Wynalazek dotyczy aparatów do wy¬ miany ciepla, a w szczególnosci takich, które stosowane sa na statkach powietrz¬ nych do chlodzenia maszyn spalinowych, uruchomiajacych te statki, lub do chlodze¬ nia smarów, uzywanych przy tych maszy¬ nach. Celem wynalazku jest glównie lepsze przystosowanie omawianych aparatów do róznych wymagan praktyki.O ile chodzi o wyrób wspomnianych aparatów, to wynalazek polega glównie na tern, ze aparaty otoczone sa pewnego ro¬ dzaju oslona, przewaznie brylowata, prze¬ znaczona do prucia powietrza; w oslonie tej wytwarza sie zapomoca dowolnych srodków krazenie plynu sluzacego do po¬ chlaniania ciepla plynu oziebianego; ze urzadzenie, wewnatrz którego ma krazyc oziebiany plyn, sklada sie z dwóch komór zbiorczych, polaczonych rurowemi narza¬ dami o stosownym przekroju poprzecz¬ nym; komory laczy sie przynajmniej jed¬ na kotwa podluzna, która zespala jedno¬ czesnie i narzady rurowe; w pewnych wy¬ padkach celem unikniecia w aparatach stref neutralnych umieszcza sie wpust dla plynu chlodzacego prawie na osi wspo¬ mnianej oslony; ten wpust posiada scianki wypukle i tworzy dysze; po osi tej dyszy, a zatem i calego ukladu, osadza sie narzadodchylajacy, który naogól posiada ksztalt Jiypertjoliczno - paraboliczny; wylot dla plynu joaiCbiafacfego ma ksztalt pierscie- '¦¦ niowy, wskutek czego plyn ten jest zmu¬ szany wchodzic do wnetrza klatki utwo¬ rzonej przez komore i rury przez jej o- twór przedni i wyplywac z tej klatki po¬ przez prety klatki w kierunku konców tych pretów, osadzonych w tylnej komorze zbiorczej; stosuje sie do umocowania rur w komorach zbiorczych pierscien sciskajacy odksztalcalna mufe, która uszczelnia styk miedzy rura a komora zbiorcza; celem u- mocowania rur w komorach zbiorczych stlacza sie brzegi kolistego toczonego w scianie komory zbiorczej rowka, w którym mieszcza sie konce rur.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono forme wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie rzut pionowy i podluzny przekrój pionowy a- paratu do wymiany ciepla, przeznaczone¬ go do chlodzenia oleju smarowego w silni¬ ku samolotowym. Fig. 2 i 3 uwidoczniaja schematycznie osiowy przekrój polaczenia rur i komór zbiorczych.Przednia komora zbiorcza a zaopatrzo¬ na jest w nasade rurowa a, na której po¬ wierzchni a2 znajduje sie pewna ilosc o tworów, sluzacych do zalozenia rur do wymiany ciepla.Tylnakomora zbiorcza 6, która w prak¬ tyce mozna wykonac prawie identycznie z przednia komora a, rózni sie tylko tern, ze jej nasada rurowa b* otrzymuje wiekszy przekrój poprzeczny, niz nasada a komo¬ ry a, wówczas gdy ta komora b sluzyc ma za komore wejsciowa, a komora a za wyj¬ sciowa dla oziebianego plynu.Pomiedzy temi komorami a i b znajdu¬ je sie miejsce dla przeprowadzenia kotwy laczacej w jedna calosc zespól, zlozony z komór i nasad rurowych, przeprowadza¬ jacych plyn oziebiany z komory zbiorczej b do komory a.Podluzne rury c o okraglym przekroju poprzecznym wwalcowane sa w otwory wykonane w tym celu w komorach zbior¬ czych a i b. Komory zbiorcze a i 6 zaopa¬ trzone sa w odejmowalne pokrywy, które umozliwiaja dogladanie i czyszczenie.Kotwa d sklada sie przewaznie z draz¬ ka albo lepiej jeszcze z rury, zaopatrzonej na obydwóch koncach w gwint na odpo¬ wiedniej dlugosci.Oslone / wykonywa sie przewaznie z dwóch czesci, a mianowicie przedniej /' i tylnej /2. Oslona posiada ksztalt ulatwia¬ jacy prucie powietrza, podobnie jak po¬ cisk, i zaopatrzona jest w rekaw /3. Oslo¬ na posiada w swem wnetrzu dysze /4, o sciankach wypuklych, ciagnaca sie od o- tworu przedniej czesci az do komory zbior¬ czej a, której ksztalt przedstawiony jest na rysunku; jej sciana tworzy rozszerzona czesc dyszy /4. Tylna czesc /2 jest w sto¬ sunku do przedniego konca oslony f tak osadzona, iz powstaje otwór f12, stanowia¬ cy pierscieniowy kanal wyjsciowy dla srodka wchodzacego przez dysze /4.Narzad odchylajacy m ma ksztalt zbli¬ zony do rogu lub raczej do wydluzonego paraboliczno-hyperbolicznego rdzenia, któ¬ rego podstawa zamyka srodkowy otwór komory zbiorczej 6, a wierzcholek n pola¬ czony jest z pokrywa komory przedniej a zapomoca poprzeczki lub krzyzulca, wzglednie zrobiony jest wraz z nia z jed¬ nej sztuki.Do usztywnienia oslony posrodku slu¬ zy pierscien wzmacniajacy g i rura g'.Z nasadami rurowemi a* i V komór zbiorczych a i 6 polaczone sa rury h, wzglednie i, sluzace do doprowadzania plynu, przeznaczonego do oziebienia, a od¬ prowadzania plynu oziebionego. Sposób polaczenia czesci uwidoczniony jest na ry¬ sunku.Na glowice odpowiednio rozmieszczo¬ nych rur c nasadza sie komory zbiorcze a i 6, nastepnie wwalcowuje sie rury, wkla¬ da sie kotwe d i wsrubowuje jej koniec w — 2 -wierzcholek n. Zapomoca nakretki e zesru- bowuje sie caly zespól komór zbiorczych i rur. Nakretke dobrze jest zabezpieczyc zapomoca kontrnasrubka z przetyczka. Na¬ stepnie nasrubowuje sie czesc /2, zaopa¬ trzona w nakretke o, która stanowi wierzcholek, a osadzona jest na swobod¬ nym koncu kotwy d, poczem laczy sie z nasadami rurowemi a* i 6' przewody dla plynu poddanego oziebianiu, wzglednie juz oziebionego.Chlodnice te umocowuje sie nastepnie w odpowiedni sposób na miejscu, najle¬ piej jednoczesnie zapomoca nasady g* (i kryzy, wzglednie kolnierza, znajdujacego sie na zewnetrznej nasadzie /a, majacej ksztalt rekawa.Chlodnice mozna uzupelnic przez u- mieszczenie w górnej czesci komory a o- czyszczacza powietrza, a w czesci dolnej komory 6 — korka do oprózniania urza¬ dzenia.Polaczenie rur z komorami czolowemi mozna dobrze wykonac w sposób przed¬ stawiony na fig. 2 i 3. W razie zastosowa¬ nia sposobu wedlug fig. 2 wierci sie w sciance czolowej komory a, wzglednie b, otwory, które posiadaja trzy rozmaicie u- ksztaltowane czesci, a mianowicie czesc / o srednicy umozliwiajacej wprowadzenie rury c, nastepnie gwintowana czesc 2 o wiekszej srednicy oraz czesc posrednia 3 ksztaltu stozka scietego.Do czesci stozkowej wklada sie ela¬ styczne pierscienie uszczelniajace 5 i sci¬ ska je zapomoca gwintowanych pierscieni 4 tak, iz elastyczne pierscienie uszczelnia¬ jace 5 przylegaja mocno do konca rury i przytrzymuja go szczelnie. Urzadzenie ta¬ kie umozliwia bardzo latwa wymiane rur c.Jezeli pozostawia sie miedzy rura c a brzegiem otworu 1, jak równiez pomiedzy ta rura a otworem gwintowanego pierscie¬ nia 4 pewien luz, to uklad chlodnicy uzy¬ skuje przez to pewna podatnosc, wzgled¬ nie odksztalcalnosc.W formie wykonania wedlug fig. 3 sa zrobione w scianach czolowych komór zbiorczych stozkowe otwory 6, a w po wierzchni czolowej, w która wsadza sie rury, wyrobione sa zapomoca stosownego narzedzia spólsrodkowo do otworów 6 pierscieniowe wreby 7, których sciana ze¬ wnetrzna posiada ksztalt waka, a we¬ wnetrzna, jak widac na fig. 3 po lewej stronie, ksztalt stozka* Srednica cylin¬ drycznego wienca musi byc co najmiiief równa srednicy konca rury.Koniec rury wklada sie w wykrój az do dna tegoz, a nastepnie odgina sie zapo¬ moca stosownego narzedzia wewnetrzny brzeg 8 nazewnatrz, wskutek czego stozko¬ wy otwór 6 staje sie teraz czesciowa cy¬ lindrycznym. W razie doboru stosownych rozmiarów i odpowiedniego materjalu za¬ równo rur, jak i scian czolowych mozna u- zyskac rozszerzenie wstawionego konca ru¬ ry c, wobec czego po wprasowaniu koniec ten tkwi mocno osadzony w scianie czolo¬ wej, jak widac na fig. 3 z prawej strony.W ten sposób mozna uzyskac zupelna szczelnosc miedzy rurami a scianami czo¬ lowemi bez uzycia specjalnych urzadzen uszczelnia jacyeh.Chlodnica, bedaca przedmiotem wyna¬ lazku, posiada nastepujace zalety, a mia¬ nowicie 1. jest bardzo prosta, a przez to tania, 2. daje sie latwo skladac, rozbierac i oczyszczac oraz pozwala na latwa wymia¬ ne poszczególnych czesci, a wszystko to z mala strata czasu i bez specjalnych narze¬ dzi, 3. nie posiada spawan i lutowan, 4. bardzo malo wazy, 5. stawia niewielki opór przy ruchu na¬ przód, 6. posiada bardzo wysoka sprawnosc i jest zabezpieczona od uszkodzen przy u- derzeniach.Dysza na koncu, przez który wchodzi czynnik chlodzacy, moze byc wykonana w — 3 —ten sposób, zeby jej przekroje poprzeczne byly zmienne i to o ile moznosci, zaleznie od samoczynnego regulatora ciepla. Dzie¬ ki temu nadzór stalby sie calkowicie zbed¬ ny, a stosowane dotychczas w tym celu u- rzadzenia moglyby odpasc.Urzadzenie nie musi miec koniecznie okraglego przekroju poprzecznego, ale mo¬ ze miec inny, np. plaskij w takim razie ru¬ ry nie bylyby ulozone w wiazkach, lecz ciagnelyby sie obok siebie.W szczególnosci moze sie okazac do¬ brem nadanie urzadzeniu ksztaltu soczew¬ ki przy odpowiednim ukladzie poszcze¬ gólnych czesci skladowych. PL