PL23308B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy samolotu, zwlaszcza wykonania profilu skrzydel skojarzonych z lotkami i innemi urzadze¬ niami, stosowanemi do stabilizacji samolo¬ tu w kierunku poprzecznym.Glównym celem wynalazku jest osia¬ gniecie nalezytej stabilizacji samolotu w kierunku poprzecznym oraz szybkiego dzialania urzadzenia stabilizacyjnego z jednoczesnem zwiekszaniem sie kata na¬ tarcia glównych skrzydel samolotu.Wynalazek polega na zastosowaniu lo¬ tek, niezaleznych od glównych skrzydel i umieszczonych zasadniczo przy koncach skrzydel. Lotki te sa osadzone obrotowo na oskach, umieszczonych powyzej glów¬ nych skrzydel, wzgledem których sa umo¬ cowane sztywno w taki sposób, aby lotki, stwarzajac pewien opór, mogly oddzialy¬ wac na intensywnosc przeplywu powietrza po powierzchni skrzydel glównych, a to przez nastawienie ich pod danym katem w jednym lub drugim kierunku. Skrzydla glówne aas sa wyposazone w znane od- chylne klapy, zapomoca których mozna zwiekszac lub zmniejszac przeplyw po¬ wietrza co najmniej pod pewna czescia lotek.Wynalazek polega równiez na zastoso¬ waniu klap, przymocowanych odchylnie do skrzydel od dolu w tylnej ich czesci oraz urzadzenia, poruszajacego klapy w taki sposób, aby ich tylne krawedzie znajdo¬ waly sie zawsze zasadniczo ponizej tyl¬ nych krawedzi skrzydel przy wszelkich nastawieniach wzmiankowanych klap.klapy te moga byc zastosowane same lyi tez lacznie z opisanemi powyzej lotka- •; i mi. JPtozadane jest urgilszczenie lotek nad * skrz^dlanli %)jfi * aby*mozna bylo zwiek- A ' * szycyprzeplyiw pdwietfza dookola zespolu skrzydla i lotki po stronie, która nalezy podniesc w danej chwili, oraz zmniejszyc szybkosc przeplywu powietrza ponad gór¬ na powierzchnia skrzydla po drugiej stro¬ nie samolotu.Powoduje to pozadane obracanie sie samolotu dookola jego podluznej osi, be¬ dace wynikiem zarówno dzialania samych lotek, jak i zmiany intensywnosci przeply¬ wu powietrza po powierzchni skrzydel glównych, wywolanej przez zmiane na¬ stawienia tychze lotek.W celu wyjasnienia uzywanego ponizej okreslenia „strefa przeplywu ku dolowi" nalezy zaznaczyc, ze strefa przeplywu powietrza ponad skrzydlami moze byc po¬ dzielona na dwie czesci, mianowicie — górna i dolna, czyli strefy górnego i dol¬ nego strumienia wzgledem kierunku lotu samolotu. Okreslenie „strefa przeplywu ku dolowi" dotyczy tej czesci strefy, znaj¬ dujacej sie ponad skrzydlem, w której przeplyw powietrza odchyla sie ku dolowi od jego kierunku poprzedniego, równole¬ glego do linji lotu samolotu, wzglednie profilu danego skrzydla.Do osiagniecia wzmiankowanych powy¬ zej pozadanych wyników jest rzecza bar¬ dzo wazna, aby lotki zostaly umieszczone wlasnie w obrebie tej strefy przeplywu ku dolowi. W pewnych przypadkach lotki moga byc umieszczone tak, iz sa wysunie¬ te znacznie naprzód poza linje, wzdluz której umieszcza sie zwykle lotki, lecz je¬ zeli lotki znajduja sie przytern w obrebie wzmiankowanej strefy przeplywu ku dolo¬ wi — to otrzymuje sie pozadane wyniki.Okreslenie „strefa przeplywu ku dolo¬ wi" niei dotyczy równiez przeplywu powie¬ trza ztylu lub wpobilizu tylnej krawedzi skrzydla. Okreslenie powyzsze ma obej¬ mowac wiec przeplyw powietrza dookola lotki, umieszczonej nad skrzydlem, odby¬ wajacy sie zasadniczo ztylu tylnej krawe¬ dzi skrzydla. Taki przeplyw powietrza ku dolowi ztylu tylnej krawedzi skrzydla jest okreslany czesto terminem „przeplyw ku dolowi", lecz podane powyzej okreslenie „strefa przeplywu ku dolowi", uzyte w ni¬ niejszym opisie, obejmuje zarówno te strefe za tylna krawedzie skrzydla, jak i przeplyw powietrza wpoblizu oraz ponad tylna czescia górnej powierzchni skrzydla.Klapy ustawione w polozenie robocze wzmagaja przeplyw powietrza dookola lo¬ tek, zwiekszajac przez to ich skutecznosc, co stanowi specjalna zalete wtedy, gdy szybkosc lotu samolotu jest mala, zwla¬ szcza wtedy, gdy szybkosc ta jest znacznie mniejsza od szybkosci samolotu normalnej konstrukcji, nieposiadajacego klap, w któ¬ rych to warunkach lotki innej budowy traca wieksza czesc swej skutecznosci dzialania.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania samolotu wedlug wy¬ nalazku.Fig. 1 przedstawia widok zgóry na sa¬ molot, w którym czesc powloki skrzydla zostala usunieta, w celu uwidocznienia linjami przerywanemi czesci urzadzenia nastawczego do lotek; fig. 2 — poprzeczny przekrój przez skrzydlo wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1, widziany w kierunku strzalek; fig. 3 — poprzeczny przekrój przez lotke skrzydla z uwidocznionem urzadzeniem do nastawiania klapy skrzydla, przyczem lot¬ ka przedstawiona jest w polozeniu od- miennem od uwidocznionego na fig. 1 i 2; fig. 4 — taki sam przekrój przez lotke o- raz jej urzadzenie nastawne do poruszania klapy, przyczem lotka znajduje sie w po¬ lozeniu odmiennem od poprzednich; fig. 5 — perspektywiczny widok dalszej od¬ miany wykonania urzadzenia do porusza¬ nia lotek skojarzonych z klapami; fig. 6— widok zboku na koncowa czesc skrzydla z — 2 —lotka umieszczona w nieco odmiennem polozeniu; fig. 7 — 9 — nastepne odmia¬ ny wykonania zespolu skrzydla skojarzo¬ nego z1 lotka, a fig. 10 — poprzeczny prze¬ krój skrzydla z uwidocznionem polacze¬ niem lotki z klapa.Samolot 1 (fig. 1) jest wyposazony w silnik 2, smiglo 3, kadlub 4, ogon oraz we wlasciwe stery. Jesli patrzec na ten samo¬ lot zgóry, to prawe skrzydlo jest oznaczo¬ ne cyfra 6, a lewe cyfra 7. Klapy skrzydel oraz urzadzenie do ich poruszania, opisa¬ ne ponizej, sa jednakowe przy obu skrzy¬ dlach.W kabinie samolotu znajduje sie w do¬ godnej odleglosci od siedzenia 8 dla pilo¬ ta raczka 9, umocowana na kólku lancu- chowem, opasanem lancuchem 11, opasu¬ jacym równiez kólko lancuchowe 12. Za¬ pomoca kólka 12 obracany jest walek 13, osadzony obrotowo w lozyskach 14 we¬ wnatrz skrzydel samolotu.Na walku 13 (fig. 1 — 4) umocowane sa stozkowe kólka zebate 15, zazebiajace sie ze stozkowemi kólkami zebatemi 16, osadzonemi na walkach 17, osadzonych obrotowo w podluznicach skrzydel. Walki 17 sa zakonczone zlaczami przegubowemi 18 z drazkami 19.Na nagwintowanych czesciach drazków 19 umieszczone sa nakretki 20, wskutek czego podczas obracania raczki 9, która obraca zkolei walek 13 zapomoca prze¬ kladni lancuchowej, opisanej powyzej, wprawione zostaja w ruch obrotowy draz¬ ki 19, dzieki czemu nakretki 20 przesuwa¬ ja sie po drazkach 19 w jednym lub dru¬ gim kierunku. Do kazdej nakretki 20 przy¬ mocowane sa jednemi koncami dzwignie górne 21 oraz dzwignie dolne 22.Kazda dzwignia górna 21 jest przymo¬ cowana przegubowo swym drugim kon¬ cem w miejscu 23 do zebra usztywniajace¬ go 24 skrzydla. Kazda zas dzwignia dolna 22 jest przymocowana przegubowo w miej¬ scu 25 do zebra usztywniajacego 26 klapy 27 skrzydla. Klapy 27 sa umocowane od- chylnie zapomoca przegubów 28 pod górna powierzchnia skrzydla (fig. 1 — 4).Podczas obracania raczki 9 kazda kla¬ pa 27 zostaje zapomoca wzmiankowanego powyzej urzadzenia badz odchylona, badz cofnieta w polozenie pierwotne, uwidocz¬ nione na fig. 2.Takie wykonanie klap umozliwia zwiekszenie sprawnosci samolotu w czasie jego wznoszenia sie, przyczem skutecznosc tego wznoszenia sie moze byc nastawiana przez pilota, tak ze w przypadku, gdy np, samolot musi ladowac przy niewielkiej szybkosci lotu, pilot moze recznie odchy¬ lic klapy 27 z siedzenia 8, wskutek czego zmienione zostaja warunki lotu samolotu.W przykladzie wykonania, uwidocznio¬ nym na fig. 1 — 2, lotki 29 sa umieszczo¬ ne nad górna powierzchnia skrzydel w takiem polozeniu, ze czolowe krawedzie lotek znajduja sie w przyblizeniu w pla¬ szczyznie pionowej, przechodzacej przez tylne krawedzie skrzydel, to jest przebie¬ gaja w przyblizeniu wzdluz geometryczne¬ go miejsca linij, przechodzacych przez tylne krawedzie skrzydel i prostopadlych do linij, okreslajacych profil skrzydla.Urzadzenie do nastawiania lotek po¬ siada zasadniczo znana budowe. Lotki 29 sa umocowane na wspornikach 30 i wypo¬ sazone na swych górnych powierzchniach w ramiona 31, wystajace nieco ku tylowi.Kadluby 29 lotek sa wyposazone w prety usztywniajace 32.Odchyilenie ramion 31 ku tylowi umoz¬ liwia nastawianie lotek sposobem De Hariland'a, przy którym dla danego prze¬ suwu drazka sterowego lotka podnoszona z wyjsciowego polozenia poziomego obra¬ ca sie o wiekszy kat, niz lotka opuszczana ku dolowi z tegoz wyjsciowego polozenia poziomego.Do wystajacych ku tylowi ramion 31 przymocowane sa zapomoca przegubów 33 drazki 34, przesuniete przez otwory 35 — 3 —górnej powierzchni skrzydel. Przeciwlegle konce drazków 34' sa polaczone zapomoca przegubów kulowych 36 z ramionami 37 dzwigni tróijramiennych, posiadajacych po¬ nadto ramiona 38 i 39. Dzwignie trójra- mienne sa osadzone obrotowo zapomoca czopów 41 na wspornikach 42, przymoco¬ wanych w kazdem skrzydle do przedniej podluznicy 40 skrzydla (fig. 2).Do ramion 38 wzmiankowanych dzwi¬ gni przymocowane sa linki 43 (fig. 1 i 2), opasujace kólka linowe 44 i 45, a. nastep¬ nie beben 46 umieszczony przed pilotem.Beben 46 jest poruszany zapomoca recznego kólka 47, oznaczonego na rysun¬ ku schematycznie. Ramiona zas 39 wzmian¬ kowanych dzwigni sa polaczone ze soba zapomoca linki 48. Lotka 29 dowolnego skrzydla moze wiec byc obracana do góry lub ku dolowi przez obracanie kólka recz¬ nego 47. Jezeli lotka prawego skrzydla jest obracana do góry, to lotka lewego skrzydla obraca sie ku dolowi i odwrotnie, jak to ma miejsce w zwyklych samolotach.Obracanie tego recznego kólka 47 po¬ woduje przekazywanie, zapomoca wzmian¬ kowanych wyzej linek, odpowiednich sil na ramiona 38 i 39 dzwigni trójramien- nych, wskutek czego ramiona 37, w za¬ leznosci od kierunku obrotu kólka 47, ob¬ racaja sie w jednym lub drugim kierun¬ ku, tak iz posuwaja naprzód lub cofaja drazek 34, w celu pozadanego nastawienia lotek.Na fig. 3 przedstawiono lotke umie¬ szczona n&co dalej ku tylowi od po¬ wierzchni skrzydla, niz w przykladzie opisanym powyzej. Wzmiankowana powy¬ zej linja, odpowiadajaca geometryczne¬ mu miejscu linij, prostopadlych do linij okreslajacych profil skrzydla 6 i prze¬ chodzacych przez jego tylna krawedz, przechodzi W tym przypadku mniej wiecej przez srodek lotki 29.Na fig. 4 przedstawiona jest odmiana lotki 29, której krawedz tylna znajduje sie w przyblizeniu w plaszczyznie, prze¬ chodzacej przez krawedz tylna skrzydla 6, ponad ta krawedzia.Jak i w przykladzie przedstawionym na fig. 3, odleglosc lotki od górnej po¬ wierzchni skrzydla jest nieco wieksza, niz w przykladzie przedstawionym na fig. 2.W kazdym z opisanych wyzej przykla¬ dów wykonania obracanie recznego kólka 47 powoduje ustawianie sie lotek 29 w po¬ zadane polozenie. Gdy lotka prawego skrzydla jest obracana w swe polozenie dolne (w którem jej krawedz tylna jest obnizona), to lotka skrzydla lewego obra¬ ca sie w polozenie górne (w którem jej krawedz tylna jest podniesiona), przy- czem przesuw do góry tylnej krawedzi lotki, obracanej w górne polozenie, jest wiekszy od przesuwu ku dolowi tylnej krawedzi przeciwleglej lotki.Lotki 29 sa waskie, lecz dlugie, wskutek czego oddzialywuja na przeplyw powie¬ trza ponad znaczna czescia górnej po¬ wierzchni skrzydel. Gdy lotka 29 jest ob¬ racana w swe dolne polozenie, to po ustawieniu jej pod odpowiednim dogod¬ nym katem oddzialywa ona na przeplyw powietrza w ten sposób, iz zapobiega sklócania strumienia powietrza i powsta¬ waniu wirów oraz przyciska jakby stru¬ mien powietrza do górnej powierzchni skrzydla. Powyzsze dzialanie wywoluje ten skutek, ze zwieksza sie skutecznosc wznoszenia sie tego skrzydla, na którem lotka zostaje ustawiona w dolne poloze¬ nie. Wyrazenie „zostaje ustawiona w dol¬ ne polozenie" oznacza, iz lotka zostala obrócona swa tylna krawedzia ku dolowi.Wskutek tego zwieksza sie wzmiankowa¬ na skutecznosc wznoszenia sie skrzydla, przyczem osiaga sie nietylko dzialanie sa¬ mej lotki, jako pewnego rodzaju dodatko¬ wego skrzydla samolotowego, dazacego do podniesienia odpowiedniego skrzydla (podczas obracania tej lotki ku dolowi), lecz równiez oddzialywanie lotki na samo .— 4 —skrzydlo, dazace do zwiekszania skutecz¬ nosci skrzydla, jako powierzchni wznosza¬ cej sie i podnoszacej samolot. Ta wlasci¬ wosc lotki jest nadzwyczaj wazna i nada¬ je calemu urzadzeniu do stabilizowania lo¬ tu wielka czulosc oraz niezawodnosc dzia¬ lania, co jest wielce pozadane.Wyniki sa odwrotne w razie podnosze¬ nia lotki, to jest obracania jej tylna kra¬ wedzia do góry, co wprowadza zaklócenia w przeplywie powietrza dookola skrzydla, powodujac w ten sposób zmniejszenie sku¬ tecznosci wznoszenia sie tego skrzydla, na którem zostala obrócona do góry.W ten sposób lotki moga wywierac za¬ równo dodatni, jak i ujemny wplyw na skutecznosc skrzydel w sensie ich wzno¬ szenia sie, a w dodatku równiez wywiera¬ ja wplyw wskutek zwiekszenia sie lub zmniejszenia sie kata natarcia samych lo¬ tek, osiagany wskutek nadania lotkom od¬ powiedniego profilu, oddzialywujacego na przeplyw powietrza.Oprócz dzialania samych lotek, jako dodatkowych skrzydelek, oraz dzialania lotek na przeplyw powietrza wzgledem skrzydla, powstaje jeszcze inne bardzo wazne dzialanie, mianowicie oddzialywa¬ nie klapy skrzydla na zespól, skladajacy sie ze skrzydla i lotki. Odchylona klapa zmienia warunki przeplywu powietrza wzgledem skrzydla, poniewaz zas lotka równiez oddzialywa na przeplyw powie¬ trza wzgledem skrzydla, wiec mozna o- siagnac laczne oddzialywanie klapy i lot¬ ki na przebieg pracy glównego skrzydla samolotu, przez co zwieksza sie czulosc tego zespolu, co jest bardzo pozadane i skuteczne przy locie pod stosunkowo du¬ zym katem natarcia skrzydel samolotu.Odchylenie klapy zwieksza stabilizacje samolotu w kierunku poprzecznym, gdyz zespól skladajacy sie ze skrzydla z lotka i klapy jest bardziej skuteczny, zwlaszcza przy mniejszych szybkosciach lotu.Dzieki swoistemu umieszczeniu lotki, klapy moga sie ciagnac na calej prawie dlugosci skrzydel, wskutek czego zmiana warunków wznoszenia sie samolotu, wy¬ wolywana zapomoca klapy, moze byc roz¬ ciagnieta prawie na cala rozpietosc skrzy¬ del samolotu.Poniewaz lotki nie stykaja sie z klapa¬ mi, wiec i lotki moga przebiegac, w razie potrzeby, na calej prawie dlugosci skrzy¬ del.Na fig. 5 — 9 uwidoczniono urzadzenia do poruszania lotek, skojarzonych z kla¬ pami. Na fig. 5 urzadzenie takie jest przedstawione w widoku perspektywicz¬ nym. Lotki sa umieszczone tak samo, jak to jest zwykle stosowane w znanych samo¬ lotach. Lotki, uwidocznione na rysunku, skladaja sie z zespolu, w którym obydwie lotki sa poruszane jednoczesnie, co, jak sie okazalo, daje wieksza stabilizacje od osiaganej w razie zastosowania lotek, po¬ ruszajacych sie niezaleznie od siebie.Lotki 100 sa osadzone obrotowo zapo¬ moca czopów 101 na wspornikach 102, umieszczonych na górnej powierzchni skrzydel, i sa wyposazone w ramiona 103, do których zapomoca przegubów 104 przy¬ laczone sa drazki 105.Drazki 105 sa polaczone zapomoca przegubów 106 z ramionami 107, umoco- wanemi na walkach 108, osadzonych obro¬ towo w lozyskach wsporników 109, przy¬ mocowanych do przednich podluznie skrzydel. Konce walków 108, przeciwle¬ gle ramionom 107, sa wyposazone w ra¬ miona 111 zakonczone kulistemi lbami 112, osadzonemi w odpowiednich gniazdach, wykonanych w pogrubionych koncach 113 pretów 114: Prety 114 sa zaopatrzone na swych dolnych koncach w gniazda 115, w któ¬ rych osadzone sa kuliste lby 116 ramion 117. W ten sposób na kazdym koncu pre¬ ta 114 znajduje sie przegub kulowy. Ra¬ miona 117 moga stanowic jedna calosc i sa umocowane na koncu walka 118. Pro- — 5 -wadnica 119, posiadajaca postac wydluzo¬ nego ucha i umieszczona w odpowiedniej podstawie 121 kadluba samolotu, umozli¬ wia ograniczony przesuw walka 118 w kierunku poprzecznym oraz znaczny prze¬ suw tego walka w kierunku pionowym.Walek 118 jest polaczony z walkiem 122 zapomoca przegubu krzyzowego 123, u- mozliwiajacego ruchy we wszelkich kie¬ runkach. Walek 122 jest osadzony zapo¬ moca lozysk we wspornikach 124, umie¬ szczonych w dogodnych miejscach wpobli- zu podlogi kadluba samolotu.Z walkiem 122 jest polaczony zapomo¬ ca przegubu 126 reczny drazek sterowy 125, zaopatrzony na dolnym koncu w wi¬ delki 127, przez które przechodzi sworzen przegubu 126. Sworzen przegubu 126 prze¬ chodzi przez otwór wykonany w walku 122. Zastosowanie widelek 127 umozliwia przesuwanie recznego drazka sterowego 125 przez pilota naprzód lub wtyl, bez jednoczesnego uruchomiania lotek W razie jednak odchylania recznego drazka sterowego 125 w kierunku bocz¬ nym walek 122 zostaje wprawiony w ruch obrotowy, przyczem ten ruch obrotowy zostaje przekazany zapomoca przegubu krzyzowego 123 walkowi 118. Walek 118 przekreca sie i powoduje wychylanie sie ramion 117. Ruch ten przenosi sie dalej zapomoca przegubów kulowych na drazki 114, a nastepnie zapomoca równiez kulo¬ wych przegubów na ramiona 111, co po¬ woduje obracanie sie walków 108 w kie¬ runkach wzajemnie odwrotnych, w celu obrócenia do góry lub ku dolowi lotek 100.Ze wspóldzialania opisanego powyzej ukladu dzwigni oraz innych narzadów przenoszacych sily wynika, ze lotki 100 moga samoczynnie nastawiac sie, w celu osiagniecia równowagi, odpowiednio do sil wytwarzanych przez strumienie powie¬ trza plynace dookola nich/ gdy nie sa nastawiane przez pilota przez odchylanie wbok recznego drazka sterowego 125.Niech np. samolot leci w takiem polo¬ zeniu, ze nacisk strumienia powietrza da¬ zy do obrócenia do góry (podniesienia) tylnych krawedzi lotek 100. Wskutek tego powstaja sily, sciskajace drazki 105, co spowoduje takie przekrecenie sie walków 108, iz drazki 114 usiluja przesunac sie wdól. Dzieki polaczeniu drazków 114 z ramionami 111 i 117 zapomoca przegubów kulowych, wskutek obrócenia sie (podno¬ szenia sie) do góry tylnych krawedzi lo¬ tek 100, nastepuje opuszczenie sie ramion 117 wraz z walkiem 118. Polaczenie ze so¬ ba wzmiankowanych czesci urzadzenia u- mozliwia swobodny przesuw ku dolowi walka 118, poniewaz wskutek zastosowa¬ nia przegubu krzyzowego 123 nie stoi te¬ mu na przeszkodzie nieprzesuwnosc wal¬ ka 122 w kierunku pionowym, ani tez nie ma miejsca zakleszczenie sie jakichkol¬ wiek badz czesci skladowych powyzszego urzadzenia* Z drugiej zas strony, przez poruszanie recznego drazka sterowego 125 w kierun¬ ku poprzecznym do walka 122 lotki moga byc nastawiane rozmaicie, w< celu osiagnie¬ cia pozadanego momentu obrotowego, ob¬ racajacego samolot dodkola jego podluz¬ nej osi.Podobne zjawisko zachodzi, gdy nacisk strumieni powietrza plynacych dookola lo¬ tek dazy do obrócenia lotek tylna krawe¬ dzia ku dolowi, lecz w tym przypadku ra¬ miona 117 zostaja podniesione, podnoszac ze soba koniec walka 118. Prowadnica 119, posiadajaca postac wydluzonego ucha, podczas ruchu walka 118 w dowolnym kierunku zapobiega niepozadanemu od¬ chylaniu sie walka 118 wbok, lecz umozli¬ wia jego przesuw w kierunku pionowym bez nadmiernego tarcia oraz niepozadane¬ go zakleszczania sie walka 118 w pro¬ wadnicy.Poniewaz, jak to wynika z powyzsze¬ go, lotki unosza sie w powietrzu swobod¬ nie, wiec moga samoczynnie ustawiac sie — 6 —w takie polozenia, w których sa one rów¬ nolegle do strumieni powietrza plynacych dookola nich. Jest to bardzo pozadane przy locie pod duzym katem natarcia skrzydel, gdy tymczasem w razie innego wykonania lotek ich uruchomianie moglo¬ by byc utrudnione.Jezeli jednak lotki, jak to ma miejsce w opisywanym zespole lotek unoszacych sie swobodnie w powietrzu, moga ustawiac sie samoczynnie w polozeniu równowagi wzgledem wzmiankowanych strumieni po¬ wietrza, wiec lotki sa w stanie reagowac skutecznie na nastawianie ich przez pilo¬ ta.Na fig. 6 przedstawiona jest odmiana zespolu klapy 27 z unoszaca sie swobod¬ nie lotka, w której tylna krawedz lotki 100 znajduje sie za tylna krawedzia skrzy¬ dla 6 w odleglosci, równej w przyblizeniu dwom szerokosciom lotki, a os obrotu lot¬ ki znajduje sie nad górna powierzchnia skrzydla w odleglosci, wynoszacej w1 przy¬ blizeniu polowe szerokosci lotki.Dalsza odmiana tego zespolu, uwidocz¬ niona na fig; 7, zawiera lotke osajdzona ob¬ rotowo nad górna powierzchnia skrzydla, w odleglosci równej mniej wiecej dwom szerokosciom lotki, a jej tylna krawedz znajduje sie za tylna krawedzia skrzydla, w odleglosci równej w przyblizeniu polor wie szerokosci lotki.Na fig. 8 uwidoczniono dalsza odmiane zespolu, skladajacego sie z klapy 27 i u- noszacej sie swobodnie lotki 100, w któ¬ rym to zespole lotka jest osadzona obro¬ towo nad górna powierzchnia skrzydla w odleglosci, równej mniej wiecej szeroko¬ sci lotki, a jej tylna krawedz znajduje sie ztylii tylnej krawedzi skrzydla w odleglo¬ sci, równej mniej wiecej % szerokosci lot¬ ki Na fig. 9 przedstawiono zespól, skla¬ dajacy sie z klapy 27 i unoszacej sie swo¬ bodnie lotki 100, w którym to zespole tyl¬ na krawedz lotki znajduje sie przed tyl¬ na krawedzia skrzydlk i jest wysunieta naprzód na odleglosc, równa mniej wie¬ cej szerokosci lotki, a os jej obrotu znaj¬ duje sie nad górna powierzchnia skrzydla w odleglosci, równej w przyblizenia polo¬ wie szerokosci lotki* Rozmaite umieszczenia lotki, przedsta¬ wione w przykladach wykonania wedlug fig 6 — 9, moga byc stosowane równiez i wtedy, gdy lotka nie moze unosic sie swo¬ bodnie w powietrzu.Uwagi przytoczone powyzej, w zwiaz¬ ku z umieszczeniem lotki w strefie prze¬ plywu strumieni powietrza ku dolowi (w odniesieniu do fig. 1 — 4), mozna stoso¬ wac równiez i w odniesieniu do lotek, uno¬ szacych sie w powietrzu swobodnie.Oczywiscie, lotki mogace unosic sie swobodnie w powietrzu posiadaja pewne szczególne im tylko wlasciwe zalety, opi¬ sane powyzej w zwiazku z odmianami wykonania, przedstawionemi na fig. 5 — 9; zalet tych nie posiadaja jednak lotki u- widocznione na fig. 1 — 4.Na fig. 10 uwidoczniono zespól, skla¬ dajacy sie z klapy i lotki, pracujacy w strefie najkorzystniejszych warunków.Na walku 13 osadzone sa w kilku miej¬ scach wzdluz kazdego skrzydla stozkowe kolaj zebate 203, zazebiajace sie ze stozka- wemi kolami zebatemi 204, umocowanemi na nagwintowanych sworzniach 205, osa¬ dzonych obrotowo swemi przedniemi kon¬ cami we wspornikach 206, as tylnemi we wspornikach 207. Wsporniki zas 207 moga byc przymocowane zkolei do zeber usztyw¬ niajacych 201 skrzydla luib umocowane w dowolny inny sposób. Na sworzniach 205 osadzone sa przesuwnie nakretki 208 do których przymocowane sa zapomoca przegubów 209 klapy 210 skrzydel. Gdy klapy te sa ustawione w swych górnych polozeniach, to zasadniczo nie wystaja z dolnej powierzchni skrzydel, jak to uwi¬ doczniono na fig. 10, Klapy 210 sa sprzegniete zapomoca — 7 —prfcegubów 211 z dzwigniami 212, których przeciwlegle konce sa przymocowane za- pomoca przegubów 213 do ramy skrzydla, w danym przypadku np. do zeber 201, lub sa umocowane przegubowo do dowolnej innej czesci szkieletu skrzydla.Miejsce zawieszenia klapy na nakret¬ ce 208, miejsce jej sprzegniecia z dzwignia 212, dlugosc tej dzwigni oraz miejsce u- mocowania jej przeciwleglego konca sa tak dobrane, aby tylna krawedz klapy przy wszelkich jej polozeniach odchylenia znajdowala sie niezawodnie w pionowej plaszczyznie, przechodzacej przez tylna krawedz skrzydla lub wpoblizu (przybli¬ zeniu) geometrycznego miejsca linij, pro¬ stopadlych do linij, ograniczajacych pro¬ fil skrzydla i przechodzacych przez jego tylna krawedz.Doswiadczenie wykazalo, iz jest to najkorzystniejsze umieszczenia klapy.Jezeli tylna krawedz klapy we wszel¬ kich jej polozeniach odchylania zajmuje wzmiankowane powyzej polozenie, to uzy¬ skuje sie znaczny wzrost skutecznosci wznoszenia sie skrzydla, a jednoczesnie bardzo maly przesuw srodka parcia po¬ wietrza na samolot przy rozmaitych polo¬ zeniach klapy podczas jej wychylania lub zamykania, co upraszcza konstrukcje sa¬ molotu, zmniejsza jego wage oraz nadaje mu wieksze bezpieczenstwo lotu.Skojarzenie tego rodzaju klap z lotka¬ mi uwidocznionemi na rysunku umozliwia poruszanie sie samolotu ze znacznie mniej¬ sza szybkoscia, niz dotychczas, bez obawy powazniejszych zaklócen lotu, przyczem zapewniona zostaje równowaga samolotu oraz moznosc latwego nastawiania samo¬ lotu w plaszczyznie prostopadlej do jego osi podluznej.Moznosc takiego nastawienia samolotu jest bardzo wielka nawet przy szybko¬ sciach lotu znacznie mniejszych od zwykle stosowanych, oraz przy znacznych katach przechylenia sie samolotu. Klapyl wzmaga- ja przeplyw powietrza po górnej po¬ wierzchni skrzydel, który to przeplyw moze byc nalezycie wykorzystany przez lotki, wskutek odpowiedniego oddzialywa¬ nia na nie. PL PL

Claims (3)

1.Zastrzezenia patentowe. 1. Samolot, znamienny tern, ze posia¬ da lotki (29) w postaci odrebnych skrzy¬ delek, oddzielonych od glównych skrzy¬ del (6) samolotu i umieszczonych nad te- mi glównemi skrzydlami w przyblizeniu w strefie, w której strumienie powietrza ply¬ nace po skrzydlach odchylaja sie ku do¬ lowi, przyczem powyzsze lotki (29) sa osadzone obrotowo na osiach, umieszczo¬ nych ponad skrzydlami nieruchomo wzgle¬ dem tych skrzydel w taki sposób, aby wzmagaly wzglednie oslabialy intensyw¬ nosc przeplywu powietrza po skrzydlach na znacznej czesci ich powierzchni.

2. Samolot wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze czolowe krawedzie lotek (29), umieszczonych nad skrzydlami, sa ustalo¬ ne w rzucie poziomym wzgledem tylnych krawedzi glównych skrzydel (6) w odle¬ glosci wahajacej sie w granicach wartosci, równej w przyblizeniu szerokosci lotki, li¬ czac naprzód od tych krawedzi, az do war¬ tosci równej w przyblizeniu równiez sze¬ rokosci lotki, liczac wtyl od tych tylnych krawedzi glównych skrzydel (6).

3. Samolot wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze czolowa krawedz kazdej lotki (29) jest ustalona w rzucie poziomym wzgledem tylnej krawedzi odnosnego glównego skrzydla (6) w odleglosci, wa¬ hajacej sie w granicach od wartosci rów¬ nej w przyblizeniu dwóm szerokosciom lotki, liczac naprzód od tylnej krawedzi skrzydla, az do wartosci, równej w przy¬ blizeniu jednej szerokosci lotki, liczac wtyl od tej krawedzi, os obrotu zas tej lot¬ ki znajduje sie nad górna powierzchnia skrzydla glównego w odleglosci, która wy- — 8 —nosi od jednej trzeciej az do dwóch szero¬ kosci lotki.4. , Samolot wedlug zastrz. 1, 2 lub 3, znamienny tern, ze urzadzenie do sterowa¬ nia lotkami (29) zawiera gietkie zlacza w postaci przegubów (123), umozliwiaja¬ cych swobodne samoczynne nastawianie sie lotek odpowiednio do kierunku prze¬ plywu wzgledem nich strumieni powietrza, z wyjatkiem tych okresów czasu, kiedy lotki sa nastawiane przymusowo przez pi¬ lota,5. , Samolot wedlug zastrz. 4, znamien¬ ny tern, ze przegub krzyzowy (123) laczy walek rozrzadczy (122), osadzony w nie¬ ruchomych lozyskach (124), z walkiem (118), mogacym poruszac sie w kierunku don prostopadlym i wyposazonym w pro¬ wadnice (119) oraz w dzwignie z ramio¬ nami (117), przylaczonemi swemi prze- ciwleglemi koncami do drazków nastaw- czych (114) lotek (100).6. Samolot wedlug zastrz, 1 — 5, zna¬ mienny tern, ze osie (101), na których lot¬ ki (100) sa umocowane wahliwie, sa osa¬ dzone W pewnej odleglosci od powierzchni glównych skrzydel (6) we wspornikach (102), wystajacych z tych skrzydel.7. Samolot wedlug zastrz. 1 — 5, zna¬ mienny tern, ze posiada na dolnej stronie tylnych konców skrzydel glównych (6) znane klapy (210), wspóldzialajace z od- powiedniemi lotkami (100) samolotu, przy- czem klapy te sa przymocowane wahli¬ wie do tych skrzydel. Zap Development Corporation. Zastepca: I. Myszczynski, rzecznik patentowy.^c Óo opisu patentowego Nr 23308. J&S d PL PL