Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do badania sil wiazacych materialy ziarniste, zwlaszcza nasiona roslin.Znane jest i stosowane urzadzenie do badania sil wiazacych ziarna zbóz z klosem (Szot B., Grundas S., Grochowicz M. — „Metoda okreslania sily wiazacej ziarno z klosem" Rocz. Nauk Roi. t. 70-C-4, s. 95-103, 1974 r. W urzadzeniu tym zwanym mikrozrywarka klos mocowany jest w imadelku, a ziarno wyrywane jest z wykorzystaniem sily wytwarzanej w elektromagnesie. Sila ta dziala na ziarno nierównomiernie, a ponadto zakres dzialania sily jest bardzo ograniczony.Wynalazek dotyczy urzadzenia zawierajacego plyte podstawy, na której usytuowany jest zespól napedowy, zespól wyrywajacy z belkami tensometrycznymi oraz zespól przytrzymywacza badanego materialu.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada plyte podstawy, na którejjest zamocowany wymienny przytrzymywacz badanego materialu, belka tensometryczna pomiaru drogi, ustalacz oraz zespoly wyrywajacy i napedowy. Zespól wyrywajacy stanowi tuleja gwintowana wspóldzialajaca z cieglem gwintowanym, na którym osadzonajest belka sztywna z przymocowana do niej belka tensometry¬ czna pomiaru sily, do której przytwierdzone jest ciegno z chwytakiem. Na ciegle gwintowanym usytuowany jest równiez przesuwny mechanizm zerujacy z wkretem ustalajacym, oraz opora wspóldzialajaca z belka tensometryczna pomiaru drogi. Moment napedowy z silnika na tuleje gwintowana przenoszony jest za posrednictwem przekladni slimakowej oraz sprzegla sztywnego.Korzystnie jest, gdy w ciegle gwintowanym osadzony jest kolek ustalajacy wspóldzialajacy z wycieciem prowadnicy ciegla ustalacza, zamocowanego na plycie podstawy, który zapobiega przenoszeniu sie momentu obrotowego na cieglo gwintowane.Korzystnie tez jest, gdy chwytak zamocowany jest na ciegnie za posrednictwem mechanizmu obrotowego, umozliwiajacego dowolne ustawienie chwytaka w stosunku do badanego materialu.Przytrzymywacze badanego materialu sa wymienne i w zaleznosci od potrzeb stanowia go zaostrzone iglice zabezpieczane srubami blokujacymi lub plyta oporowa z otworem, wyposazona w dociskacze.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest mozliwosc stosowania stalej predkosci przesuwu chwytaka. Umozliwia ono takze takie mocowanie badanego materialu, aby dowolnie wybrany2 141 827 punkt byl ustawiony dokladnie w osi dzialania sily wyrywajacej. Ponadto urzadzenie umozliwia ciagla obserwacje procesu wyrywania oraz rejestracje wartosci sily wyrywajacej i drogi jaka wykonuje chwytak.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia przystosowanego do okreslania sil wyrywajacych nasiona z kolb kukurydzy, w widoku z góry, fig. 2 — przekrój ustaiacza, w osi A-A, fig. 3 — przekrój przytrzymywacza wyposazonego w iglice, w osi B-B, fig. 4 — przekrój przytrzymywacza wyposazonego w plyte oporowa z dociskaczami, widok z boku.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada plyte podstawy 1, na której zamocowanyjest wspornik P0zytrzymywac2ai27, belka tensometryczna pomiaru drogi 19, wspornik ustaiacza 24 oraz zespól napedowy skladajacy sie z silnika elektrycznego 18 i przekladni slimakowej 17. Moment napedowy z pjzekfcyini slimakowej 17 przenoszony jest na tuleje gwintowana 15 za posrednictwem sprzegla sztj v\ nego 16. Z tuleja gwintowana 15 wspóldziala cieglo gwintowane 14, na którym osadzonajest belka sztywna 11 z przymocowana do niej belka tensometryczna pomiaru sily 10. Cieglo gwintowane 14 posiada kolek ustalajacy 22 wspóldzialajacy z podluznym wycieciem prowadnicy ciegla 23 ustaiacza 13, który jest zamocowany na wsporniku ustaiacza 24. Na ciegle gwintowanym 14 usytuowany jest równiez przesuwny mechanizm zerujacy 12, którego polozenie ustala sie wkretem ustalajacym 21. Mechanizm zerujacy 12 posiada opore 20, która wspóldziala z belka tensometryczna pomiaru drogi 19, wyposazona w tensometry oporowe 9. Do belki tensometry- cznej pomiaru sily 10, równiez wyposazonej w tensometry oporowe 9, przymocowanejest ciegno 8, na koncu którego, za posrednictwem mechanizmu obrotowego 7, zamocowany jest chwytak 6.Prostopadle do osi dzialania sily wyrywajacej chwytaka 6, w przytrzymywaczu 2, osadzonym na wsporniku przytrzymywacza 27, za pomoca zaostrzonych iglic 4 umocowana jest badana kolba kukurydzy 3. Usytuowanie poszczególnych ziarn kolby kukurydzy 3 w osi dzialania chwytaka 6 umozliwiaja iglice 4, zamocowane przesuwnie w prowadnicach iglicy 25, których polozenie ustalone jest srubami blokujacymi 5.I sadzenie wedlug wynalazku moze byc wykorzystywane do badan sil wiazacych róznych materialów ziarnistych. W zaleznosci od potrzeb wykorzystuje sie przytrzymywacz wyposazony w iglice 4 lub tez demontuje sie te wersje przytrzymywacza i w miejsce wspornika iglicy 26 przykreca sie inny typ przytrzymywacza, który posiada plyte oporowa z otworem 28 wyposazona w dociskacze 29.W celu wykonania pomiaru badany material, np. kolbe kukurydzy 3, zaklada sie na zaostrzone iglice 4. Nastepnie, przy wylaczanym silniku elektrycznym 18 i przy odblokowanym mechanizmie zerujacym 12, obracajac recznie tuleje gwintowana 15, powoduje sie przesuwanie ciegla gwintowanego 14 wraz z belka sztywna 11, belka tensometryczna pomiaru sily 10 i ciegna 8 z chwytakiem 6, w kierunku kolby kukurydzy 3. Z kolei zaklada sie chwytak 6 na jedno z ziaren, które znajduje sie w osi przesuwu chwytak 6 — cieglo gwintowane 14. Wlasciwe zalozenie chwytaka 6 na ziarnie ulatwia mechanizm obrotowy 7, umozliwiajacy obracanie sie chwytaka 6 wokól swej osi dlugiej.Nastepnie pokrecajac recznie tuleja gwintowana 15 doprowadza sie do usztywnienia ukladu: ziarno-cieglo gwintowane 14, po czym przesuwa sie mechanizm zerujacy 12 wzdluz ciegla gwintowanego 14 do momentu az opora 20 zetknie sie z belka tensometryczna pomiaru drogi 19. W takim polozeniu dokreca sie wkret ustalajacy 21. Wlaczenie silnika elektrycznego 18 powoduje obracanie sie tulei gwintowanej 15 i wkrecanie sie w nia ciegla gwintowanego 14. Przed obracaniem sie ciegla gwintowanego 14 zapobiega ustalacz 13, w którym wspomniane cieglo moze wykonywac tylko ruchy posuwisto-zwrotne. Obie belki tensometryczne 10, 19 w trakcie wyrywania ziarna wyginaja sie, co powoduje zmiane opornosci tensometrów oporowych 9. Impulsy z tensometrów tych belek przekazywane sa na mostek tensometryczny, a z niego na rejestrator graficzny.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do badania sil wiazacych materialy ziarniste, zwlaszcza, nasiona roslin posiadajace plyte podstawy, belki tensometryczne, zespól wyrywajacy i zespcl napedowy, znamienne tym, ze na plycie podstawy (1) ma zamocowany wymienny przytrzymywacz (2)141827 3 badanego materialu (3), belke tensometryczna pomiaru drogi (19), ustalacz (13) oraz zespól wyrywajacy napedzany poprzez przekladnie (17) silnikiem (18), przy czym zespól wyrywajacy zawiera tuleje gwintowana (15) wspóldzialajaca z cieglem gwintowanym (14), na którym usytuowany jest przesuwnie mechanizm zerujacy (12) z wkretem ustalajacym (21) i opora (20) wspóldzialajaca z belka tensometryczna pomiaru drogi (19) oraz osadzona jest belka sztywna (11) z przymocowana do niej belka tensometryczna pomiaru sily (10), do której przytwierdzone jest ciegno (8) z chwytakiem (6). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze przekladnie (17) stanowi przekladnia slimakowa, która polaczona jest tuleja gwintowana (15) poprzez sprzeglo sztywne (16). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze cieglo gwintowane (14) posiada kolek ustalajacy (22) wspóldzialajacy z prowadnica ciegla (23) ustalacza (13). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamiennetym, ze chwytak (6) zamocowanyjest na ciegnie (8) poprzez mechanizm obrotowy (7). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze przytrzymywacz (2) stanowia zaostrzone iglice (4) zabezpieczane srubami blokujacymi (5). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze przytrzymywacz (2) stanowi plyta oporowa z otworem (28) wyposazona w dociskacze (29).Fi3.t141827 Fig. 2.Fig. 3.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 130 zl PL