Wynalazek niniejszy dotyczy maszyny do obróbki lodyg roslin wlóknistych, jak konopi, trawy sysalowej, lnu i t. d.Maszyna wedlug wynalazku zbudowa¬ na jest tak, iz materjal wlóknisty przytrzy¬ mywany jesjt i kontrolowany w swym ru¬ chu w maszynie podczas obróbki. Konopie, len lub podobne Gosliny przesuwane sa w maszynie w kierunku skosnym wzgledem urzadzen lamiacych i miedlacych, dzieki dzemu wydajnosc maszyny jest znacznie wieksza oid wydajnosci maszyn, w których materjal wprowadzany jest pomiedzy bi- jaki urzadzenia miedlacego i lamiacego pod katem prostym do osi obrotu tych bijaków.Maszyna wedlug wynalazku posiada pew¬ na ilosc urzadzen miedlacych, do których pokolei wchodzi materjial wlóknisty, przy- czem jedno z tych urzadzen obrabia czesci srodkowe wlókien w jednym kierunku, a drugie urzadzenie obrabia te czesci w kie¬ runku przeciwnym w miare skosnego prze¬ suwania sie wlókien.Na zalaczonych rysunkach fig. 1 przed¬ stawia widok zgóry jednego przykladu ma¬ szyny w mysl wynalazku; fig. 2 przedsta¬ wia widok zboku maszyny z pominieciem jej czesci, znajdujacej sie pod podloga, na której wspiera sie glówna rama maszyny; fig. 3 przedstawia przekrój pionowy szcze¬ gólów maszyny w wiekslzej podzialce wzdluz linji 3—3 na fig. 1; fig. 4 przed¬ stawia przekrój pionowy w wiekszej po¬ dzialce wzdluz linj i 4—4 na fig. 11 innego szczególu; fig. 5 przedstawia widok zboku szczególu lancucha podawczego, znajduja-cego -sie na stole maszyny; fig. 6 przedsta¬ wia przekrój pionowy w wiekszej podzial- ce wzdluz linji 6—^6 na fig. 11; fig. 7 przed¬ stawia przekrój pionowy w wiekszej po- dzialce wzdluz linji 7—7 na fig. 4; fig. 8 przedstawia przekrój pionowy pary kolo¬ wrotków miedlacych wzdluz linji 8—8 na fig. 1; fig. 9 przedstawia przekrój wzdluz linji 9—9 na fig. 1 pary kolowrotków lamiacych i miedlacych; fig. 10 przedsta¬ wia przekrój pionowy wzdluz linji 10 — 10 na fig. 9; fig. 11 przedstawia widok zgóry w wiekszej podzialce odbiorczego konca niniejszej maszyny, gdzie czesc koncowa kolowrotka uwidoczniona jest w przekroju podluznym; fig. 12 przed¬ stawia przekrój w wiekszej podzialce wzdluz linji 12—12 na fig. 13; fig. 13 przedstawia widok zgóry w wiekszej po¬ dzialce czesci srodkowej maszyny, któ¬ rej niektóre czesci uwidocznione sa w przekroju; fig. 14 przedstawia przekrój w wiekszej podzialce czesci krawedziowej stolu 20 w sasiedztwie jednego z zespolów kolowrotków lamiacych i miedlacych, z którego mozna sobie zidac sprawe ze sposo¬ bu regulowania listwy krawedziowej stolu; fig. 15 przedstawia schematyczny widok zfooku jedinego calego kola zebatego i cze¬ sci drugiego kola zebatego, Kipomoca któ¬ rych jeden kolowrotek kazdej pary jest obracany przez drugi kolowrotek tej pary.Na wszystkich tych figurach jednako¬ we liczby oznaczaja te same czesci. Ma¬ szyna wedlug wynalazku posiada stól 20, wspierajacy sie na ramie 21 dowolnego ty¬ pu, do której przymocowane sa skrzynki 22, oslaniajace pracujace czesci maszyny.Po obu bokach stolu 20 znajduja sie po djwie pary kolowrotków miedlacych (fig. 1), z których kazda sklada sie iz dwóch wal¬ ków 23 i 24 (fig. 8), zaopatrzonych po obu koncach w krzyzaki 25, przyczem ramiona jednego krzyzaka kazdego walka sa przed¬ stawione wzgledem ramion drugiego krzy¬ zaka i sa z niemi polaczone izapomoca ida¬ cych przekatnie bijakowyich drazków mie¬ dlacych 26. W razie potrzeby, maszyne mozna zaopatrzyc w dodatkowe kolowrot¬ ki. Kolowrotki, znajdujace sie wpoblizu odbiorczego konca maszyny, nietylko mie¬ dla, lecz i lamia materjal wlóknisty.Skrzynka 22, mieszczaca kazda pare kolowrotków, posiada lejkowate dno 27, od którego biegnie rura 28, przechodzaca ku dolowi przez podloge. Wszystkie rury 28, biegnape od czterech par kolowrotków miedlacych, polaczone sa z pompa ssaca 29 dowolnego typu, która odciaga z ma¬ szyny polamane czesci drzewiaste lodyg oraz szczatki i kurz, powstale podczas la¬ mania i miedlenia materjalu wlóknistego.Waldk 23 górnego kolowrotka kazdej pary kolowrotków miedlacych posiada na jednym koncu kolo pasowe 30, napedzane dowolnie. Walki 23 i 24 sa polaczone ze soba kólkami z^batemi 31 i 32 (fig. 15), dzidki którym kolowrotki kazdej pary ob¬ racaja sie w kierunkach przeciwnych (fig. 11), przyczem kolowrotki kazdej pary sa tak umieszczone wzgledem siebie, iz ich drazki bijakowe zachodza wzajemnie za siebie (fig. 8 i 9). W lewym koncu stolu 20 (fig. 1) znajduije sie szczelina 33 (fig. 6), przez która przechodza górne konce u- szek 34, utworzonych na powierzchni ze¬ wnetrznej lancucha bez konca 35, przebie¬ gajacego po kólkach lancuchowych 36 i 37, osadzonych na walkach 38, przechodza¬ cych wpoprzek stolu 20 w pewnym odste¬ pie pod jego spodem (fig. 3). Po obu bo¬ kach lancucha 35, lecz raczej ponad sto¬ lem 20 znajduja sie dwa dodatkowe lancu¬ chy bez konca 39 i 40, z których kazdy przebiega w tylnym koncu stolu po kólku lancuchowem 41, osadzonem na walku po¬ przecznym 42, przyczem przedni koniec lancucha 39 przebiega po ruchomem kólku lancuchowem 43, a przedni koniec lancu¬ cha 40 przebiega po kólku lancuchowem 44 (fig. 2), wysunietem o wiele dalej kuprzodowi, anizeli kólko 43. Lancuchy 39 i 40 przebiegaja po kólkach lancuchowych 45, osadzonych na walku napedowym 46, przechodzacym poprzecznie wzgledem sto¬ lu i przesuwajacym dolna czesc lancuchów ku prawej stronie (fig. 3). Luzne kólka lancuchowe 47 sluza do naciagania lancu¬ chów 39 i 40, iw tym celu kólka te mozna przemieszczac zapomoca obracania ramion 48, na których kólka 47 sa osadzone. Wa¬ lek 46 napedza równiez lancuch 35, za po¬ srednictwem kólka lancuchowego 49, osa¬ dzonego na tym walku i zaczepiajacego sie z kólkiem zebatem 50 (fi|g. 2), polaczonem zapomoca lancucha 51 i odpowiednich kó¬ lek lancuchowych, z walkiem 38, na któ¬ rym osadzone jest kólko lancuchowe 37 lancucha 35. Lancuchy boczne 39 i 40 na¬ pedzane sa nieco szybciej, anizeli lancuch 35, a walek 46 napedzany jest zapomoca kólka pasowego 52; lancuch 39 jest zaopa¬ trzony w szereg wystajacych uszek 53 (fig. 5), stykajacych sie (lub bardzo bliskich) z powierzchnia stolu 20. Lancuch 40 wyko¬ nany i uaniestzczony jest w taki sam sposób.Walek napedowy 54, znajdujacy sie w przednim koncu maszyny, napedzany jest oddzielnie zapomoca kola pasowego 55.Walek 54 polaczony jest z walkiem 57, u- mieszczlonym okolo srodka dlugosci ma¬ szyny, zapomoca lancucha 56 i odpowied¬ nich kólek lancuchowych. Walek 57 zaopa¬ trzony jest w kólko lancuchowe 58, pola¬ czone zapomoca lancucha bez konca 59 z kólkiem lancuchowem 60, znajdujacem sie nawprosit przedniego konca lancucha dol¬ nego 35. Kólko lancuchowe 60 sklada sie z dwóch czesci (fig. 7), dostosowanych do specjalnego ksztaltu lancucha 59, opisa¬ nego nastepnie, i umocowanych w dowolny sposób na piascie 61, osadzonej luzno w dowolny sposób w ramie imaiszyny. Lan¬ cuch 59 (fig. 4, 7 i 11) sklada sie z trzech szeregów plaskich ogniw, rozmieszczonych w pewnych od siebie odstepach, przyozem ogniwa szeregu posredniego sa szersze od ogniw dwóch szeregów skrajnych, czyli ze lancuch 59 sklada sie z plaskich ogniw, tworzacych trzy nieprzerwane grzbiety, biegnace wzdluz lancucha. Wyzszy grzbiet posredni 62 biegnie pomiedzy nizszemi grzbietami iskrajnemi 63. Grzbiety te sa zaopatrzone w zabki (fijg. 4). Na obu kon¬ cach piasty 61 osadzone sa dwa podawcze kólka zebate 64 i 65 w takim od siebie od¬ stepie, ze lancuch 59 moze przechodzic swobodnie pomiedzy niemi, a zeby tych kól znajduja sie w niewielkiej odleglosci od powierzchni stolu 20 (fig. 4).Na stole 20 pod lancuchem 59 znajduja sie zebra podluzne 66 i 67, których gladkie wierzcholki znajduja sie mniej wiecej na- wjprost skrajnych grzbietów 63 tego lancu¬ cha, przyczem grzbiet posredni 62 lancu¬ cha 59 wchodzi pomiedzy zebra 66 i 67, a tylne konce tych zeber sa sciete pochylo (fig. 4) celem ulatwienia przesuwania ku górze w sposób, opisany nastepnie, lodyg roslinnych (fig. 4).W niewielkiej odleglosci od przednie¬ go konca lancucha 59 znajduje sie tylny koniec drugiego lancucha glównego 68, bardzo podobnego do lancucha 59, z wy¬ jatkiem, iz lancuch 68 sklada sie z czte¬ rech grzbietów podluznych 69 (fig. 12) za¬ miast z trzech, jak lancuch 59, lecz ogniwa grzbietów 69 lancucha 68 sa jednakowej wysokosci, dzieki czemu ich zabkowane szczyty znajduja sie na calej dlugosci lan¬ cucha naiwprost siebie. Pod lancuchem 68 znajduje sie na stole 20 piec nieruchomych zeber podluznych 70 (zamiast dwóch zeber 66 i 67, uzytych w zwiazku z lancuchem 59), których gladkie isizczyty wchodza po¬ miedzy grzbiety 69 lancucha 68.Tylny koniec lancucha 68 przebiega po kólku lancuchowem 71, osadzonem luzno w ramie 21 i podobnem do kólka lancuchowe¬ go 60 z ta róznica, iz kólko 71 jest dostoso¬ wane ido wiekszej ilosci zeber podluznych 70. Przedni koniec lancucha 68 przebiega po napedzajacem ten lancuch kólku lancu- — 3 —chowem 72, dbracamem pnzez walek 54 za posrednictwem lancucha 73 i odpowied¬ nich kólek lancuchowych (fig. 1).Po puszczeniu w ruch wszystkich kól pasowych 30, 52 i 55 oraz pompy ssacej 29 umieszcza sie poprzecznie na tylnym kon¬ cu stolu 20 lodygi materjalu wlóknistego i przesuwa je po nim do miejsca, (z którego chwytaja je lancuchy boczne 39 i 40 i lan¬ cuch dolny 35. Poniewaz lancuchy boczne napedzane sa nieco szybciej, anizeli lan¬ cuch dolny, lodygi ulegaja zgieciu posrod¬ ku siwej dluigosci w taki sposób, iz oba kon¬ ce tych lodyg zwrócone zostaja nieco sko¬ snie ku przodowi, przyczem kat tego zgie¬ cia wzrasta w miare posuwania sie lodyg naprzód; lodygi te schodza jednak wkrót¬ ce z lancucha dolnego 35 i zostaja zaraz pochwycone przez zebate kólka podawcze 64 i 65, które przesuwaja lodygi po scie¬ tych pochylo koncach zeber 66 i 67 na lan¬ cuch glówny 59. Na fig. 7 uwidoczniono dwie lodygi 74 i 75, z których jedna 74 ma byc wlasnie przesunieta po pochylych kon¬ cach zeber 66 i 67, a druga 75 jest wygieta pomiedzy grzbietami lancucha 59 i glad¬ kiemu krawedziami szczytowemi zeber 66 i 67. Lodyga 75, bedac w polozeniu wska- zanem, opiera sie oczywiscie silnie ciagnie¬ niu w kierunku podluznym, czyli poprzecz¬ nym wzgledem stolu, wobec czego nie mo¬ ze poruszac sie podluznie.Podczas posuwania naprzód lodyg przez lancuchy boczne 39, 40 i lancuch glówny 59, konce tych lodyg chwytane sa kolejno przez mechanizm lamiacy i mie¬ dlacy je, wskazany po lewej stronie fig. 1.Lancuchy boczne 39 i 40 i lancuch glówny 59 sa w maszynie napedzane z jednakowa szybkoscia, wskutek czego lodygi utrzymy¬ wane sa w jednakowych polozeniach (za¬ lamane pod katem), jakie posiadaly, wcho¬ dzac w zetkniecie z lancuchem glównym 59. Wskutek skosnego polozenia osi kolo¬ wrotków lamiacych i miedlacych wzgledem kierunku ruchu lodyg wzdluz stolu 20, lo¬ dygi te sa chwytane stopniowo na coraz wiekszej dlugosci przez te kolowrotki, któ¬ re lamia na male kawalki i usuwaja ciala drzewiaste z lodyg. Lamanie i miedlenie lodyg przez jedna pare kolowrotków polega na tern, iz lodygi zginane sa najpierw w jednym kierunku, a nastepnie zginane sa w tern samem miejscu w przeciwnym kie¬ runku, celem calkowitego zlamania ich czesci drzewiastych i ulatwienia przez to usuniecia tych czesci zapomoca zgrze¬ blowego i miedlacego dzialania draz¬ ków bijakowych 26 kolowrotków, podczas posuwania sie lodyg pod wplywem lancu¬ chów juz opisanych. Pierwsza para kolo¬ wrotków miedlacych skierowana jest sko¬ snie ku osi geometrycznej drogi ruchu lo¬ dyg, miedlac stopniowo lodygi, poczynajac od ich jednego konca ku srodkowi dlugosci, gdzie sa przytrzymywane przez lancuch glówny 59.Podczas stopniowego przesuwania sie lodyg poza przedni koniec pienwszej pary kolowrotków, drugie konce lodyg pochwy¬ cone zostaja przez druga pare kolowrotków, umieszczona na drugim boku stolu 20 i skie¬ rowana równiez skosnie ku osi geometrycz¬ nej drogi ruchu lodyg. Ta druga para kolo¬ wrotków lamie lodygi, lezace po tej dru¬ giej stronie stolu, przyczem miedlenie przebiega stopniowo od jednych konców lodyg, znajdujacych sie po tej stronie sto¬ lu, ku sriodkowi ich dlugosci, gdzie przy¬ trzymywane sa przez lancuch 59. Gdy lo¬ dygi sa [jeszcze miedlone przez te druga pa¬ re kolowrotków, rozstaja sie z lancuchem glównym 59 i pochwycone zostaja przez drugi lancuch glówny 68. Równiez wieksza czesc cial drzewiastych zostala juz usunie¬ ta z lodyg, pozostawiajac samejylko wlók¬ na jeszcze przed dojsciem lodyg do lancu¬ cha glównego 68, wiec lancuch ten wyko¬ nano tak, jak wskazano na fig. 12, gdzie u- widoczniono wlókna 76, pochwycone przez lancuch glówny 68. Dzieki znacznej ilosci grzbietów podluznych 69 tego lancucha i — 4 —zeber podluznych 70, wsunietych pomiedzy te grzbiety, lancuch 68 przytrzymuje tak mocno wlókna 76, iz nie moga one przesu¬ nac sie poprzecznie wizgledeni stolu, pomi¬ mo, ze sa stosunkowo cienkie i miekkie. Po drugiej sitronie stolu 20, to jest w prawo od piertwisraej pary kolowrotków (ifig. 1) 'znaj¬ duje sie trzecia para kolowrotków takiego samego rodzaju z ta róznica, ze ta trzecia para kolowrotków skierowana jest skosnie nazewnataz stolu, wskutek czego miedli o- na lodygi, poczynajac od ich srodków ku jednemu koncowi. Gdy wiec lodygi schodza z lancucha glównego 59 i chwytane sa przez lancuch glówtny 68, to sa juz zmiedlone z ohu konców do i poza punkt, w którymi] by¬ ly one pnzytrzymywane przez lancuch 59, dzieki czemu lodygi ztmiedlone zostaja Cal¬ kowicie odi konca do konca.Do przeprowadzenia wlókien z pierw¬ szej pary kolowrotków na jednym boku stollu w nastepna pare kolowrotków po tej samej stronie stolu, sluza prowadnice 77 i 78, z których prowadnica 77 [iii. 9 i 10) ijest stozkowa i kieruje wlókna podczas ich ruchu wzdluz stolu do punktu, w którym wlókna te moga byc pochwycone przez dru¬ ga pare kolowrotków po tej samej stronie stolu. Przednie konce drazkóW bijakowych 26 (fig. 10) kolowrotka dolnego pierwszej pary, po lewej stronie fig. 1, posiadaja wy¬ kroje 26a, w które wsuwa sie tylny koniec prowadnicy 77 w taki sposób, iz wlókna moga przechodzic gladko bez zrywaiiia sie z dolnego kolowrotka na prowadnice 77.Prowadnica 78 jest takiego samego ksztaltu i dziala tak samo, wobec czego nie zostala uwidoczniona w szczególach.Dzieki przedwstepnemu zmiedleniu Wlókien zapomoca dwóch par kolowrot¬ ków, timiesziozonych po obu bokach stolu, z wlókien tych usunieta zostaje wieksza czesc lub wszystkie czesci drzewiaste. Pod-, czas przeróbki pewnych rodzajów mate- rjalów wlóknistych odpowiednio przygoto¬ wanych, wlókna ich sa jyz oczyszczone do¬ statecznie przez dzialanie tych dwóch par kolowrotków, umieszczonych po przeciwle¬ glych sobie bokach stolu, leciz przy miedle¬ niu lnu i innych jeszcze materjalów wlók¬ nistych, nalezy uzyc w dodatku do tych dwóch par kolowrotków jednego lub wiecej dodatkowych przyrzadów miedlacych, któ¬ re miedla materjal w kierunku przeciw¬ nym, anizeli kolowrotki poczatkowe, a wte¬ dy wlókna te sa oczyszczone bardzo doklad¬ nie, a jednoczesnie otrzymywane sa w do¬ brym stanie, to jest niepolamane i niespla- tane.Przekonano sie, iz maszyna wedlug wy¬ nalazku jest bardzo wydajna i oczyszcza materjal wlóknisty nawet wtedy, gdy lody¬ gi przechodza przez nia bardzo szybko.Lodygi wlókniste posuwa sie przez ma¬ szyne z szybkoscia, bedaca w pewnym sta¬ lym stosunku do szybkosci obrotów kolo¬ wrotków, przyczem kazdy drazek bijako- wy 26 kolowrotka górnego kazdej pary jest kolejno i stopniowo wprowadzany w zetkniecie z lodygami, wystajacemu poza krawedz stolu 20, celem zginania tych lo¬ dyg ku dolowi, a po zgieciu lodygi ku do¬ lowi przez drazek 26 kolowrotka górnego, jeden z drazków 26 kolowrotka dolnego wychodzi w polozeniu skosnem z pod sto¬ lu 20, zginajac te lodyge ku górze na przedniej krawedzi drazka 26 kolowrotka górnego, czyli zginajac ja w kierttoiku prze¬ ciwnym zgieciu tej lodygi przez drazek 26 kolowrotka górnego na krawedzi stolu.Szybkosc posuwania sie lodyg mozna re¬ gulowac dowolnie celem otrzymania w za¬ danych odstepach kolejttiych sgiec lodygi na krawedzi stolu, a to w zaleznosci od ro¬ dzaju i stanu lodyg. Wspóldzialajace ze soba czesci maszyny poruszaja sie w takim do siebie stosunku, iz zgiecie lodygi ku gó¬ rze przez drazek 26 kolowrotka dolnego na krawedzi jednego z drazków kolowrotka górnego ma miejsce w tym samym punkcie lodygi, w którym byla ona poprzednio zgie¬ ta w kierunku przeciwnym na krawedzi — 5 —stolu, dzieki czemu czesci drzewiaste lody¬ gi sa dobrze lamane.Celem umozliwienia wyregulowania czesci maszyny, lamiacych lodygi, krawedz robocza stolu 20, sasiadujaca z kazda pa¬ ra kolowrotków, ma postac oddzielnej li¬ stwy 2Qa, przymocowanej zapomoca pew- neij ilosci srubek 20b w taki sposób, iz kra¬ wedz robocza stolu mozna nastawiac do¬ wolnie w kierunku poziomym, czyli przy¬ suwac i odsuwac ja od osi kolowrotka gór¬ nego. Obwody kolowrotków kazdej pary mozna równiez regulowac wzgledem sie¬ bie, a w tym celu kólko zebate 32 (fig. 15) mozna przemieszczac obwodowo wzgledem walka 24, na którym osadzony jest kolo¬ wrotek dolny, co uskutecznia sie zapomo¬ ca lukowatych szczelin 32a w kólku 32, w które wchodza srubki 32b, sluzace do umo¬ cowywania tego kola zebatego w rozmai¬ tych polozeniach wzgledem jego piasty.Zapomoca odpowiedniego nastawienia kola zebatego 32 mozna wyregulowac polozenie drazków 26 jednego kolowrotka wzgledem drazków 26 drugiego kolowrotka jednej pary, bez wyprowadzania przez to tych ko¬ lowrotków z polozenia, w którem ramiona ich zachodza za siebie.Srednica kolowrotka dolnego, uwidocz¬ nionego na fig. 8 i 9, jest znacznie wieksza od srednicy kolowrotka górnego, wskutek czego szybkosc obwodowa drazków kolo¬ wrotka dolnego jest znacznie wieksza od szybkosci drazkóW 26 kolowrotka górnego.Dzieki zachodzeniu za siebie ramion kolo¬ wrotków, kazdy drazek 26 kolowrotka dol¬ nego zbliza sie do jednego z drazków 26 kolowrotka górnego z dosc duza szybko¬ scia. Po zblizeniu sie do siebie tych draz¬ ków 26 przy krawedzi stolu, laania one znajdujace sie pomiedzy niemi lodygi w punktach, rozmieszczonych wzdluz kolo¬ wrotków, przyozem to wspólne dzialanie drazków 26 w danym punkcie lodygi trwa tylko chwilke, poczem dane punkty tych drazków ods/uwaja sie szybko od siebie.Dzieki uzyciu dolnego kolowrotka o sred¬ nicy wiekszej od srednicy kolowrotka gór¬ nego, zwiekszona zostala szybkosc zbliza¬ nia sie i oddalania od siehie drazków 26 tych kolowrotków. PL