Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do diagnozowania stanów maszyn tloko¬ wych, zwlaszcza silników spalinowych.Znane sa sposoby diagnozowania stanu maszyn tlokowych, zwlaszcza silników spalinowych, na drodze spostrzezen wizualno-sluchowych wysokiej klasy fachowców-praktyków. Diagnozy takie zaleza od subiektywnych cech diagnozujacego, a ponadto sa zmienne w czasie.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu i urzadzenia umozliwiajacego stawianie diagnozy o stanie maszyny tlokowej w oparciu o obiektywne kryteria, pozwalajace na powtórzenia pomia¬ rów i zweryfikowanie wyników.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze w znany sposób zbiera sie impulsy z wirujacych czesci diagnozowanej maszyny z zadanego okresu próbkowania, nastepnie przetwarza je w znany sposób na sygnaly proprocjonalne do chwilowego odchylenia od wartosci sredniej predkosci katowej walu, lub do chwilowego wzglednego odchylenia tej predkosci katowej, po czym filtruje sie te sygnaly przepuszczajac jedynie skladowe pochodzace od pierwszej podharmonicznej predkosci katowej walu korbowego lub pierwszej i dowolnych nizszych podharmonicznych tej predkosci katowej — w przypadku maszyn czterosuwowych, albo pierwszej harmonicznej wzgled¬ nie pierwszej harmonicznej i dowolnych podharmonicznych — dla maszyn dwusuwowych.Dla tak filtrowanego pasma wyznacza sie nastepnie w znany sposób z zadanego okresu próbkowania usredniona: wartosc skuteczna, wartosc srednia bezwzgledna, wartosc szczytowa i wartosc miedzyszczytowa dla diagnozowanej maszyny, po czym porównuje te wartosci ze statysty¬ cznie ustalonymi (na drodze dlugotrwalych uprzednio analogicznie przeprowadzonych badan) wartosciami: skuteczna, srednia bezwzgledna, szczytowa i miedzyszczytowa charakteryzujacymi pelnosprawne maszyny tlokowe danej wielkosci i typu, a takze charakteryzujacymi poszczególne przypadki niesprawnosci rózniace sie od pelnosprawnych okreslonymi eksperymentalnie progami róznic badanych wartosci, i na tej drodze stawia diagnoze o stanie badanej maszyny tlokowej.Urzadzenie dla realizacji sposobu wedlug wynalazku sklada sie ze znanego czujnika predkosci katowej walu, korzystnie bezstykowego, sterowanego impulsami od znanych elementów diagnozo-2 127 244 wanej maszyny wirujacej z predkoscia katowa proporcjonalna do predkosci katowej walu korbo¬ wego np. zebatym wiencem kola zamachowego. Czujnik predkosci katowej walu polaczony jest elektrycznie ze znanym ukladem przetwarzajacym dla przetwarzania odebranych sygnalów na sygnaly proporcjonalne do chwilowego odchylenia od wartosci sredniej predkosci katowej walu, lub do chwilowego wzglednego odchylenia tej predkosci katowej.Wyjscie ukladu przetwarzajacego polaczone jest z wejsciem filtra pasmowego lub dolnoprze- pustowego, przepuszczajacego jedynie skladowe pochodzace od pierwszej podharmonicznej pred¬ kosci katowej walu korbowego, lub pierwszej i dowolnych nizszych podharmonicznych tej predkosci katowej — w urzadzeniu dostosowanym do diagnozowania maszyn czterosuwowych, zas pierwszej harmonicznej wzglednie pierwszej harmonicznej i dowolnych podharmonicznych — w urzadzeniu dostosowanym do diagnozowania maszyn dwusuwowych.Wyjscia filtra polaczone sa z wejsciami mierników wartosci skutecznej, wartosci sredniej bezwzglednej, wartosci szczytowej i wartosci miedzyszczytowej, które to wartosci stanowia identy¬ fikatory stanu diagnozowanej maszyny. Wartosci te na miernikach sa podawane na wskazniki liczbowe,' a równolegle wyjscia mierników polaczone sa z odpowiadajacymi im wejsciami ukladu logiczno-decyzyjnego sygnalizujacego przekroczenie zadanych wartosci progowych charakteryzu¬ jacych maszyny pelnosprawne. Wielkosci przekroczenia progów przez poszczególne wartosci mierzone sygnalizowane sa przez lampki sygnalizacyjne róznych kolorów odpowiadajace takim procentom przekroczenia progów, które dla poszczgólnych wartosci mierzonych charakteryzuja rózne stany niesprawnosci (sprawdzone i okreslone eksperymentalnie w bazowych badaniach).Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest wykorzystanie do diagnozowania stanu maszyn tloko¬ wych takiego sygnalu, którego wlasciwoscia jest pojawienie sie silnych skladowych czestotliwoscio¬ wych przy nierównomiernej pracy maszyny/Gwarantuje to duza czulosc pomiaru i pozwala na uwolnienie sie od wplywu zaklócen, a w wyniku poprawna identyfikacje stanu badanej maszyny oparta na obiektywnych pomiarach.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest jego nieskomplikowana budowa, mozliwosc obslugi przez przyuczonego pracownika i latwosc laczenia z diagnozowana maszyna.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest w przykladzie wykonania na rysunku w postaci schematu blokowego.Urzadzenie stanowi czujnik predkosci katowej walu 1, korzystnie bezstykowy, sterowany impulsami od uzebienia wienca kola zamachowego 2 badanej maszyny tlokowej 3. Czujnik predkosci katowej walu 1 polaczony jest z ukladem przetwarzajacym 4, a ten z filtrem 5 pasmowym lub dolnoprzepustowym filtrujacym jedynie zadane posmo sygnalów na wyjsciu polaczone z miernikami: wartosci skutecznej 6, wartosci sredniej bezwzglednej 7, wartosci szczytowej 8 i wartosci miedzyszczytowej 9 posiadajacej wskazniki dla liczbowego przedstawienia wartosci mie¬ rzonej, a równolegle polaczonymi z obwodem ukladu logiczno-decyzyjnego 10 poruwnujacymi mierzone wartosci z zadanymi wartosciami progowymi, charakteryzujacymi pelnosprawna maszyne, a takze z progami charakteryzujacymi poszczególne stany niesprawnosci i sygnalizuja¬ cymi stan diagnozowanej maszyny swieceniem kolorowch lampek sygnalizacyjnych w poszczegól¬ nych obwodach.Diagnozowanie tym urzadzeniem sprowadza sie do podlaczenia czujnika, uruchomienia badanej maszyny, zalaczenia urzadzenia oraz odpisania na karcie maszyny wskazan mierników i konfiguracji swiecacych lampek w obwodach z zaznaczeniem sprawnosci lub okresleniem niespra¬ wnosci w oparciu o tabele konfiguracji odpowiadajacych poszczególnym niesprawnosciom.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób diagnozowania stanów maszyn tlokowych wykorzystujacy efekt nierównomier- nosci biegu maszyny, w którym zbiera sie impulsy z wirujacych z predkoscia katowa proporcjo¬ nalna do predkosci katowej walu korbowego czesci diagnozowanej maszyny z zadanego okresu próbkowania i przetwarza je na uzytkowane sygnaly, znamienny tym, ze sygnaly proporcjonalne do chwilowego odchylenia od wartosci sredniej predkosci katowej walu korbowego lub do chwilo¬ wego wzglednie odchylenia tej predkosci katowej filtruje sie, przepuszczajac jedynie skladowe pochodzace od pierwszej podharmonicznej predkosci katowej walu korbowego lub pierwszej i127 244 3 dowolnych nizszych podharmonicznych tej predkosci katowej — w przypadku maszyn czterosu- wowych, albo pierwszej harmonicznej wzglednie pierwszej harmonicznej i dowolnych podharmo¬ nicznych — dla maszyn dwusuwowych, nastepnie z przepuszczonego pasma wyznacza sie wartosc skuteczna, wartosc srednia bezwzgledna, wartosc szczytowa i wartosc miedzyszczytowa. po czym porównuje te wartosci z odpowiadajacymi im wartosciami progowymi, charakteryzujacymi p t- nosprawne maszyny danej wielkosci i typu oraz z wartosciami charakteryzujacy mi progi poszc /e- gólnych niesprawnosci i w oparciu o otrzymane wyniki porównan stawia diagnoze o stanie badanej maszyny. 2. Urzadzenie do diagnozowania stanów maszyn tlokowych wyposazone w czujnik predkosci katowej walu, korzystnie bezstykowy, sterowany uzebionym wiencem kola zamachowego badanej maszyny tlokowej, a takze w uklad przetwarzajacy, filtr pasmowy lub dolnoprzepustowy i mier¬ niki, znamienne tym, ze posiada uklad przetwarzajacy (4), obrabiajacy odebrane sygnaly na proporcjonalne do chwilowego odchylenia od wartosci sredniej predkosci katowej walu korbo¬ wego lub do chwilowego wzglednego odchylenia tej predkoscia katowej, polaczony z filtrem (5) do przepuszczania jedynie skladowych pochodzacych od pierwszej podharmonicznej predkosci kato¬ wej walu korbowego lub pierwszej i dowolnych nizszych podharmonicznych tej predkosci katowej — w urzadzeniu do diagnozowania stanów maszyn czterosuwowych, zas pierwszej harmonicznej wzglednie pierwszej harmonicznej i dowolnych podharmonicznych — w urzadzeniu do diagnozo¬ wania stanów maszyn dwusuwowych, który polaczony jest z zaopatrzonymi we wskazniki cyfrowe miernikami: wartosci skutecznej (6), wartosci sredniej bezwzglednej (7), wartosci szczytowej (8) i wartosci miedzyszczytowej (9), te zas z odpowiadajacymi im obwodami ukladu logiczno- decyzyjnego (10) do sygnalizacji zrównania mierzonych wartosci z zadanymi wartosciami progo¬ wymi, charakteryzujacymi pelnosprawnosc maszyny badz poszczególne stany niesprawnosci przez lampki sygnalizacyjne róznych kolorów umieszczone na wyjsciach obwodów. PL