Wynalazek niniejszy dotyczy samolotu z powierzchniami nosnemi, które pod dzia¬ laniem pradu powietrza podczas lotu obra¬ caja sie swobodnie na pionowej osi. Azeby przy tego rodzaju samolocie uzyskac samo¬ czynne srodkowanie cisnienia, powierzch¬ nie nosne polaczone sa z osia obrotu zapo- moca przegubów, które odpowiednio do rozmaitych wypadkowych sily nosnej i od¬ srodkowej pozwalaja powierzchniom nos¬ nym przyjmowac pod i nad glówna pla- siziczyzinia obrotu rozmaite polozenia wzgle¬ dem osi obrotu. Glówne zadanie niniejszego wynalazku polega na tern, aby samolot do¬ wolnego typu ze swobodnie obracajacemi sie powierzchniami nosnemi zaopatrzyc w proste i skuteczne srodki, któreby puszcza¬ ly powierzchnie nosne w ruch obrotowy za¬ nim samolot opusci powierzchnie zieimi lub zanim rozpocznie lot.Istota wynalazku polega na tern, ze po¬ wierzchniom nosnym nadaje sie poczatko¬ wy ruch obrotowy przez odchylanie wy¬ twarzanego przez smiglo i plynacego ku ty¬ lowi pradu powietrza, który przechodzi przez kolowa powierzchnie, zakreslana po¬ wierzchniami nosnemi.Srodki wywolujace odchylanie najlepiej umiescic na samym samolocie, gdyz w tym przypadku stale rozporzadza sie srodkami ulatwiajacemi .start samolotu bez wzgledu na to, gdzie on laduje. Mozna jednak sto-c sowac specjalne przenosne urzadzenie, u- stawianie, na powierzchni zienii wpoblizu sam sne osiagna juz pozadana szybkosc. Srodki odbhylajace posiadaja zasadniczo ksztalt plaskiej lub .zgietej powierzchni, skierowa¬ nej ukosnie dto osi plynacego ku tylowi pra¬ du powietrza. Sikoro taka powierzchnia u- mieszczona jest na samym samolocie, wów¬ czas w miare potrzeby mozna ja wlaczac lub wylaczac, np. przez skladanie jej,, zwi¬ janie lub inne odjpowiednie sfaldowanie na kadlubie samolotu.Wedlug niniejszego wynalazku moga byc stosowane najróznorodniejsze przyrza- dy odchylajace, przy których skladanie od¬ bywa sie w nozmaity sposób, np. przez u- mieszczenie powierzchni odchylajacych, sporzadzonych z odpowiednio mocnych tka¬ nin, na zaopatrzonych w sprezyny i przy¬ mocowanych na boku kadluba samolotu walcach, idzieki czemu powierzchnie tkani¬ ny mozna odlwijac z walców i umieszczac na idrodze plynacego ku tylowi strumienia powietrza. Powierzchnie tkaniny wedlug in¬ nej formy wykonania moga sie skladac 1 rozkladac w ksztalcie wachlarza, który w polozeniu spoczynku umieszczony jest w bocznych zaglebieniach, kadluba samolotu.Jezeli chodzi o powierzchnie odchylajace wiekszych rozmiarów, np. przy samolotach^ zaopatrzonych w boczne silniki, to po¬ wierzchnie z tkanin moga byc umieszczone 1 na Lekkich rurach teleskopowych lub nozy¬ cach, które w stanie spoczynku powierzchni, znajduja sie w kadlubie samotoki, z które¬ go mozna je wysuwac w dowolny cposób.Zamiast umocowywac statecznik pozio¬ my w zwykly sposób, mozna go tak umie¬ scic, aby w danym przypadku razem ze ste¬ rem wysokosci przyjmowal takie polozenie, przy fctórem posiadalby uijemny kat nachy¬ lenia i odchylal wsteczny prad ku górze.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono schematycznie dwie formy wykona¬ nia wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok boczny samo¬ lotu o stosunkowo krótkim kadlubie i dlu¬ gich powierzchniach sterowych; fig, 2 — rzut poziomy samolotu wedlug fig. 1; fig. 3 — w powiekszonej skali rame przy kon¬ cu 'kadluba samolotu wraz z organami do nastawiania statecznika poziomego, celem odlchylenia wgóre pradu powietrza .plyna¬ cego ku tylowi; fig. 4 — widok boczny we¬ dlug innej formy wykonania samolotu, zao¬ patrzonego w inne urzadzenie do odchyla¬ nia pradu wstecznego; fig. 5—rzut poziomy fig. 4 wraz z przyrzadem odchylajacym w naprezonym stanie czynnym; fig. 6 — szczególy dotyczace rodzaju umieszczenia i sposób obslugi urzadzen odchylajacych; fig. 7 — przekrój jednego z walców, na który nawija .sie urzadzenie odchylajace w stanie ^pocziynjku.Wedlug przykladtu wykonania, przed¬ stawionego na fig. 1 — 3, kadlub samolotu A zaopatrzony jest w zwykle urzadzenie do ladowania oraz w zeispól swobodnie obracajacych sie i polaczonych przegubo¬ wo z piasta C powierzchni nosnych B. Pia¬ sta C jest tak osadzona, ze moze swobod¬ nie obracac sie na wale D. Samolot posia¬ da smiglo E o dzialaniu pociagowem i sta¬ tecznik .poziomy F, ze sterem wysokosci G. Statecznik poziomy F nie jest jak zwy- Ikle sztywny, lecz tylnym koncem przymo¬ cowany jest przegubowo ido kadluba samo- llotu. Na przednim jego koncu umieszczo- |ne sa czesci H, slizgajace sie po wygietym storze «/.Statecznik poziomy F polaczony jest zapomoca dlzwigni katowej L i ciegla lub linki L1 z dzwignia sterowa Af, umieszczo¬ na w kabinie pilota tak, iz pilot cofajac dzwignie moze nadac statecznikowi poziom memu F dcfilne polozenie, oznaczone na fig. 3 claglemi linjami. Przy talkiem polozeniu statecznika poziomego F skierowany ku tylowi, wytwarzany przez smiglo E prad powietrza odchyla sie ku górze i przeply¬ wa przez powierzchnie nosne Swzldluz La -CJLr-strzalek przecktawtanych na fig. 1. Wskii^ tek tego powierzchnie nosne zaczynaja sie obracac. Po uzyskaniu pozadanej sizybko- sd obrotowej pilot nadaje statecznikowi poziomemu F jego normalne polozenie, przesuwajac ku przodowi dzwignie M, zaopatrzona w urzadzenie zabezpieczaja¬ ce ja w polozeniach przedniiem i tykiem.W razie potrzeby ster wysokosci G moze uzupelniac dzialanie .statecznika poziome¬ go F przy odchylaniu wstecznego pradu powietrza przez to, ze zapoimoca zwyklych czlonów sterowych nadaje sie miu poloze¬ nie, w którem tworzy ujemny kat nachyle¬ nia. ¦ ¦ -¦ i . Stwierdzono, ze dzialanie to mozna po¬ lepszyc przez dodanie bocznych po¬ wierzchni lub scian, ograniczajacych wsteczny prad i zapobiegajacych jego roz¬ szerzaniu siie. W tym celu zamiast srod¬ kowego .statecznika pionowego Lub steru kierunkowego na kazdlym koncu stateczni¬ ka poziomejgo F mozna umiescic pionowe stateczniki X, zaopatrzone w powierzchnie sterowe Y. Przy innej formie wykonania mozna calkowicie odrzucic powierzchnie sterowa Y.W tym przypadku kazdy koniec statecznika poziomego posiada tylko pio¬ nowe powierzchnie, W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 — 7 z kazdej strony kadluba samolotu A umieszczony jest stozkowy beben N, znajdujacy sie pod dzialaniem sprezyny, którego os nachylona jest wzigledem po¬ dluznej osi kadluba samolotu. Wzdluz kra¬ wedzi kazdego walca N przymocowana jest tkanina 0, wykroijona w ksztalcie wy¬ cinka kolowego, np. kawalek plótna zaglo¬ wego. Tkanina zwinieta jest w stanie spo¬ czynku przyrzadu na walcu N w ten sam sposób, jak znane zaluzje okienne; we wnetrzu walca N znajduje sie sprezyna N1.Drugi brzeg tkaniny przymocowany jest do drazka P, tworzacego jedino ramie obraca¬ jacej sie na czopie P1 dzwigni katowej.Drugie ramie P2 przymocowane jest db slizgacza 0, na który dziala sprezyna O1.Sprezyna przyciska ramie P scisle do wal¬ ca N, na którym nawinieta jest tkani¬ na O.Do slizgacza Q przymocowana jest lin¬ ka R, przechodzaca przez krazek S. Lin¬ ka i? przechodzi az do kabiny pilota, gdzue jest przymocowana ido (dzwigni T. Gdy pi¬ lot cofnie te dzwignie ku tylowi, wówczais ramiona P odchylaja /sie nazewnatrz ka¬ dluba samolotu, dzieki czemu plat tka¬ niny O rozciaga sie na drodze wstecz¬ nego pradu, wytwarzanego przez smiglo E, przyjmujac skosne polozenie. Wskutek te¬ go prad odchyla sie ku górze, przechodzac przez powierzchnie nosne B, które zaczy¬ naja sie obracac. Po zwolnieniu dzwigni T sprezyna O1 i sprezyny walców N1 cofaja ramiona P ku bocznym scianom kadluba samolotu, pirzyczem tkanina 0 nawija sie na walce.Do przykrycia -umieszczonych w bocz¬ nych scianach kadluba samolotu otworów, w których mieszcza sie w stanie spoczyn¬ ku powierzchnie odchylajace O, moga slu¬ zyc dowolnej budowy pokrywki, na które dzialaja sprezyny.Nalezy tu specjalnie podkreslic, ze pod dzialaniem wstecznego pradu gietkie pla¬ ty tkaniny O wyprezaja sie ku dolowi. W ten sposób powstaja samoczynnie boczne sciany ograniczajace. W razie, gdy zacho¬ dzi tego potrzeba, mozna ramiona P zao¬ patrzyc w mniejsza lub wieksza ilosc próz¬ niowych powierzchni, skladajacych sie przy nawijaniu platów tkaniny 0 na walce. PL