Wynalazek niniejszy dotyczy rozbryzgi¬ wacza oleju do lozysk osiowych o mecha- nicznem smarowaniu odrzutowem, miano¬ wicie rozbryzgiwacza, którego konce zanu¬ rzaja sie w oleju, znajdujacym sie w dol¬ nej czesci maznicy.Znane dotad rozbryzgiwacze oleju po¬ siadaly zwykle ksztalt krazka lub drazka.Te ostatnie posiadaly czesci koncowe w od¬ powiedni sposób wygiete w ksztalcie pro¬ stokata lub trapezu, wyposazone w krawe¬ dzie sciekowe lub nieposiadajace tych kra¬ wedzi, które zapewnialy doprowadzanie i sciekanie oleju na miejsca smarowane.Zauwazono jednak, ze w pewnych warun¬ kach trudno jest uzyskac dostateczne sma¬ rowanie. Warunki te zalezaly z jednej stro¬ ny od rodzaju smaru, a z drugiej strony — od szybkosci obrotowej rozbryzgiwacza oleju.Wynalazek niniejszy dotyczy rozbryzgi¬ wacza oleju, który przy wszelkich warun¬ kach zapewnia zupelnie wystarczajace sma¬ rowanie, wskutek czego unikniete zostaje niebezpieczenstwo zagrzania sie lozyska.Aby cel ten osiagnac, na kazdym kon¬ cu rozbryzgiwacza oleju, dzialajacym jako czerpak, znajduje sie przynajmniej jedna krawedz sciekowa, wzdluz której dzieki ciezarowi wlasnemu scieka olej, gdy szyb¬ kosc obrotowa rozbryzgiwacza nie jest do¬ stateczna, aby spowodowac przez dziala¬ nie sily odsrodkowej rozbryzgiwanie calej ilosci oleju, przylegajacej do rozbryzgi-5* toacza. W mysl wynalazku niniejszego kra¬ wedzie sciekowe obu ramion rozbryzgiwa- * pza • s% na * jedmem z ramion przynajmniej w przyblizeniu równolegle, na drugiem przynajmniej prawie prostopadle ustawio¬ ne w stosunku do srodkowej plaszczyzny ramienia rozbryzgiwacza.Doswiadczenie wykazalo, ze wszystkie postacie rozbryzgiwacza, które posiadaja dwa narzady czerpakowe podobnego lub prawie podobnego ksztaltu, posiadaja kry¬ tyczna szybkosc obrotowa, która zalezy z jednej strony od postaci rozbryzgiwacza, a z drugiej strony od wisnosci oleju. Po prze¬ kroczeniu tej krytycznej szybkosci obroto¬ wej smarowanie nie odbywa sie wiecej z zadana pewnoscia, poniewaz sciekanie nie nastepuje wcale lub nastepuje czesciowo w tym okresie czasu, w którym konce roz¬ bryzgiwacza poruszaja sie nad zbiornikiem oleju tak, ze do miejsc smarowania docie¬ ra tylko niedostateczna ilosc smaru.NiedogodJnosci powyzszej starano sie za¬ radzic w ten sposób, ze wyrabiano niesy¬ metryczne rozbryzgiwacze oleju, nietylko pod wzgledem postaci, lecz i co do odleglo¬ sci konców rozbryzgiwacza od osi jego ob¬ rotu. Pomimo zastosowania tych srodków nie udalo sie zupelnie usunac powyzszych niedogodnosci, poniewaz nie zwrócono uwa¬ gi na to, ze gdy sciekanie oleju w pewnym danym okresie czasu wzdluz krawedzi scie¬ kowej, ustawionej prostopadle do pla¬ szczyzny srodkowej rozbryzgiwacza, jest niewystarczajace, to moze ono jednak byc jednoczesnie zupelnie wystarczajace, jezeli uskutecznia sie wzdluz krawedzi sciekowej, równoleglej do powyzszej plaszczyzny.Doswiadczenia wykazaly, ze najlepsze wyniki otrzymano, gdy krawedzie sciekowe obu czerpiacych konców ramion rozbryzgi¬ wacza zostaly na jedhem z ramion umie¬ szczone równolegle, a na drugiem prosto¬ padle w stosunku do srodkowej plaszczyzny ramienia rozbryzgiwacza.Rysunek przedstawia tytulem przykladu jedna z odmian wykonania wynalazku jak równiez kilka jego szczególów: Fig. 1 przedstawia jedna z odmiani roz¬ bryzgiwacza, fig. 2 przedstawia widok tegoz zboku, a fig. 3—5 przedstawiaja jego szcze¬ góly. Na fig. 14 2 uwidoczniono, ze roz- bryzgiwacz oleju jest utworzony z kadluba 10, posiadajacego na obu koncach wysta¬ jace czesci 11, których konce tworza czer¬ paki. Czerpak ten na jednym koncu roz¬ bryzgiwacza posiada ksztalt prostokata 12*, a*ia drugim koncu posiada ksztalt odcinka kolowego 12. Luk kolowy 13, który ograni¬ cza odcinek kolowy 12, posiada jako sro¬ dek os obrotu rozbryzgiwacza oleju, a cie¬ ciwa 14 jest prostopadla do plaszczyzny srodkowej ramienia rozbryzgiwacza. Cieci¬ wa 14 pokrywa sie zwykle z lilnja styku cze¬ sci 11 i 12, stosownie jednak do potrzeby moze byc przesunieta do góry lub wdól, jak zaznaczono na fig. 3 linja kropkowana 15 wzglednie linja kreskowana 16.Gdy rozbryzgiwacz nie obraca sie do¬ statecznie szybko, aby odrzucic dzieki sile odsrodkowej olej, przylegajacy do jego kon¬ ców, wówczas pracuje on w nastepujacy sposób. Niech rozbryzgiwacz porusza sie w kierunku strzalki 17, wówczas cienki stru¬ mien oleju splywa z konca 18 w tej sa¬ mej chwili, w której czesc 12 wynurza sie z kapieli olejowej, az do chwili, w której pla¬ szczyzna srodkowa rozbryzgiwacza znajdzie sie w polozeniu pionowemu Poczawszy od tej chwili nastepuje scie¬ kanie oleju wzdluz krawedzi sciekowych, mieszczacych sie miedzy koncem 18 i miej¬ scem 19, w postaci równomiernego cienkie¬ go strumienia, az do chwili, w której pla¬ szczyzna srodkowa rozbryzgiwacza znaj¬ dzie sie w polozeniu poziomem.Sciekanie oleju w postaci cienkiego stru¬ mienia odbywa sie tylko wtenczas, gdy wy¬ sokosc czerpaka 12, w stosunku do glebo¬ kosci jego zanurzenia sie w oleju, jest do¬ brana tak, ze olej, znajdujacy sie na nim, ma dosc czasu podczas ruchu ramienia wgó- - 2 -re splynac pod wplywem wlasnego ciezaru az do brzegu sciekowego.Gdy szybkosc obrotowa rozbryzgiwacza wzrasta, wówczas nadchodzi okres czasu, w którym dzialanie sily odsrodkowej jest dosc wielkie, aby calkowicie lub czescio¬ wo przeszkodzic kapaniu lub sciekaniu ole¬ ju w powyzej opisany sposób z czerpaka 12. Podczas tego krytycznego okresu czasu smarowanie uskutecznia czerpak 12*, które¬ go jedna z krawedzi sciekowych 14* jest równolegla do srodkowej plaszczyzny ra« mienia rozbryzgiwacza.Gdy szybkosc obrotu rozbryzgiwacza wystarcza, aby dzieki sile odsrodkowej u* skutecznie odrzucanie oleju na panewke osi, wówczas w calej plaszczyznie obrotu czer¬ paków rozbryzgiwacza tworzy sie blonka o- leju, który gromadzi sie na sciankach pa¬ newki i doprowadzony zostaje przez odpo¬ wiednie urzadzenie do miejsc smarowa¬ nych, Zamiast nadac jednemu z czerpaków rozbryzgiwacza ksztalt odcinka kolowego wedlug fig, 3, moze om równiez posiadac inny ksztalt, np. trójkata 20 (fig. 5). Pod¬ stawa 21 tego trójkata stanowi wówczas krawedz sciekowa, która jest prostopadla do srodkowej plaszczyzny ramienia roz¬ bryzgiwacza. Wierzcholki trójkata mozna równiez sciac, jak zaznaczono na rysunku linja 22.We wszystkich postaciach wykonania wynalazku wygiejfcpesc 11 ramienia moze byc prostopadla do kadluba 10, jak przed¬ stawiono na fig. 4. Czesc ta jednakze moze byc równiez nachylona w stosunku do ka¬ dluba 10 tak, ze miedzy czesciami 11 i 12 utworzony zostaje kat ostry, którego wierz¬ cholek równiez tworzy krawedz sciekowa.Wyrób powyzej opisanych rozbryzgiwa- czy oleju jest bardzo tani, poniewaz mozna je wytlaczac i wyginac z blachy. Grubosc blachy zalezy od wymiarów rozbryzgiwa¬ cza, poniewaz nalezy w kazdym przypad¬ ku zapobiec temu, aby ksztalt rozbryzgiwa¬ cza nie zmienial sie pod dzialaniem taily od¬ srodkowej równiez i przy duzych szybko* sciach obrotu.W czesci czerpakowej ramienia roz¬ bryzgiwacza wedlug fig. 3 mozna równiez utworzyc dwa ostre konce 24 zapomoca trójkatnego wciecia 23 (wskazanego linja przerywana). Dzieki tym ostrym koncom 24 ulatwione zostaje odrzucanie oleju pod dzialaniem sily odsrodkowej. W tym'samym celu mozna przewidziec jedna lub kilka wystajacych ostrzy 25 (jak zaznaczono na rysunku linja kreskowana).W celu przeszkodzenia sciekaniu oleju, w obu postaciach wykonania wynalazku mozna równiez wyposazyc krawedzie scie¬ kowe 18, 19 wzglednie 21 w wystajace q^ strzfc.Aby zapobiec zmianie ksztaltu roz¬ bryzgiwacza, moze on byc wzmocniony za¬ pomoca odpowiednich zeberek lub kolnie¬ rzy.Gdy krawedzie sciekowe nie sa prostoli¬ nijne, wówczas krzywizny ich dobiera sie tak, ze w srodkowej czesci krawedzi scie¬ kowej styczne sa przynajmniej w przybli¬ zeniu równolegle wzglednie prostopadle w stosunku do srodkowej plaszczyzny ramie¬ nia rozbryzgiwacza.Rozumie sie samo przez sie, ze Wszyst¬ kie lub przynajmniej czesc krawedzi scie¬ kowych moze byc scieta. Rozbryzgiwacz o- leju moze byc równiez na jednym koncu wygiety pod ostrym katem, jak na fig. 2, a na drugim koncu pod katem prostym, jak na fig. 4. PL