Maszyna przedzalnicza wedlug wyna¬ lazku umozliwia nawijanie na cewki ilasci wilokien znacznie wiekszej od ilosci nawi¬ janych zapomoca dotychczas znanych ma¬ szyn. Przy jedwabiu sztucznym ilosc ta od¬ powiada czterokrotnemu ciezarowi wlókien suchych, nawijanych na znanych maszy¬ nach.Wynalazek zapobiega gmatwaniu sie nitek podczas mycia i suszenia, które za¬ chodzi w znanych maszynach, skoro gru¬ bosc warstwy nitek, nawinietej na cewce, zostaje zwiekszona, W tym przypadku nit¬ kowanie polaczone jest z trudnosciami, o- trzymuje sie nitki puszyste i uszkodzone.W maszynie wedlug wynalazku ruch przesuwaczy zmniejsza sie stopniowo wraz ze zwiekszaniem sie grubosci warstwy wló¬ kien, nawinietej na cewke. Wlókna kazdej warstwy nie wysuwaja sie naprzemian z jednej i drugiej strony wlókien warstwy dolnej, lecz zostaja przyciskane, otrzymu¬ je sie wiec trwalsza cewke. Oprócz tego skok spirali nawijanych wlókien zmniejsza sie wraz ze zwiekszaniem sie grubosci na¬ winietej warstwy dzieki temu, ze stosunek ilosci ruchów przesuwacza i obrotów cewki jest staly.Ilosc ruchów przesuwacza staje sie sa¬ moczynnie najwieksza, skoro po nawinieciu odpowiedniej ilosci wlókien wal cewek o- trzymal swa poczatkowa szybkosc obroto-wa, a cewki pelne zostaly zastapione cew¬ kami próznemi. t "Na rystmku uwidoczniona jest dla przy¬ kladu maszyna wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia maszyne w przekroju podluz¬ nym, fig. 2 — mechanizm, uruchomiajacy urzadzenie do przesuwania pasa, fig. 3 — czesc maszyny w zwiekszonej podzialce i w przekroju wzdluz linji a—b na fig. 4, fig. 4 — czesc maszyny w przekroju wzdluz li¬ nji c—d na fig. 5, fig. 5 — czesc maszyny wzdluz linji e—/ na fig. 4, fig. 6 — w prze¬ kroju poprzecznym wzdluz linji g—/ na fig. 1 rame dla cewek, fig. 7 — te sama ra¬ me w przekroju wzdluz linji i—/ na fig. 1, fig. 8 — w przekroju podluznym i w zwiek¬ szonej podzialce mechanizm, sluzacy do zmiany cewek, fig. 9 — szczegól. Fig. 10, lii 12 przedstawiaja w przekroju podluz¬ nym, poprzecznym wzdluz linji m—n na fig. 10 i w rzucie pionowym mechanizm, u- ruchomiajacy przesuwacz nitek.Kolo pasowe /, osadzone na wale 2, u- ruchomia kola stozkowe 3, 4, z których ko¬ lo 3 polaczone jest stale z kolem zebatem 5.Kolo to napedza za posrednictwem kola 5a kolo zebate 6, osadzone na wale 23 stoz¬ kowatego kola pasowego 21 wraz z kolem zebatem 7, które zaczepia (sie z kolem zeba¬ tem 8, osadzonem na wale 9, sluzacym do nadawania cewkom ruchu obrotowego.Na wale 11 osadzone jest kolo 10, za¬ czepiajace sie z kolem 8, jak tez kolo stoz¬ kowe 12, które za posrednictwem kola stoz¬ kowego 12a, walu 13 i kól stozkowych 14, 14a napedza wal 15. Na wale tym nasadzo¬ ne jest stozkowe kolo pasowe 20.Do sprzegania walów, na których osa¬ dzone sa kola 5 i 6, a wzglednie 10 i 7, slu¬ za sprzegla 16, 17, których równoczesne przesuwanie osiaga sie zapomoca widlo- wateigo drazka 25, utrzymywanego w polo¬ zeniach krancowych zapomoca kciuka 18 i sprezyny 19 (fig. 4).Dzieki temu urzadzeniu maszyna posia¬ da jedynie dwa kola stozkowe 20, 21, któ¬ re przenosza ruch obrotowy na cewki, tak ze szybkosc nawijania wlókien nie zmienia sie pomimo zwiekszania sie srednicy cewki.Wlaczone sprzeglo 16 przenosi ruch ko¬ la 5 w sposób wyzej opisany na kolo paso¬ we 20, polaczone pasem 22 z kolem paso- wem 21, na którego wale 23 osadzone jest sprzeglo 17. Sprzeglo to uruchomia kolo zebate 7, osadzone zapomoca klina na wa¬ le 9, sluzacym do obracania cewek. Pod¬ czas tego ruchu widly pasowe 24 przesu¬ waja sie ze strony lewej ku prawej i powo¬ duja przy koncu ruchu przelozenie drazka 25, zmieniajace polozenie sprzegiel 16 i 17 i kierunek obrotu sruby 45.Jezeli sprzeglo 16 jest przesuniete w prawo, a wiec polaczone z kolem 10, sprze¬ glo 17 znajduje sie w lewem polozeniu i polaczone jest z kolem 6, wobec czego ko¬ lo to, uruchomiane kolem 5, przenosi ru¬ chy na kolo pasowe 21, a. wiec za posred¬ nictwem pasa 22 na kolo pasowe 20. Ob¬ roty tego kola powoduja odpowiednie obro¬ ty zespolu 15, 14a, 14, 13, 12a, 12 i 10, a wiec i walu 9, na którym osadizone jest ko¬ lo 8, zaczepiajace sie z kolem 10. Podczas tego okresu widly 24 przesuwaja sie ze stro¬ ny prawej ku lewej i powoduja przy koncu ruchu przelozenie drazka 25, tak ze sprzegla 16, 17 otrzymuja polozenie, uwidocznione na fig. 1, a kierunek obrotu sruby 45 zmie¬ nia sie równoczesnie.W jednym okresie dolne kolo pasowe 20 uruchomia kolo górne 21, a widly 24 przesuwaja sie ze strony lewej ku prawej, podczas gdy w drugim okresie kolo 21 uru¬ chomia kolo 20, a widly przesuwaja sie ze strony prawej ku lewej. Na koncu kazdego okresu drazek 25 zostaje przelozony, kie¬ runek obrotu sruby 45 zmienia sie, jako tez nastepuje równoczesnie i samoczynnie wy¬ miana cewek pelnych na cewki prózne.Dlugosc czasu trwania kazdego okresu odpowiada czasowi, koniecznemu do nawi¬ niecia wymaganej ilosci nitek. Regulowanie tego czasu osiaga sie, regulujac szybkosc — 2 —obrotu sruby 45, podczas gdy w celu regu¬ lowania róznicy szybkosci obrotów cewek na (poczatku i na koncu kazdego okresu, która to róznica zalezy od stosunku srednic cewki próznej i pelnej, ustawia sie odpo¬ wiednio (ponizej opisane) krazki, ograni¬ czajace ruchy widel, przesuwa sie wiec pa¬ sy wzdluz pewnej dlugosci kól 20, 21.Na wale pionowym 26, sluzacym do u- ruchomiania nieprzedstawionej pompy dla wiskozy, nasadzone jest kolo srubowe 27, zaczepiajace sie z kolem 28 i przenoszace ruch za posrednictwem zespolu kól 29 na wal 31, na którym osadzone jest stale kolo 32 (fig. 2), zaopatrzone w rowek. W rowku tym umocowany jest jeden koniec drazka 33, którego drugi koniec polaczony jest z jednem ramieniem drazka 34, podczas gdy na dwóch dalszych ramionach tego drazka umocowane sa zapadki 35, 37, zaczepiajace sie z kolami 36, 38 (fig. 5). Sprezyna 39 przyciska zapadki do kól. Zmieniajac po¬ lozenie konca drazka 33 na krazku 32, zmienia sie droge ruchu drazka 34, a wiec i ilosc zebów kól 36, 38, na które dzialaja zapadki 35, 37. W ten sposób i zapomoca odpowiednich kól zespolu! 29 mozliwa jest zmiana szybkosci obrotu sruby 45 w bar¬ dzo wielkich granicach, a wiec i czasu ko¬ niecznego do nawijania pozadanej ilosci ni¬ tek. Zapadki 35 i 37 reguluja kierunek ob¬ rotu sruby 45, a mianowicie przy zaczepie¬ niu sie zapadki 35 z kolem 36 widly 24 przesuwaja sie ze strony lewej ku prawej, a przy zazebieniu zapadki 37 z kolem 38— ze strony prawej ku lewej.Drazek 43 (fig. 2) jest stale polaczony a drazkiem 25 i z drazkiem 42, który przy zmianie polozenia drazka 25 przesuwa sie i podnosi naprzemian zapadki 40, 41, przy- czem podnoszona zapadka wylacza odpo¬ wiednia zapadke 35 lub 37, podnoszac ja wgóre, podczas gdy druga zapadka zacze¬ pia sie z jej kolem. Kola 44, 44a przeno¬ sza ruchy te na srube 45 (fig. 1 i 5), na któ¬ rej umocowane sa w pozadanej odleglosci od siebie krazki 46, 48, obracajace sie wraz z sruba 45. Na krazki te nasadzone sa luz¬ no tuleje 47,49. Prety 50, 51 utrzymuja tu¬ leje 47, 49 w ich polozeniu i lacza je z drazkami 53, 54, nasadzonemu na wale 52.Krazki 46, 48 i tuleje 47, 49 sa zaopatrzo¬ ne na powierzchniach, zwróconych ku so¬ bie, w zeby, pomiedzy niemi umieszczona jest jednak sprezyna tak, ze normalnie te czesci nie zaczepiaja sie ze soba. Wal 52 jest utrzymywany w polozeniu nierucho- mem zapomoca drazka 55 i sprezyny 56.Widly 24 przesuwajac sie uderzaja o krazki 58, umocowane na wale 57, i powo¬ duja przesuniecie walu 57, przyczem spre¬ zyny 59, 60 zostaja scisniete.Przy dalszym ruchu widly 24 natra¬ fiaja na tuleje 47, 49 i przyciskaja je do krazków 46, 48, a poniewaz te ostatnie ob racaja sie wraz ze sruba 45, równiez tule¬ je i wal 52 otrzymuja ruch obrotowy. Na koncu walu 52 nasadzony jest drazek 61 (fig. 4 i 5), który przy obrocie naciska na drazek 62 i powoduje obrót drazka 18 wdól, a wiec i zwolnienie drazka 25. Dra¬ zek ten obróci sie wiec w strone przeciwna zaleznie od tego, która ze sprezyn 56, 60 jest scisnieta, a równoczesnie zostaje zmie¬ nione polozenie sprzegiel 16, 17, przebieg rozpoczyna sie wiec na nowo.Mechanizmy uruchomiajace cewki (fig. 1, 6, 7) znajduja sie w oslonach 63, które umieszczone sa jedna obok drugiej w kie¬ runku osi maszyny przedzalniczej i w któ¬ rych osadzone sa ramy dla cewek 65, obra¬ cajace sie na czopach 66. Kazda rama nosi dwie cewki 64 i 64bis, z których cewka dol¬ na obraca i napelnia sie wlóknem, podczas gdy cewka górna jest nieruchoma. Cewka 64 otrzymuje ruchy obrotowe z walu 9 za posrednictwem kól 67, 67a walu 68 i kól 69a, 69b, które na sadzone sa na walach ce¬ wek 690af 690b.Wal 66 ulozyskowany jest odsrodkowo w stosunku do walu 68, wobec czego przy zmanie polozenia cewek 64, 64bis, to zna-czy jezeli cewka 64 przejdzie w polozenie górne, cewka ta zostaje unieruchomiona, a cewka 64bis otrzyma rufch obrotowy.Urzadzenie sluzace do zmiany poloze¬ nia cewek, przedstawione na fig. 8, zosta¬ je uruchomiane przy koncu kazdego okre¬ su pracy drazkiem 25 (fig. 1).Kolo zebate 70 (fig. 1) zaczepia sie z kolem 71, na którego tulei 72 przesuwa sie krazek kciukowy 73 (fig. 8, 9) i jedna czesc sprzegla 74, podczas gdy druga czesc 75 polaczona jest stale z kolem zebatem 76.Skoro na koncu okresu pracy drazek 25 (fig. 1) zostanie obrócony, powoduje on za posrednictwem drazka 79 obrót drazka 78, a wiec i drazka 77, zaopatrzonego w na¬ sady 770 i 771, które naprzemian naciska¬ ja na krazek 73 i przesuwaja tenze w pra¬ wo lub w lewo, tak ze pozostaje on w o- trzymanem polozeniu az do nastepnego ob¬ rotu drazka 77.Krazek 73 podnosi przy swym ruchu zapomoca nasady 730 drazek 81, która to nasada przesuwa sie natychmiast tak, ze nie styka isie z drazkiem 81. Drazek 81 obra¬ ca drazek 82, laczacy ze soba czesci sprze¬ gla 74, 75, a czop 83 drazka 82 wystepuje z rowka 750 czesci sprzegla 75. Podczas te¬ go czasu drazek 81 powrócil w polozenie dolne, czesci sprzegla sa jednak polaczone ze soba, poniewaz czop 83 opiera sie o ze¬ wnetrzna powierzchnie czesci 75. Skoro sprzeglo dokonalo jednego pelnego obrotu, czop wchodzi ponownie w rowek 750, a drazek 82 rozluznia pod dzialaniem spre¬ zyny 84 sprzeglo 75, 74. W ten sposób kaz¬ dy ruch drazka 77 powoduje jeden obrót kola 76, które nastepnie zostaje unierucho¬ mione czopem 83.Kolo 76 zaczepia sie z kolem 85 o rów¬ nej ilosci zebów, polaczonem stale z kolami rózniczkowemi 86, 87 (fig. 1 i 5), które za¬ czepiaja sie z kólkami 88 a wzglednie 89, nasadzonemi na walach 90, 91 i nadaja za posrednictwem kól 92, 92a, 93 i 93a ruchy obrotowe ramie 65 (fig. 6).Przy kazdej zmianie polozenia drazków 25, 27 waly 90, 91 otrzymuja jeden pelny obrót, a ramy 65 — pól obrotu, przyczem pelna cewka 64 zostaje przesunieta do po¬ lozenia górnego, a cewka prózna 64bis do polozenia dolnego. Cewka prózna styka sie przytem z wilgotnem wlóknem, które od¬ rywa sie od cewki pelnej i nawija sie na cewke prózna.Opisane urzadzenie umozliwia równo¬ czesny obrót jednego zespolu cewek, a po krótkiej przerwie — obrót zespolu drugie¬ go, przyczem osie zespolów sa umieszczone w niewielkiej odleglosci od siebie, ponie¬ waz cewki dwóch zespolów nie obracaja sie równoczesnie. Oddalenie pomiedzy sasied- niemi dyszami pirzedzalniczemi moze byc bardzo male, ilosc dysz mozna wiec odpo¬ wiednio zwiekszyc.Nawijanie nitek na cewke osiaga sie, zmniejszajac dlugosc ruchu przesuwacza ze wzgledu na zwiekszajaca sie grubosc war¬ stwy nitek na cewce tak, ze dlugosci warstw zmniejszaja sie.Urzadzenie dla tego- celu umieszczone jest w oslonie 95', znajdujacej sie ponad od¬ slona 63. Kolo zebate 96, nasadzone na wale 9, napedza za posrednictwem kola 97 kolo 98, które przenosi ruch swój za po¬ srednictwem kól 99, 99a na wal 100. Kra¬ zek 103, uruchomiany z walu 100 prze¬ kladnia 101, 102, nadaje wodzikowi 104 ru¬ chy tam i zpowrotem w prowadnicy 105.Czop 107 walu 106, polaczonego stale z wo¬ dzikiem 104, powoduje ruchy wahliwe draz¬ ka 109, obracajacego sie na wale 110, któ¬ rego drazki 111 (fig. 7) przesuwaja zerdzie 112 i krazki 113. Do krazków tych przymo¬ cowane sa przesuwacze.Na poczatku okresu pracy czop 107 znajduje sie w dolnem polozeniu i przesu¬ wa sie wgóre powoli w miare napelniania sie cewki, zmniejszajac w ten sposób dro¬ ge ruchu wahliwego drazków 109. Ruchy te otrzymuje wal 106 i czop 107 z walu 100 za posrednictwem przekladni 102. Wal — 4 —100 napedza mianowicie slimak 114, za¬ czepiajacy sie z kolem 115, które osadzone jest na wale slimaka 116, zaczepiajacego sie z kolem 117. Kolo to polaczone jest stale z kolem 118 o równej ilosci zebów, które zapomoca zapadki 118a uruchomia drazek 119. Na wale tego drazka umoco¬ wany jest równiez krazek 120, który dziala z^a posrednictwem drazka 121, wy¬ cinka 122, walu 123 i kola 124 na zazebio¬ ne wycinki 125, 125a. Do draków 126, 126a, polaczonych stale z wycinkami 125, 125a, przymocowana jest zerdz 127, która przy opisanym ruchu przesuwa sie wgóre wraz z walem 106. t Na koncu okresu pracy wal 91 otrzy¬ muje jeden obrót, a kciuk 128, nasadzony na tym wale, obraca drazek 129 tak, ze kciuk 130 podnosi pret 131, zwalniajacy za¬ padke 118a z kola 118.Drazek 119 obraca sie wiec pod dziala¬ niem sprezyny 131a w kierunku przeciw¬ nym, az krazek 132 natrafi na nasade 133.W ten sposób krazek 120 powraca sa¬ moczynnie w polozenie pierwotne, zerdz 127 przesuwa sie wraz z walem 106 i czo¬ pem 107 wdól, a droga przesuwacza osiaga poczatkowa, a wiec najwieksza wielkosc. PL