Doniosle miejsce w technice wypalania cementu portlandzkiego i innych cemen¬ tów hydraulicznych oraz kamienia wapien¬ nego zajmuje piec obrotowy, wymagajacy w praktyce okolo 24 kg wegla kamiennego do wypalania 100 kg cementu. Cwierc tej ilosci paliwa wypada teoretycznie na sam proces wypalania, to jest utajone cieplo wypalania 100 kg klinkieru stanowi ilosc ciepla, wywiazanego z okolo 6 kg wegla.Techniczny cieplny skutek uzyteczny pieca obrotowego jest wiec bardzo maly i wyno¬ si zaledwie okolo 25%. Prawie dwakroc korzystniej pod wzgledem wykorzystania ciepla dziala piec szybowy, który jednak *l czesto wytwarza klinkier niedostatecznej jakosci; ponadto wymaga on, jako paliwa, koksu zamiast wegla, zas wydajnosc pieca jest ograniczona.Wynalazek niniejszy ma na celu osia¬ gniecie w piecu obrotowym skutku cieplne¬ go w takim samym lub nawet wyzszym stopniu, niz w piecu szybowym, przyczem jednak jakosc klinkieru, jak równiez wy¬ dajnosc pieca obrotowego, zostaja zacho¬ wane wzglednie nawet zwiekszone.Glówne straty cieplne w piecu obroto¬ wym powstaja wskutek tego, ze w piecu cementowym bez podgrzewacza powietrza gorace gazy odlotowe odplywaja do korni-na przy lemjeraturze okolo 900°. Ozna¬ cza to, ze prawic polowa, przynajmniej zas -nr trzecia czesc calego ciepla, otrzy¬ manego z paliwa, zazwyczaj zostaje stra¬ cona.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku mniejszego maja na celu wykorzystanie tej znacznej ilosci uchodzacego ciepla do wypalania cementu i wapna; ponizszy opis sposobu wypalania cementu dotyczy wiec równiez i wapna.Zadaniem wszystkich urzadzen do wy¬ palania wapna jest mozliwie szybkie i cal¬ kowite przenoszenie ciegla gazów grzej¬ nych na wypalany materjal. Studja do¬ swiadczalne stwierdzily pewna okreslona zaleznosc miedzy czasem trwania wypala¬ nia a wielkoscia ziarn imaterjalu. W piecu o temperaturze 1500°C umieszczono róz- nej wielkosci kule z surowej maczki i noto¬ wano czas, potrzebny do wypalania surow¬ ca; dila kul o srednicy 100 mm; 3 mim i 1 mm czas ten wynosil odpowiednio — 2 go¬ dziny, 2 minuty i 2 sekundy. Rezultat ten wskazuje jasno wlasciwa droge dzialania: aby skrócic czas wypalania, nalezy zamiast duzych brykietów stosowac odpowiednio drobne ziarnka surowej masy. Teoretycz¬ nie tlomaczy sie to tern, ze dla drobnych ziaren .stosunek p!o!wieirizchni, pobieraja-, cej cieplo, do jednostki wagi jest wielo¬ krotnie wiekszy, zas cieplo musi przenikac znacznie ciensza warstwe materjalu.Innym czynnikiem, bardzo sprzyja¬ jacym przenoszeniu sie ciepla z gazów na ciala stale, jest szybkosc przeplywu gazu na powierzchni styku i wielkosc tej ostat¬ niej. Ma to doniosle znaczenie w sferach temperatur ponizej i przy czerwonym za¬ rze, gdyz cieplo zostaje tu przenoszone glównie przez zetkniecie, nie zas przez promieniowanie.Zarówno pod wzgledem drobno ziarni¬ stosci przerabianego surowca (lub grubo¬ sci warstwy surowej maczki), jak i pod wzgledem dobrego styku miedzy gazami grzejnemu a materialem, dotychczasowe piece cementowe pozostawiaja wiele do zyczenia. W piecu obrotowym surowa macz¬ ka tworzy wanstwe grubosci okolo 30 om, zas w pieau szybowym uzywa sie (brykie¬ tów z surowej maczki wielkosci piesci lub jajka. Oczywiscie zuzywalo sie wskutek tego wiele godzin na samo tylko ogrzanie surowca i duza ilosc ciepla opuszczala piec — zwlaszcza obrotowy — wraz z ga¬ zami odlotowemi, gdyz gazy grzejne dzia¬ laly na powierzchnie styku, niewystarcza¬ jaca do calkowitego przeniesienia ciepla.Wedlug sposobu niniejszego wypalania cementu lub podobnego materjalu granu¬ luje sie surowa maczke bez domieszki pa¬ liwa, poczem otrzymane ziarna spieka sie w piecu dowolnego rodzaju, np, w piecu obrotowym do postaci klinkieru, a miano¬ wicie, najlepiej przy wykorzystaniu gazów odlotowych pieca (do wstepnego wypalenia surowca przed wprowadzeniem go do pie¬ ca. Urzadzenie do urzeczywistnienia tego sposobu sklada sie z b^hna do granulo¬ wania, rusztu ruchomego lufo tym podob¬ nych rusztów przyczem igazy grzejne, prze¬ prowadzaja sie przez wypalany materjal, oraz z pieca obrotowego, w którym ruszt ru¬ chomy moze byc z korzyscia ogrzewany gazami odlotowemi pieca obrotowego, do- prowadzanemi do górnej powierzchni ru¬ sztu. Przy uzyciu masy surowej w postaci ziarn wielkosci grochu, osiaga sie doskona¬ ly styk miedzy materialem wypalanym a gazami grzejnemi, przyczem powierzchnia pobierajaca cieplo na kilogram wagi jest o- kolo 10 razy wieksza niz w dotychczaso¬ wych piecach szybowych i okolo 50 razy wieksza niz iw dotychczasowych piecach oibrotowych. Dzieki temu osiaga sie wedlug wynalazku niniejszego duza powierzchnie, pobierajaca cieplo oraz znaczna szybkosc przeplywu gazów grzejnych.Oprócz tego okazalo sie, ze zarówno ilosc wody, jak i jej cisnienie maja wiel¬ kie znaczenie dla równomiernego i prawi- — 2 —dlowego przebiegu granulacji (ziarnkowa¬ nia). Ilosc wody musi byc zastosowana do kazdorazowych warunków pracy a zwla¬ szcza do wydajnosci bebna. Z tego wzgledu feist konieczne, aby ilosc wody mogla byc regulowana w kazdej chwili, nietylko przez otwieranie i zamykanie kurka przewodu doplywowego wody, lecz równiez, aby moz* na bylo np. regulowac bezposrednio wy¬ plyw wody z rury natryskowej. Nalezy wiec, innemi slowy, okreslic zgóry ilosc i jednoczesnie sposób wyplywu wody, a wiec miejsce bebna, w którem ma sie odbywac wyplyw wody np. na krótszym lub dluz¬ szym ydcinku rury natryskowej, blizej wlotu bebna i t. d. Wazna jest wiec przy- tem dlugosc odcinka rury natryskowej na którym woda wyplywa.Obok mozliwosci tego rodzaju regulo¬ wania ilosci wyplywu, wazne jest równiez cisnienie, pod którem znajduje sie woda natryskowa. Cisnienie to powinno byc moz¬ liwie stale.Wyzej wymienione spostrzezenia, do¬ tyczace ziarnkowania materjalów róznych rodzajów, moga byc w praktyce wykorzy¬ stane w taki sposób, ze dowolny rodzaj re¬ gulowania doplywu wody moze byc zasto¬ sowany wprost w rurze natryskowej. U- rzadzenie regulujace, umieszczone w ru¬ rze natryskowej, moze byc pod wzgledem budowy uksztaltowane w najrozmaitszy sposób. Zasadnicze jest, by sposób wyply¬ wu wody do bebna i ilosc jej byly regulo¬ wane i dostosowywane do kazdorazowych warunków pracy. Dzieki temu mozna wply¬ wac na sposób ziarnkowania, np. powodu¬ jac wyplyw wody na okreslonej dlugosci, rury natryskowej, umieszczonej w bebnie.Mozna to osiagnac np. zapomoca tloka, u- mieszczonego przesuwnie w rurze natry¬ skowej, lub w odpowiedni inny sposób. Ten sam cel mozna osiagnac, laczac zbiornik wody z wlasciwa rura natryskowa zapo¬ moca róznych przewodów. Rura natryskowa zostaje w tym wypadku podzielona na kil¬ ka czesci, do których poszczególne prze¬ wody doprowadzaja wode. Kazdy z tych przewodów jest zatopatrzony w przyrzad zamykajacy, dzieki czemu mozna w roz¬ maity sposób zmieniac rodzaj i ilosc wy¬ plywu wody z rury natryskowej.W celu otrzymania równomiernych ziar¬ nek jest wazne, aby otwory w rurze natry¬ skowej byly wiercone mozliwie równo¬ miernie i równolegle. W praktyce nastre¬ cza to jednak znaczne trudnosci wskutek malej srednicy otworów. Wedlug wyna¬ lazku mozna temu zaradzic, wykonujac ru¬ re natryskowa z mozliwie cienkiej blachy.Otwory w rurze winny byc co pewien czas czyszczone, co równiez mozna osiagnac w rozmaity sposób. Mozna np. umiescic we¬ wnatrz lub zewnatrz rury natryskowej przyrzad zaopatrzony w kolki lub szpilki, oczyszczajacy wszystkie otwory naraz.Przy wykonywaniu sposobu wedlug wy¬ nalazku niniejszego moze sie zdarzyc, ze jedrna warstwa lub ozesc zawartosci beh- na do ziarnkowania pozostaje podczas ob¬ rotu bebna prawie unieruchomiona na jed- nem miejscu. Warstwa ta obsuwa sie wów¬ czas wzdluz wewnetrznej powierzchni beb¬ na i, o ile popeka, tworzy wskutek obrotu bebna bryly wielkosci piesci. Niepozadane to zjawisko mozna zaobserwowac zwla¬ szcza przy ziarnkowaniu materjalów, od¬ znaczajacych sie niewielka plastycznoscia, jak np. surowa maczka cementowa, zmie¬ szana z mielonym zuzlem wielkopiecowym.Poniewaz tworzenie sie w bebnie tego ro¬ dzaju bryl przeszkadza równomiernemu ziarmkowaniu, beben zostaje wedlug wyna¬ lazku niniejszego zaopatrzony w odpo¬ wiednie srodki, poruszajace materjal pod¬ czas obrotu bebna. W tym celu stosuje sie niewielkie kolki, wbite w sciane bebna w odpowiedniej odleglosci i przestawione wzgledem siebie. Kolki te sluza do spulch¬ niania materjalu. Zamiast kolków, mozna uzywac równiez odpowiednich haczyków, nozy i tym podobnych przedmiotów. Po- — 3 -dobny skutek mozna takze osiagnac zapo- moca skrobaczy lub, wbudowanych lub wprowadzonych do bebna i zeskrobujacych materjal, osadzajacy sie na scianach bebna.Przy istosowaniu kolków i skrobaczy, nale¬ zy zaopatrywac skrobacze w odpowiednie wykroje.Przy zastosowaniu skrobaczy, posiada¬ jacych wykroje do kolków, osadzonych w scianach bebna, powstaje czesto niedogod¬ nosc, polegajaca na tern, ze w miejscach, w których skrobacz posiada rolki, tworza sie na scianach bebna pierscienie z przera¬ bianego materjalu. Pierscienie te moga narastac prawie do szerokosci i dlugosci wykrojów i przeszkadzac, po oderwaniu sie od sciany, ziarnkowaniu. Dla usuniecia powyzszej (wady mozna obok glównego skrobacza umieszczac skrobacze pomocni¬ cze, sluzace glównie do usuwania tworza¬ cych sie pierscieniowych wystepów. Zamo- cowywanie skrobaczy pomocniczych w bebnie moze sie oczywiscie odbywac w naj¬ rozmaitszy sposób, np. zapomoca osadze¬ nia na skrobaczu glównym niewielkich skrobaczy pomocniczych, stykajacych sie ze scianami bebna w tych miejscach, gdzie istnieje moznosc tworzenia sie pierscieni.Skrobacze pomocnicze sa osadzone spre¬ zyscie, aby mogly omijac kolki lub tym po¬ dobne przeszkody, tkwiace w scianach beb- na; moga one równiez byc sterowane me¬ chanicznie. Mozna je osadzac na urzadze¬ niu, dzwigaj acem skrobacz glówny.Na zalaczonym rysunku przedstawio¬ nych jest schematycznie kilka przykladów urzadzenia wedlug wynalazku niniejszego, a mianowicie: fig. 1 przedstawia ogólny uklad bebna do ziarnkowania, rusztu oraz rurowego pieca obrotowego, fig. 2 i 3 — podluzny wzglednie poprzeczny przekrój bebna, fig, 4 — ruszt ruchomy w przekro¬ ju podluznym, fig. 5 — przekrój poprzecz¬ ny wzdluz linji A — fi na fig. 4, fig. 6 — beben do ziarnkowania z urzadzeniem na- tryskowem, fig. 7 — odmiane wykonania urzadzenia wedlug fig. 6, fig, 8 — przekrój poprzeczny przez rure natryskowa, fig. 9— odpowiedni czesciowy przekrój podluzny, zas fig. 10 — przekrój podluzny przez rure natryskowa wykonany z mozliwie cienkiej blachy; fig. 11 przedstawia przekrój po¬ przeczny przez beben do ziarnkowania z osadzonemi w nim kolkami i nieruchomym skrobaczem, fig. 12 — poprzeczny prze¬ krój bebna, fig. 13 — beben, w którym kol¬ ki zastapiono haczykowemi wystepami, fig. 14 — beben z plaszczyznami w ksztalcie wycinków kola, zamiast wystepów, fig. 15— beben z nozami. Na fig. 16 jest przedsta¬ wiony schematycznie uklad skrobaczy po¬ mocniczych na skrobaczu glównym, na fig. 17 — sposób schematycznego sterowania skrobaczy pomocniczych, fig. 18 — sposób osadzania skrobaczy pomocniczych na skrobaczu glównym wewnatrz bebna, fig. 19 — odmiane skrobacza przedstawionego na fig. 18.Surowa maczka zostaje ziarjikowana w bebnie 1. Kierunek ruchu surowej masy jest oznaczony strzalkami pelnemi, kierunek ruchu gazów — strzalkami przerywanemi; ziarnka maczki opadaja samoczynnie na ruchomy ruszt 2, skad wzdluz pochylni 14 przechodza do pieca obrotowego 3. Prze- wietrznik 4 zasysa gazy spalinowe przez warstwe ziarnek z surowej maczki. Maczka zostaje na ruchomym ruszcie pozbawiona wody, ogrzana, przyczem kamien wapien¬ ny dysocjuje sie mniej wiecej do polowy.W piecu obrotowym odbywa sie wypalanie i prazenie.Wzgledna Ilosc ciepla pochlonietego przez surowiec na ruszcie ruchomym i w piecu obrotowym zalezy od dlugosci pieca.Proces winien byc prowadzony w taki spo¬ sób, by górna warstwa ziarn, opadajacych z rusztu do pieca obrotowego, byla pod¬ grzewana az do temperatury prazenia (oko¬ lo 1400°C); temperatura dolnej warstwy nie powinna przy normalnej pracy prze¬ kraczac 550aC, by nie niszczyc rusztu. Dla — 4 —zadoscuczynienia tym wymaganiom piec obrotowy moze byc 3 razy krótszy niz pie¬ ce dotychczasowe.Surowa maczka zostaje dostarczana ze zbiornika 5 do bebna ziarnkujacego zapo- moca slimaka 6 lub innego urzadzenia zasi¬ lajacego pozwalajacego na regulowanie i- losci doprowadzlonej maczki; na fig. 1 i 2 przedstawiony jest rozszerzony koniec 7 bebna 1 w przekroju podluznym.Beben do ziarnkowahia 1 oraz piec ob¬ rotowy 3 obracaja sie np. na pierscieniach 8. Cyfry 9 i 10 oznaczaja podloge dolnego wzglednie górnego pietra. Cyfra lla ozna¬ cza palnik pieca obrotowego, 12 — zakon¬ czenie pieca. Piec 3 i ruszt 2 sa polaczone ogniotrwalym kanalem 13, w którym znaj¬ duje sie ogniotrwala pochylnia 14, po któ¬ rej wstepnie wypalony surowiec zsuwa sie do pieca. Miedzy piecem obrotowym a ka¬ nalem znaijdlije sie szczelna zasuwa 15.Niniejszy proces wypalania wymaga surowej maczki ziarnkowanej, przyczem aby sposób byl ekonomiczny, sposób ziarn- kowania powinien byc bardzo prosty i tani.Najwazniejsze szczególy bebna do ziarnkowania sa przedstawione na fig. 2 i 3 w przekroju podluznym. Po przeprowa¬ dzeniu licznych prób okazalo sie, ze suro¬ wa maczka cementowa daje sie w najtan¬ szy sposób ziarnkowac, o ile do maczki po¬ ruszajacej sie w bebnie dodaje sie kropla¬ mi wode. Surowa maczka przechodzi w sposób ciagly do bebna 1 przez urzadzenie zasilajace 6, zas woda doplywa rura 16.Wazne jest, by maczka, na która padaja krople wody, poruszala sie predko, gdyz tylko pod tym warunkiem kazda kropla tworzy z surowej maczki wilgotne ziarno.Jesli surowiec zbyt wolno sie porusza, zbie¬ rajaca sie woda tworzy z maczki duze wil¬ gotne bryly, co nie jest pozadane. Ponadto nalezy uwzglednic szczególne wlasciwosci mialkiej i suchej maczki, która mianowicie zmieszana z powietrzem zachowuje sie pra¬ wie jak ciecz, t. j. moze byc przeprowadza¬ na przez rury, przelewana z jednego na¬ czynia do drugiego i t. d. Jesli tego rodza¬ ju „plynna" surowa maczka znajduje sie, w obrotowym bebnie o gladkich sciankach, wówczas pozostaje ona na dnie bebna po¬ dobnie, jak woda, i prawie wcale sie nie porusza. Opadajaca kroplami woda mogla¬ by wiec tworzyc tylko duze nierównomier¬ ne bryly. Aby jednak tworzyly sie prawi¬ dlowe ziarna, maczka winna byc utrzymy¬ wana w stalym ruchu, oznaczonym strzalka na fig. 3. Mozna to osiagnac, zaopatrujac beben w wewnetrzne pierscienie cierne 17.Wielkosc ziarnek surowej maczki zale¬ zy od wielkosci opadajacych kropli wody.Ta ostatnia zalezy od wielkosci otworów rury 16. Wystarczaja w tym celu najzupel¬ niej otwory o srednicy 0,7 mm pod cisnie¬ niem 0,6 m slupa wody. Wyplywa przytem z kazdego otworu cienki ciagly strumien wody, który w odleglosci ponad 10 cm od scianek rury rozpada sie na poszcze¬ gólne, raz za razem spadajace krople. Aby otrzymac ziarnka jednakowego ksztaltu, wazne jest, aby na ruchoma maczke spa¬ daly oddzielne krople mozliwie jednako¬ wej wielkosci.Pierscienie cierne 17 sa potrzebne tyl¬ ko w tym koncu bebna, w którym odbywa sie doprowadzanie swiezej maczki; skoro waga ziarnek w maczce wynosi trzecia czesc calkowitej wagi maczki, traci ona swe plynne wlasciwosci i porusza sie w bebnie o gladkich sciankach.Poza ruchem do góry i wdól wzdluz scian bebna, surowiec porusza sie równiez w kierunku od zbiornika maczki 5 do zbiornika ziaren 11. Ten ruch wzdluz osi bebna mozna osiagnac przez niewielkie po¬ chylenie bebna (okolo 1:100). Na drodze swej otrzymuje surowa maczka coraz wie¬ cej kropel wody, tworzacych z maczki ziarnka. Do wytworzenia ziarnek z calej ilosci maczki, trzeba w praktyce 10—12% wody. Ziarnka te posiadaja naprzód ksztalt nierównomierny, sa slabe i lamliwe. - 5 -Ciagle tarcie ziaren miedzy soba i o scian¬ ki bebna nadaje im jednak ksztalt bardziej zaokraglony i nakoniec staja sie prawie ku¬ liste i znacznie mocniejsze. Srednica zia¬ ren moze wynosic od kilku do 20 mm a na¬ wet wiecej; szybkosc obwodowa bebna zmienia sie przytem od 0,20 m na sekunde az do szybkosci, przy której surowiec wsku¬ tek sily odsrodkowej wogóle nie odpada od sciany bebna. Naped bebna wymaga ta¬ kiej sily, jak naped mlyna rurowego. Zu¬ zywajac na beczke (170 kg) cementu 0,5 kilowat-godziny energji napedzajacej, !o- trzymuje sie z surowej maki ziarna dosta¬ tecznie twarde, których przewazna ilosc nie lamie sie, spadajac swobodnie z wyso¬ kosci 2-ch metrów.Proces ziarnkowania w bebnie moze byc przeprowadzany w rozmaity sposób. Gdy chodzi np. o wytwarzanie szczególnie trwa¬ lych ziarn, mozna stosowac odpowiednie samoczynne urzadzenia, majace na celu na zmiane zwilzanie; ziarn w bebnie az do zawartosci okolo 16% wody i nastepnie po¬ sypywanie lepkich ziarn sucha maczka, do¬ prowadzana zapomoca odpowiedniego Ju- rzadzenia transportowego, celem obnizenia wilgotnosci ziarn do 10%. Skomplikowany ten sposób rzadko jednak sie oplaca; na fig. 1 jest wiec przedstawiony caly prze¬ bieg ziarnkowania, wykonany naraz; rura, doprowadzajaca wode, siega przytem mniej wiecej do polowy bebna.Aby zapobiec mozliwemu w pewnych przypadkach przyklejaniu sie masy do we¬ wnetrznych scian bebna i pierscieni cier¬ nych, mozna stosowac odpowiednie skro- bacze 19 (fig. 3). Mimo, ze przy odpowied¬ nio wiekszej zawartosci wody mozna o- trzymac (w ^praktyce ziarna, calkowicie pozbawione kurzu, ziarna opuszczaja jed¬ nak zazwyczaj beben wraz z okolo 8%-atni niezgranulowanej wilgotnej maczki. Gdyby ta ilosc kurzu przeszkadzala pradowi gazu na ruszcie ruchomym, mozna samoczynnie oddzielac kurz i drobne ziarnka, np. zapo¬ moca sit, umieszczonych na obwodzie beb¬ na, i doprowadzac kurz zapomoca odpo¬ wiednich urzadzen transportowych zpo- wrotem do otworu, przez który odbywa sie zasilanie bebna.W celu zaoszczedzenia paliwa, zawar¬ tosc wody w ziarnach musi byc utrzymana na niskim poziomie, z drugiej zas strony trudno osiagnac diohre ziarnkowainie zapo¬ moca malej ilosci wody. Praktyka wyka¬ zala, ze mozna otrzymac dobre rezultaty przy zawartosci wody, odpowiadajacej 8—13% ilosci suchej maczki surowej.Nastepna zasadnicza czescia urzadze¬ nia jest ruszt ruchomy, przedstawiony dla przykladu na fig. 4 w przekroju podluz¬ nym, zas na fig. 5 w odpowiednim przekro¬ ju poprzecznym. Ruszt ten sklada sie ze zwyklych walców 20, po których porusza sie powoli szeroki lancuch bez konca. Poza rusztem ruchomym lub lancuchowym moz¬ na równiez stosowac odpowiednie inne u- rzadzenia, znane w technice samoczynnych palenisk kotlowych i przyrzadów do pra¬ zenia, stosowanych w metalurgji. Ruszt moze byc podparty miedzy walcami kon- cowemi zapomoca mniejszych walców po¬ srednich 22. Ruszt ruchomy jest zasilany samoczynnie ziarnistym isurowcsm 18 przez zbiornik 11. Od góry i z boków otaczaja ruszt ogniotrwale sciany kanalu wzglednie komory 13. Sklepienie komory ponad ru¬ sztem moze byc w dowolny sposób umoco¬ wane np. zapomoca dzwigarów korytko¬ wych 23 o ksztalcie mniej wiecej U-owym i odpowiednich wsporników 24. Spód ru¬ sztu stanowi komora ssaca 25, polaczona rura 26 z przewietrznikiem 4 (fig. 1). Ruszt porusza sie w kierunku pieca z szybkoscia okolo 0,5 m na minute, podczas gdy gazy grzejne przenikaja przez warstwe zgranu- lowanej masy. Masa ta, pokrywajaca ruszt warstwa grubosci 15—40 cm, chroni jedno¬ czesnie ruszt przed dzialaniem ognia. Pod¬ czas, gdy gazy przenikaja przez mase, da¬ na czesc rusztu dochodzi do skrobacza 27, -. 6 —gdzie wypalona do polowy masa zsuwa sie wzdluz ogniotrwalej sciany 28 i pochyl¬ ni 14 i opada samoczynnie do pieca 3.Temperatura gazów w komorze ssacej jest, jak doswiadczenia potwierdzily, bar¬ dzo niska. Mniej wiecej dwie trzecie czyn¬ nej dlugosci rusztu ponad komora ssaca, liczac od zbiornika 11, posiada temperatu¬ re 50—60QC. Czesc polozona wpoblizu skrobacza 27 jest bardziej goraca, jednak i tu przy normalnej pracy temperatura nie osiaga zaru ciemno-czerwonego. Mozna utrzymac srednia temperature gazów od¬ lotowych ponizej 200°Cf przyczem górna warstwa zgranulowanej masy zaczyna sie spiekac, zas temperatura warstwy dolnej, polozonej na ruszcie, nie przekracza wpo¬ blizu skrobacza 27 550° C. W tych warun¬ kach polowa kamienia wapiennego, znaj¬ dujacego sie w masie, zostaje wypalona na wapno. Otrzymane rezultaty potwierdza¬ ja ekonomiczne wykorzystanie ciepla na ruszcie.Zamiast wspomnianego przewietrznika 4 mozna równiez zastosowac dowolne in¬ ne urzadzenie — np. doprowadzajac spre¬ zone powietrze do pieca obrotowego — wywolujace intensywny przeplyw gazów grzejnych przez warstwe ziarn.Czas, w ciagu którego wypalany mate- rjal przechodzi ze zbiornika 11 do pieca obrotowego, wynosi okolo 10—20 minut, przyczem niedopreznosc w komorze ssacej wynosi 10—20 cm slupa wody. Dand te sa jednak podane jedynie, jako przyklad.Wreszcie piec obrotowy, w którym od¬ bywa sie ostateczne wypalanie systemem przeciwpradowym, rózni sie od pieców dotychczasowych tylko tern, ze jest prawie trzykrotnie krótszy.Zuzycie wegla w proponowanem urza¬ dzeniu, moze wynosic 15%, podczas gdy w dotychczasowych piecach obrotowych wy¬ nosilo 24% wagi klinkieru. Dzieki odpo¬ wiedniemu wykorzystaniu ciepla klinkieru do podgrzewania powietrza (urzadzenia ta¬ kie sa znane i dlatego nie przedstawiono ich na rysunku) oraz odpowiedniemu ciepl¬ nemu izolowaniu scian, zuzycie wegla moze byc obnizone do mniej wiecej 13% wagi klinkieru.Odpowiednio do wlasciwosci przera¬ bianego materjalu, mozna zmieniac po¬ szczególne opisane przyrzady, wzglednie calkowicie je usuwac. Tak np., przy wypa¬ laniu kamienia wapiennego beben do ziarn- kowania staje sie zbyteczny, gdyz rozdrob¬ niony kamien wapienny moze byc umie¬ szczany bezposrednio na ruszcie rucho¬ mym.Na fig. 6 przedstawiony jest beben do ziarnkowania, do którego doprowadza sie materjal w miejscu 30. Wewnatrz bebna jest umieszczona rura natryskowa 31, po¬ laczona przewodem 32 ze zbiornikiem 33.Aby mozna bylo zmieniac dlugosc odcin¬ ka rury, wzdluz którego wyplywa woda, w rurze natryskowej 31 jest umieszczony tlok 34, który mozna przesuwac zapomoca tloczyska 35. Zaleznie od ustawienia tlo¬ ka 34 mozna zmieniac dlugosc odcinka wy¬ plywu wody, a wiec jej ilosc.Na fig. 7 przedstawiono inna odmiane urzadzenia do regulowania ilosci wody, potrzebnej do ziarnkowania. W bebnie 1 znajduje sie rura natryskowa 31, podzielo¬ na np. na trzy czesci. Kazda z tych czesci jest polaczona przewodem 36, 37 wzgled¬ nie 38 ze zbiornikiem wody 33. Kazdy z przewodów 36, 37 i 38 jest zaopatrzony w kurki regulujace 39, 40 wzglednie 41, dzie¬ ki czemu mozna zasilac woda poszczegól¬ ne czesci rury natryskowej 31, wzglednie dowolnie zamykac doplyw wody do nich.Na fig. 8 przedstawiony jest poprzecz¬ ny przekrój rury natryskowej. Jlura ta za¬ opatrzona jest, np. wewnatrz, w dzwigar 42, z iglami 43. Dzwigar ten znajduje sie pod dzialaniem sprezyn 44, zas igly 43 znajduja sie bezposrednio ponad otwora¬ mi wyplywu wody 45. Po opuszczeniu dzwigara 42 wdól, igly 43 oczyszczaja jed- — 7 —noczesnie otwory 45. Oczyszczanie tych o- tworów moze sie oczywiscie odbywac rów¬ niez zapomoca dowolnych innych srodków.Dla zupelnie równomiernego wyplywu wo¬ dy jest, jak widac z fig. 8 —10, przewi¬ dziana bardzo cienka blacha. Otwory wy¬ plywowe 45 moga byc zwezone do ksztal¬ tu szpar.Wedlug fig. 10, otwory wyplywu wody 45 sa wykonane w bardzo cienkiej blasze.Aby podczas ziarnkowania surowe] maczki, zadawanej do bebna 1, uniknac skupiania sie maczki w bryly, wewnetrzna powierzchnia bebna / jest zaopatrzona w kolki 46, poruszajace sie podczas obrotu bebna poprzez ziarnkowany materjal. Kol¬ ki te spulchniaja materjal, majacy sklon¬ nosc do skawalania sie. Zamiast kolków mozna równiez uzyc haczykowych wyste¬ pów 47, lub plaszczyzn wycinkowych 48 wzglednie nozy 49.Praca, wykonywana przez te srodki ro¬ bocze, moze byc korzystnie popierana przez przenikajacy do bebna skrobacz 50, przy¬ mocowany np. do nieruchomej ramy 51.Skrobacz ten posiada odpowiednie wykro¬ je 52, przez które podczas obrotu bebna moga przechodzic kolki 46. Cyfra 53 ozna¬ cza materjal, skawalaniu sie którego moga zapobiegac opisane srodki robocze (fig. 12—15). Skrobacze 50 moga byc równiez uksztaltowane odmiennie, jak przedstawio¬ no na fig. 16, 17, 18 i 19. Na skrobaczu 50 mozna osadzic male skrobacze, pomocnicze 54. Ilosc tych ostatnich moze byc dostoso¬ wana do danych warunków pracy. Droga kolków 46 jest oznaczona na fig. 16 linja- mi przerywanemi 55, przyczem beben do ziarnkowania obraca sie w kierunku strzal¬ ki 56. Kolek 46, po przejsciu przez wykrój 52 skrobacza glównego 50, odsuwa wbok podczas obrotu bebna skrobacz pomocni¬ czy 54, który nastepnie wraca do swego polozenia poprzedniego, zeskrobawszy u- tworzony ewentualnie pierscien. Wedlug fig. 17, pomocnicze skrobacze moga byc w dowolny sposób sterowane mechanicznie, przyczem zostaja kazdorazowo odsuniete, by umozliwiac swobodne przechodzenie kolków 46 przez wykroje 52 skrobacza glównego. Wedlug fig. 18, skrobacz po¬ mocniczy 54 jest osadzony na skrobaczu glównym 50, przymocowanym ze swej stro¬ ny w dowolny sposób do katownika 57.Skrobacze pomocnicze 54 moga oczywiscie posiadac równiez dowolny inny ksztalt.Dzialanie ich polega jednak zasadniczo na tern, ze zachodza na tor, opisany przez kaz¬ dy kolek 46 podczas obrotu bebna i zapo¬ biegaja skawalaniu sie materjalu w tych miejscach. Skrobacze pomocnicze 54 moga byc równiez osadzone na odpowiedniej pod¬ stawie 58 (fig. 19). PL