KI. 47 g 26.Zasuwy znanej budowy, umieszczana w przewodach, przez które przeplywaja cie¬ cze, zawierajace pyl i inne zanieczyszcze¬ nia, posiadaja te wade, ze zanieczyszcze¬ nia te osadzaja sie na powierzchniach uszczelniajacych oslony i tarcz docisko¬ wych, co staje sie po uplywie pewnego czasu przyczyna nieszczelnosci zasuwy.Wynalazek zapobiega tej wadzie w ten sposób, ze tarcze dociskowe zasuwy, prze¬ suwane do góry i wdól, obracaja sie pod¬ czas otwierania i zamykania zasuwy w plaszczyznie równoleglej do pierscienio¬ wej powierzchni uszczelniajacej gniazda oslony, przyczem odpowiednie powierzch¬ nie pierscieniowe tarcz przesuwaja sie po takichze powierzchniach gniazda. Zanie¬ czyszczenia sa wiec scierane z tych po¬ wierzchni, wobec czego osadzanie sie ich jest niemozliwe. W zasuwach, posiadaja¬ cych dwie tarcze lub wieksza ich liczbe, kazda tarcza jest zaopatrzona w stozkowe kolo zebate, które zazebia sie z kolem, o- sadzonem na wrzecionie zasuwy, dzieki czemu tarcze obracaja sie przy otwiera¬ niu i zamykaniu zasuwy. Wykonanie to jest bardzo proste i niezawodne w ruchu.W znanych dotychczas zasuwach nie osiagano calkowitego i równomiernego przyciskania tarcz do gniazda, czego na-stepstWettt byla trudnosc uszczelniania ich, szczególnie zasuw, posiadajacych dwie tarcze lub wieksza ich liczbe. Wedlug wy¬ nalazku tarcze sa przymocowane do przy¬ rzadu, skladajacego sie z kilku czesci, któ¬ re sa polaczone ze soba zapomoca ogniwa sprezystego i sa odsuwane od siebie zapo- moca odpowiedniego klina, przyczem przy¬ ciskaja tarcze dociskowe do gniazd zawo¬ ru. Bardzo korzystna jest postac wykona¬ nia, w której przyrzad ten jest wykonany w postaci oslony, Wewnatrz której sa u- mieszczone brylki ze sprezystego tworzy¬ wa, pomiedzy które wsuwa sie klin. Bryl¬ ki te przenosza przy zamykaniu zasuwy nacisk, wywierany wrzecionem, równo¬ miernie we wszystkie strony, a wiec na wszystkie tarcze dociskowe.Zastosowanie wzmiankowanego przy¬ rzadu i wypelnienie jego wnetrza brylka¬ mi z odpowiedniego tworzywa sprezyste¬ go,, jak tez zastosowanie klina, wsuwane¬ go pomiedzy te brylki, umozliwia równiez regulowanie nacisku podczas przesuwania sie tarcz dociskowych po ich gniazdach.Wystarcza przytem tylko odpowiednie przesutiiecie klina wdól, które powoduje docisniecie tarcz dociskowych do gniazd, przyczem sila, z która tarcze sa dociska¬ ne, jest zmienna i zalezy od nacisku klina.Na rysunku sa uwidocznione dwa przy¬ klady wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia w przekroju pionowym zasuwe za¬ mknieta, fig. 2 — równiez w przekroju pio¬ nowym zasuwe otwarta, a fig. 3 — w prze¬ kroju pionowym odmienny przyklad wy¬ konania zasuwy.Na oslonie 2, zaopatrzonej w dwa krócce 1, jest umiesizczony kolpak 3, do którego jest przymocowane zapomoca srub jarzmo 4. Wewnatrz oslony znajduja sie równolegle gniazda 5, 6.W odmianie wykonania, przedstawio¬ nej na fig. 1 i 2, przeprowadzone jest przez pokrywe 3 wrzeciono wydrazone 7, za- opatrzone na koncu zewnetrznym w kolo reczne 8. Jarzmo 4 posiada otwór gwin¬ towany 9, w którym jest osadzona gwin¬ towana Czesc 10 wrzeciona 7 tak, ze przy obracaniu kola 8 wrzeciono 7 przesuw^ sie do góry i wdól. Liczba // oznacza u- szczelnienie wrzeciona.Dó dolnego konca wrzeciona jest przy¬ mocowane kolo stozkowe zebate 12, zaze¬ biajace sie ze stozkowemi kolami zebate- iiii 13 i 14, z których kazde tworzy jedno¬ lita calosc z odpowiednia tarcza 15, 16 zasuwy. Kola 13, 14 sa osadzone na czo¬ pach 17, 18, umocowanych w dwudzielnej oslonie 19, której czesci 19a, 19b sa pola¬ czone ze soba sprezystemi pierscieniami 20, nasunietemi na nasady 21 oslony. Wne¬ trze 22 oslony fest wypelnione brylkami z tworzywa sprezystego, np. kulkami stalo- wemi 23, które umozliwiaja przenoszenie nacisku, wywieranego na te brylki. Do te¬ go celu nadaja sie twbrzywa podatne oraz tworzywa twarde, przesuwajace sie latwo wzgledem siebie, jak np. kulki stalowe 23.Przez otwór w dolnej Czesci oslony wy¬ staje czop 24, którego koniec, znajdujacy sie w przestrzeni 22 jest Wyposazony w kolnierz 25. W zamknietej zasuwie koniec ten miesci sie w wydrazeniu 26 oslony 2.W otworze górnej cfcesci oslony 19 przesuwa sie wrzeciono dodatkowe 27, u- mieszCzone wewnatrz wrzeciona 7 i Wysta¬ jace z niego na obu koncach. Zewnetrzny koniec wrzeciona dodatkowego 27 jest za¬ opatrzony W kolo reczne 28, zapomoca którego i prowadnicy gwintowanej 29 wrzeciono to moze byc obracane i równo¬ czesnie przesuwane wzgledem wrzeciona 7, uszczelnionego dlawnica 30. Dolny ko¬ niec wrzeciona 27 jest zaopatrzony w klin stozkowy 31, który przy przesuwainiu wrzeciona wdól wsuwa sie pomiedzy kul¬ ki 23, podczas gdy kolnierz 25, zapobiega¬ jacy wypadaniu kulek, przejmuje nacisk klina, wywierany w kierunku pionowym.Oslona 19 moze przesuwac sie pomie¬ dzy (nieprzedstawionemi na rysunku) — 2 —listwami lub tym^^oddbsnemi czesciami o- slony 2 tak, ze przy uruchamianiu wrze¬ ciona 7 oslbna 19 nie moze obracac sie.Celem przeprowadzania zasuwy z po¬ lozenia otwarcia (fig. 2) w polozenie za¬ mkniecia (fig. 1) przesuwa sie wrzeciono 7 kolem 8 wdól, co powoduje przesunie¬ cie wdól wrzeciona 27, a wSec i oslony 19 wraz z tarczami 15, 16. Równoczesnie jed¬ nak stozkowe kolo zebate 12 obraca stoz¬ kowe kola zebate 13, 14, dzieki czemu tar¬ cze 15, 16 obracaja sie na czopach 17, 18.Przy zetknieciu sie tarcz z gniazdami 5, 6 zanieczyszczenia, które osiadly na gnia¬ zdach zostaja usuniete, poniewaz po¬ wierzchnie uszczelniajace tarcz docisko¬ wych przesuwaja sie wzdluz takichze po¬ wierzchni gniazd. Celem mocnego doci¬ sniecia tarcz obraca sie po zupelnem prze¬ sunieciu wdól kolem 28 wrzeciono 27, przycizem klin 31 Wywiera nacisk na kul¬ ki 23, który przenosi sie równomiernie we wszystkich kierunkach. Nastepstwem tego jest szczelny docisk tarcz 15, 16 dó gniazd 5, 6.Przy otwieraniu zasuw^ znosi sie na¬ cisk na kulki, przesuwajac wrzeciono 27 do góry, przyczem pierscienie 20 zblizaja czesci 19a, 19b oslony jedna do drugiej, tarcze 15, 16 nie sa Wiec przycisniete do gniazd 5, 6 i przylegaja do ich powierzch¬ ni luzno, Wobec czego moga byc z latwo¬ scia podniesitone przy nastepnem obraca¬ niu wrzeciona 7. Pbdczas ruchu wrzecio¬ na 7 tarcze 15, 16 obracaja sie i oczyszcza¬ ja gniazda 5, 6. Regulowanie docisku po¬ wierzchni tarcz do gniazd, zapOmoca któ¬ rego odbyWa sie oczyszczanie, uskutecznia sie zapomoca przesuwania wrzeciona 27 niezaleznie od wrzeciona 7.W odmianie wykonania, przedstawio¬ nej na fig. 3, tarcze dociskowe za&uWy nie obracaja sie pbdczas ich ruchu Wdól i do góry, wobec czego zbedne jest zastosowa¬ nie wrzeciona wydrazonego. Wrzeciono 27 sluzy równoczesnie do przesuwania cze¬ sci oslony, Wykbnanych w postaci tarcz dociskowych zasuwy. Dzialanie tego przy¬ rzadu jest podobne do dzialania przyrza¬ du, przedstawionego na fig. li 2. Przy o- twieraniu zasuwy, a Wiec przy poczatko- Wem obracaniu wrzeciona 27, klin przesu¬ wa sie do góry, nacisk na kulki ustaje i za¬ suwa zostaje odciazona, poczem zawór mozna przestawic z latwoscia w poloze¬ nie otwarcia. PL