Przedmiotem wynalazku jest lozysko slizgowe wzdluzne.Znane jest lozysko slizgowe wzdluzne, w któ¬ rym pierscien slizgowy, osadzony w gniezdzie obu¬ dowy, styka sie cala powierzchnia slizgowa z po¬ wierzchnia czolowa pierscienia oporowego, przy czym powierzchnia slizgowa pierscienia slizgowego zaopatrzona jest w promieniowe rowki doprowa¬ dzajace czynnik smarujacy. Lozysko to umozliwia przenoszenie wylacznie malych obciazen wzdluz¬ nych przy szybkosciach slizgania rzadu kilku me¬ trów na sekunde, poniewaz równolegle do siebie powierzchnie pierscienia slizgowego i oporowego nie pozwalaja na skuteczne rozwiniecie sie sma¬ rowania hydrodynamicznego, zwlaszcza przy du¬ zym obciazeniu i duzych szybkosciach slizgania.Inne znane lozysko slizgowe wzdluzne posiada pierscien slizgowy, którego powierzchnia slizgowa pomiedzy promieniowymi rowkami doprowadzaja¬ cymi czynnik smarujacy jest uformowana w sze¬ reg kliaiów o pochyleniu rzedu 1:100, tworzacych z czolowa powierzchnia pierscienia oporowego sze¬ reg zbieznych szczelin smarnych. Rozwiazanie to nadaje sie do lozysk pracujacych przy niewiel¬ kim obciazeniu wzdluznym pod waTunkiem rów¬ nomiernego rozkladu obciazen na powierzchni czo¬ lowej pierscienia oporowego.Wykonanie klinowej powierzchni pierscienia slizgowego jest utrudnione, przy czym nieunik¬ nione zuzycie powierzchni slizgowej prowadzi do 10 15 ?o 25 30 zmniejszania sie dlugosci zbieznych szczelin smar¬ nych, a tym samym maleje skutecznosc smaro¬ wania hydrodynamicznego.Znane jest równiez wzdluzne lozysko slizgowe, w którym pierscien slizgowy stanowia plytki opar¬ te o obudowe poprzez wyprofilowana krawedz.Pomiedzy kazda plytka a obudowa znajduje sie sprezyna plaska. Poprzez promieniowe szcze¬ liny miedzy plytkami doprowadzany jest czyn¬ nik smarujacy. Lozysko to charakteryzuje sie duza iloscia elementów oraz wymaga znacz¬ nej pracochlonnosci wykonania. Opory wy¬ stepujace przy samoczynnym ustawianiu sie ply¬ tek powoduja duza przypadkowosc tworzenia sie szczelin smarnych decydujacych o powstawaniu wystarczajacego smarowania hydrodynamicznego Ogranicza to mozliwosc przenoszenia przez takie lozysko sil wzdluznych, zwlaszcza przy ich zmien¬ nosci co do kierunku dzialania.Lozysko slizgowe wzdluzne, wyposazone w piers¬ cien slizgowy, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze powierzchnia czolowa pierscienia sliz¬ gowego od strony obudowy zaopatrzona jest w co najmniej trzy wystepy, przy czym korzystnie po¬ miedzy obudowa a pierscieniem slizgowym znaj¬ duje sie pierscien ustalajacy. Boczne sciany wy¬ stepów sa zbiezne w kierunku do osi pierscienia slizgowego. Boczna powierzchnia pierscienia usta¬ lajacego posiada rowek obwodowy polaczony ka¬ nalami, znajdujacymi sie w pierscieniu ustalaja- 140 387^ 3 cym i slizgowym, z promieniowymi rowkami na powierzchni slizgowej pierscienia slizgowego, usy¬ tuowanymi pomiedzy wystepami, przy czym piers¬ cien slizgowy umieszczony jest w gniezdzie piers¬ cienia ustalajacego. Jedna z bocznych scian gniaz¬ da zaopatrzona jest w przynajmniej jeden otwór przelotowy usytuowany miedzy wystepami. Piers¬ cien slizgowy moze byc wykonany jako dzielony.W takim przypadku kazda czesc pierscienia zao¬ patrzona jest w co najmniej trzy wystepy.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia prze¬ noszenie duzych obciazen przy wysokich predkos¬ ciach slizgania, poniewaz wskutek odksztalcen sprezystych pierscienia slizgowego pomiedzy wy¬ stepami powstaja szczeliny smarne zapewniajace smarowanie hydrodynamiczne odpowiadajace wiel¬ kosci przenoszonej sily wzdluznej. Ponadto rozwia¬ zanie pozwala na znaczne zmniejszenie wycieku czynnika smarujacego wzdluz walu. Uklad row¬ ków i kanalów zapewnia równomierne doprowa¬ dzenie czynnika smarujacego do powierzchni sliz¬ gowej, zas otwory przelotowe w bocznej scianie gniazda, poprzez zwiekszenie cyrkulacji czynnnika smarujacego, polepszaja odprowadzenie ciepla z pierscienia slizgowego.Rozwiazanie wedlug wynalazku pokazane jest w przykladzie wykonania, na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia lozysko w przekroju wzdluz¬ nym, a fig. 2 — pierscien slizgowy w widoku od strony powierzchni z wystepami.Jak pokazano na rysunku, na wale 1 od strony pierscienia oporowego 2 znajduje sie pierscien sliz¬ gowy 3 oparty poprzez pierscien ustalajacy 4 o obudowe 5. Powierzchnia czolowa pierscienia slizgowego 3 od strony obudowy 5 zaopatrzona jest w trzy wystepy 6 umieszczone w gniezdzie 7 pierscienia ustalajacego 4. Boczne sciany wyste¬ pów 6 sa zbiezne w kierunku do osi pierscienia slizgowego 3. Wzajemne polozenie pierscienia sliz¬ gowego 3 i ustalajacego 4 zapewnia kolek 8.Pierscien ustalajacy 4 posiada na bocznej po¬ wierzchni rowek obwodowy 9 polaczony kanala¬ mi 10 i II, znajdujacymi sie w pierscieniu ustala- 0 387 4 jacym 4 i slizgowym 3, z rowkami promieniowy¬ mi 12 na powierzchni slizgowej pierscienia slizgo¬ wego 3. Rowki promieniowe 12 usytuowane sa po¬ miedzy wystepami 6. Boczna sciana gniazda 7 od 5 strony walu 1 posiada trzy przelotowe otwory 13, z których kazdy znajduje sie pomiedzy wystepa¬ mi 6. Obudowa 5 zaopatrzona jest w kanal dopro¬ wadzajacy 14 i kanal odprowadzajacy 15.Przed rozruchem walu 1 pojawienie sie sily io wzdluznej powoduje przyleganie pierscienia sliz¬ gowego 3 do pierscienia oporowego 2. W trakcie rozruchu walu 1, w miare zwiekszania predkosci slizgania, olej wydostaje sie z rowków promienio¬ wych 12 powodujac powstawanie dodatnich cisnien 15 hydrodynamicznych. Pod ich wplywem, wskutek odksztalcen sprezystych pierscienia 3, miedzy wy¬ stepami 6 tworza sie szczeliny smarne zapewnia¬ jace prawidlowe smarowanie hydrodynamiczne. 20 Zastrzezenia patentowe 1. Lozysko slizgowe wzdluzne, wyposazone w pierscien slizgowy, znamienne tym, ze po¬ wierzchnia czolowa pierscienia slizgowego (3) od 25 strony obudowy (5) zaopatrzona jest w co najmniej trzy wystepy (6), przy czym korzystnie pomiedzy obudowa (5) a pierscieniem slizgowym (3) znajdu¬ je sie pierscien ustalajacy (4). 2. Lozysko wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze 30 boczne sciany wystepów (6) sa zbiezne w kie¬ runku do osi pierscienia slizgowego (3). 3. Lozysko wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze boczna powierzchnia pierscienia ustalajacego (4) posiada rowek obwodowy (9) polaczony kanalami 135 (10) i (11), znajdujacymi sie w pierscieniu usta¬ lajacym (4) i slizgowym (3) z promieniowymi row¬ kami (12) usytuowanymi pomiedzy wystepami (6), przy czym pierscien slizgowy (3) umieszczony jest w gniezdzie (7) pierscienia ustalajacego (4). 40 4. Lozysko wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze jedna z bocznych scian gniazda (7) zaopatrzona jest w przynajmniej jeden otwór przelotowy (13) usytuowany pomiedzy wystepami (6).140 387 fig.1 ;^So -W- 11 J2_ fig.2 PL