Stlaczanie materjalów, dajacych sie ksztaltowac na goraco, odbywa sie zazwy¬ czaj w ten sposób, ze rozgrzany materjal wlewa sie w odpowiednio uksztaltowane i zazwyczaj z dwóch czesci skladajace sie formy, poiczem umocowawszy odpowiednio jedna czesc, wywiera sie na druga czesc formy cisnienie. Cisnienia, wywierane w ten sposób, dzialaja calkowicie i wylacznie w jednym kierunku, a mianowicie w kierunku ruchu drugiej czesci formy, przyczem do¬ brze jest, gdy ruch ten odbywa sie równo¬ legle do najmniejszych wymiarów linjo- wych sflaczanego przedmiotu.W razie stlaczania pustych wewnatrz przedmiotów czesci formy zaopatruje sie w rdzen, uformowany odpowiednio do ksztal¬ tu majacej sie utrzymac pustej przestrzeni.W tych przypadkach, chcac osiagnac mozli¬ wie równomierne zgeszczenie stloczonego materjalu, dobrze jest wywierac nacisk w kierunku osi rdzenia, nawet wtedy, gdy ta os nie jest równolegla do najmniejszych wymiarów stlaczanego przedmiotu. I tu jed¬ nak, zgeszczenie nie jest w wielu przypad¬ kach równomierne. Ma to miejsce zwlaszcza przy stlaczaniu takich przedmiotów, których wymiary w kierunku osi rdzenia sa wielo¬ krotnie wieksze od ich wymiarów w in¬ nych kierunkach (np. rury), poniewaz wtym przypadku te czesci materjalu, które ze wzgledu na kierunek stlaczania, znajdu¬ ja *sie jia koncach sciskanego przedmiotu, bywaja dostatecznie zgeszczone, natomiast zgeszczenie materjalu, znajdujacego sie po¬ srodku, jest niedostateczne. W przypadkach krancowych, czesci te nie otrzymuja zadne¬ go nacisku, czyli nie ulegaja wcale zge- szczeniu.W podobnych przypadkach najodpo-. wiedniejsze jest cisnienie, wywierane rów¬ nomiernie we wszystkich kierunkach prosto¬ padlych do osi rdzenia, poniewaz w ten spo¬ sób przedmiot stlaczany jest wszedzie i wy¬ lacznie w kierunku najmniejszych wymia¬ rów, przez co mozna osiagnac równomier¬ ne zgeszczenie. Nie mozna tego jednak wykonac zapomoca zastosowania wylacz¬ nie sily mechanicznej.Sposób wedlug wynalazku polega na u- zyciu sily mechanicznej (I), oraz dwóch sil fizycznych (II i III) w celu wywierania równomiernego i równoczesnego cisnienia o kierunku najkorzystniejszym, to jest w kierunku wszystkich prostych, prostopa¬ dlych do osi rdzenia.Na rysunku przedstawiono w przekroju podluznym i dwóch widokach czolowych konstrukcje przyrzady sluzacego do wyko¬ nywania sposobu wedlug wynalazku.Do metalowej formy a, której po¬ stac wewnetrzna odpowiada zewnetrznemu ksztaltowi przedmiotu, majacego ulec stlo¬ czeniu, wprowadza sie rozgrzany materjal, poczem zamyka sie forme pokrywa b.Farma a na jednym koncu zaopatrzona jest w wal i, osadzony w lozyskach ^ i c2; dru¬ gi koniec formy spoczywa na walkach dA i d2. Forma moze sie obracac okolo osi ma¬ jacej powfctac pustej przestrzeni w przed¬ miocie. Po napelnieniu forme wprawia sie w ruch obrotowy z szybkoscia okolo 500 ob¬ rotów na minute za posrednictwem tarczy pasowej e, a równoczesnie ogrzewa sie ja w sposób dowolny, najlepiej zapomoca pal- flikópr ropowych.Sila odsrodkowa, powstala wskutek szybkich obrotów, przyciska miekki mate¬ rjal do wewnetrznej sciany formy metalo¬ wej a, która rozszeirza sie wskutek dopro¬ wadzania ciepla. Materjal, podlegajacy stlaczaniu, wypelnia forme w sposób poza¬ dany, zostaje uksztaltowany i równoczesnie zgeszozony zapomoca sily (I), której wiel¬ kosc zalezy od kazdorazowej ilosci obro¬ tów. Razem z ta sila dziala równoczesnie i w tym samym kierunku sila cisnienia, po¬ wstala wskutek doprowadzania ciepla i po¬ chodzaca od gazów, wydobywajacych sie ze stlaczanego materjalu, oraz z powodu roz¬ szerzenia sie zamknietego w pustej prze¬ strzeni powietrza. Wielkosc tej sily (II) za¬ lezy od ilosci doprowadzonego ciepla lub od temperatury. Obie te sily (I i II) dzia¬ laja w kierunku wszystkich prostopadlych do osi obrotu, i to w sensie odsrodkowym.Obiemi wyzej opisanemi silami dziala sie tak dlugo, az osiagnie sie pozadane zge¬ szczenie materjalu. Gdy zachodzi potrzeba mozna sily te oczywiscie zwiekszyc. Na¬ stepnie przerywa sie ogrzewanie (usuwa sie zródlo ciepla) i, nie zmieniajac ilosci obrotów, ostudza sie forme w sposób na¬ gly. Wskutek tego metalowa forma sciaga sie (zmniejsza sie) szybko, i wytwarza w ten sposób sile sciskajaca, równiez o kie¬ runku wszystkich prostopadlych do osi, jednak w przeciwienstwie do wyzej wy¬ mienionych sil (I i II) v dzialajacych az do tej chwili, jest ona skierowana dosrodkowo.Przedmiot, Wykonany i stloczony w spo¬ sób opisany, usuwa sie z formy zapomoca wypychacza w sposób nastepujacy. Sworzen g, przechodzacy przez wal i polaczony jest z walem i zapomoca klina i rowka klinowe¬ go tak, ze moze sie w wale przesuwac swo¬ bodnie tylko w kierunku równoleglym do jego osi. Jezeli wiec wolny, wystajacy z walu koniec sworznia g zostanie przytrzy¬ many tuz przy osi i podczas jej obrotu za¬ pomoca nakretki dwudzielnej i na stale u- mocowanej, wtenczas sworzen g i polaczo- - *.-na z nim tarcza / przesuwaja sie w kierun¬ ku osi i wypychaja nazewnatrz znajduja¬ cy sie w formie stloczony przedmiot.Jezeli gotowy przedmiot ma postac ta¬ ka, ze nie mozna go wyjac z farmy, wten¬ czas nalezy stosowac forme dzielona i u- suwac przedmiot stloczony zapomoca otwie¬ rania formy. Oprózniona forme obraca sie okolo osi h dii do polozenia pionowego, po- czem forme mozna szybko i latwo napelnic zpowrotem. Nastepnie zamyka :ie na nowo napelniona forme pokrywa 6, obraca sie ja do polozenia poziomego, poczem znowu moze sie odbyc stlaczanie materjalu w wy¬ zej opisany sposób. PL