PL126293B1 - Method of manufacture of novel,water-soluble reactive azo dyes - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych reaktywnych barwników azowych o ogólnym wzorze 1, w którym RA oznacza grupe sulfonowa, karboksylowa, R2 oznacza barwnik azowy, R3 oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe metylowa, alkoksy- lowa, R4 i R5 oznaczaja jednoczesnie atom wodoru lub reszte alkoholi alifatycznych, a n liczbe od 1—4.Barwniki wytworzone sposobem wedlug wynalazku maja szerokie zastosowanie do farbowania celulozo¬ wych materialów tekstylnych, takich jak bawelna, len, jedwab wiskozowy oraz materialów proteinowych jak welna, wlókna poliamidowe.Znane sa i szeroko stosowane rozpuszczalne w wo¬ dzie reaktywne barwniki azowe, w których reaktywne ugrupowania chlorotriazynylowe zmodyfikowane jest 15 grupami aminowymi lub fenyloaminowymi, albo alki- lofeiryloaminowymi oraz resztami kwasów aminoety- lenosuifonowych lub karboksyfowych.Sposób wytwarzania tych zwiazków polega równiez na poddaniu oochodnej dwuhydroksazolooirydonu-6 20 reakcji alkalicznej hydrolizy i sprzegnieciu otrzyma¬ nego zwiazku ze zdwuazowanym produktem konden¬ sacji 2,4,6-trójchloro-s-triazyny z dwuaminowa po¬ chodna benzenu zawierajaca co najmniej jedna grupe sulfonowa.Wytworzony barwnik dwuchlorotriazynylowy pod¬ daje sie procesowi kondensacji z fenolem lub alkilo- fenolem.Stwierdzono, ze przez wprowadzenie do czasteczki barwnika reaktywnego jako moderatora pochodnych 25 30 aminobenzenosulfoamidowyeh uzyskuje ste nowe barw¬ niki, odznaczajace sie wysoka reaktywnoscia i stop¬ niem zwiazania barwnika oraz bardzo dobra odpor¬ noscia na obróbke mokra.Wedlug wynalazku rozpuszczalne w wodzie nowe reaktywne barwniki azowe o ogólnym wzorze 1 wy¬ twarza sie w wyniku reakcji kondensacji zwiazku o ogólnym wsorze 2, w którym Rt, R2 i n anaja wyzej podane znaczenie, z aminami ar^matyrlnymi o ogól¬ nym wzorze 3, w którym R3, R4 i R5 maja wyzej po¬ dane znaczenie. Proces kondensacji prowadzi sie w obecnosci zwiazków wiazacych kwas, korzycie 20% roztworu sody w temperaturze 40—60 °G priy"pH = 7,5—8,5.Zwiazki wyjsciowe o ogólnym wzorze 2, w któ¬ rym Ri, R2 1 n maja wyzej podane znaczenie, wytwa¬ rza sie poddajac reakcji kondensacji barwnik mono- azowy o ogólnym wzorze 4, w którym, Kvs ^ i n maja wyzej podane znaczenie, z 2,4,6HtrojcMo5»-i-ti3lBzyna.Zwiazki o ogólnym wzorze 2 wytwarza «te równiez przez skondensowanie skladnika biernego zawieraja¬ cego grupe aminowa z 2,4,6-trójchloro-s-Hriazyna, a nastepnie przez sprzegniecie otrzymanego zwdazkn chlorotriazynylewego ze -skladnikiem czynnym, albo tez przez skondensowanie dwuamkiy skladnika czyn¬ nego z 2,4,6-trójchloro^s^triazyna, a nastepnie tiwuazo- wanie po kondensacji i sprzegniecie otrzymanego zwiazku chlorotriazynylowego ze skladnikiem bier¬ nym.Procesy kondensacji z 2,4,6-trójchloro-s-triazyna pro- 126 293126 293 3 wadzi sie w znany sposób w obecnosci zwiazków wia¬ zacych kwas, korzystnie 20% roztworu sody, w temperaturze 0—10 °C i pH = 5—7,5. Przedmiotowe barwniki azowe wyodrebnia sie w znany sposób me- Wytworzone sposobem wedlug wynalazku barw¬ niki charakteryzuja sie wysoka reaktywnoscia przy równoczesnym stopniu zwiazania z wlóknem wyno¬ szacym 75—80%. Ponadto wykazuja one wysoka czystosc odcieni, bardzo dobra trwalosc na swiatlo i bardzo duza odpornosc na obrebke mokra.Przedmiot wynalazku blizej objasniaja ponizsze przyklady, w których czesci podano wagowo.Przyklad I. 0,1 mola barwnika azowego o ogól¬ nym wzorze 4, otrzymanego przez dwuazowanie kwa¬ su l-amino-3-acetyloamino-6-sulfonowego i sprzeg¬ niecie otrzymanego dwuazozwiazku 1 (2,,5,-dwuchloro- -4,-sulfofenylo)-3-metylopirazolonu-5 i zmydlenie gru¬ py acetylowej w pozycji 3 ogólnie znanymi metodami, rozpuszcza sie w 400 czesciach wody i kondensuje 2 18,4 czesciami 2,4,6-trójchloro-s-triazyny rozpuszczo¬ nej w mieszaninie skladajacej sie z 50 czesciami wody, 4 toda suszenia rozpylowego lub stracania barwnika w postaci jego soli sodowej przez dodanie do miesza¬ niny reakcyjnej chlorku Sodowego i odsaczenie oraz wysuszenie powstalego osadu. 200 czesci lodu i 2 czesci srodka emulgujacego np.r siarczanowanych alkoholi tluszczowych w postaci soli sodowej.Proces kondensacji prowadzi sie przez okres 1—2 godzin przy pH = 5—7,5 w temperaturze 0—5°C sto¬ sujac do zobojetniania wydzielajacego sie w srodowisku reakcji kwasu solnego 20%-owy roztwór sody. Nas¬ tepnie do produktu pierwszej kondensacji dodaje sie 22 czesci N,N-dwuetanolosulfoamidu p-aniliny roz¬ puszczonej w 200 czesciach wody o temperaturze 60 °C prowadzac druga kondensacje w temperaturze 40—60 °C w czasie 6—8 godz. przy pH = 7,5—8,5.Do zobojetniania wydzielajacego sie kwasu solnego stosuje sie 20%-owy roztwór sody. Otrzymany barw¬ nik wysala sie z mieszaniny poreakcyjnej dodajac 120 czesci chlorku potasowego, a nastepnie wyodrebnia przez ochlodzenie do 25 °C, odfiltrowanie i wysuszenie Tabl wytw izyska: jierny wnika ylo)-3 5 ksynaf nowy tyloam aleno- naftaU Ty droksy ulfonc -8-hyd dwusu -8-hyd dwusu -8-hyd dwusu -8-hyd dwusu -8-hyd dwusu no-2'- o-8 [-h ,6-dw 50 55 60 65 Tablica Tablica podaje dalsze przyklady syntezy barwników wytworzonych sposobem wedlug wynalazku zilustrowanym w przykladach I—V. Kolory wybarwien uzyskano na wlóknie celulozowym.Przy¬ klad | 1 VI VII vm IX X XI XII 1 XIII XIV XV XVI Skladnik czynny barwnika 2 kwas l-amino-3-acetyloami- nobenzeno-6-sulfbno wy kwas l-amino-3-acetyloami- nobenzeno-6-sulfonowy kwas 2-aminonaftaleno-4,8- -dwusulfonowy kwas 4-aminoacetanilido-2- -sulfonowy kwas l-aminobenzeno-2- -sulfonowy kwas 2-aminonaftaleno-4,8- -dwusulfonowy aminobenzen kwas l-metylo-4-aminoben- zeno-2-sulfonowy kwas l-amino-2-metyloben- zeno-4-sulfonowy kwas l-aminobenzeno-4- -sulfonowy kwas-4-aminoazobenzeno 3,4-dwusulfonowy Skladnik bierny barwnika 1 3 1- (4'-sulfofenylo)-3-karbo- ksypirazolon-5 kwas 2-hydroksynaftaleno- -6,8-dwusulfonowy kwas 2-N-metyloamino-5- -hydroksynaftaleno-7-sul- fonowy kwas l-aminonaftaleno-3,6, 8-trójsulfonowy l-amino-8-hydroksy nafta- leno-4,6-dwusulfonowy kwas l-amino-8-hydroksy- naftaleno-3,6-dwusulfono- wy kwas l-amino-8-hydroksy- naftaleno-3,6-dwusulfono- wy kwas l-amino-8-hydcoksy- naftaleno-3,6-dwusulfono- nowy kwas l-amino-8-hydroksy- naftaleno-3,6-dwusulfono- wy kwas l-amino-8-hydroksy- naftaleno-3,6-dwusulfo- nowy kwas 2 [^'-amino^-sulfo- i fenylo- (l')-azo-8 [-hydro- ksynaftaleno-3,6-dwusulfo- nowy | Moderator 4 N-etanolo-sulfoamino- -m-anilina N,N-dwuetanolosulfoa- mido-p-anilina N,N-dwuetanolosulfoa- mido-p-anilina N-etanolosulfo-amino- -p-anilina N,N-dwuetanolo-sulfo- -amino-p-anilina N,N-dwuetanolo-sulfo- -amido p-anilina N,N-dwuetanolo-sulfo- -amido p-anilina N,N-dwuetanolo-sulfo- -amido p-anilina N,N-dwuetanolo-sulfo- -amido p-anilina N-etanolosulfoamido- p-anilina N,N-dwuetanoloamido m-anilina Kolor 5 czerwonozólty oranzowy czerwonooianzo- 1 zowy f szkarlatny czerwony czerwony niebiesko- czerwony i mocno niebiesko- [ czerwony 1 niebieskoczerwo- I ny I niebieskoczarny 1 czarny126 293 5 w temperaturze 70—80°C. Barwnik moze byc rów¬ niez wydzielony z mieszaniny poreakcyjnej bez wy- solenia przez wysuszenie na suszarni rozpylowej.W wyniku przeprowadzonej syntezy otrzymuje sie 80 czesci barwnika utrwalajacego sie na wlóknie ce¬ lulozowym na kolor zielonkawozólty z wydajnoscia barwienia 80% najkorzystniej wobec 100 g kwasne¬ go weglanu sodowego na 1 kg barwnika.Przyklad II. 18,8 czesci kwasu m-fenylenodwu- amino-p-sulfonowego rozpuszcza sie w 200 czesciach wody i kondensuje z 18,4 czesciami 2,4,6-trójchloro-s- -triazyny, a nastepnie dwuazuje i sprzega z 32,2 czescia¬ mi 1 (2,,5,-dwuchloro-4'-sulfofenylo)-3-metylopirazolo- nu-5 znanymi metodami. Otrzymany barwnik o ogól¬ nym wzorze 2 poddaje sie reakcji kondensacji z 22 czesciami N,N-dwuetanolo-sulfoamidu p-aniliny w spo¬ sób jak w przykladzie I. W wyniku reakcji otrzymuje sie 80 czesci barwnika reaktywnego o ogólnym wzorze 1 utrwalajacego sie na wlóknie celulozowym z wydaj¬ noscia 75% na kolor zielonkawo-zólty. Proces wy- barwienia wlókna prowadzi sie wobec 100 g kwas¬ nego weglanu sodowego na 1 kg barwnika.Przyklad III. 0,1 mola barwnika azowego otrzymanego przez sprzeganie dwuazozwiazku kwasu l-aminobenzeno-2-sulfonowego z kwasem l-amino-8- -hydroksynaftaleno-4,6-dwusulfonowym kondensuje sie jak w przykladzie I z 18,4 czesciami 2,4,6-trójchloro-s- -t/iazyny. Otrzymany barwnik azowy kondensuje sie powtórnie z 22,0 czesciami N,N-dwuetanolosulfoa- midem p-aniliny zachowujac warunki reakcji identycz¬ ne jak w przykladzie I. W wyniku syntezy otrzymuje sie 85 czesci barwnika reaktywnego utrwalajacego sie na wlóknie celulozowym z 80% wydajnoscia na kolor zólto-czerwony. Proces wybarwiania prowadzi sie naj¬ korzystniej wobec 100 g kwasnego weglanu sodowego na 1 kg barwnika.Przyklad IV. 31,9 czesci kwasu l-amino-8- -hydroksy- nafcaleno - 4,6 - dwusulfonowego kondensuje sie jak w przykladzie I z 18,4 czesciami 2,4,6-trój- chloro-s-triazyny i nastepnie sprzega z dwuazozwiaz- 6 kiem kwasu l-aminobenzeno-2-sulfonowego znanymi metodami. Otrzymany zwiazek kondensuje sie z 22 czesciami N,N-dwuetanolosulfoamido-p-aniliny. W wy-* niku syntezy otrzymuje sie 85 czesci barwnika leaktyw- 5 nego o ogólnym wzorze 1 utrwalajacego sie na wlóknie celulozowym z wydajnoscia 80% na kolor zóltoczer- wony. Proces wybarwiania wlókna prowadzi sie wo¬ bec 100 g kwasnego weglanu sodowego na 1 kg barw^ nika. io Przyklad V. 0,1 mola barwnika azowego otrzy¬ manego przez sprzeganie dwuazozwiazku kwasu 1- -aminobenzenó-2-sulfonowego z kwasem 1-acetyloami- no-8-hydroksy na^taleno-4,6-dwusulfonowego oraz po zmydleniu grupy acylowej w pozycji 1 znanymi me- 15 todami, kondensuje sie z 2,4,6-trójchloro-s-triazyna i N,N-dwuetanolosulfoamido-p-anilina analogicznie jak w pnykladzie II. W wyniku syntezy otrzymuje sie 85 czesci barwnika reaktywnego o ogólnym wzorze 1 utrwalajacego sie na wlóknie celulozowym z wy- 20 dajnoscia 80% na kolor zólto-czerwony. Proces wy¬ barwiania wlókna prowadzi sie wobec 100 g kwas¬ nego weglanu sodowego na 1 kg barwnika.Zastrzezenia patentowe 25 1. Sposób wytwarzania nowych rozpuszczalnych w wodzie reaktywnych barwników azowyeh o ogól¬ nym wzorze 1, w którym RL oznacza grupe sulfonowa, karboksylowa, R2 oznacza barwnik azowy, R3 ozna¬ cza atom wodoru lub chlorowca, grupe metylowa, 30 alkoksylowa, R* i R5 oznaczaja jednoczesnie atom wo¬ doru lub reszte alkoholu a&klycznego, a n liczbe od 1—4, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R13 R2 i n maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji kondensacji z aminami aromatycz- 35 nymi o ogólnym wzorze 3, w którym R3, R4 i R* ma¬ ja wyzej podane znaczenie, w obecnosci zwiazków wiazacych kwas. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje kondensacji prowadzi sie przy pH=7,5—8,5, 40 korzystnie w obecnosci wodnego roztworu sody.m iw vn z l II ^^SChNOM K n ^,NxR5 i CL WZÓR 1 (Kl)-K2-NH-c^yci I CL WZÓR 2 R3 H2NHCI /R4 ^N WZÓR 3 (R,)-R2-NH2 WZÓR 4 lDD Z-d 2, z. 101/1400/85/39, n. 85+20 egz.Cena 100 zl PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 25 1. Sposób wytwarzania nowych rozpuszczalnych w wodzie reaktywnych barwników azowyeh o ogól¬ nym wzorze 1, w którym RL oznacza grupe sulfonowa, karboksylowa, R2 oznacza barwnik azowy, R3 ozna¬ cza atom wodoru lub chlorowca, grupe metylowa, 30 alkoksylowa, R* i R5 oznaczaja jednoczesnie atom wo¬ doru lub reszte alkoholu a&klycznego, a n liczbe od 1. —4, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R13 R2 i n maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji kondensacji z aminami aromatycz- 35 nymi o ogólnym wzorze 3, w którym R3, R4 i R* ma¬ ja wyzej podane znaczenie, w obecnosci zwiazków wiazacych kwas.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje kondensacji prowadzi sie przy pH=7,5—8,5, 40 korzystnie w obecnosci wodnego roztworu sody.m iw vn z l II ^^SChNOM K n ^,NxR5 i CL WZÓR 1 (Kl)-K2-NH-c^yci I CL WZÓR 2 R3 H2NHCI /R4 ^N WZÓR 3 (R,)-R2-NH2 WZÓR 4 lDD Z-d 2, z. 101/1400/85/39, n. 85+20 egz. Cena 100 zl PL