Wynalazek dotyczy kartoteki skrzynko¬ wej, której wszystkie karty, ustawione na jednakowej wysokosci i szerokosci, maja blisko górnego brzegu powierzchnie widocz¬ ne, uszeregowane w kierunku pionowym i poziomym. Ten schodkowy uklad po¬ wierzchni widocznych w znanych kartote¬ kach byl utworzony z wystepów, które two¬ rzyly na kartach, wzglednie grupach kart, nadbudówki w ksztalcie wiezyczek. To wy¬ konanie, nieodpowiednie pod wzgledem technicznym i uzytkowym, zostaje wedlug wynalazku ulepszone w ten sposób, ze po¬ wierzchnie oznacznikowe sa uwidocznione w wycieciach kart o jednakowej wielkosci.Wskutek tego karty nie sa wycinane, jak dotad, z arkuszy o róznej wielkosci, tak iz nie powstaja odpadki. Karty wedlug wy¬ nalazku sa przed wycinaniem wszystkie jednakowo wielkie; moga one byc wyrabia¬ ne ze zwyklych arkuszy i mozna je latwo i w zwykly sposób odcinac. Uszkodzenia po¬ wierzchni widocznych, w odróznieniu od wspomnianych na wstepie przykladów wy¬ konania, sa prawie wykluczone, poniewaz te powierzchnie sa ochraniane brzegami sa¬ siednich kart. Nakrywy skrzynek oraz pól¬ ki w szafach kartotekowych nie potrzebuja byc, ze wzgledu na schodkowe rozmieszcze¬ nie powierzchni widocznych, wieksze, niz w zwyklych wykonaniach.W celu wyjecia karty nalezy nacisnacrecznie lub zapomoca szczypców o zaostrzo- * nymtkoncu na widaezny brzeg karty, znaj- S* dujacej sie za karta .wyjmowana, wsunac palce lub szczypce za wyjmowana karte i przechylic do przodu wszystkie poprzedza¬ jace karty. Ostatnia z tych kart, czyli wy¬ brana karta, moze byc wtedy latwo wyjeta.Kazda powierzchnia widoczna sluzy zatem poprzedzajacej karcie, jako wybieracz. Ta¬ kich wybieraczy nie posiadaja jednak kar¬ ty, których powierzchnie widoczne znajdu¬ ja sie na zewnetrznym brzegu; w celu u- mozliwienia latwego wyjmowania tych kart, karty, znajdujace sie za niemi, zostaja zao¬ patrzone w waskie powierzchnie prowadni¬ cze.W pewnych przypadkach przegrupowy- wanie kartek wedlug wynalazku sprawia trudnosci, zwlaszcza gdy karty maja byc u- lozone w alfabetycznym porzadku, ponie¬ waz ten porzadek jest uzalezniony od ich powierzchni widocznych. Te trudnosci mozna wedlug wynalazku usunac w ten sposób, ze schodkowanie samo sklada sie calkowicie lub czesciowo z czesci, dodanych do kart. Te czesci dodatkowe, tworzace schodki, moga skladac sie z koników do¬ wolnego rodzaju lub z kawalków papieru i t. d., które mozna laczyc w dowolny spo¬ sób z kartami i na nich przesuwac lub do nich przyklejac. Karta jest w tym celu wy¬ cieta, aby te czesci dodatkowe znajdowaly sie wewnatrz jej obwodu.Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia skrzynke kartotekowa z karta¬ mi wedlug wynalazku; fig. 2 — wachla- rzowato rozsuniete górne brzegi kart z bocz- nemi wycieciami, tworzacemi podwójne schodki; fig. 3 — potrójne boczne schodki powierzchni widocznych; fig. 4 i 5 — pre¬ cik do wybierania kart, w widoku ziboku i zgóry; fig. 6 i 7 — szczypce do wybierania i wyjmowania kart, w widoku zgóry i zbo- ku; fig. 8 — karty z powierzchniami pro- wadniczerni na bokach niektórych kart, a fig. 9—12 — szczególy schodków, w któ¬ rych powierzchnie widoczne skladaja sie z oddzielnych czesci, dodanych do kart W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 kartoteka wedlug wynalazku znajduje sie w skrzynce s, np. metalowej, z jedna scianka boczna s19 osadzona obrotowo i ustalana w górnem polozeniu.Kartoteka jest podzielona w znany spo¬ sób na grupy zapomoca kart dzielacych / dowolnego rodzaju. Liczba kart w jednej grupie jest dowolna, lecz ze wzgledu na przejrzystosc systemu nalezy twprzyc gru¬ py, zlozone najwyzej z dwudziestu kart; najdogodniejsze sa grupy, skladajace sie z osmiu do dwunastu kart.Karty kazdej grupy posiadaja odpo¬ wiednie wyciecia, w celu utworzenia po¬ wierzchni widocznych, i posiadaja jedna¬ kowe wymiary, wzajemnie nakrywajac sie* wskutek czego zadna z kart nie wystaje po¬ za obwód pierwszej karty ukladu. Jeden naroznik, np. górny prawy naroznik kazdej karty jest odpowiednio wyciety, z wyjat¬ kiem ostatniej karty kazdego ukladu.Przednia karta kazdego ukladu ma naj¬ wieksze wyciecie* W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 kazda karta nieparzysta (z wyjatkiem Nr 1) posiada zwykle prostokatne wyciecie, które w kazdej karcie jest o jeden stopien wieksze. Te stopnie sa podzielone kartami parzystemi w kierunku poziomym na dwie powierzchnie widoczne. Karty parzyste ma¬ ja wiec schodkowe wyciecia.W ten sposób powstaje schodkowy u- klad powierzchni widocznych, w którym wyciecie w kazdej nastepne; karcie jest mniejsze o wielkosc Jednej powierzchni wi¬ docznej. Kazda powierzchnia widoczna u- kladu schodkowego ma dostateczna szero¬ kosc do umieszczania na niej zapisków, np. skrótów firmowych. W jeden uklad mozna polaczyc wygodnie okolo dziesieciu kart, przyczem wielkosc schodków w kierunku pionowym jest dosc mala, aby najnizsza — 2 —powierzchnia widoczna byla równiez latwo dostrzegalna.Jesli uklad ma skladac sie z wiekszej liczby kart bez powiekszania liczby schod¬ ków w kierunku pionowym, to nalezy po¬ wiekszyc liczbe schodków w kierunku po¬ ziomym. Fig. 3 przedstawia uklad kart z trzema schodkami powierzchni widocznych.Schodki wedlug wynalazku moga byc rozmieszczane na stosunkowo malej po¬ wierzchni, lecz mimo to oznaczenie jest przejrzyste.Na kazdej karcie, oprócz schodkowo wycietych powierzchni widocznych, prze¬ widziano na górnym brzegu m (fig. 3) miej¬ sce do umieszczania np. zwyklych nadru¬ ków u, lub naciec, wglebien do zakladania koników i t d.Mozna takze uzyc kart o jednakowym ksztalcie, lecz zaopatrzonych w nadruki w lewym lub prawym górnym narozniku; przed uzyciem kazda karta zostaje wycieta recznie wedlug odpowiedniego nadruku.Powierzchnie widoczne wedlug wyna¬ lazku nietylko ulatwiaja wyszukiwanie kart, lecz takze wyjmowanie kazdej karty.Odbywa sie to bardzo latwo recznie, np. zapomoca zwyklego precika wedlug fig. 4 i 5, posiadajacego uchwyt d i plaska lopat¬ ke t W celu wyjecia karty, nalezy najpierw w zwykly sposób odkryc uklad zapomoca karty dzielacej r. Lopatka / precika zostaje wsunieta pod powierzchnie oznacznikowa zadanej karty, przyczem powierzchnia na¬ stepnej karty sluzy lopatce / jako wybie- racz. Zapomoca precika przechyla sie do przodu wszystkie karty, znajdujace sie przed nim; szukana karta znajduje sie na górze przechylonego stosu kart, tak iz moz¬ na ja latwo wyjac. Zamiast zwyklej lopat¬ ki mozna uzyc szczypców wedlug fig. 6 i 7, zapomoca których mozna karte uchwycic.Te szczypte skladaja sie fc dwóch ramion v i w, polaczonych przegubowo czopem x i zwieranych zapomoca sprezyny y. Ramie o jest zaopatrzone w lopatke vlf która wysta¬ je nieco poza koniec wx drugiego ramie¬ nia w.W razie uzywania szczypców, odkrywa sie najpierw w opisany sposób odpowiedni uklad kart. Nastepnie wsuwa sie koniec vx szczypców, otwartych naciskiem palca na ramie w, za powierzchnie widoczna zada¬ nej karty i uwalnia sie ramie w. Jezeli ma byc wyjeta np. karta 6 z ukladu wedlug fig. 3, to wsuwa sie koniec v1 pod powierzchnie widoczna 6. Po zwolnieniu ramienia w zo¬ staje ta powierzchnia 6 zacisnieta w szczyp¬ cach, wskutek czego uchwycona karta moze byc wraz z wszystkiemi kartami, znajduja- cemi sie przed nia, przechylona wtyl, a na¬ stepnie wyjeta z ukladu. Moznaby karte wyjmowac bez przechylania calego stosu kart, lecz to przechylanie jest wskazane, poniewaz wskutek tego zostaje odsloniete odpowiednie miejsce ulozenia karty.Uzycie kazdej poprzedniej powierzchni widocznej jako wybieracza jest istotne do szybkiego wyjmowania kart z kartoteki.Takie wybieracze maja tylko karty o po¬ wierzchniach widocznych, znajdujacych sie w szeregach, oddalonych od brzegu karty, natomiast nie maja ich karty z powierzch¬ niami widocznemi 4, 7 i 10 (fig. 3). W przy¬ kladzie wykonania wedlug fig. 3 wybiera¬ cze dla tych powierzchni powinny znajdo- wac sie z lewej strony, obok powierzchni widocznych.W celu utworzenia wybieraczy takze dla kart z powierzchniami, znajdujacemi sie na brzegu, tworzy sie wedlug wynalazku waskie powierzchnie zapomoca wyciec na brzegu kart. Na fig. 8 powierzchnie te sa o- znaczone literami; a, 6, c. Powierzchnie pro¬ wadnicze tworzy sie na bocznym lub gór¬ nym brzegu odpowiednich kart. Ostatnia czyli koncowa karta kazdego ukladu (na fig. 2 i 3 karta 1) nie potrzebuje powierzch¬ ni prowadniczej.W celu umozliwienia latwego przegru- powywania kart w razie wlaczenia nowej - 3 —karty, nalezy schodki wykonac calkowicie lub czesciowo z oddzielnych czesci; doda¬ nych do kart.Wedlug fig. 9 wszystkie karty sa zaopa¬ trzone w jednakowe wyciecie. Na jednym z dwóch brzegów g, h wyciecia karty, np. na brzegu h, zostaje zalozona czesc dodatko¬ wa i, np. skrawek papieru, konik i t. d., w odpowiednim odstepie od drugiego brzegu g, odpowiadajacym np. powierzchni 5 (na fig. 3), przyczem ta czesc dodatkowa jest tak wysoka, ze jej górna powierzchnia i} tworzy powierzchnie widoczna 5.Z powyzszego wynika, iz zaleznie od za¬ lozenia na brzegu g lub brzegu h konika i lub innego znaku, stopnie sa uszeregowane w kierunku pionowym lub poziomym. Uzy¬ cie np. kartek papieru zamiast koników jest korzystne zwlaszcza w tych przypadkach, w których uklad schodkowy nie powinien byc grubszy od grubosci stosu czyli grupy samych kart. W ukladzie wedlug fig. 3 po¬ trzebne sa cztery wielkosci koników, gdy sa one zakladane na brzegu h, natomiast tylko trzy rózne wielkosci, gdy koniki sa zakladane na brzegu g.Zamiast zaopatrzenia wszystkich kart w jednakowe wyciecia i dodawania do nich koników o róznej wielkosci, mozna karty zaopatrywac w wyciecia o róznej wielkosci, a uzywac koników o jednakowej wielkosci.W ten sposób schodki w jednym kierunku tworza same karty, a w drugim kierunku — koniki. Wedlug fig. 10 i 11 karty k19 nale¬ zace do jednego poziomego szeregu schod¬ kowego, posiadaja jednakowe wyciecia, któ¬ re wzgledem kart k2 sasiedniego szeregu sa wyciete wyzej o jeden stopien i.Na poziomych brzegach h wszystkich kart zakladane sa koniki lub skrawki pa¬ pieru o jednakowej wielkosci, jeden obok drugiego. Powstaje uklad, podobny do sza¬ chownicy (fig. 3). Jezeli koniki sa umoco¬ wane na brzegach g, to powstaja schodki boczne.W celu nadania konikom i lub np. skrawkom papieru wiekszej stalosci, nale¬ zy wykonac je wedlug fig. 11 tak, iz sa po' laczone z brzegiem h oraz z brzegiem g.Mozna takze wykonac pionowe lub po¬ ziome suwaki, wodzone na kartach i zaopa¬ trzone w powierzchnie widoczna; ustawiane dowolnie suwaki tworza uklad schodkowy.Stosunkowo prosty przyklad przedsta¬ wia fig. 12. Kazda karta sklada sie z po¬ dwójnego arkusza, utworzonego z pojedyn¬ czego arkusza, zagietego wzdluz krawedzi m i zaopatrzonego w wyciecie boczne we¬ dlug fig. 9. Pomiedzy te dwie zlozone po¬ lówki arkusza sa wlozone podluzne suwaki ci c2 c3 prowadzone pomiedzy klamrami p, laczacemi jednoczesnie podwójny arkusz, tworzacy karte. Liczba suwaków, wzglednie prowadnic na suwaki, jest zalezna od licz¬ by schodków, umieszczonych w kierunku przesuwu suwaków. Suwaki moga byc u- przednio zaopatrzone w napisy, wskutek czego do nastawienia widocznej powierzch¬ ni danej karty trzeba ustawic odpowiedni suwak na odpowiedniej wysokosci, przy¬ czem ewentualnie przeszkadzajace licdby zostaja odciete. Przy przegrupowywaniu kartoteki mozna oczywiscie suwaki o usu¬ nac i zastapic nowemi suwakami, zaopa- trzonemi w inne napisy lub znaki, co jest bardzo korzystne w razie dostosowywania napisów na powierzchniach widocznych.Mozna takze umiescic rózne napisy lub znaki na dolnym i górnym koncu oraz z jednej i z drugiej strony kazdego suwaka; znaki te wystaja ze szczeliny q karty kar¬ toteki.Wreszcie mozna utworzyc widoczne po¬ wierzchnie w taki sposób, aby wspomniane koniki o rózne] wielkosci zakladane byly w ukladzie schodkowym odpowiednio w dwóch kierunkach na calych kartach bez wyciec. PL