PL152463B2

PL152463B2 - Środek barwiący wyroby poliestrowe na kolor granatowy

Info

Publication number: PL152463B2
Application number: PL27012988A
Authority: PL
Inventors: Jerzy Jablonski; Miroslaw Muszynski; Halina Scibisz
Original assignee: Os Bad Rozwojowy Przem Barwni
Priority date: 1988-01-12
Filing date: 1988-01-12
Publication date: 1990-12-31
Also published as: PL270129A1

Description

OPIS PATENTOWY

Patent dodatkowy do patentu nr--Zgłoszono: es 01 12 (P. 270129)

Pierwszeństwo Int. Cl.⁵ C09B 67/38

URZĄD

PATENTOWY

RP

Zgłoszenie ogłoszono: 88 10 13

Opis patentowy opublikowana

1991 08 30

Twórcy wynalazku: Jerzy Jabłoński, Mirosław Muszyński, Halina Ścibisz

Uprawniony z patentu: Ośrodek Badawczo-Rozwojowy

Przemysłu Barwników ORGANIKA,

Zgierz (Polska)

ŚRODEK BARWIĄCY WYROBY POLIESTROWE NA KOLOR GRANATOWY

Przedmiotem wynalazku jest środek barwiący, przeznaczony do zabarwiania w szybkiej metodzie barwienia wyrobów z włókien poliestrowych na kolor granatowy a nawet czarny.

Barwienie wyrobów z włókien poliestrowych przeznaczonymi do tego celu znanymi barwnikami zawiesinowymi przeprowadza się w aparatach ciśnieniowych w temperaturze 120-130’C pod ciśnieniem 1,5-2,5 MPa w czasie 1-1,5 godziny, przy czym szybkość ogrzewania kąpieli wynosi co najwyżej 2*C na minutę. Metoda ta posiada szereg niedogodności technologicznych szczególnie długi czas barwienia i dużą energochłonność i jest obecnie zastępowana szybką metodą barwienia, która polega na barwieniu wyrobów z włókien poliestrowych w temperaturze 130-140*0, pod ciśnieniem 3-4 MPa w czasie 5-20 minut, a czas dogrzewania kąpieli wynosi 2-10’C na minutę. Stosowane barwniki zawiesinowe w tradycyjnej metodzie ciśnieniowej barwienia włókien poliestrowych nie znajdują zastosowania w szybkiej metodzie barwienia, albowiem w warunkach temperaturowych prowadzonego procesu ulegają aglomeracji, agregacji lub stopieniu, co znacznie obniża trwałość ich wodnej dyspersji, cząsteczki barwnika osadzają się na powierzchni włókna, co powoduje nierćwnomierność wybarwień, słabe wyczerpywanie z kąpieli, niską wydajność kolorystyczną i niskie odporności’ użytkowe wybarwień.

W wyniku przeprowadzonych badań, okazało się, że sporządzony według wynalazku środek barwiący, zawierający odpowiednio dobrane ilościowo i jakościowo pod względem budowy chemicznej o trwałej postaci krystalograficznej związki o wzorze 1, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupy: nitrową, fenyloazową, metylową, etylową, metoksylową, etoksylową lub RjOOC, w której R^ oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Y oznacza atom wodoru lub chloru albo grupę nitrową, 1 oznacza alkil o 1-4 atomach węgla lub grupę (CH2)_nC00R2, w której R2 oznacza grupę metylową lub etylową, n - 1-5, związki o wzorze 2, w którym R^ oznacza grupę metylową lub etylową, R2 oznacza atom wodoru lub grupę metylową, związki o wzorze 3, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupę hydroksylowę lub cyjanowę, Y oznacza atom wodoru lub

152 463

152 463 grupę nitrowę, R oznacza atom wodoru lub grupę metylową, Z oznacza atom wodoru lub grupę NHCORj, w której oznacza rodnik metylowy lub etylowy, oznacza grupy: β -hydroksyetylową, β -cyjanoetylową lub β -acetoksyetylową, oznacza grupy: fi -hydroksyetylową, etylową, β -cyjanoetylową, β -acetoksyetylową, związki o wzorze 4, w którym X oznacza grupę nitrową lub cyjanową, Y oznacza atom wodoru lub grupę NHCOR, w której R oznacza rodnik metylowy lub etylowy, oznacza grupę etylową lub β -cyjanoetylową , v₂ oznacza grupy: fi -cyjanoetylową, benzylową lub β -acetoksyetylową i związki o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru lub o bromu albo grupę cyjanową, Y oznacza atom chloru lub grupę nitrową albo cyjanową, R| oznacza atom wodoru lub grupę metoksylową lub etoksylową, Vj, V₂ oznaczają grupy: etylową, β -cyjanoetylową, allilową, benzylową lub /3-acetoksyetylową, Z dznacza atom wodoru lub grupę NHC0R₂, w której R₂ oznacza rodnik metylowy lub etylowy zastosowany do wyrobów poliestrowych w metodzie szybkiego barwienia w temperaturze 130-140*C w czasie 5-15 minut w aparatach z obiegiem kępieli, pod zwiększonym ciśnieniem zabarwia w sposób równomierny na kolor granatowy, a nawet czarny z wysoką wydajnością kolorystyczną. Ponadto wybarwienia uzyskane przy zastosowaniu środka według wynalazku nie wymagają obróbki redukcyjno-oczyszczającej i posiadają wysokie odporności użytkowe, szczególnie istotne przy tego typu włóknach, jak odporność na: tarcie

5,5’, czynniki mokre 4-5’,4‘, pranie chemiczne 5,5’, obróbkę cieplną 4-5*, 3-4’, światło 6-7’.

Powyższe nieoczekiwane efekty nie wynikają z właściwości składników środka barwiącego, albowiem składniki te będące związkami o wzorach 1, 2, 3, 4, 5, których podstawniki zostały omówione powyżej, są barwnikami zawiesinowymi, które zastosowane indywidualnie do barwienia wyrobów poliestrowych w szybkich metodach barwienia w temperaturze 130-140’C ulegają aglomeracji, częściowemu stopieniu co znacznie obniża trwałość ich wodnej dyspersji, cząstki barwnika osadzają się na powierzchni włókien powodując nierównomierność wybarwiert, słabe wyczerpywanie z kąpieli, niską wydajność kolorystyczną i niskie odporności wybarwień. Synergizm tych związków w odpowiednio dobranej kompozycji według wynalazku ujawnia się w procesie barwienia, co umożliwia uzyskanie wybarwień z wysoką wydajnością kolorystyczną i dobrymi właściwościami kolorystycznymi i użytkowymi.

Środek według wynalazku zawiera o trwałej postaci krystalograficznej 0-30 części Wagowych związków o wzorze 1, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupy: nitrową, fenyloazową, metylową, etylową, metoksylową, etoksylową lub R^OOC, w której R_x oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Y oznacza atom wodoru lub chloru albo grupę nitrową, Z oznacza alkil o 1-4 atomach węgla lub grupę (CH₂)_nC00R₂, w której R₂ oznacza grupę metylową lub etylową, n - 1-5, 0-25 części wagowych związków o wzorze 2, w którym R^ oznacza grupę metylową lub etylową, R₂ oznacza atom wodoru lub grupę metylową, 0-30 części wagowych związków o wzorze 3, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupę hydroksylową lub cyjanową, Y oznacza atom wodoru lub grupę nitrową, R oznacza atom wodoru lub grupę metylową, Z oznacza atom wodoru lub grupę NHCORj, w której Rj oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Vj oznacza grupy: β -hydroksyetylową , β -cyjanoetylową lub f> -acetoksyetylową, V₂ oznacza grupy: ^-hydroksyetylową, etylową, β -cyjanoetylową, β -acetoksyetylową, 0-40 części wagowych związków o wzorze 4, w którym X oznacza grupę nitrową lub cyjanową, Y oznacza atom wodoru lub grupę NHCOR, w której R oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Vj oznacza grupę etylową lub fl -cyjanoetylową, V₂ oznacza grupy: fi-cyjanoetylową, benzylową lub fi-acetoksyetylową i 40-95 części wagowych związków o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru lub bromu albo grupę cyjanową, Y oznacza atom chloru lub grupę nitrową albo cyjanową, Rj oznacza atom wodoru lub grupę metoksylową albo etoksylową, Vp V₂ oznaczają grupy: etylową, ^-cyjanoetylową, allilową, benzylową lub β -acetoksyetylową, Z oznacza atom wodoru lub grupę NHCORj w której R₂ oznacza rodnik metylowy lub etylowy, przy czym środek zawiera co najmniej dwa związki przedstawione wzorami lt5, które mają trwałą postać krystalograficzną. Ponadto środek zawiera znane związki dyspergujące, substancje zwilżające i przeciwpylne.

Wynalazek ilustrują następujące przykłady, w których części i procenty oznaczaję części i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza.

152 463

Przykład I. 100 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 50¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 2, w którym R^ oznacza grupę metylową, R₂ oznacza atom wodoru, 1100 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 35¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom wodoru, Y oznacza grupę nitrową, oznacza atom wodoru, 2 oznacza grupę acetyloaminową, V^, V₂ oznaczają grupy etylowe, 700 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 40¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza grupę nitrową, oznacza grupę etoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową., Vj , V₂ oznaczają grupy etylowe i 100 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 40¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru; Y oznacza grupę nitrową, R^ oznacza grupę metoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, oznacza grupę -cyjanoetylową, V₂ oznacza grupę allilową homogenizuje się przez mieszanie w aparacie Naut a w czasie 4-5 godzin.

Otrzymany środek barwiący zabarwia trwale wyroby poliestrowe w temperaturze 130-140* w czasie 5-15 minut w aparatach z obiegiem kąpieli, przy szybkości przepływu kąpieli 80-150 dm’/min./kg na intensywnie granatowy kolor o czerwonym odcieniu. Otrzymane wybarwienia po płukaniu i lekkim praniu bez obróbki redukcyjno-oczyszczającej odznaczają się dużą równomiernością i żywością oraz bardzo dobrymi odpornościami na: światło 6*, tarcie 5’,4-5*, czynniki mokre 4-5’,4°, pranie chemiczne 5,5°, obróbkę cieplną 4°,3-4°.

Przykład II. 400 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 25¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 1, w którym X oznacza grupę nitrową,

Y oznacza atom chloru, Z oznacza grupę (CH^^COOC^H^, 340 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 50¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 2, w którym Rj oznacza grupę metylową, R₂ oznacza grupę metylową, 260 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 55¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 3, w którym X oznacza grupę cyjanową, Y, R, Z oznaczają atom wodoru, oznacza grupę fi-cyjanoetylową, V₂ oznacza grupę etylową, 660 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 40¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza grupę nitrową, Rj oznacza grupę metoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, oznacza grupę fi -cyjanoetylową, V₂ oznacza grupę allilową i 330 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 54¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru,

Y oznacza grupę nitrową, R^ oznacza grupę etoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, Vj, V₂oznaczają grupy -acetoksyetylowe homogenizuje się przez mieszanie w aparacie Naut'a w czasie 4-5 godzin.

Otrzymany środek barwiący zabarwia trwale wyroby poliestrowe w temperaturze 130-140° w czasie 10-15 minut w aparatach do szybkiego barwienia z obiegiem kąpieli na intensywnie czarny kolor z niebiesko-zielonym odcieniem. Wybarwienia po płukaniu w wodzie i lekkim praniu bez obróbki redukcyjno-oczyszczającej odznaczają się dużą równomiernością i wysokimi odpornościami użytkowymi: światło 6-7°, tarcie 4-5°,4-5°, czynniki mokre 4-5°,4°, pranie chemiczne 5,5°, obróbkę cieplną 4°,3-4°.

Przykład III . 1100 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 35¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom bromu, Y oznacza grupę nitrową, Rj oznacza grupę etoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, Vp V₂ oznaczają grupy etylowe, 800 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 37¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza grupę nitrową, Rj oznacza grupę metoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, Vj , V₂ oznaczają grupy allilowe, 100 części standaryzowanego mikroproszku zawierającego 50¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 2, w którym R^ oznacza grupę metylową, R₂ oznacza atom wodoru homogenizuje się przez mieszanie w aparacie Naut a w czasie 3-4 godzin.

Otrzymany środek barwiący zabarwia trwale wyroby poliestrowe w temperaturze 130-140' w czasie 10-15 minut w aparatach do szybkiego barwienia z obiegiem kąpieli na intensywnie granatowy kolor z czerwonym odcieniem. Wybarwienia po płukaniu w wodzie i lekkim praniu bez

152 463 obróbki redukcyjno-oczyszczającej odznaczają sią dużą równomiernością i wysokimi odpornościami użytkowymi, na światło 6’, tarcie 5,5”, czynniki mokre 4-5’,4*, pranie chemiczne 5,5’, obróbką cieplną 4’,3-4.

Przykład IV. 100 części surowej pasty zawierającej 28¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 1, w którym X oznacza grupę metoksylową, Y oznacza grupą nitrową, Z oznacza grupę (CH₂>₅C00CKj, 500 części surowej pasty zawierającej 30¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 4, w którym X oznacza grupę nitrową, Y oznacza atom wodoru, oznacza grupę etylową, V? oznacza grupę /3-cyjanoetylową, 800 części surowej pasty zawierającej 35¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza grupę nitrową, R^ oznacza grupę metoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, Vj, V₂ oznaczają grupy etylowe, 600 części surowej pasty zawierającej 33¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza grupę nitrową, R^ oznacza grupę metoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, Vp V₂oznaczają grupy allilowe, 600 części Reax'u 32 (sól sodowa kwasów ligninosulfonowych), 300 części Dyspergatora NNO (sól sodowa kwasu metylenodinaftalenodisulfonowego), 90 części Zwilżacza SBO, 600 części wody homogenizuje się w kadzi, a następnie uciera w młynie typu Netzsch'a w czasie 4-6 godzin. Po rozcieńczeniu 350 częściami wody do zmikronizowanej zawiesiny dodaje się 50 części Dianu SA (środek przeciwpylny) i suszy w suszarni rozpyłowej typu Anhydro przy temperaturze powietrza na wlocie suszarni 170-175’ i wylocie powietrza 75-80’.

Otrzymany mikroproszek środka barwiącego zabarwia trwale wyroby poliestrowe w temperaturze 130-140* w aparatach do szybkiego barwienia z obiegiem kąpieli w czasie 10-15 minut na intensywnie czarny kolor z zielonym odcieniem. Wybarwienia po płukaniu w wodzie i lekkim praniu bez obróbki redukcyjno-oczyszczającej odznaczają się duZą równomiernością i wysokimi odpornościami użytkowymi na: światło 6-7’, tarcie 5,4-5°, czynniki mokre 4-5’,4’, pranie chemiczne 5,5°, obróbkę cieplną 4”,3-4”.

Przykład V. 200 części surowej pasty zawierającej 25¾ o trwałej postaci kry stalograficznej związku o wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza atom wodoru, Z oznacza grupę butylową, 1000 części surowej pasty zawierającej 30¾ o trwałej postaci krysta lograficznej związku o wzorze 4, w którym X oznacza grupę nitrową, Y oznacza atom wodoru, Vj oznacza grupę etylową, V₂ oznacza grupę β-cyjanoetylową, 1600 części surowej pasty zawierającej 33¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom bromu, Y oznacza grupę nitrową, Rj oznacza grupę etoksylową, Z oznacza grupę acetyloaminową, V| i V₂ oznaczają grupy etylowe, 1200 części surowej pasty zawierającej 35¾ o trwałej postaci krystalograficznej związku o wzorze 5, w którym X oznacza atom bromu, Y oznacza grupę nitrową R₁ oznacza atom wodoru, Z oznacza grupę acetyloaminową, Vj i V₂ oznaczają grupy etylowe, 1200 części Reax u 32, 600 części Oyspergatora NNO, 180 części Zwilzacza 5B0, 1200 części wody homogenizuje się w kadzi 1-2 godzin, a następnie uciera się w młynie typu Netzsch'a w czasie 3-5 godzin. Po rozcieńczeniu 700 częściami wody do zmikronizowanej zawiesiny dodaje się 100 części Olanu SA i suszy w suszarni rozpyłowej przy temperaturze powietrza na wlocie 110-125’C i wylocie powietrza 75-80’C.

Otrzymany mikroproszek środka barwiącego charakteryzuje się bardzo dobrym rozdrobnieniem i bardzo trwałą wodną dyspersją, zabarwia trwale wyroby poliestrowe w temperaturze 130-140*C w aparatach do szybkiego barwienia w czasie 10-15 minut na intensywnie granatowy kolor z czerwonym odcieniem. Wybarwienia po wypłukaniu w wodzie i lekkim praniu bez obróbki redukcy jno-oczyszcza jącej odznaczają się dużą równomiernością i wysokimi odpornościami użytkowymi na: światło 6-7’, tarcie 4”-5,4”, czynniki mokre 4-5’, 4’, pranie chemiczne 5’,5,5’, obróbkę cieplną 4°,3-4’.

152 463

Claims

Zastrzeżenie patentowe

Środek barwiący wyroby poliestrowe na kolor granatowy i ewentualnie czarny zawierający substancje barwiące z dodatkiem środków pomocniczych o właściwościach dyspergujących, zwilżających, przeciwpylnych, znamienny tym, że zawiera: 0-30 części wagowych związków o wzorze 1, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupy: nitrową, fenyloazową, metylową, etylową, metoksylową, etoksylową lub grupę R^OOC, w której R^ oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Y oznacza atom wodoru lub chloru albo grupę nitrową, Z oznacza alkil o 1-4 atomach węgla lub grupę (CH₂)_nCOOR₂, w której R₂ oznacza grupę metylową lub etylową, a n - 1-5, 0-25 części wagowych związku o wzorze 2, w którym R^ oznacza grupę metylową lub etylową, R₂ oznacza atom wodoru lub grupę metylową, 0-30 części wagowych związków o wzorze 3, w którym X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupę hydroksylową lub cyjanową, Y oznacza atom wodoru lub grupę nitrową, R oznacza atom wodoru lub grupę metylową, Z oznacza atom wodoru lub grupę NHCORp w której Rj oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Vj oznacza grupy: β -hydroksyetylową, fi -cyjanoetylową lub fi -acetoksyetylową, V₂ oznacza grupy: fi -hydroksyetylową, fi -cyjanoetylową, fi -acetoksyetylową, 0-40 części wagowych związków o wzorze 4, w którym X oznacza grupę nitrową lub cyjanową, Y oznacza atom wodoru lub grupę NHCOR, w której R oznacza rodnik metylowy lub etylowy, oznacza grupę etylową lub fi -cyjanoetylową, V₂oznacza grupy: fi -cyjanoetylową, benzylową lub ^-acetoksyetylową i 40-95 części wagowych związków o wzorze 5, w którym X oznacza atom chloru lub bromu albo grupę cyjanową, Y oznacza atom chloru lub grupę nitrową albo cyjanową, Rj oznacza atom wodoru lub grupę metoksylową albo etoksylową, Vj, V ₂ oznaczają grupy: etylową, fi -cyjanoetylową, allilową, benzylową lub il-acetoksyetylową, Z oznacza atom wodoru lub grupę NHC0R₂, w której R₂ oznacza rodnik metyowy lub etylowy, przy czym środek zawiera co najmniej dwa związki przedstawione wzorami 1, 2, 3, 4, 5 o podstawnikach omówionych powyżej, które to związki posiadają trwałą postać krystalograficzną .

152 463

Zakład Wydawnictw UP RP. Nakład 100 egz.

Cena 3000 zł