w Znane dotychczas obrotowe suwaki roz- rzadcze do tlokowych silników parowych nie znalazly szerszego zastosowania, pomi¬ mo swych zalet, polegajacych na zamianie postepowo-zwrotnego (tam i zpowrotem) ruchu suwaka na ruch obrotowy.Poza tern obrotowe narzady rozrzad- cze budowano w postaci rozdzielczych kur¬ ków walcowych lub stozkowych, które jed¬ nak trudno uszczelnic, ponadto zas w przy¬ padku stosowania ich jako narzadów, slu¬ zacych do miarkowania stopnia napelnia¬ nia cylindrów, nalezalo im nadawac bar¬ dzo duze wymiary.Próbowano równiez nadac obrotowym narzadom rozrzadczym ksztalt plaskich tarcz obracajacych sie z taka sama szybko¬ scia, jak i wal korbowy silnika. Tego ro¬ dzaju rozrzad nie nadawal sie jednakze do szybkobieznych silników, ze wzgledu na znaczne ich zuzycie, wywolane zbyt wiel- kiem tarciem, gdyz tarcze te pracowaly pod dosc znacznem cisnieniem.Wynalazek niniejszy dotyczy obroto¬ wego suwaka rozrzadczego, który posiada równiez ksztalt plaskiej tarczy, jednakze dzieki szczególnemu ukladowi otworów przelotowych, nie wykazuje wspomnia¬ nych powyzej wad. Ponadto w przeciwien¬ stwie do znanych urzadzen tego rodzaju u- rzadzenie rozrzadcze, stanowiace przed¬ miot niniejszego wynalazku, dzieki zasto¬ sowaniu biernego narzadu do miarkowania stopnia napelniania i odwracania biegu sil-nika, jest pozbawione mechanizmu jarzmo¬ wego, przyczem bieg maszyny w jednym i drugim kierunku jeat calkowicie symetrycz¬ ny. Cel ten osiaga sie w ten sposób, ze tar¬ cze rozrzadcza, obracajaca sie ruchem cia¬ glym, zaopatruje sie w kanaly przelotowe, których wloty i wyloty, majace ksztalt wy¬ cinków kolowych sa przesuniete wzgledem siebie o kat, równy katowi obejmowanemu przez te kanaly.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny przez skrzynke suwako¬ wa i suwak, wykonany w mysl wynalazku, fig. 2 — widok zgóry na gladz skrzynki su¬ wakowej, fig. 3 — tarcze rozrzadcza w wi¬ doku zgóry, fig. 4 — te sama tarcze w prze¬ kroju rozwinietym, fig. 5 — przekrój po¬ dluzny przez suwaki i cylinder silnika obu¬ stronnego dzialania, fig. 6 — przekrój przez suwak w polozeniu, odpowiadajacem za¬ mknietemu wlotowi pary, fig. 7 — po¬ przeczny przekrój przez suwak, którego tarcza rozrzadcza obraca sie z szybkoscia dwukrotnie mniejsza od szybkosci obroto¬ wej walu korbowego silnika, fig. 8 — wi¬ dok zgóry na beben rozdzielczy od strony przylegajacej do gladzi, fig. 9 — taki sam widok na beben od strony przylegajacej do tarczy napelnienia, fig. 10 — beben roz¬ dzielczy w przekroju rozwinietym, fig. 11— widok zgóry na tarcze napelnienia, fig. 12— poprzeczny przekrój przez suwak w wyko¬ naniu wedlug fig. 8 — lii wreszcie fig. 13 i 14 — odpowiednio podluzny i poprzeczny przekroje przez silnik parowy, zaopatrzo¬ ny w urzadzenie rozrzadcze wedlug wyna¬ lazku.Suwak w wykonaniu wedlug fig. 1, skla¬ da sie z gladzi A skrzynki suwakowej, zao¬ patrzonej w szczeline 1 do pary wlotowej w ksztalcie wycinka kolowego, tarczy roz- rzadczej B w postaci bebna osadzonego na czopie walka D, napedzanego przez wal korbowy silnika i tarczy napelnienia C, zaopatrzonej w szczeline 6 takiegoz ksztal¬ tu, jak i szczelina 1 gladzi skrzynki suwa¬ kowej. Beben B jest zaopatrzony w kana¬ ly przelotowe, których wloty 4, 5 i wyloty 2, 3, równiez w ksztalcie wycinków kolo¬ wych o takiej samej wielkosci, jak i szcze¬ lina 1 gladzi A skrzynki suwakowej i szczelina 6 tarczy napelnienia sa przesu¬ niete wzgledem siebie o kat, w przyblize¬ niu równy katowi obejmowanemu przez te wloty (fig. 3 i 4). Tarcza napelnienia C, spelniajaca w suwaku zadanie narzadu, miarkujacego stopien napelnienia cylindra, jak równiez i narzadu nawrotnego do zmiany biegu silnika, jest osadzona na walku y, zapomoca którego mozna ja recznie obracac o pewien kat w stosun¬ ku do gladzi A skrzynki suwakowej i w ten sposób zmieniac wzajemne polozenia szczelin 1 i 6, od czego zalezy stopien na¬ pelnienia cylindrów. Stopien napelnienia cylindra bedzie najwiekszy, gdy szczelina 6 zostanie przesunieta wzgledem szczeliny 1 o kat, równy katowi obejmowanemu przez te szczeline, t. j. gdy szczeliny te beda przesuniete wzgledem siebie o kat, równy przestawieniu wlotów 4, 5 wzgledem wylo¬ tów 2, 3 kanalów przelotowych w bebnie B.Na fig. 2, przedstawiajacej widok zgóry na gladz skrzynki suwakowej, polozenie / szczeliny 6 wzgledem szczeliny / odpowia¬ da maksymalnemu napelnieniu, polozenie // — sredniemu, polozenie /// — napelnie¬ niu o wartosci 0, t j. wtedy, gdy szczelina 6 zostanie przesunieta wzgledem szczeliny 1, o kat dwa razy wiekszy, od kata obej¬ mowanego przez nia sama, w tym przypad¬ ku bowiem kanal przelotowy w bebnie B nie laczy szczelin 1 i 6, gdyz sam zajmuje w rzucie poziomym tylko kat, równy po¬ dwójnemu katowi obejmowanemu przez szczeline 1, wzglednie szczeline 6 (porówn. fig. 3, która w mysli nalezy nalozyc na fig. 2). Polozenia szczeliny 6 oznaczone na fig. 2 cyframi IV i V, odpowiadaja odwrotne¬ mu biegowi silnika.W celu latwiejszego zrozumienia dzia- — 2 —lania opisanego powyzej urzadzenia, przed¬ stawiono na fig. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 i 12 rozrzad w ten sposób, jak gdyby to urza¬ dzenie mialo ksztalt zaworu o dwóch wspólsrodkowych wrzecionach, z których wrzeciono wewnetrzne spelnia zadanie tar¬ czy napelnienia, zaopatrzonej w szczeline 6, srodkowe zas wrzeciono, nasuniete na wewnetrzne wrzeciono, spelnia zadanie bebna rozdzielczego, zaopatrzonego w ka¬ naly przelotowe o wlotach 4, 5 i wylotach 2,3, wreszcie oslona zaworu spelnia zada¬ nie gladzi skrzynki suwakowej, zaopatrzo¬ nej w szczeline /, wzglednie szczeliny 1.Na fig. 5 przedstawiono rozrzad do tlo¬ kowego silnika parowego obustronnego dzialania.Szczeliny 6 tarczy napelnienia sa usta¬ wione w polozeniu x, x. W polozeniu tern para doplywa do prawej strony cylindra, gdyz szczelina 6 prawego suwaka jest po¬ laczona ze szczelina 1 zapomoca kanalu przelotowego 5, 3 bebna rozdzielczego B.W polozeniu tern wlot pary bedzie odbywal sie z prawej strony tloka, i silnik napedzac bedzie wal korbowy w jednym kierunku, a mianowicie w kierunku ruchu strzalek ze¬ gara i odwrotnie, silnik napedzac bedzie wal korbowy w kierunku przeciwnym ru¬ chowi wskazówek zegara, gdy szczeliny 6 ustawic w polozeniu y, ylf gdyz wówczas wlot pary nastapi do lewej polowy cylin¬ dra po lewej stronie tloka.Na fig. 6 przedstawiono urzadzenie roz- rzadcze w polozeniu odpowiadajacem mar¬ twemu punktowi; w polozeniu tern szczeli¬ na 1 gladzi skrzynki suwakowej jest o- twarta symetrycznie tak dla wlotu przed¬ niego, jak i dla wlotu wstecznego, na wiel¬ kosc kata przedzwrotnego wlotu. Ustawia¬ jac szczeline wlotowa 6 tarczy napelnienia na lewo lub na prawo wzgledem polozenia zerowego, mozna nadac silnikowi bieg przedni lub wsteczny. Polozenia x i y szcze¬ liny 6 odpowiadaja najwiekszemu napel¬ nieniu cylindrów dla biegu naprzód i biegu wstecz, polozenie z — zerowemu napelnie¬ niu.Na fig. 7 — przedstawiono przekrój przez suwak rozrzadczy, którego beben roz¬ dzielczy obraca sie z szybkoscia dwa razy mniejsza od obrotów walu korbowego silni¬ ka. Liczba kanafów przelotowych- w bebnie B, jak i liczba szczelin 1 w gladzi skrzynki suwakowej, jest dwa razy wieksza, niz; w suwaku rozrzadczym, przedstawionym na fig. 1 — 6. Szczeliny / — /' gladzi* rozmie¬ szczone srednicowo, lacza sie we wspólny kanal dla wlotu pary.Na fig. 8 — 12 przedstawiono suwak rozrzadczy, którego beben obraca sie z szybkoscia trzy razy mniejsza, niz wal kor¬ bowy silnika. Liczba kanalów przelotowych w bebnie B jest trzy razy wieksza, niz w suwaku rozrzadczym, przedstawionym na fig. 1-6.Gdy szczeliny 6 tarczy napelnienia u- stawic w polozenie x (fig. 12);, L j. gdy jed¬ na ze szczelin 6 bedzie wzgledem szczeli¬ ny 1 w polozeniu / (fig. 11), wówczas otrzy¬ ma sie najwiekszy stopien napelnienia cy¬ lindra dla biegu naprzód; gdy ustawic szczeliny 6 bebna B w polozenie y, t. j, gdy jedna ze szczelin 6 zajmie w stosunku do szczeliny 1 polozenie IV, wówczas otrzy¬ ma sie najwiekszy stopien napelnienia cy¬ lindra dla biegu wtyl. Polozenia posrednie od z do z' (polozenia II i /// na fig. 11) od¬ powiadaja calkowitemu zamknieciu wlotu pary.Na fig. 13 i 14 przedstawiono pionowy tlokowy silnik parowy jednostronnego dzia¬ lania, zaopatrzony w urzadzenie rozrzad- cze zbudowane w mysl niniejszego wyna¬ lazku.Cylindry silnika sa rozmieszczone gru¬ pami po dwa z korbami przestawionemi wzgledem siebie o kat 180°. Wylot pary sterowany jest zapomoca tloka.Urzadzenie rozrzadcze sklada sie z beb¬ na rozdzielczego B, osadzonego na walku D, w ten sposób, ze beben B moze sie prze- - 3 -suwac wzdluz osi walka, dzieki czemu jest stale dociskany do gladzi skrzynki suwako¬ wej, umieszczonej na pokrywie cylindra.Walek D wraz z bebnem B jest wpra¬ wiany w ruch obrotowy z szybkoscia trzy razy mniejsza, niz wal korbowy silnika za- pomoca przekladni kól zebatych E, F.Do bebna B przylega zgóry tarcza na¬ pelnienia C w ksztalcie butli, osadzonej na koncu, uszczelnionego zapomoca dlawnicy J, walka L kola slimakowego K. Walek L wraz z butla C mozna obracac w jedna i druga strone o pewien kat i, zmieniajac w ten sposób polozenie szczelin 6 wzgledem szczelin 1 (fig. 8 — 12), mozna równiez zmieniac stopien napelnienia cylindrów, wzglednie odwracac bieg silnika. Do obrotu walka L sluzy przekladnia slimakowa z ko¬ lem slimakowem K, obracanem recznie za¬ pomoca slimaka. Wewnetrzna przestrzen tarczy napelnienia C w ksztalcie butli jest laczona z doplywem pary, zewnetrzna zas przestrzen wokolo butli, w ksztalcie pier¬ scieniowej komory, jest polaczona przewo¬ dem H z przewodem wylotowym do pary, wskutek czego tarcza napelnienia C jest obciazona. Zewnetrzna walcowa powierzch¬ nia szyi butli C jest uszczelniona w tulei glowicy G, zapomoca dlawnicy.Opisany powyzej rozrzad, przedstawio¬ ny schematycznie na fig. 12, posiada te wyzszosc nad rozrzadem przedstawionym na fig. 1 — 6, iz tarcza rozdzielcza obraca sie z szybkoscia trzy razy mniejsza, niz wal korbowy silnika. PL