Ciagówki, uzywane w rolnictwie, maja dwojakie zastosowanie, a mianowicie do przewozenia ciezarów po zwyklych dro¬ gach oraz miekkich gruntach lub przy upra¬ wie roli.Kola napedowe uzywane do ciagówek, zwlaszcza do celów rolniczych mialy do¬ tychczas nieruchome ostrogi* z zelaza ka¬ towego. Od pewnego czasu stosuje sie tak¬ ze klinowe ostrogi, przestawione wzgledem siebie na obwodzie kola. Kola z nierucho- memi ostrogami uniemozliwiaja jazde po drogach twardych, wymagaja bowiem spe¬ cjalnych drogich przyrzadów, zabezpiecza¬ jacych nawierzchnie drogi, których zakla¬ danie powoduje trudnosci oraz wymaga du¬ zo czasu.Znane sa takze kola z ruchomemi ostro¬ gami, osadzonemi wewnatrz obreczy. Kola te nie znalazly jednak szerszego zastoso¬ wania, poniewaz maja tak samo, jak prawie wszystkie kola do ciagówek te wade, ze podczas jazdy po lepkim gruncie ostrogi ich wypelniaja sie latwo i zatykaja ziemia, wskutek czego kola slizgaja sie, powodujac straty czasu i paliwa.Do ciagówek, uzywanych wylacznie na drogach, zakladano zboku na kole pierscie¬ nie z przynitowanemi ostrogami o sredni¬ cach równych srednicy kól, które w pew-nych przypadkach, np. na drogach bez na¬ wierzchni, w piaskach i tym podobnych mialy poWiekszac przyczepnosc. Takie do¬ datkowe pomocnicze ostrogi sa takze nie¬ zbyt praktyczne, poniewaz przy nastawia¬ niu wymagaja duzo czasu i nie wytrzymuja dodatkowego natezenia.Wynalazek niniejszy dotyczy kola z o- strogami do ciagówek, które nie posiada wymienionych wad. W kole wedlug wyna¬ lazku, ostrogi, osadzone ruchomo na czo¬ pach, wystajacych po jego bokach, sa roz¬ mieszczone po obu stronach obreczy tak, ze znajduje sie miedzy niemi wolna prze¬ strzen dzielaca, poza tern ostrogi te sa wzgledem siebie przestawione. Obrecz kola ma równoczesnie pomiedzy ostrogami do¬ stateczna powierzchnie oparcia. Obrecz po¬ miedzy ostrogami moze byc takze pokryta guma, dzieki czemu ciagówka wyposazona w takie kola nadaje sie takze do ruchu po ulicach miast. Kola wedlug wynalazku slu¬ za ciagówce tak przy. przewozeniu cieza¬ rów na zwyklych drogach, gdy schowane ostrogi sa wsuniete w obrecz, jak i po wy¬ sunieciu ostróg przy pracy na miekkim gruncie. Ostrogi sa podparte w kierunku przeciwnym do kierunku roboczego w ten sposób, ze ostroga sama jest zaopatrzona w zderzak, który ja w koncowem polozeniu mocno podpiera wzgledem obreczy lub dzwona kola, moga tez w obreczy lub dzwo¬ nach znajdowac sie wyciecia, których kra¬ wedzie tworza oparcie dla ostróg. Wyciecia te powoduja podczas jazdy samoczynne u- suwanie ziemi, zabranej ostrogami, dzieki czemu ostrogi nie moga sie nigdy zalepic ziemia i zawsze zaglebiaja sie cala dlugo¬ scia skutecznie w ziemie.Przy rozmieszczeniu ostróg tylko z jed¬ nej strony kola, nie mozna wykonac ich dosc blisko siebie, poniewaz nastepne, sil¬ nie zapierajac sie, wzruszaja warstwe grun¬ tu, skutkiem tego ostrogi nie moglyby miec dostatecznego oporu w ziemi. Z tego powo¬ du rozmieszcza sie ostrogi wedlug wyna¬ lazku po obu stronach kola, przestawiajac je wzgledem siebie, dzieki czemu ostrogi zaglebiaja sie w ziemie naprzemian, a kaz¬ da ostroga ma za soba dosc ziemi, o która moze sie skutecznie oprzec.Ostrogi nastawia sie w dwóch lub kilku grupach zapomoca odpowiednich dzwigni, które zamocowuje sie w koncowych polo¬ zeniach. Ostrogi kazdej grupy sa polaczo¬ ne zapomoca dzwigni lub laczników, przy¬ mocowanych do ostróg lub ich czopów, w tym drugim przypadku (przymocowane do czopów) moga one znajdowac sie wewnatrz kola, gdzie sa zabezpieczone oslonami przed zanieczyszczeniem.Takie kola z czesciami dzwigni, umie- szczonemi wewnatrz w oslonach, sa wedlug wynalazku wykonane z dwóch polówek, przedzielonych wzdluz osi. Obrecz kola jest wykonana z zelaza o przekroju w ksztal¬ cie litery T lub L, a zamiast szprych za¬ stosowano tarcze, w których sa wykonane wieksze otwory. Kola drogowe z zelaza la¬ nego sa wewnatrz puste i skladaja sie tak¬ ze z dwóch czesci.Poniewaz pozadana jest zmiana wiel¬ kosci ostrogi odpowiednio do warunków ziemi, zaopatrzono wiec ostroge wedlug wynalazku w tym celu w podluznie i po¬ przecznie nastawna plyte. Poza tern ostrogi wedlug wynalazku zaopatrzone sa w wy¬ mienny kaptur stalowy, dostosowany do rodzaju gruntu.Kola, których ostrogi stanowia tylko narzady pomocnicze, zaopatrzone w celu o- siagniecia potrzebnej przyczepnosci, w dwie jedna obok drugiej obrecze gumowe, wy¬ starczy naogól wyposazyc w ostrogi tylko z jednej strony. Ostrogi mozna takze u- miescic na osobnych pierscieniach, przy¬ mocowanych po bokach zwyklych kól bie¬ gowych, dajac im te sama srednice.Przy uprawie roli potrzebna jest wiek¬ sza powierzchnia biezna tych kól, wobec te¬ go przykreca sie zboku do kola pierscienie lub zaklada na powierzchni biegowej ply- - 2 —ty, zaopatrzone w odpowiednie wyciecia dla ostróg, w których one maja sie prze¬ suwac.Rysunek przedstawia przyklady wyko- wania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia w widoku zboku kolo wedlug wyna¬ lazku, zaopatrzone z obu stron w ostrogi ze zderzakami; fig. 2 — przyrzad do umoco¬ wywania dzwigni do nastawiania ostróg w widoku zboku; fig. 3 — ten sam przyrzad w widoku zprzodu; fig. 4 — kolo, zlozone z dwóch czesci, w przekroju; fig. 5—odmiane kola, w którem zderzaki ostróg tworza kra¬ wedzie bocznych wyciec obreczy, w widoku zboku; fig. 6 — to samo w widoku zgóry; fig. 7 — obrecz kola, w którem ramiona ostróg znajduja sie wewnatrz kola pomie¬ dzy tarczami, w przekroju; fig. 8 — w przekroju poprzecznym kolo wykonane z zelaza lanego, skladajace sie z dwóch cze¬ sci, ze zderzakami i ramionami ostróg, u- mieszczonemi wewnatrz kola; fig. 9 — w przekroju poprzecznym obrecz kola z ostro¬ ga na czopie ruchomym, przesunietym przez otwór w obreczy i zaopatrzonym na drugiej stronie w ramie; fig. 10 — w wido¬ ku zboku ostroge wedlug wynalazku z wy¬ miennym klinem; fig. 11 — ostroge z pro¬ stokatna podluznie i poprzecznie nastawna plyta w widoku zprzodu; fig. 12 — obrecz kola, rozszerzona po bokach zapomoca przymocowanych pierscieni, w widoku zgó¬ ry; fig. 13 — obrecz kola, rozszerzona za¬ pomoca przymocowanych do niej plyt, w widoku zgóry; fig. 14 — pierscien z ostro¬ gami, przymocowany do kola zboku, w wi¬ doku zboku, a fig. 15 — zwykle kolo cia- gówki z przymocowanym zboku pierscie¬ niem z ostrogami w widoku zgóry.Kolo ciagówki wedlug fig. 1, sklada sie z zelaznej obreczy 1 o przekroju w ksztal¬ cie litery U, zaopatrzonej po obu stronach w ostrogi 2, osadzone ruchomo na czopach 3. Ostrogi, zaopatrzone w ramiona 4, pola¬ czone na koncach zapomoca drazków 5, tworza kilka niezaleznych grup, z których kazda moze byc nastawiona oddzielnie za¬ pomoca dzwigni 6 i 7. W przedstawionym przykladzie wykonania ostrogi sa podzie¬ lone na trzy grupy, z których dwie górne grupy ostróg znajduja sie w polozeniu czynnem, a dolna grupa w polozeniu bier- nem. Ostrogi sa osadzone ruchomo na czo¬ pach 3, umocowanych na stale w obreczy 2. W kazdej grupie ostróg jeden czop 3a moze obracac sie w obreczy kola i jest na jednym koncu polaczony z ostroga 2a, a na drugim z dzwignia nastawna 6 i 7, slu¬ zaca do przestawiania wszystkich ostróg, polaczonych z nim zapomoca drazka 5 (Kg. 9).Polaczenie ostróg w grupy umozliwia przestawianie ostróg bez wielkiego nakladu sily, poniewaz mozna najpierw przestawic grupy, których ostrogi nie stykaja sie z zie¬ mie i moga byc swobodnie obracane, a po obróceniu kola o pól obrotu przestawiac pozostale grupy ostróg, dzieki czemu przy uruchomianiu dzwigni 6 i 7 nie potrzeba podnosic pojazdu.Do podparcia ostróg w polozeniach koncowych sluza ramiona 4, zaopatrzone po stronie zwróconej do kola w wystepy 8, opierajace sie w polozeniu koncowem o we¬ wnetrzny brzeg obreczy.Celem zabezpieczenia ostróg w poloze¬ niu koncowem umocowuje sie dzwignie 6 i 7 do czesci kola zapomoca odpowiednich przyrzadów. Na fig. 1 sa przedstawione dwa takie przyrzady. Jeden z nich sklada sie z sprezynujacych haków, przymocowa¬ nych do szprych, za które zaklada sie dzwignie 7, drugi zas z dzwigni 6. Dzwignia 6 jest zaopatrzona na wolnym koncu w nie¬ ruchomy czop 10, na którym znajduje sie krazek msmosrodowy 11, zaopatrzony w uchwyt 12. Na krazku 11 jest osadzony za¬ pomoca pierscienia hak 13, którego dlu¬ gosc moze byc zmieniana zapomoca gwin¬ tu 14 i nakretki 15. Wewnatrz krazka 11 znajduje sie sprezyna 16, przyciskajaca go do zapadki 17 na czopie 10, zachodzaca w — 3 -pewnych polozeniach krazka 11 we wgle¬ bienia 18, znajdujace sie na jego powierzch¬ ni -czolowej. Celem umocowania dzwigni 6 obraca sie hak 13 dookola mimosrodowego krazka 11, az zaczepi w koncowem polo¬ zeniu o czop 19 na boku obreczy (fig. 1), p&czem przez obracanie krazka 11 na czo¬ pie W dzwignia 6 zostaje naprezona.Po zwolnieniu krazka 11 zaskakuje za¬ padka 17 pod naciskiem sprezyny 16 we wglebienie 18, wskutek czego dzwignia 6 jest zabezpieczona przed zmiana poloze¬ nia.Odmiane przyrzadu do zamocowania dzwigni nastawnej przedstawia fig. 8. W tym przypadku kolo sklada sie z dwóch czesci 32, 33 z zelaza lanego, w których na czopie 3 jest osadzona ostroga 2, zaopa¬ trzona na dolnym koncu w dzwignie 6, o- sadzona na czopie 35. Dzwignia 6 dostaje sie w polozeniu koncowem pod nacisk pla¬ skiej sprezyny 36, w wycieciu 37 czesci 33 kola i zostaje do uruchomienia wysunieta przeciw naciskowi sprezyny 36 nazewnatrz i przesunieta w drugie polozenie koncowe ostrogi 2, w którem po uwolnieniu zachodzi w drugie odpowiednie wyciecie 37.Obrecz kola ciagówki wedlug wynalaz¬ ku moze byc takze wykonana z gietkiego zelaza o przekroju w ksztalcie litery L lub T, wtedy sklada sie ona z dwóch pierscie¬ ni zelaznych, stykajacych sie kolnierzami, tworzac w ten sposób jednolita powierzch¬ nie biezna.Fig. 4 przedstawia dwa przyklady wy¬ konania w przekroju poprzecznym, przy- czem z lewej strony jest przedstawione ko¬ lo z obrecza, wykonana z zelaza o przekro¬ ju w ksztalcie litery L, a z prawej strony z obrecza, wykonana z zelaza o przekroju w ksztalcie litery T.Przy uzyciu zelaza o przekroju w ksztal¬ cie litery T sklada sie obrecz z dwóch je¬ den obok drugiego ulozonych pierscieni 20, wskutek czego powstaja z dwóch stron kol¬ nierze 21, a na stronie wewnetrznej dwa pierscienie usztywniajace 22, sluzace jed¬ noczesnie do osadzania czopów 3 ostróg 2, do których sa równiez przymocowane szprychy kól lub tarcze 23 (fig. 4). W kol¬ nierzach 21 sa wykonane wyciecia 24 dla ostróg 2, których brzegi stanowia jednocze¬ snie oparcia dla ostróg w polozeniu konco¬ wem. Przyklad wykonania przedstawiaja fig. 5 w widoku zboku, a fig. 6 w widoku zgóry.Ostroga 2, przedstawiona na fig. 5 z prawej strony, znajduje sie w polozeniu czynnem, a z lewej strony w polozeniu biernem. Plyta ostrogi opiera sie w poloze¬ niu czynnem o krawedz wyciecia 24, w po¬ lozeniu biernem natomiast przylega ostroga do odpowiedniego skosnie wykonanego brzegu 25 wyciecia 24. W polozeniu tern ostroga nie wystaje poza powierzchnie biezna kola, wskutek czego kolo moze sie toczyc na nawierzchni drogi bitej, nie ni¬ szczac jej.Uzycie zelaza o przekroju w ksztalcie litery T ma w porównaniu z uzyciem zela¬ za o przekroju w ksztalcie literu U (fig. 1) te zalete, ze powierzchnia biezna kola jest znacznie szersza, co zapobiega zaglebianiu sie kola w ziemie.W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym z lewej strony fig. 4, sklada sie obrecz z dwóch polówek, kazda wykonana z dwóch czesci. Obrecz zelazna o przekro¬ ju w ksztalcie litery U sklada sie z dwóch pierscieni 26 o przekroju w ksztalcie litery L. Z zewnetrznemi kolnierzami sa pola¬ czone zelazne pierscienie 27 o przekroju w ksztalcie litery L, wskutek czego powstaja boczne kolnierze pierscieniowe 28, zaopa¬ trzone w wyciecia 29 dla ostróg 2, nato¬ miast skierowane do wewnatrz zebra wzmacniajace pierscieni 27 sluza do osa¬ dzania czopów 3 ostróg 2. Wewnatrz kola moga byc takze osadzone ramiona 4 i drazki 5, poniewaz kolo sklada sie z dwóch polówek, podczas gdy wedlug fig. 1, 5 i prawej strony fig. 4 drazki sa polaczone z L — 4 —ramionami 4 po obu stronach kola, a przy¬ rzad do nastawiania ostróg znajduje sie zewnatrz kola. W kole wedlug lewej czesci fig. 4 ostroga 2 jest przymocowana zapo- moca sruby 30 do czopa 3, osadzonego ru¬ chomo w otworach kolnierzy katowników 26, 27. Na czopie 3 jest umocowane ramie 4, z którem jest polaczony drazek 5 do u- ruchomiania ostrogi. Powierzchnie czolowe kola tworza z obrecza i piasta zamknieta przestrzen i zabezpieczaja od zanieczy¬ szczen czesci kola umieszczone wewnatrz.W przykladzie wykonania wedlug fig. 7 sa ramiona i drazki umieszczone pod obre¬ cza w oslonie, utworzonej ze scian 31.Na fig. 8 jest przedstawiona zewnetrzna czesc kola w przekroju poprzecznym. Kolo sklada sie z dwóch polówek 32, 33 z zela¬ za lanego, tak uksztaltowanych, ze pomie¬ dzy niemi powstaje wolna pierscieniowa przestrzen 58, w której umieszczone sa nieuwidocznione na rysunku drazki oraz ramiona 4, umocowane na czopach 3. Ra¬ mie 4 jest zaopatrzone w wystep 8, który w polozeniach koncowych ostrogi przylega do Wewnetrznej krawedzi 34 prawej cze¬ sci 32.Przy kolach ciagówek z ostrogami urno- cowanemi nieruchomo, nie mozna zmieniac ostróg, natomiast wedlug niniejszego wy¬ nalazku daje sie latwo dostosowac wielkosc i ksztalt ostróg do wlasciwosci ziemi. Fig. 10 przedstawia przyklad wykonania ostro¬ gi, której klinowe wymienne ostrze 38 jest umocowane srubami 39 na kadlubie 40. Je¬ zeli ostroga jest za krótka, skutkiem czego nie moze znalezc w ziemi potrzebnego o- parcia, zamienia sie klinowe ostrze 38 na dluzsze lub naodwrót. Zamiast klinowego ostrza 38 moga byc takze uzyte nasady uksztaltowane w inny sposób, zaleznie od rodzaju drogL Taka inaczej uksztaltowana ostroge przedstawia fig. 1. W wykonaniu tern do kadluba 41 przymocowana jest zapomoca sruby 42 prostokatna plyta 43. Kadlub 41 i plyta 43 sa zaopatrzone w podluzne szcze¬ liny 44, 45, dzieki którym plyta moze byc umocowana w róznych polozeniach. Gdy np. podczas jazdy na piaszczystej ziemi wskazane jest wieksze zaglebianie sie ostróg, to plyta 43 zostaje umocowana w polozeniu uwidocznionem linja pelna, na¬ tomiast na twardszej ziemi w polozeniu od- wróconem o 90° (uwidocznionem linja przerywana).W celu powiekszenia uzytecznosci kól ciagówki tak, aby odpowiadaly one wszyst¬ kim bardzo czesto róznym wymaganiom gospodarstwa rolnego lub lesnego, przewi¬ dziane sa dalsze srodki pomocnicze, a mia¬ nowicie do jazdy na drodze bitej moga byc wolne czesci obreczy kól, zaopatrzone w obrecze gumowe, wzmocnione wkladkami lub podkladkami stalowemi i skladajace sie z oddzielnych czesci lukowych, dzieki cze¬ mu moga byc latwo zalozone na kole i u- mocowane zapomoca odpowiednich narza¬ dów na obreczy. Na fig. 4 jest taka obrecz gumowa uwidoczniona i oznaczona liczba 46.Do pracy na miekkim gruncie, w której kola zbyt sie zaglebiaja nadaje sie obreczy bez gumy wieksza szerokosc, przymocowu¬ jac po bokach pierscienie o takiej samej srednicy co obrecz. Fig. 12 przedstawia przyklad wykonania takiego kola. Pierscie¬ nie dodatkowe 48 sa zaopatrzone w wycie¬ cia 49 dla ostróg 2, znajdujacych sie po bo¬ kach obreczy 47.Odmiane takiego urzadzenia przedsta¬ wia fig. 13, na powierzchni bieznej 50 kola z ostrogami sa umocowane zapomoca srub 52 plyty 51, wystajace z obu stron dla ostróg 2 z wycieciami 53.Do pewnych celów wystarczy, gdy kola ciagówki sa zaopatrzone w ostrogi tylko z jednej strony.W celu zaopatrzenia zwyklych kól cia¬ gówek w urzadzenia z ostrogami, stosuje sie wedlug wynalazku pierscienie dodatko¬ we 54, do których sa przymocowane ostro*-gi oraz narzady potrzebne do nastawiania ich. Fig. 14 przedstawia przyklad wykona¬ nia takiego urzadzenia w widoku zprzodu, a fig. 15 w widoku zgóry. Pierscien 54 jest wykonany z zelaza o przekroju w ksztalcie litery L. Ostrogi 2 sa osadzone ruchomo na czopach 3 i polaczone w grupy zapomoca drazków 5, polaczonych z ramionami 4, przyczem kazda grupa ostróg nastawiana jest zapomoca dzwigni 6. Pierscien 54 zao¬ patrzony w wyciecia sluzy ostrogom brze¬ gami 56 wzglednie 57 wyciec do oparcia sie w polozeniu koncowem. Pierscien dodatko¬ wy moze byc takze zaopatrzony w ostrogi wedlug fig. 1. PL