Znany jest sposób odlewu rur zapomoca dzialania sily odsrodkowej, polegajacy na doprowadzaniu przez koryto roztopionego zeliwa z kadzi do wewnatrz formy z pia¬ sku, umieszczonej w jednolitym poziomym plaszczu, który wprawia sie w szybki ruch obrotowy. Koryto posiada prostolinijny ruch posuwisty, umozliwiajacy stopniowe wlewanie zeliwa wzdluz calej dlugosci formy.Niniejszy wynalazek dotyczy maszyny tego typu, znamiennej zwlaszcza tern, ze zawiera urzadzenie do dawkowania i kon¬ troli, umozliwiajace obsludze miarkowanie recznego przechylania sie kadzi w zalez¬ nosci od posuwu koryta.Dalsza cecha charakterystyczna wyna¬ lazku jest to, ze kadz, przechylana zapo¬ moca dowolnego urzadzenia, np. tloka hy¬ draulicznego lub innego urzadzenia, jest umieszczona na ramie spoczywajacej zkolei na równolegloboku, ruchomym przegubowo w plaszczyznie pionowej i zrównowazonym zapomoca przeciwciezaru.UrzadwnA* fa»trofatjacc wyplyw zeliwa sklttfós&az d\^ó na ^spplifej talra^^polaczonych *apomo- ca dowolnych srodków odpowiednio z ko¬ rytem, wzglednie kadzia, hilv z narzadami, bioracemi udzial w rucku tych ostatnich.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazki^ a mianowicie fig. 1 przedstawia w widoku bocznym calosc u- rzadzenia, t. j. maszyne do odsrodkowego odlewu rur, zaopatrzona w przyrzady do dawkowania i kontroli; fig* 2 — widok ma* szyny od przodu; fig. 3 — widok boczny przyrzadów do dawkowania i kontroli w zwiekszonej skali, i fig. 4 przedstawia od¬ miane urzadzenia do poruszania wskazów¬ ki, wykazujacej pochylenie kadzi.Przedstawiona na rysunku maszyna do odsrodkowego odlewu rur sklada sie z pod¬ stawy 1, spoczywajacej jednym koncem na dwóch poziomych osiach 2, drugim zas — na tloku 3, umozliwiajacym pochylanie podstawy podczas odlewu rury w plaszczu 4, zawierajacym forme z piasku.Przy koncu odlewu maszyne ustawia sie poziomo po wprowadzeniu do formy calkowitej ilosci zeliwa, poczem dzwigpia 5, poruszana tlokiem 6 unosi forme i usta¬ wia na jej miejsce nowa, umieszczajac te ostatnia na czterech krazkach 7, stanowia¬ cych podloze obrotowe, i napedzanych w dowolny, odpowiedni sposób.W maszynie tego rodzaju, urzadzenie do odlewania zawiera z jednej strony ze¬ liwna podstawe 8 z dwiema prowadnicami 9 Q profilu w ksztalcie litery Vf na których slizga sie wózek 10, dzwigajacy koryto 1U przyczem wózek ten jest poruszany zapo¬ moca tloka wodnego* przymocowanego do podstawy 8. Z drugiej zas strony urzadze¬ nie to posiada lej 12, do którego wlewa sie z kadzi 73 roztopione zeliwo, przeplywa¬ jace przez ten lej do koryta.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania, kadz i3 spoczywa swemi dwoma czo¬ pami 14 na dwóch wycinkach 15% zaopa¬ trzonych w zazebienie zewnetrzne i moga¬ cych sie obracac dokola dwu czopów 16, osadzonych w ramie 17. Wycieki te zaze¬ biaja sie z dwoma kolami zebatemi 18, równiez osadzonemi w ramie i zaklinowa- nemi na wspólnym wale 18a. Blacha 19, laczaca obydwa wycinki 15a zmusza kadz do stosowania sie do obrotu ich dokola czo¬ pów 16.Rama 17 jest polaczona z odksztalca¬ nym równoleglobokiem 20—21—22—23, ruchomym dokola stalych osi Z4 i 25.Na osiach 25 sa zaklinowane dwie dzwi¬ gnie 27 zaopatrzone w przeciwciezary 28, przeznaczone do równowazenia calosci u- kladu: równolegloboku, wycinków, kadzi i t. d.Przechylanie kadzi odbywa sie zapouio- ca tloka wodnego 44, dzialajacego na kor¬ be 45, zaklinowana na jednym z czopów 16.Ruch przenosi sie na drugi czop 16 (po¬ za plaszczyzna — fig. 3) za posrednictwem dwu wycinków zebatych 15 i jednakowych kól zebatych 18, osadzonych na wspólnym wale 18a, w ramie 17.Przyrzad kontrolujacy stanowia dwie wskazówki 29 i 30, mogace sie obracac do¬ kola wspólnej osi 31 przed tarcza 32, osa¬ dzona na tablicy rozdzielczej 33 ma¬ szyny.Wskazówka 29 odpowiada drodze kory¬ ta 11 i wykonuje jeden obrót na calkowita jego droge, przyczem jest ona poruszana zapomoca lancucha, linki lub pasa 34, po¬ ruszanego ze swej strony kólkiem lancu- chowem, wzglednie pasowem 35, polaczo- nem z kólkiem zebatem, które zazebia sie z zebatka 37, osadzona na wózku 10.Druga wskazówka 30 wykazuje ruch u- rzadzenia przechylnego* w którem jest osa¬ dzona kadz. Kciuk 38y osadzony na osi ob¬ rotu 25, porusza np. krazek 39, znajdujacy sieica koncu gietkiego trzpienia 40, który jest dociskany do kciuka 38 sprezyna 41.Ruch krazka przenosi sief zapomoca lan¬ cucha bez konca 42, aa wskazówke 30. — 2 —Kciuk posiada ksztalt taki, ie wskazów¬ ka 30 obiega tarcza dokola, niezaleznie od poczatkowego polozenia przeciwciezaru, po wyplywie z kadzi takiej ilosci zeliwa, jaka odpowiada ciezarowi rury, która ma byc odlana.Opisany sposób napedu zapomoca kciu¬ ka zostal przedstawiony oczywiscie jedynie jako przyklad i moze byc zastapiony przez dowolny inny odpowiedni mechanizm, np. przyrzad przedstawiony na fig. 4, w któ¬ rym wycinek 43 o odpowiednim profilu, przymocowany do przeciwciezaru 28, za¬ stepuje wspomniany kciuk.Kciuk 38 lub wycinek 43 posiadaja o- czywiscie profile takie, ze przy wyplywie jednakowych ilosci zeliwa z kadzi, wychy¬ lenia katowe krazka 39 sa stale, mimo, ze wychylenia katow;e dzwigni 27 sa zmienne ze wzgledu na zmienne momenty przeciw¬ ciezarów, wzgledem równolegloboku.Sposób dzialania jest nastepujacy: po¬ niewaz szybkosc posuwu koryta 11 jest u- stalona raz na zawsze, przeto, gdy obslu¬ gujacy wprawil koryto w ruch, wystarcza, by regulowal doplyw wody do cylindra wy¬ chylajacego kadz, a druga wskazówka 30 bedzie stale postepowala za pierwsza wskazówka 29 i dojdzie do konca drogi jednoczesnie z nia.Daje to pewnosc, ze calkowita ilosc ze¬ liwa, która wyplynela z kadzi 13, nietylko odpowiada calkowitemu ciezarowi rury, która nalezalo odlac, lecz równiez, ponie¬ waz wskazówki postepowaly za soba rów¬ nomiernie, obiegajac tarcze, iz calkowicie ilosc zeliwa zostala rozprowadzona równo¬ miernie wzdluz calej dlugosci rury.Powyzsza postac wykonania, jako po¬ dana tytulem przykladu, nie ogranicza o- czywiscie bynajmniej przedmiotu wyna¬ lazku. PL