Przedmiotem wynalazku jest glowica jedno- lub dwustopniowa do honowania otworów, zwlaszcza o malej i zmiennej sztywnosci, przelotowych, nieprzelotowych i stopniowych oraz krótkich i dlugich, stosowana zarówno do obróbki wstepnej jak i wykanczajacej.Znana jest z polskiego opisu patentowego nr 87 465 glowica do honowania cylindrów przelotowo-stopniowych i nieprzelotowych. Zbudowana jest z jednolitego stopniowego korpusu posiadajacego dwa zespoly ukladów gladzacych rozpieranych w czasie pracy za pomoca trzpieni i popychacza — równomiernie lecz niezaleznie od siebie. Kazdy zespól posiada po cztery wklady z nalutowanymi pilnikami diamentowymi, które umozliwiaja honowanie poszczególnych stopni cylindrów równoczesnie. Stopien o mniejszej srednicy jest rozpierany trzpieniem i kolkiem sila sprezyny napietej przy pomocy pokretla odpowiednio wyskalowanego, natomiast stopien o wiek¬ szej srednicy jest rozpierany kolejnym trzpieniem za pomoca popychacza uruchamianego hydraulicznie.Takierozwiazanie konstrukcyjne powoduje szybkie stepienie i scieranie sie koncowej krawe¬ dzi pilników diamentowych, zwlaszcza przy honowaniu cylindrów nieprzelotowych lub stopnio¬ wych, uniemozliwiajac obróbke cylindrów w narozach przy dnie cylindra lub na przejsciach w cylindrach stopniowych. Ponadto rozwiazanie takie wymaga stosowania stosunkowo dlugich szczekowych wkladów gladzacych i pilników diamentowych. Sztywna budowa glowicy powoduje tez osiadanie i zbieranie sie w czasie pracy na prowadnicach wkladów gladzacych — czasteczek obrabianego cylindra, co w nastepstwie moze doprowadzic do zatarcia sie prowadnic lub powsta¬ wania zarysowania gladzi cylindra. Dlatego tez glowice o takiej budowie stosowane sa przede wszystkim do obróbki wstepnej.Znana jest równiez z polskiego opisu patentowego nr 110355 glowica do honowania cylind¬ rów posiadajaca tuleje sprezynujace z zabudowanymi na ich koncach znanymi segmentami scier¬ nymi. Od wewnatrz tuleja jest zakonczona symetrycznie rozmieszczonymi ksztaltowymi garbi- kami, umieszczonymi w prowadnicach stozkowych trzpienia rozpierajacego i stykajacymi sie punktowo z powierzchnia stozkowa trzpienia. Drugi koniec tulei polaczony jest z koncówka poprzez wewnetrzna tuleje prowadzaca trzpien rozpierajacy.W ukladzie dwustopniowym glowica sklada sie z dwu zachodzacych na siebie wspólsrodkowo w odpowiednich srednicach tulei sprezy-2 143 679 nujacych, przesunietych garbikami o kat 45°, polaczonych przy pomocy koncówki, przy czym dluzsza wewnetrzna tuleja sprezynujaca posiada wyciecia pod garbiki ksztaltowe tulei sprezynuja¬ cych — wewnetrznej i zewnetrznej. Tak skonstruowana glowica sprawia,ze segmenty scierne zabudowane sa w ukladzie sprezystym na odpowiednio dlugim ramieniu rozcietej tulei. Wada tej glowicy jest mala jej sztywnosc skretna, co uniemozliwia stosowanie zwiekszonych parametrów obróbki cylindrów oraz precyzyjne obrabianie otworów o malych odchylkach okraglosci, a takze obróbke cylindrów o zmiennych sztywnosciach otworu.Z kolei znane z polskiego opisu patentowego nr 116 898 narzedzie do gladzenia otworów posiada korpus z zamocowanymi na nim pilnikami sciernymi rozpieranymi jednostronnie za pomoca stozków rozpierajacych umieszczonych wewnatrz tego korpusu. W korpusie tego narze¬ dzia na przeciwleglym do zamocowania jego koncu wkrecone jest pokretlo wspólpracujace ze zderzakiem ograniczajacym przesuw stozków rozpierajacych pilniki scierne oraz ograniczajacym maksymalne rozsuniecie tych pilników na okreslony wymiar. Konstrukcja tego narzedzia uniemoz¬ liwia obróbke otworów nieprzelotowych.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji glowicy jedno- lub dwustopniowej do hono- wania róznych otworów,umozliwiajacej lepsze usuwanie produktów skrawania, samoostrzenie sie oselek oraz eliminujacej efekt zabijania sie oselek i przypadkowe zarysowania gladzi cylindra.Cel wedlug wynalazku uzyskano dzieki wykonaniu w tulei grubosciennej z miejscowym obwodowym pocienieniem jej scianki posiadajacej przeciecia wzdluzne w kazdym stopniu glowicy w zaleznosci od wariantu rozwiazania otworów prostokatnych lub otworów prostokatnych i wyciec poprzecznych polaczonych z wycieciami wzdluznymi tworzacymi ramiona gruboscienne.W wariancie pierwszym rozwiazania dotyczacym glowicy jednostopniowej tuleja grubos- cienna posiada wzdluzne przeciecia biegnace od jej czola zaopatrzonego w oselki, az do zakoncze¬ nia pocienienia jej scianki, a umieszczony w niej trzpien, zakonczony wycinkiem stozka opieraja¬ cego sie o krawedzie utworzone w wyniku wyciecia otworów prostokatnych w grubosciennej czesci tulei, polaczony jest rozlacznie z tuleja prowadzaca, zaopatrzona w sprezyne srubowa znajdujaca sie w koncówce tulejowej i opierajacej sie o kolnierz tulei prowadzacej i o drugie czolo tulei grubosciennej.W wariancie drugim rozwiazania dotyczacym glowicy dwustopniowej tuleja gruboscienna posiada dwa przeciecia wzdluzne usytuowane w dwóch prostopadlych do siebie plaszczyznach i wzdluz kazdego jej stopnia poczawszy od czola zaopatrzonego w oselki, az do zakonczenia pocienienia scianki oraz w dwa wyciecia poprzeczne tworzace ramiona gruboscienne przedniego i tylnego stopnia glowicy. Wewnatrz tulei grubosciennej osadzona jest tuleja prowadzaca z umie¬ szczona w niej przesuwnie tuleja zaopatrzona w sprezyne srubowa, opierajaca sie o jej kolnierz i czolo tulei prowadzacej, zas drugi koniec tulei przesuwnej polaczony jest rozlacznie z elementem bedacym fragmentem stozka rozpierajacego tylny stopien glowicy, natomiast wewnatrz tulei grubosciennej, elementu rozpierajacego tylny stopien glowicy i tulei przesuwnej znajduje sie trzpien, zakonczony elementem bedacym fragmentem stozka rozpierajacego przedni stopien glo¬ wicy, przy czym oba elementy rozpierajace opieraja sie o krawedzie powstale w wyniku wyciecia w tulei grubosciennej prostokatnych otworów przesunietych wzgledem siebie o 90°.W odmianie wykonania glowicy dwustopniowej tuleja gruboscienna posiada cztery przeciecia wzdluzne kazdego jej stopnia i wyciecia poprzeczne powodujace utworzenie czterech ramion przedniego stopnia glowicy i czterech ramion tylnego stopnia glowicy.Wewnatrztulei gruboscien¬ nej znajduja sie elementy identyczne jak w poprzednim wariancie glowicy dwustopniowej z tym, ze oba elementy rozpierajace opieraja sie o krawedzie powstale w wyniku wyciecia w tulei gruboscien¬ nej prostokatnych otworów przesunietych wzgledem siebie o 45°.Konstrukcja glowicy wedlug wynalazku zapewnia dobre przyleganie oselek sciernych do otworu obrabianego, w tym równiez do otworu nieprzelotowego z mozliwoscia doboru rozkladu nacisków jednostkowych w zaleznosci od usytuowania otworów prostokatnych wykonanych w danym stopniu glowicy w stosunku do polozenia oselek sciernych. Gruboscienne ramiona glowicy polaczone z obwodowym pocienieniem tulei glowicy w czasie honowania otworów nieprzeloto¬ wych powoduja duzy nacisk konców oselek sciernych, a tym samym mozliwosc uzyskania malych odchylek walcowosci obrabianego otworu bez koniecznosci obciagania oselek. Ponadto mimo zuzywania sie oselek sciernych sila ich docisku nie ulega zmianie, co umozliwia stosowanie malych sil rozpierania ukladów honownicy.143 679 3 Z kolei polaczenie grubosciennych ramion z obwodowym pocieniem scianki tulei na malej dlugosci stwarza mozliwosc uzyskiwania duzej sztywnosci skretnej glowicy oraz kata skrecania glowicy zapewniajacej otrzymywanie zadanej amplitudy drgan tych ramion dochodzacych do 400//m, co jest konieczne dla intensywnego usuwania produktów skrawania, samoostrzenia sie oselek oraz uzyskiwania dobrej jakosci obrabianej powierzchni w wyniku wyeliminowania efektu zabijania sie oselek i przypadkowego porysowania sie gladzi cylindra. Konstrukcja glowicy umoz¬ liwia równiez dobieranie czestosci jej drgan wlasnych od 600-1200 Hz korzystnych dla procesu obróbki i zaleznych od gatunku obrabianego materialu i charakterystyki oselek sciernych. Zasto¬ sowanie prostokatnych otworów w stopniach glowicy stwarza mozliwosc wykonania glowic rów¬ niez o malych srednicach, gdyz przestrzen wewnetrzna nie jest zajmowana przez stozek rozpiera¬ jacy trzpienie, który umieszczony jest w otworach prostokatnych tulei. Poza tym glowica wedlug wynalazku umozliwia zastosowanie duzych parametrów obróbczyeh, dzieki czemu znajduje ona zastosowanie zarówno w honowaniu wstepnym jak i wykanczajacym. Dodatkowa zaleta glowicy jest to, ze pokretlo jej trzpienia umozliwia reczne nastawianie zadanej srednicy w zaleznosci od wymiarów honowanego otworu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w wariantach wykonania na rysunku, na którym fig. 1-3 przedstawiaja wariant rozwiazania glowicy jednostopniowej, fig. 4-7 — wariant rozwiaza¬ nia glowicy dwustopniowej, a fig. 8-10 odmiane rozwiazania glowicy dwustopniowej, przy czym fig. 1 przedstawia glowice jednostopniowa do honowania otworów w przekroju osiowym, fig. 2 — te sama glowice w przekroju poprzecznym wzdluz linii A-A, fig. 3 — te sama glowice w przekroju poprzecznym wzdluz linii B-B, fig. 4 przedstawia glowice dwustopniowa z dwoma przecieciami wzdluznymi dla kazdego stopnia w przekroju osiowym, fig. 5 — te sama glowice w widoku z góry, fig. 6 — te sama glowice w przekroju poprzecznym wzdluz linii C-C na fig. 4, fig. 7 — te sama glowice w przekroju poprzecznym wzdluz linii D-D na fig. 4, fig. 8 — odmiane glowicy dwustop¬ niowej z czterema przecieciami wzdluznymi dla kazdego stopnia w przekroju osiowym, fig. 9 — te sama glowice w przekroju poprzecznym wzdluz linii E-E na fig. 8, a fig. 10 — te sama glowice w przekroju poprzecznym wzdluz linii F-F na fig. 8.Jak uwidoczniono na fig. 1-3 pierwszy wariant rozwiazania glowicy jednostopniowej o malej sztywnosci skretnej sklada sie z tulei grubosciennej 1 zakonczonej pocienieniem scianki 2, majacej dwa wzdluzne przeciecia biegnace od czola zaopatrzonego w oselki 4 do zakonczenia pocienienia scianki 2, na której koniec nakrecona jest koncówka tulejowa 3 sluzaca do mocowania glowicy do wrzeciona szlifierki do gladzenia otworów (honownicy). Na drugim koncu tulei grubosciennej 1 zamocowane sa oselki scierne 4, rozpierane wycinkiem stozka 5 naciskajacego na krawedzie 6 powstale w wyniku wyciecia prostokatnych otworów w tulei grubosciennej 1. Na trzpien stozka 5, umieszczony w tulei grubosciennej 1, nakreconajest tuleja prowadzaca 7, umieszczona czesciowo w koncówce tulejowej 3, zaopatrzona w sprezyne srubowa 5, opierajaca sie o kolnierz tulei prowadza¬ cej 7 i czolo tulei grubosciennej 1. Odsuniecie wycinka sztozka 5 od krawedzi 6 realizuje tuleja prowadzaca 7 i sprezyna 8.Drugi wariant rozwiazania dotyczacy glowicy dwustopniowej o jednakowych lub róznych srednicach obu stopni, przedstawiony na fig. 4-7 stosowanej do obróbki wstepnej i wykanczajacej otworów, posiada tuleje gruboscienna 9, zakonczona pocieniona scianka 10 z dwoma przecieciami wzdluznymi w dwóch prostopadlych do siebie plaszczyznach, biegnacymi od czola glowicy az do zakonczenia pocienienia scianki 10 oraz wycieciami poprzecznymi tworzacymi ramiona 11 przed¬ niego stopnia glowicy z oselkami 12 i ramiona 13 tylnego stopnia glowicy z oselkami 14. Na koniec tulei grubosciennej 9 nakrecona jest koncówka tulejowa 15 mocujaca glowice do wrzeciona honownicy, a na nia nakreconajest tuleja zderzakowa 16, zabezpieczona przed obrotem sruba 17.Wewnatrz tulei grubosciennej 9 osadzona jest tuleja prowadzaca 18, w której umieszczona jest przesuwnie tuleja 20 zaopatrzona w sprezyne srubowa 19, opierajaca sie o jej kolnierz i czolo tulei prowadzacej 18. W drugi koniec tulei przesuwnej 20 wkrecony jest element 21 bedacy fragmentem stozka rozpierajacego tylny stopien glowicy z oselkami 14, natomiast wewnatrz tulei grubosciennej 9, elementu 21 i tulei przesuwnej 20 znajduje sie trzpien 22, zakonczony z jednej strony moletowa- nym pokretlem, a na drugi jego koniec nakrecony jest element 23 stanowiacy fragment stozka rozpierajacego przedni stopien glowicy z oselkami 12, przy czym elementy 21 i 23 naciskaja na krawedzie 24 i 25 powstale w wyniku wyciecia w tulei grubosciennej 1 prostokatnych otworów przesunietych wzgledem siebie o 90°.4 143 679 Z kolei w odmianie wariantu drugiego glowicy dwustopniowej o jednakowych lub róznych srednicach obu stopni, przedstawionej na fig. 8-10, przeznaczonej glównie do obróbki otworów dlugich, tuleja gruboscienna 26 zakonczona pocieniona scianka 27 ma cztery przeciecia wzdluz kazdego jej stopnia i odpowiednie wyciecia powodujace utworzenie czterech ramion 28 przedniego stopnia glowicy z oselkami 29 i czterech ramion 30 tylnego stopnia glowicy z oselkami 31. Na koniec tulei grubosciennej 26 nakrecona jest koncówka tulejowa 32 majaca glowice do wrzeciona honownicy. Z kolei wewnatrz tulei grubosciennej 26 osadzona jest tuleja prowadzaca 33, w której umieszczona jest tuleja przesuwna 35, zaopatrzona w sprezyne srubowa 34, opierajaca sie o jej kolnierzi czolo tulei prowadzacej 33. W drugi koniec tulei przesuwnej 35 wkreconyjest element 36 bedacy fragmentem stozka rozpierajacego tylny stopien glowicy z oselkami 31, natomiast wew¬ natrz tulei grubosciennej 26, elementu 36 i tulei przesuwnej 35 znajduje sie trzpien 37, zakonczony z jednej strony moletowanym pokretlem, a na na drugi jego koniec nakrecony jest element 38 stanowiacy fragment stozka rozpierajacego przedni stopien glowicy z oselkami 29, przy czym elementy 36 i 38 naciskaja na krawedzie 39 i 40 powstale w wyniku wyciecia w tulei grubosciennej 1 prostokatnych otworów przesunietych wzgledem siebie o 45°.Zasada dzialania glowicy jest nastepujaca. Po zamocowaniu koncówki tulejowej 3,15 lub 32 odpowiedniego wariantu glowicy do wrzeciona szlifierki do gladzenia otworów i wprowadzeniu glowicy do obrabianego otworu oraz wlaczeniu napedu honownicyjej uklad rozpierajacy dziala na trzpien prowadzacy 7, 22 lub 37, który bezposrednio lub za pomoca tulei 20 lub 35 przesuwa wycinek stozka 5 wzglednie element 23 lub 38 przedniego stopnia glowicy oraz element 21 lub 36 tylnego stopnia glowicy, powodujac rozpieranie oselek 4, 12, 14, 29 i 31. Równoczesnie ulega scisnieciu sprezyna srubowa 8,19 lub 34, która wymusza ruch powrotny tulei 7, 20 lub 35 wraz z polaczonymi z nia elementami. W zaleznosci od glebokosci wkrecania trzpienia 22 lub 37 w elementy 23 i 38 bedace fragmentami stozków uzyskuje sie odpowiedni stopien rozsuniecia obu stopni glowicy.Zastrzezenia patentowe 1. Glowica jednostopniowa do honowania otworów zawierajaca tuleje gruboscienna z miejs¬ cowym obwodowym pocienieniem jej scianki, posiadajaca wzdluzne przeciecia i zaopatrzona w oselki scierne oraz w koncówke mocujaca ja do wrzeciona honownicy, sprezyne i trzpien umie¬ szczony w tulei rozpierajacy oselki promieniowo i równolegle do osi honowanych otworów, znamienna tym, ze tuleja gruboscienna (1) posiada wzdluzne przeciecia biegnace od jej czola zaopatrzonego w oselki (4), az do zakonczenia pocienienia scianki (2), a umieszczony w niej trzpien zakonczony wycinkiem stozka (5) opierajacego sie o krawedzie (6) utworzone w wyniku wyciecia otworów prostokatnych w grubosciennej czesci tulei (1), polaczony jest rozlacznie z tuleja prowa¬ dzaca (7), zaopatrzona w sprezyne srubowa (8), znajdujaca sie w koncówce tulejowej (3) i opiera¬ jaca sie o kolnierz tulei prowadzacej (7) i o drugie czolo tulei grubosciennej (1). 2. Glowica dwustopniowa do honowania otworów zawierajaca tuleje gruboscienna z miejs¬ cowym obwodowym pocienieniem jej scianki, posiadajaca wzdluzne przeciecia i zaopatrzona w oselki scierne oraz w koncówke mocujaca ja do wrzeciona honownicy, sprezyne i trzpien umie¬ szczony w tulei rozpierajacy oselki promieniowo i równolegle do osi honowanych otworów, znamienna tym, ze tuleja gruboscienna (9) posiada dwa przeciecia wzdluzne usytuowane w dwóch prostopadlych do siebie plaszczyznach i wzdluz kazdego jej stopnia poczawszy od czola zaopatrzo¬ nego w oselki (12), az do zakonczenia pocienienia scianki (10) oraz dwa wyciecia poprzeczne tworzace ramiona gruboscienne (11) przedniego stopnia glowicy z oselkami (12) i ramiona (13) tylnego stopnia glowicy z oselkami (14), a wewnatrz tej tulei osadzona jest tuleja prowadzaca (18), z umieszczona w niej przesuwnie tuleja (20) zaopatrzona w sprezyne srubowa (19), opierajaca sie ojej kolnierz i czolo tulei prowadzacej (18), zas drugi koniec tulei przesuwnej (20) polaczony jest rozlacznie z elementem (21) bedacym fragmentem stozka rozpierajacego tylny stopien glowicy z oselkami (14), natomiast wewnatrz tulei grubosciennej (9), elementu (21) i tulei przesuwnej (20) znajduje sie trzpien (22), zakonczony elementem (23) bedacym fragmentem stozka rozpierajacego przedni stopien glowicy z oselkami (12), przy czym elementy (21 i 23) opieraja sie o krawedzie (24 i 25) powstale w wyniku wyciecia w tulei grubosciennej (9) prostokatnych otworów przesunietych wzgledem siebie o 90°.143 679 5 3. Glowica dwustopniowa do honowania otworów zawierajaca tuleje gruboscienna z miejs¬ cowym obwodowym pocienieniem jej scianki, posiadajaca wzdluzne przeciecia i zaopatrzona w oselki scierne oraz w koncówke mocujaca ja do wrzeciona honownicy, sprezyne i trzpien umie¬ szczony w tej tulei rozpierajacy oselki promieniowo i równolegle do osi honowanych otworów, znamienna tym, ze tuleja gruboscienna (26) posiada cztery przeciecia wzdluz kazdego jej stopnia i odpowiednie wyciecia poprzeczne powodujace utworzenie czterech ramion (28) przedniego stopnia glowicy z oselkami (29) i czterech ramion (30) tylnego stopnia glowicy z oselkami (31), a wewnatrz tej tulei osadzona jest tuleja prowadzaca (33) z umieszczona w niej przesuwnie tuleja (35) zaopa¬ trzona w sprezyne srubowa (34), opierajaca sie o jej kolnierz i o czolo tulei prowadzacej (33), zas drugi koniec tulei (35) polaczony jest rozlacznie z elementem (36) bedacym fragmentem stozka rozpierajacego tylny stopien glowicy z oselkami (31), natomiast wewnatrz tulei grubosciennej (26), elementu (36) i tulei przesuwnej (35) znajduje sie trzpien (37) zakonczony elementem (38) bedacym fragmentem stozka rozpierajacego przedni stopien glowicy z oselkami (29), przy czym elementy (36 i 38) opieraja sie o krawedzie (39 i 40) powstale w wyniku wyciecia w tulei grubosciennej (26) prostokatnych otworów przesunietych wzgledem siebie o 45°.143679 ^o\143679 eU-Sfei143679 \A tommmmwm Pracowni* Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 220 zl PL