego zamyka on wraz z uszczelka pierscie¬ niowa przestrzen 6, wypelniona zupelnie ciecza. Ta przestrzen jest polaczona prze¬ wodem 7, w którym jest osadzony zawór 8, z cylindryczna przestrzenia 9, wykonana w drazku tlokowym 4 i oddzielona od prze¬ strzeni 2 wypelnionej powietrzem zapomo¬ ca tloka 10, wykonanego na drazku tloko¬ wym 11, polaczonym na stale z dnem 12 cylindra 1. Drazek tlokowy 11 jest zaopa¬ trzony w kanal 13, z którym laczy sie prze¬ wód 7. Pojemnosc przestrzeni 6 i 9 wypel¬ nionych ciecza i ich przekroje w kazdezn wzajemnem polozeniu cylindra 1 i tloka 3 zawsze sa jednakowe, wskutek czego oby¬ dwie przestrzenie sa zawsze zupelnie napel¬ nione ciecza. Gdy wiec zawór 8 zostanie zamkniety, czyli gdy zostanie przerwane polaczenie pomiedzy temi dwiema prze¬ strzeniami, zostaje wskutek tego zabezpie¬ czone wzajemne polozenie cylindra 1 i tlo¬ ka 3 bez wzgledu na cisnienie powietrza za¬ wartego w przestrzem 2, a urzadzenie rów* nowazace moze byc usuniete z miejsca u- zycia, bez potrzeby usuwania sprezonego powietrza.Dzieki stosunkowo malym wymiarom w porównaniu do znanych sprezynowych u- rzadzen równowazacych nadaje sie opisane urzadzenie równowazace zwlaszcza do równowazenia momentów obrotowych przy dzialach, których cizopy znajduja sie poza srodkiem ciezkosci lufy dziala i kolyski. W tym celu zostaje urzadzenie równowazace umocowane na lozu 14 dziala tak, iz jego os znajduje sie w pionowej plaszczyznie, przechodzacej przez os lufy dziala 15 (fig, 2 — 5), przyczem urzadzenie równowazace jest polaczone z ruchomemi czesciami dzia¬ la* czyli z lufa 15 i kolyska 16, zapomoca lancucha, tasmy lub liny 17, nalozonej na krazek 18, osadzony na drazku tlokowym 4.Konce linki 17 sa umocowane na czopach 19 kolyski 16 (Kg. 2 i 3) i przeprowadzone przez dwa symetrycznie rozmieszczone i do kolyski 16 przymocowane wycinki zebate 20. Ksztalt tych wycinków i ich rozmie¬ szczenie zostaja tak okreslone, aby przy na¬ wijaniu, wzglednie odwijaniu, na nie liny, przy wychylaniu sie lufy 15 okolo czopów 21, powodowane zmiany polozenia tloka 3, a wiec i nacisku powietrza w przestrzeni 2 cylindra powietrznego 1 zawsze odpowia¬ daly sile, potrzebnej do zrównowazenia lu¬ fy dziala przy kazdej elewacjL Poczatkowe cisnienie powietrza w przestrzeni 2 zostaje zwykle tak okreslone, aby równowazylo lu¬ fe dziala przy elewacji zerowej.Fig, 4 i 5 przedstawiaja odmiane urza¬ dzenia. W tym przypadku konce liny 17 sa nawiniete na stopniowany beben 22, osa¬ dzony bezposrednio na wale 23 do nasta¬ wiania wysokosci, wzglednie uruchomiany zapomoca tego walu. Stopniowanie bebna 22 jest tak wykonane, aby zmiany cisnienia powietrza w przestrzeni 2, spowodowane przez odwijanie, wzglednie nawijanie sie, li¬ ny 17 przy wychylaniu sie lufy dziala, od¬ powiadaly zawsze zmianom momentu obro¬ towego.Zalely opisanego pneumatycznego urza¬ dzenia równowazacego sa znaczne w por równaniu ze znanemi sprezyaowemi urza¬ dzeniami Nalezyi wymienic najpierw wspo¬ mniane juz male wymiary, a takze mniejszy ciezar i latwe zakladanie na dzialo. Dzieki niezawodnemu dzialaniu i trwalosci prze¬ wyzsza to urzadzenie znacznie sprezynowe urzadzenia tego rodzaju, w których trzeba co pewien czas regulowac naprezenie spre¬ zyn. W pneumatycznem urzadzeniu jest to zupelnie zbedne, o ile uszczelnienie zamy¬ kajace przestrzen powietrzna zostaje stale — 2 -zwilzane, dzieki czemu uszczelnia tak do¬ kladnie, ze straty cisnienia powietrza sa wykluczone. PL