PL149902B1 - SPOSflB WYTWARZANIA i ,l-DICHL0R0-2,2-BIS-/4-ETYL0FENYL0/ETANU - Google Patents

Description

OPIS PATENTOWY

149 902

POLSKA

RZECZPOSPOLITA

LUDOWA

URZĄD

PATENTOWY

PRL

Patent dodatkowy do patentu nrZgłoszono: 86 06 19 /P. 271304/

Pierwszeństwo —CZYTELNIA

Urzędu Patentowego

Int. Cl.⁴ C07C 21/24

Zgłoszenie ogłoszono: ⁸⁸ θ⁸ 29

Opis patentowy opublikowano: 1990 06 30

Twórcy wynalazku: Wojciech Zieliński, Ewa Selwińska, Jerzy Suwiński, Bohdan śledziński, Edward Skotnicki

Uprawniony z patentu: Politechnika śląską im. Wincentego Pstrowskiego, Gliwice /Polska/

SPOSÓB WYTWARZANIA i ,l-DICHL0R0-2,2-BIS-/4-ETYL0FENYL0/ETANU

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 1,l-dichloro-2,2-bis-/4-etylofenylo/ etanu na drodze utylizacji mieszanin niskoprocentowych foschloru·

Foschlor techniczny w zależności od metody syntezy może zawierać od 50 do 85% głównego składnika /l-hydroksy-2,2,2-trichloroetylo/fosfonianu O,O-dimetyłowego· Obok fosfonianu Ο,Ο-dimetylowego jeko główne zanieczyszczenie występuje demetylofoschlor /l-hydroksy-2,2,2trichloroetylo/fosfonian monometylowy· W ługach pokrystalizacyjnych po oczyszczeniu foschloru technicznego lub w nietrafionych syntezach demotylofoschlor jest głównym składnikiem mieszanin, a foschlor znajduje się w mniejszej ilości.

Takie mieszaniny o silnia kwaśnym charakterze i silnie toksyczne najczęściej rozkłada się i detoksykuje poprzez działanie alkoholi.

Poza tym znana jest metoda wykorzystania obecnego w tych mieszaninach foschloru, który w zasadowym środowisku ulega przegrupowaniu Parkowa, dichlorfosu - fosforanu /2,2-dichlorowinylo/dimetylowego. Jednakże wydajność Jak i czystość otrzymanego produktu nie sę wysokie.

Celem wynalazku jest utylizacja nie tylko obecnego w mieszaninie foschloru, ale także znajdującego się zwykle w znacznie większej ilości demetylofoschloru.

Badania przegrupowania Parkowa wykazały, że w warunkach, w których foschlor przegrupowuje się do dichlorfosu, demetylofoschlor przagrupowuje się do demetylodichlorfosu - fosforanu /2,2-dichlorowinylo/ raonometylowago. Badania hydrolizy dichlorfosu i demetylodichlorfosu wykazały, że związki te zachowują się podobnie ulegając szybkiej hydrolizie w środowisku zasadowym do glioksalu i odpowiednio fosforanu dimetylowego i monometylowego. Jednakże w kwaśnym środowisku proces przebiega wolniej i daje się zatrzymać na stadium aldehydu dichlorooctowego, który jest cennym półproduktem w syntezie organicznej. Próby wykorzystania go do syntezy

149 902

149 902 pertane-1,l-dichloro-2,2-bis/ 4-stylofenylo/stanu - popularnego insektycydu, dały pozytywny efekt·

Sposób wytwarzania l,l-dichloro-2,2 bis/4-etylofenylo/etanu na drodze utylizacji niskoprocentowych mieszanin foschloru według wynalazku polega na tym, że mieszaninę rozpuszcza się w wodzie i dodaje równomolowę ilość wodorotlenku alkalicznego przeprowadzajęc ję na drodze przegrupowania Perkowa w mieszaninę dichlorofosu i deraetylodichlorofosu·

Korzystnym jest, aby w procesie stosować stężone roztwory reagentów, co zapobiega nadmiernemu rozpuszczaniu się produktów reakcji w wodzie·

Oddzielonę od warstwy wodnej mieszaninę dichlorofosu i demetylodichlorfosu poddaje się hydrolizie wodę w środowisku kwaśnym do aldehydu dichlorooctowego· Korzystne jest prowadzenie hydrolizy w temperaturze wrzenia reagentów, w czasie powyżej 30 minut, korzystnie 60 minut, korzystnie za pomocę dwukrotnej molowo ilości wody w stosunku do sumy dichlorfosu i demetylodichlorfosu· Do mieszaniny zawierajęcej aldehyd dichlorooctowy dodaje się etylobenzen korzystnie w dwukrotnej molowo Ilości w stosunku do obecnego w mieszaninie aldehydu dlchlorooctowego 1 nadmiar stężonego kwasu siarkowego i miesza celem otrzymania pertane, korzystnie powyżej 60 minut·

Przyk ład· 95,6 g mieszaniny zawierajęcej 20% foschloru i 80% soli amonowej deraetylofoschloru /sumarycznie około 0,39 molo fosfonianów/ rozpuszczono w 200 m 1 wdy i do roztworu dodano 15,6 wodorotlenku sodu /0,39 mola/ w postaci 20% wodnego roztworu· Po egzotermicznej reakcji trwajęcej kilka minut wydzielił się ciężki olej, który oddzielono od warstwy wodnej· Olej w ilości 42,2 g będęcy mieszaninę dichlorfosu /około 30%/, demetylodichlorfosu /ok«70%/ /sumarycznie około 0,2 mola fosforanów/ zmieszano z 7,2 ml wody oraz 0,4 ml etężonego kwasu siarkowego i utrzymano w stanie wrzenia przez 60 minut· Po ochłodzeniu dodano 42,4 g /0,4 mola/ etylobenzenu i mieszajęc i chłodzęc wkraplano 50 ml stężonego kwasu siarkowego· Mieszano jeszcze przez 60 minut, zawartość wylano na lód, oddzielono warstwę organicznę, którę poddano destylacji z parę wodnę celem oddzielenia substratów·

Pozostałość po oddzielaniu wody stanowi l,l-dichloro-2,2-bis/4-atylofenylo/etan, który po krystalizacji z metanolu posiada t»t· 54 - 55°C· Wydajność 33 g·

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Sposób wytwarzania i,l-dichloro-l,2-bis-/4-etylofenylo/atanu na drodze utylizacji niskoprocentowych mieszanin foschloru, znamienny tym, źe mieszaninę foschloru rozpuszcza się w wodzie i dodaje równomolowę ilość wodorotlenku alkalicznego, korzystnie stosujęc stężone roztwory reagentów, po czym oddziela się warstwę wodnę, a wytworzonę mieszaninę dichlorfosu i demetylodichlorfosu poddaje się hydrolizie, wodę w środowisku kwaśnym korzystnie w temperaturze wrzenia reagentów w czasie powyżej 30 minut, korzystnie 60 minut, korzystnie za pomocę dwukrotnej molowo ilości wody w stosunku do sumy dichlorofosu i demetylodichlorfosu, po czym do mieszaniny dodaje się etylobenzen, korzystnie w dwukrotnej molowo ilości w stosunku do obecnego w mieszaninie aldehydu dlchlorooctowego 1 nadmiar stężonego kwasu siarkowego i miesza, korzystnie powyżej 60 minut·

   Pracownia Poligraficzna UP RP. Nakład 100 egz.

   Cena 1500 zł