Opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki 10 15 20 25 nr 2 863 7152 (Re 26,901) ujawnia zwiazki z klasy obejmujacej propachlor (nie wymieniany z nazwy) i jego homologi i analogi'. W opisie patentowym nr 2 863 752 podano, ze sposród wymienianych zwiazków propachlor wykazywal najwieksza sku¬ tecznosc chwastobójcza i dlatego tez znalazl za¬ stosowanie w handlu.Wspomniany opis paltentowy nr 2863 7192 podaje, ze wymienione w nim zwiazki moga byc stoso¬ wane w tak niskich ilosciach jak 1,12 kg/ha; jed¬ nakze dane doswiadczalne z przykladu IV tego opisu wskazuja, ze stosowane dawki ograniczone sa do 5fi kgt/lha i 2& kg/ha. Ponadto N-etylo^2- -chloroacetaniliid wymieniony jest w opisie paten¬ towym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 863 752.W opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4137 070 (przyklad 406) podano, ze zwiazek ten stanowi antidotum dla chwastobój¬ czego EPTC. W przeciwienstwie do zwiazków ze wspomnianego opdsu patentowego nr 2663 752, zwiazki stanowiace substancje czynna srodka we¬ dlug wynalazku wykazuja wysoce skuteczna se¬ lektywnosc chwastobójcza wobec nadzwyczaj trud¬ nych do zwalczania gatunków chwastów przy sto¬ sowaniu w dawkach ponizej 1„12 kg/ha, np» w za¬ kresie do ponizej 0,07 kg/ha. Prawdopodobnie zwiazkami bardziej zblizonymi pod wzgledem bu¬ dowy do zwiazków stosowanych w srodkach we¬ dlug wynalazku niz propachlor lub odpowiadajace 125 722125 722 mu zwiazki sa zwiazki wymienione w opisach pa¬ tentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 3 26&I534 i 3442 945.W szczególnosci podany w przykladzie 13 opisu patentowego nr 3»26a 984 zwiazek N^III^rzed.buty- lOn2/^mei5dksy-2-chloroacetaniiid i wymieniony w przykladzie 6 opisu patentowego nr 3 442 945 zwia¬ zek 2'Hmetoksy-6^-III-rzedjbutylo-2K;hloroacetanilid.Tak wiec propachlor rózni sie od zwiazków sta¬ nowiacych substancje, czynna srodków wedlug wy¬ nalazku* typem rodników podstawionych w dwóch pozycjach, tj. w obu (pozycjach orto, jak i zwlasz¬ cza rodnikiem alkilowym zwiazanym z atomem azotu.Zwiazek wymieniony w przykladzie 13 opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 268 584 rózni sie typem podstawnika umiejsco¬ wionego w jednej z pozycji orto, zwlaszcza rodni¬ kiem alkoksylowym umiejscowionym w drugiej pozycji oirito, a zwlaszcza rodnikiem, alkilowym elwiazamym z atomem azotu, zas zwiazek z przykla¬ du 67 wspomnianego opisu patentowego nr 3i 4412 91415 rózni sie od ztyiazków wedlug wynalazku typem podistawiniika zwiazanego z aitomeim azotu i zwlasz¬ cza rodnikami alkilowym i alkoksylowym, odipo- wietinio zwiazanymi w pozycjach orto czasteczki anilidu.Opdls patentowy Stanów Zjednoczonych Amery¬ ki nr 4196 3187 wymienila zwiazki 2-chlorowcoani- lidowe, które moga byc podstawione rodnikami alkilowymi przy atomie azotu i w obu pozycjach orto. Zwiazki z opisu patentowego Stanów Zjed¬ noczonych Ameryki nr 41i96 3i8J7 sa opisane jako znane zwiazki o dzialaniu chwastobójczym typu, np. omówionego w wyzej wspomnianych opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 402 945 i 2863 752 wlacznie z propachlorem.Wyzej wymieniony opis patentowy Stanów Zjed^ noczonych Ameryki nr 3268584 zawiera pewne dane dotyczace dzialania chwastobójczego, odno¬ szace sie do wyzej wspomnianych zwiazków o che¬ micznej konfiguracji bardziej zblizonej do zwiaz¬ ków stanowiacych substancje czynna srodka we¬ dlug wynalazku, jak i nieco danych odnoszacych sie do innych homologów i analogów o mniej zbli¬ zonej chemicznej budowie.Dokladniej, dane dotyczace tych najbardziej zbli¬ zonych zwiazków, chociaz omawiaja ich aktyw¬ nosc chwastobójcza wobec róznych chwastów, nie przytaczaja zadnych danych dla któregokolwiek z tych zwiazków,, które wymieniono jako zwiazki wykazujace dodatkowo Hub równoczesnie zdol¬ nosc zwalczania trudnych do zniszczenia chwa¬ stów jednorocznych, takich jak proso Texais, chwasty o potocznych nazwach amerykanskich itchgrass (roulgrass), alexandergrass, siewka sorga aleppskiego {johnsongrass), czerwony ryz, trzcina (shattercane) i dzikie proso lulb tlumienie szero¬ kiego zakresu innych szkodliwych chwastów wie- lorocznych i jednorocznych, jak np. cilbora zólta, rdest, komosa, szarlat, wlosnica, chwastnica zbo¬ zowa i chwastnica jednostronna.IWysoce uzyteczna i pozadana wlasciwoscia srod¬ ków chwastobójczych jest utrzymywanie zdolnosci zwalczania- chwastów w ciagu dlugiego okresu czasu, Im dluzszy podczas kazdego sezonu zbio¬ rów jest ten okres tym lepiej. Wiekszosc znanych srodków chwastobójczych umozliwia adekwatne • zwalczanie chwastów jedynie w ciagu 2 lub 3 ty¬ godni lulb w pewnych przypadkach, mozliwie do 4—6 tygodni, zanim nie utraca one chemicznych wlasciwosci fitotoksyoznych. zgodnie z tym, jedna z wad wiekszosci znanych io srodków chwastobójczych jest ich wzglednie krót¬ ka trwalosc w glebie. )foina wada niektórych znanych srodków chwa¬ stobójczych, zwiazana w pewnym sensie z ich trwaloscia w glebie w normalnych warunkach 15 atmosferycznych jest podatnosc na wyilugowywa- nie z gleby i z tej przyczyny utrata zdolnosci niszczenia chwastów pod wplywem intensywnych opadów deszczów, które inaktywuja wiele srod¬ ków. 20 JDalsza wada wielu znanych srodków chwasto¬ bójczych jest ograniczenie ich stosowania do s*pe- cyficznych tyjpów gleby, to jest chociaz niektóre srodki skuteczne w glebach zawierajacych male ilosci organicznych substancji, to nie wykazuja one 25 dzialania w innych bogatych w substancje orga¬ niczne glebach i vice versa. Tak wieje korzystne jest, aby srodki chwastobójcze mogly byc stoso¬ wane we wszystkich typach gleb od lekkich orga¬ nicznych do ciezkogliniastych i torfiaistyoh. 30 Inna wada znanych srodków chwastobójczych jest ograniczenie ich stosowania do szczególnie skutecznego sposobu, to jest powierzchniowego stosowania przed wzejsciem lub do wprowadzenia do gleby przed wysadzeniem roslin. Jest to wy- 35 soce pozadane aby srodki chwastobójcze mozna bylo stosowac kazdym sposobem, czy to powierzch¬ niowym, czy przez wprowadzanie do gleby.II wreszcie wada niektórych herbicydów jest ko¬ niecznosc opracowywania dla nich specjalnych sposobów postepowania i ich przestrzeganie ze wzgledu na toksycznosc tych zwiazków. Dlatego dodatkowo pozadane jest, aby srodki chwastobój¬ cze byly bezpieczne w uzyciu. .Celem wynalazku jest zapewnienie srodka o dzialaniu chwastobójczym, pozbawionym wymie¬ nionych wad znanych srodków, a posiadajacych wiele zalet nieosiagalnych dotychczas w pojedyn¬ czej grupie srodków chwastobójczych, 50 ICelem wynalazklu jest tez zapewnienie srodka chwastobójczego wykazujacego selektywna zdol¬ nosc zwalczania trudnych do zniszczenia chwa¬ stów jednorocznych^ takich jak proso Texas, chwa¬ sty ó potocznych naizwach amerykanskich raoul- 55 grass, alexandergrass, siewka sorga aleppskiego (johnsohmgrass), trzcina (shattercane), czerwony rys i dzikie proso, jak równiez zwalczania w sze¬ rokim zakresie mniej opornych chwastów wielo- rocznych i jednorocznych, takich jak wslpomniane 60 wyzej przy utrzymaniu bezpieczenstwa rosliny uprawnej w wiekszosci upraw obejmujacych soje, bawelne, orzechy ziemne, rzepak, fasole krzacza¬ sta, lucerne siewna i inne rosliny uprawne.ICelem wynalazku jest tez opracowanie srodka •5 chwastobójczego, który zaipewni skutecznosc zwiaz-125 722 ku czynnego w glebie w ciagu dluzszego okresu czasu, wynoszacego co najmniej 12 tygodni Dalszym celem wynalazku jest zapewnienie srodka chwastobójczego odpornego na wylugowa¬ nie i rozcienczanie w warunkach wysokiej wil¬ gotnosci, np. takich jak intensywne opady desz¬ czu, (Jeszcze innym celem wynalazku jest zapewnie¬ nie srodka chwastobójczego skutecznego w szero¬ kim zakresie rodzajów gieto, np. poczynajac od gleb o malej zawartosci substancji organicznych do ciezkich gleb gliniastych i torfowych./Zaleta srodków chwastobójczych wedlug wyna¬ lazku jest pozyteczna^ elastycznosc sposobu ich sto¬ sowania, np. przez powierzchniowe stosowanie przed wzejsciem i przez wprowadzanie do gleby przed wysadzeniem roslin.Wreszcie, zaleta srodka chwastobójczego wedlug wynalazku jest to, ze jest on bezpieczny i nie wymaga zadnych specjalnych postepowan przy stosowaniu.Wyzej wymienione jak i inne zalety wynalazku uwidacznia dokladniej ndzej podany szczególowy opis.Stwierdzono, ze selektywna grupa 2-chlOTowco- acetanilidów charakteryzujacych sie specyficznym polaczeniem rodników alkilowych z anilidowym atomem azotu i z jedna z pozycji orto i specy¬ ficznym rodnikiem alkoksylowym podstawionym w drugiej z pozycji orto wykazuje nieoczekiwanie lepsze i wybitniejsze wlasciwosci chwastobójcze w porównaniu ze znanymi srodkami chwastobój¬ czymi lacznie ze znanymi srodkami zawierajacymi jako substancje czynna zwiazki o najbardziej zbli¬ zonej budowie.Wynalazek dotyczy srodków chwastobójkrzych, zawierajacych jako substancje czynna zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza rodnik metylowy lub etylowy, Ri oznacza rodnik alkilowy o 1MB, korzystnie 3-^5 atomach wegla, R« oznacza rodnik metylowy, etylowy lub IH-rzed.Hbutylowy, korzystnie metylowy, a Rj oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy umiej¬ scowiony w pozycji meta, korzystnie atom wodo¬ ru; pod warunkiem, ze: gdy R oznacza rodnik etylowy, to Ri oznacza rodnik n-butylowy, Rj oznacza rodnik metylowy, a Ra oznacza atom wo¬ doru; zas gdy Ra oznacza rodnik metylowy, R i Ra równiez oznaczaja rodniki metylowe, a Ri oznacza rodnik izopropylowy lub n-butylowy; na¬ tomiast gdy Rs oznacza atom wodoru, a R i R* oba oznaczaja rodniki metylowe, to Ri oznacza rodnik etylowy, n-propylowy, izopropylowy, n-bu¬ tylowy, izobutylowy, n-rzed.4*utylowy, n^penty- lowy, izopentylowy, 2-metylolbutylowy, 1-metylo- pentylowy, 2-metylopentylowy lub 1,3-dwuinetylo- .butylowy: a gdy Ra oznacza rodnik etylowy, to R oznacza rodnik metylowy, a Ri oznacza rodnik izopropylowy; a jesli Ra oznacza rodnik ninrzed.- ibutylowy, R i Ri oba oznaczaja rodniki metylo¬ we, stosowanych w róznych uprawach roslin.(Korzystna grupe zwiazków stanowiacych sub¬ stancje czynna srodka wedlug wynalazku stano¬ wia: Nnmetylo^-iaopentyloksy^^metylo-a-chloroaceta- niiid, ^-metylo-2'Hn^propoksy-^^metylo-a-chloroacetani^ lid, s N-metylo-^^-butoksy-e^metylo-E^Moroacetanilid, NHmetylo-i2'-HHrzed.4)ufoik^^ tandliid, N-etylo-ltf-n-lblitoksy^^metyto (N-metylo^-dzop!ropoksy^-metylo-i2-cMoroacet^ 10 lid, N-Zmetylo^-inrabutokey^-m IM, N^metylo^-dfcopropoksyHtf-etyl^^ ^Uzytecznosc tych zwiazków jako substancji 15 czynnej srodków chwastobójczych, jak i sposób ich stosowania opisano nizej.Glówna cecha srodków chwastobójczych wedlug wynalazku jest ich zdolnosc zwalczania w szero¬ kim zakresie chwastów, wlaczajac w te chwasty 20 niszczone przez powszechnie stosowane srodki chwastobójcze, jak i dodatkowo szeregu chwa¬ stów, które dotychczas indywidualnie i/lub zbio¬ rowo wymykaly sie spod kontroli pojedynczych klas znanych srodków chwastobójczych, przy 25 utrzymaniu bezpieczenstwa uprawy w odniesieniu do wiekszosci upraw obejmujacych zwlaszcza soje, baweme, oraechy ziemne, rzepak, fasole krzacza¬ sta, lucerne siewna i kme* Podczas gdy znane srodki chwastobójcze sa uzy- so teozne w zwalczaniu róznych chwastów, lacznie z przypadkowymi pewnymi chwastami opornymi, to poszczególne srodki wedlug wynalazku wyka¬ zaly zdolnosc zwalczania lub tlumienia wzrostu licznych chwastów opornych, najbardziej wyróz- 35 niajacyoh sie chwastów jednorocznych, takich jak proso Texas, proso dzikie, czerwony ryz, trzcina i chwasty o potocznej nazwie amerykanskiej ale- xandergrass i siewka sorga alefppsfciego (johnson- grass) przy jednoczesnym niszczeniu i/lub tlumie- 40 niu innych mniej opornych chwastów trwalych i jednorocznych.(Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku mozna wytwarzac róznymi spo¬ sobami. Na przyklad, zwiazki te mozna wytwo- 45 rzyc sposobem obejmujacym N-alkilowanie odpo¬ wiednio 11-rzed.^anionu 2-chlorowcoacetanilidu czynnikiem alkilujacym, w zasadowych warun¬ kach, opisane w przykladach I i IL (Przyklad L Przyklad ten opisuje wytwarza- 50 nie jednego z korzystnych zwiazków N-metyio^2'- -n^butoksy-^^metylo-a-chloroacetanilidu. W przy¬ kladzie tym dla wytworzenia N-alkilo-2-chloro- acetanilidu z odpowiedniego anionu n^rzed.-amidu jako srodek alkilujacy stosuje sie siarczan dwu- 55 metylowy. \ty g W& mola) a^-butoksynfiZ-metyro-a-chloro- acetanilidu, Ifi g (0,02 mola) siarczanu dwumety- lowego i 2ft g bromku trójetylobenzyloamomo- wego miesza sie przy chlodzeniu w 280 ml CH^Cli, oo po czym w temperaturze lUPC dodaje sie naraz 50 ml 90Vt NaOH i mieszanine miesza sie jeszcze w ciagu dwóch godzin, nastepnie dodaje sie 100 ml wody i otrzymane warstwy rozdziela.IWarstwe organiczna przemywa sie woda, suszy 55 MgSOi i odparowuje przez chlodnice kulkowa.Przy¬ klad nr OTTT W V hvn vn 'yini ix X — ¦¦' 1 XH xin xiv xv XVI ' XVHI XVIII XIX i zwiazek N-metylo-^-izopentoksy- ^^metylo^-ohloiroaceta- nilid N-metylo^-n-lpropoksy- -^-metylo^-cihloroace- tamilid NHmetylo^^I-rzedHbu- toksyne^metylo^a-chlo- r©acetanilid N-metylo^-izopropoksy- ^'-metyloH2-chlaroace- tanilid ,., SNHinetylo-fiiMzoproipoksy^ H^-^tylo-ia^chloroaceta^ nilid N-metylo^'4zo^tok!sy- -S^-metylo-fa-dhloroace- tanilid (NHmetylo-tf^metoksyH6'- -IiIlHrzedJbutylo^2Hchlo- roacetanilid ! N-'metylo-2'-etoksy^6'- ^metylo-BHchloroaceta- nilid N^metylio^-Zl-raetyldpen- toksy/^Hmetylo^J-chlo- roacetatnili N-metylo^2(-nHpentoksy- ^jmetyloHZHchloroace- tanilkJ (N-metylo^^n-propofcsy- metylo^-metylo-fi^-chloro- acetanilid Nnmetylo^Hizopropoksy- ^0^wumetyloH2-*ahloro- acetanilid NHmetylo^'-n-Jbiutoksy- ^'^^mimetylo^a^chlloro- acetaniilid ¦ N^metylo^^butokisy-15'^6'- ^dfwumdtyló-la-chlaroace- taoilid " [Ni^n^yió^-i^wietyloipen- tokBy/-6'^netylo-aJchlo- roacetanilfti NHm^ylo-2'-/2-'metylótoiu- toksy/^6,jmetylo-/2^chlo- 1 aroacetanflid NHmetyl lobutoksyi/MSJmetylo^ 1 -^hloroacetaiiilid | 125 722 fTaiblica !¦ « IWzór numaryczny CigHaGINOj iCdHi^CENlOj d^HatfCSEND2 CdHiridrN102 Ci^H2oCmN102 Ci^H2oC3l3N02 CiAoOIiNlOi CdHi^CINOa CurfH^CSINOi CniHaOMOi Ci^HjoOINIOa d^Ha<3IINOa Ci^HaaC3EISr02 CiJHdPW02 CiaHj^OTNOi • ddHdOEND, Ci^H^CffiNO* T. wrzenia °C (Pa) : 120 {0,66) 1130 » 127 W aos (133) 1116 ¦ W I9BM1O0 temperatura topnienia 57M5& tenifperatura topnienia 120 . ao^6) (125 K!i6) 1I20M16O (6,66^13,13)3) (121 ,((1A33) 108 tfW /40M47 temperatura topnienia , • 1116 ' IW , MO : 1120 m si 1 Analiza elementarna 1 pierwia- | , stek C H Cl c H Cl C H Cl C H Cl C H Cl C H Cl * e a Cl c H Cl e H Cl c H Cl c H Cl C a Cl c H Cl c .B Cl d H a ' c H ci c u Cl | 'Obliczono €0,418 7,811 12,40 61,05 7,09 13,80 02,33 7,47 131114 01,05 7,09 ' 13,86 02,3tf 7,47 HGJ14 02,33 7,40 113,14 02,'33 7,4fi| W* 6.9,03 6,07 14,0? 04,S3 "8,12! ll,i90 63,40 7,01 12,4i9 612,313 71,47 s^ia €12,03 7J47 ii3;i4 «3j4B T,etn 1^,419 " 7,01 1^40 04,93 8J13 11,W W3,4» 7,8)11 12,4S 64^3 8,112 111,90 | Znaleziono 63,36 7,80 | 12,44 00,381 7,112 13,701 02J16 7,i50 13,10 61,015 7,W H3!,8I3 612,40 7J5I2 lty» 62,32 7,4)9 13,12' 62,25 7,51 13,14 mm 0,71' 14,07 64,412 8,10 1U*! 03,30 .7^)1 12^0 01.69 7J91 •— €fe,6K 6,6* isjn . «a,s4 7,80 12^48 03y50 7^ 1(2,5/2 04,09' 8;1H HJ90 03,03 7,85 (12,45 04,419 8,14 ;il,8i9 | Otrzymuje sie 4y2i g (718I1/* wydaflnosci) Jasnej cie¬ czy o temperaturze wrzenia 135°C pod cisnieniem 9,38 Pa. Ciecz te po odstaniu zestalajaca sie do jbeztoarwneigo produktu rekryistalizuje sie, otrzymu¬ jac produkt o temperaturze toipnienia 41—42j£i0C.Analiza dla CnHsoClNOz} obliczono: P/t C 02£Q* f/t H 7,147, f/t Cl 113,14; otrzymano: •/• C 6SJ34, Ph H 7V49, J% Cl 13,116. w Otrzymany produkt zidentyfikowano jako N-me- tylo-3'Hn-touftioksy-6'Jmetylo-2-chloroacetanilid.Przyklad n. Do ochlodzonej do temperatury 16°C mieszaniny 5,6 g (0/JI22 mola) 2'^n-lbutoksy- r^^metylo-S^ohloroacetanilidu, 4g0 g (0,0134 mola) •5 siarczanu diwuetylowego i 2fL g bromku trójetylo-9 125 722 10 benzyloamoniowego w 260 ml chlorku metylenu dodaje sie na raz 50 ml 50P/t^go JTaOH 1 miesza¬ nine miesza sie w ciagu 5 minut, po czym dodaje sie 150 ml wody i otrzymane warstwy rozdziela.Warstwe organiczna myje sie woda, suszy MgS04 i odparowuje przez chlodnice kulkowa. Otrzymuje sie 4;1 g (66P/o wydajnosci), jasnej cieczy o tempe¬ raturze wrzenia lll4flC pod cisnieniem 0,6B Pa.Analiza dla CiJHjCKND2i; obliczono: */t.tMJ3,4B, */• H 7^1, f/s Ci 1^49; otrzymano: •/• C G&J50, f/i H I7J85, M Cl JU2»0BL .' (Produkt zidentyfikowano jako N-etylo-a'-n-lbu- toksy^-metylo-fe-chloroacetanilild.Przyklad M—XIX. Postepuje sie zasadni¬ czo jak opisano w przykladach I i- U stosujac takie same ilosci reagentów i ogólne warunki, ale z ta róznica, ze reakcji"pdddtje sie M-irzed.-anilidy odpowiednie dla wytworzenia zadanych N-alkilo- wanych produktów koncowych, wytwarzajac inne N-metylo-)3-ehloroacetanilidy okreslone wzorem podanym na rysunku, zidentyfikowane w nizej po¬ danej tablicy 1, Drugorzedowe anilidy stosowane jako produkty wyjsciowe w powyzszym procesie N-aMlowania wytwarza sie znanymi metpdami,vlip. przez^ ojilo* rowcoacetylowanie odtpowfledniej aniliny. Na ptrzyr klad wyjisciowy II-rzejd.-anilM uzyty w przyklad dzie I wytwarza sie nasteJpujaco$ 127,4 g (0,0(183 mola) 2^-butoksy^metyloaniliny w 2150 ml chlorku metylenu miesza sie energicz¬ nie z Ifrh roztworem wodorotlenku sodu (0,215 mola) przy dodawaniu roztworu 17,4 g (01,0164 mo¬ la) chlorku chloroacetylu w chlorku metylenu w ciagu 30 minut i utrzymujac tentperature 15^- 25PC za pomoca zewnetrznego chlodzenia., Miesza¬ nine reakcyjna miesza sie w ciagu nastepnych 60 minut.Po zakonczeniu dodawania rozdziela sie war¬ stwy i warstwe chlorku metylenu przemywa wo¬ da, suszy i odczarowuje pod zmniejszonym cisnie¬ niem, otrzymujac 28,9 g bialej, stalej substancji o temperaturze topnienia ISTfl—ilSftflC.(Analiza dla CidHiJCINlOjJ obliczono* Vi C 01,019, !•/• H 7,03, W4 Cl ItyB*;- otrzymano: »/d C «1,04, ty§ H 7,06, P/J Cl 1.(Produkt zidentyfikowano jako 2T-n4yutokisyJ8'- ^metylo-^chloroacetanilid.Drugorzedowe anilfldy uzyte jako produkty wyfl- sciowe w przykladach UST—XJIX wytwarza sie w podobny sposób.Pierwszarzedowe aminy stosowane do wytwa¬ rzania wyzej wspomnianych drugoTzedowydh ani- lidów mozni wytwarzac znanymi slposobami, np. przez katalityczna redukcje odpowiedniego 2-al-: koksy-6^1kiloniiteobenzenu w etanolu, stosujac tle¬ nek pttatyny jfcfco katalizator.Uak podano wyzej, stwierdzono, ze zwialzkfl sto¬ sowane jako substancja czynna srodka wedlug wynalazku odznaczaja sie skutecznym dzialaniem chwastobójczym, zwlaszcza przy stosowaniu przed wzejlsciem, aczkolwiek znana jest równiez ich ak¬ tywnosc powzejsciu. - podane wyniki prcfb obejmuja zarówno badania ¦ przeprowadzone w cieiplami jak i badariijL polo-_ we. W próbach cieplarnianych srodek albo stoso¬ wano powierzchniowo po zasianiu ziatren lub za¬ sadzeniu sadzonek wegetatywnych albo wprowa¬ dzano do gleby, która nastepnie stosowano jako 5 warstwe wierzchni przykrywajaca testowane sa¬ dzonki w pojemnikach do prób przedwzejlSciowych.; W próbach polowych srodek chwastobójczy sto¬ suje sie przed wysadzeniem .(wysianiem) przez wprowadzenie do gleby (PPH) to jest srodek chiwa- 10 stobójczy stosuje sie na pow^zchnie gleby, po czym i nia miesza a nastepnie wysiewa nasiona roslin ulprawnych.Próbe cieplarniana przy powierzchniowym po¬ dawaniu prowadzi sile nastepujaco: 15 Pojemniki, np. korytka aluminiowe o typowych wymiarach 2H£3X!3»3I4jX6#9 cm lub doniczki z tworzywa o wymiarach 9^93X9,5^X7^2 cm posia¬ dajace otwory w dnie, napelnila sie do krawedzi gleba pylowdpiaszczysta Bay*a, po czym ubija ja 211 do poziomu 1,87 cm ponizej górnej krawedzi.W donicach zasiewa sie poddawane badaniom rosr liny i pokrywa je warstwa badanej gleby .0 gru¬ bosci ly2CT cm.Srodek chwastobójczy podaje sie na powierzch- 25 nie gleby za pomoca opryskiwacza paskowego w ilosci 187 lifcrówiAha pod cisnieniem 2/Jti9iX&iP Pa.(Kazda doniczka otrzymala 0,125 cala (fiJSA cm) wo¬ dy od góry i doniczki umieszczono w cieplarni, a jesli bylo to potrzebne nawadniano Je od dolu.M W alternatywnym sposobie nawadnianie od góry mozna pominac. Efekt dzialania srodka obserwo¬ wano po okolo trzech tygodniach od jego zasto¬ sowania.Stosowane w próbie cieplarnianej1 dodawanie: M srodka chwastobójczego do gleby prowadzi sie' nastepujaco: 1 IGórna warstwe gleby dobrej jakosci umieszcza ,sde w aluminiowych korytkach i ubija dio gtejbo- 40 kosci od Ofi&^ljZI ?cm od górnej krawedzi. Na; wierzchu gleby umieszcza sie okreslona Ilosc jsia-i ren lub wegetatywnych sadaonek róznych gatun-, ków roslin. Glebe potrzebna do wyrównania po-; ziomu w doniczkach po zasianiu lub zasadzeniu e wegetatywnych sadzonek wazy sie w doniczkach.: Glebe i znana ilosc skladnika czynnego srodka,! stosowanego w rozpuszczalniku lub w zawiesinie zwilzaTnego proszku, starannie miesza sie i sto¬ su)je jako górna warstweprzykrywajaca w-ko-j 5P rytkaoh. f |Po zabiegu :wprowadzenia; srodka chwastobój- \ czego pojemniki nawadnia sie od góry, dodajac i ilosc wody odpowiadajaca Ogfltt cm opadowi desz¬ czu, a nastepnie, jesUi zachodzi potrzeba, nawad-' 66 nia s&a podglebie dla zapewnienia wilgotnosci od¬ powiedniej dla kielkowania i wzrostu roslin. Po okolo 2—d tygodniach od wysiania i zabiegu przeprowadza sie ocene wyników badan.(W tablicach 2 13 zestawiono wyniki prób prze- 60 prowadzonych dla okreslenia aktywnosci! chwa¬ stobójczej zwiazków stanowiacych substancje czyn¬ na srodka wedflug wynalazku; w badaniach tych zwiazki chwastobójcze wyprowadzono do gleby, a nawadniano tylko podglebie; znak (—) wsfca- 65 zuje, ze roslina nie byla badana* 125 722 11 12 Ocene dzialania chwastobójczego przeprowadzo¬ no na podstawie skali ustalonej w oparciu o pro¬ centowe zniszczenie roslin kazdego gatunku. Oce¬ ne okreslono nastepujaco: | •/• zniszczenia 0—34 25—40 50—74 | 76-H100 (ocena 0 1 a Gatunki roslin stosowanych w jednym komple¬ cie prólb, z których dane uwidocznione sa w tabli cy 2 oznaczono litera zgodnie z nastepujacym ob jasnieniem: A —. ostrozen polny B —* rzejpien C — izaslaz D — "wilec E — komosa biala' F — rdest oktrogorzki G — cibora zólta H — perz wlasciwy I — jiahnsongorass J — stoklosa dachlowa K —i chwastnica jednostronna 10 - 15 Zwia¬ zek IZ 1 kladu nr I n tn W V VI vai vmi ix; 1 XL w XM . xin hg/h ,11J2 5,6 11,2 5,6 I11J2 5,6 I11J2 5,6 11^ 5,6 ai.* 5.6 iUJ2 *,« 111J2 5.6 111^2 5,« 11,12 11,2 5,6 111,2 5,6 illV2 5,6 11*2 5,6 | [Tablica 2 Przed wzejsciem Gatunki rosliny A B C D E \F 3 3 0 3 3 3 3 2f S 3 3 31 3 112 3 3 3 0 11 1 3 3 3 2 a & 3 3 3 13 2 3 3 9 2 3 3 3 3 2 H 0 (2 3 3 3 B 3 3 3 3 3 2 3 3 3 3 3 2 12 3 3 3 n n n 3 3(3 9 3 3 3 ¦ T S 3 3 & 3 2 3 3 3 3 3 2 12 8 3 3 3 0 3 8 3 3 3 0 2 3 3 3 2 0 2 ,3 3 1 2 !2 3 3 3 3 3 13 2 3 2 3 5 2 3 3 3 12 2 2 12 3 2 3 2 2 3)3 31 1 1 3 3 2 — 22233 — i i i 3 a G 3 3 — — $ 3 3 3 3 3 31 3 3 a 3 3 3 3 2 3 2 3 3 3 3 3 2 H 3 3 3 3 3 3 3 3 2 3 & 3 3 13 3 3 13 8 3 3 8 3 3 3 3 3 3 I U K 3 3 3 3 3 3 3 0 3 13 3 8 3 3 2 3 3 39 8 3 3 3 3 3 8 3 3 3 3 3 3 2 3 3 3 3 8 3 3 3 MB 3 3 3 ,3331 3 3 3 1 3 3 1 3 3 3 12 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 & 3 3 — 33 — 3 8 | 30 Zwia¬ zek z i przykla¬ du mor xnv XV XVI xivim XVIIKI XIX kg/h I11J2 5,6 H1J2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 aij2 5,6 11J2 5,6 A 3 0 1 i 3 fe 3 3 3 3 3 3 B 1' 0 ir b 1 o '1 0 i 2 T 0 cxl.Gatunki rosliny C D E F (3332 et 3 a 2 2 13 3 3 i- b la ii 1. 2 3' 3 KU 0 3 2 H <0 2 '3 2 (21 3 B 3 8 9 3 2 3 3 3 B 2 3 3 2 2 3 3 G H 3 3 3 8 3 3 3 2 3 3 A 8 8 3 8 8 3) 3 3 3 B 3 3 3 tatftiicy 2 I 3 T 3 0 3 3 3 8 8 3 2 1 J K 3 3 3 6 3 3 3 3 8 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 8 3 ^ 3 3 | Zwiazki dalej badano wedlug wyzej podanego sposobu, na nastepujacych gatunkach roslin: L Soja M Burak cukrowy) N Pszenica O Ryz P Sorgo B Rzepien.Q Polna gryka zwyczajna D Wilec R Konopie sestoaniai E Komosa ibdalat F Rdest ostrogorzk1! C Zaslaz J Stoklosa dachowa S Proso ©pp.K Cftiwastnica jednostronna T Paluszntik krwawy Wyniki zestawiono w tablicy 3.Tablica 3 iPrzed wzejsciem Zwia- przy¬ kladu nr O) I kgiflia a PJ23 Ml 0006 1,12 0,28 iO,06 0,01 Gatunki rosliny LMNOPBQDREiFCJ,SKT ' * 1 3333333333333333 232133122333 ii 3333 •02!133 12123303 3 33 0 1 1 i' 3 1 2 0 1 2 2 X) 3 3 3 3 0 0 0 0 0 0 1 0 1 !1 1 0 0 1 3 3 0 0 0 0 0 —00 110 0 0 2 3 2 12 3 3 3 112 3 3 3 13 3 3— 023330 1033 3 033 3— 012220003 11 10333 — 0 0 0 2000 0 30 0 0 1 1 3—1 0001000010 0000 1 — 1125 722 U 14 1 01 HI W VI VI vn WEI ix; x W xjm | /a \W IJIB hogn 0J06 W1 ftOW 5* | a/L»2 M» 0J06 0,01 W 11,12 0,218 0v06 0,01 &006 ®fi ijia 0,38 0,06 0,01 5,0 {L,l» |0y2(8 A06 0,01 vm w l}V2i 0J& j0,06 .0,01 6j6 1£2 0,28 .0,06 0,01 sgfi iji2 0J2B fM» 1 .w W12r 0^8 0,06 0,01 fibp ljl'2 0,08 0,06 0,01 3 093992339333 333 3~ '1 a 3 © 3 21 12 0 2 3 9 12 3 3 3 3 1 0 12 3' S 0 1 10 0 3 3 0 3 3 13 13 0 a ii 10 0 0 00 31 00333 000 0 30 10000023 33 & 0 0 0 0 0 0 D 0 1 1 0 0 0 1 1 2333398333 9 23333 02238 13123 3 223333 0 fe 3 3 3— 1 333113333 0 111 3 — 0 0 11 0 0 0 3 3 3 3 0 0 0 00 00—00 000123 333332 33333 3 33 3 3 0 333313333323333 0 12 2 a 3 CL 1' 1 3 3 3 (2 3 3 3 3 0 11 1&1200O399 12333 0 0 0 0 0 0 0 0 11/100133 0 100000021100012 3 3 3 3 3 2 3 2 3 3 3 3 3 3 3—1 23333 1 30233233 3—1 021330 1112322 33 3—1 10 ^1 0 0 0 0 0 0 ii 3 1 0 3 9 3 — 0 0 0 10 0 10 1 liO 0 B03 — 13 3 3 3 19 333333333 03333033333 2 3333 02322022232'13333 0 2 A 1 1 1 0 3 2 2 1 1 1 3 3 3 1 110100011000 1023 000000012000H022 2 3 3 3 9 1 12 3 3 3 3 3 3 3 3 3 0 2 23302223213333 0^2330 102 3 2 0333 3 0101230 10 0 10011293 0 1000000 13200 13 3 3339323 3 33333333 1(23831^2231 13 333 0 1 2 12 2 0 1 3 2 3 2 12 2 3 3 01(2 11000202002 3 3 0 1 20000021 100023 2 2333033332333 3 3 0 2 2 3 3 1 fi 2 3 3 2 2 3 3 3 3 1 0213302223023333 0 1 01200 0 320233 3 3 0 1 000000 10010 0 0 3 1933319333333 3 33 0123302223303333J 0 1 2 3 3 — 0 113 3 0 3 3 3 3 0 0 1 2 1 0 0 0 2 3 2 0 2 2 3 3 00000000000000(13 223^3 11 3133313333 02333132333 13333 0 23 3 300013203333 002 3300001203303 0000000020001033 10 15 30 1 *' XMH xrv X3V XVI XVII XVMI 0 I5b0 1^12 0,08 W AOL pfi M2 OJB 0,06 ,0,01 o/m W Iflfi 0J28 0,06 9,01 ^ lfi!2 0^8 0,06 0,01 Pfi l£V 0,38 0,06 0,01 pffi lylS 0^8 P,06 0,01 3 - • 1 1 2 3 0 3 2 3 3 3 3 3 2) 3 3 3~^ 020331 0-2333 11- 33 3 — 02 2 3 O1 01 12320 23 3 — 0 33300001 210 033 — OO0O0OOO0O1O1O 1 — 3333313 333323933 230 3 303333 3 129333 00003003002 13933 0 21'a U 0 1 2 ii 2 2 0 0 0 3 3 0 1 1 1 0 01 11 1 0 0 0 0 2 3 o i o i o o i 11 a o o o o i 3 2 3 3 3 3 1 3 9 3 3 3 21 0 3 3 3 0 2 3 3 3 1 2 1 1 3 2 0 3 3 3 3 0/ /l 1 1' 1 0 1 0 0 1 1 Q 3 3 3 3 0 1 0 0 0 0 0 0 0 .1 0 0) 0 0 3 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 <1 0 0 0 2 2 13333122333 1333—1 0 & 0 3 9 0 0 10 0 3 0 3 3 3 — 0 2 13 3 0 0 0 13 3 0 2 3 3— 0 1 01 0 00 0 31 0 0 3 2 3—1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 — 0 19 3 3 3 0 1 13 33 13 3 3 — 1 0 2 23901 0022033 3— 0 2 1 3 20 0 0|1 0103 3 3—1 0 001000011 0011 3— 0 0 00 0^0 0 00 0 O|0 0 1 — 333333 333 3 3 2 3 3 3 3 09 8 3 30333630 3 993 0 2 2 3 3 0 0 0 0 3 0 13 3 9 8 020020^.00(2303333 0 20 0 00000 0—0 0 0 8 3 | 50 55 Stwierdzono, ze zwiazki chwastobójcze stosowa¬ ne jako substancja czynna srodka wedlug wyna- laizku posiadaja nieoczekiwanie lepsze wlasciwosci jako herbicydy stosowane przed wzejsciem, szcze¬ gólnie w selektywnym zwalczaniu trudnych do zniszczenia chwastów jednorocznych, jak proso Texas„ chwastów o potocznych nazwach amery¬ kanskich johnsongrasis, itchgrass,, trzciny (Shatter- cane), czerwonego ryzu, dzikiego prosa i siewki sorga aleppskiego (alexandergirass) przy równo¬ czesnym zwalczaniu lulb tlumieniu wielu innych mniej opornych chwastów wieloletnich i jedno¬ rocznych.Stwierdzono, ze STodki chiwastolbójcze wedlug wynalazku wykazuja zdolnosc selektywnego nisz¬ czenia oraz zwiekszonego tlumienia wyzej wspo¬ mnianych chwastów w róznych uprawach, takich jak uprawy soi, bawelny, orzechów ziemnych, rze¬ paku i fasoli szparagowej {fasoli krzaczastej), (Selektywnosc stwierdzono w niektórych testach przy stosowaniu róznych dawek dla upraw bura¬ ka cukrowego i ogrodowego grochu; jednakze nie¬ które uprawy, zwlaszcza trawiaste wykazywaly zazwyczaj mniejlsza tolerancje, na srodek wedlug wynalazku niz poprzednio wspomniane uprawy.15 125722 16 Dla zilustrowania niespodziewanie lepszych wla¬ sciwosci zwiazków stosowanych jako substancja czynna srodka wedlug wynalazku, zarówno bez¬ wzglednych, jak 1 porównawczych, przeprowadzo¬ no badania porównawcze tych zwiazków w pró¬ bach szklarniowych ze zwiazkami znanymi ze sta¬ nu techniki o najbardziej zblizonej chemicznej strukturze. Zwiazki znane ze stanu techniki okres¬ lono nastepujaco: A. N-lllHrz»jd.-toutylo-^metoksy-2-chloroacetani- lid (przyklad 13, opisu patentowego Stanów Zjed¬ noczonych Ameryki nr 330&S®4);' B. a^^MHTzejd.-toutylo^-metoksy^^cihloroacetani- lid (przyklad 07, opisu patentowego Stanów Zjed¬ noczonych Ameryki nr 34t42&tt); C N-izopropylo^2-chloroacetania«i (nazwa poto¬ czna „propachlor", opis patentowy Stanów Zjed¬ noczonych Ameryki nr 286975)2 reissue nr 26961).Propachlor wymieniony jest w wyzej wspomnia¬ nych opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 7734912 i 41612137 i jest on sub¬ stancja czynna srodka o handlowej nazwie „Ram- rod" zarejestrowanej jako znak towarowy na rzecz Monsanto Company.W omówieniu przedstawionych nizej1 danych, stosowane dawki zwiazków o dzialaniu chwasto¬ bójczym oznaczono symbolami G1R15 i GiRss. Dawki te sa okreslone w kglAuu. GlRu oznacza maksymal¬ na dawke, zwiazku o dzialaniu chwastobójczym potrzebna do osiagniecia l&h lub mniejszego uszkodzenia upraw, a GiRw oznacza minimalna dawke potrzebna dla uzyskania 8&/*ego zwalcza*- nia chwastów.(Wartosci dawek GRu i GR« sa stosowane jako miara potencjalnego przemyslowego dzialania, oczywiscie rozumiejac, ze odpowiednie przemyslo¬ we herbicydy moga powodowac wieksze lub mniejsze uszkodzenia roslin, w granicach mozli¬ wych do przyjeciaj Nastepnym miernikiem skutecznosci zwiazków chemicznych jako zwiazków o selektywnym dzia¬ laniu chwastobójczym jest „wspólczynnik selek¬ tywnosci" (SF) dla okreslonego zwiazku wobec da¬ nych upraw i chwastów. Wspólczynnik selektyw¬ nosci jest miara wzglednego stopnia bezpieczen¬ stwa uprawy i uszkodzenia chwastu i jest on wy¬ razany jako stosunek GfRi^GIRts, to jest wartoscia uzyskana z podzielenia dawki GRu dla roslm uprawnych przez dawke GRts dla chwastów; przy czym obie dawki wyraione sa w kgriha.IW nizej1 podanych tablicach wspólczynniki se¬ lektywnosci sa podane w nawiasach po dawce GRu dla kazdego chwastu.Symbol NS oznacza brak selektywnosci „nie-se- lektywny", a znak (—l oznacza nieistotna lub watpliwa selektywnosc; miejsce puste oznacza, ze roslina nie byla poddana próbom lub ze roslina nie zakielkowala.Poniewaz tolerancja rosliny uprawnej 1 niszcze¬ nie chwastu sa ze soba wzajemnie powiazane, nie¬ zbedne jest krótkie omówienie tej zaleznosci.Zazwyczaj pozadane jest aby wspólczynnik bez* pieczenstwa uprawy, tj. wartosc tolerancji1 wobec zwiazku o dzialaniu chwastobójczym byla wyso¬ ka, poniewaz z takich lub innych powodów poza¬ dane sa wyzsze stezenia tych zwiazków. I na od¬ wrót, pozadane jest by dawki niszczace chwasty byly male, tj. aby srodek chwastobójczy mial wy- 8 soka aktywnosc jednostkowa ze wzgledów ekono¬ micznych i mozliwych skutków ekologicznych. Jed¬ nakze male dawki moga byc nieodpowiednie dla zniszczenia pewnych chwastów i moga byc po¬ trzebne wieksze dawki. 10 Najlepszymi srodkami chwastobójczymi sa takie, które przy najmniejszej dawce niszcza najwieksza ilosc chwastów i sa w najwiekszym stopniu bez¬ pieczne dla roslin uprawnych. Tak wiec wspól¬ czynnik selektywnosci okreslony wyzej stosuje sie 15 do ilosciowego okreslenia zaleznosci miedzy bez¬ pieczenstwem uprawy a niszczeniem chwastów w danej uprawie. Im wyzsza jest wiec podana w tablicach wartosc wspólczynnika selektywnosci, tym wiejksza jest selektywnosc srodka wobec v chwastów w danej uprawie.Dane z pierwszej serii przeprowadzonych1 w szklarni badan porównawczych aktywnosci chwa¬ stobójczej przed wzejsciem przedstawiono w ta¬ blicy 4. RDTÓwnywano wizgledna skutecznosc zwiazku z przykladu I charakterystycznego dla zwiazków stosowanych jako substancja czynna STddków wedbig wynalazku i danych zwiazków A, B i C znanych jako selektywne zwiazki o dzia- laniu chwastobójczym, zwlaszcza wobec chwastów zazwyczaj towarzyszacych soi.Podane w tablicy 4 wyniki prób dla wszystkich zwiazków uzyskano w identycznych warunkach badan, to jest przy wprowadzeniu zwiazku do gle- jj by przy wstejpnym odgórnym nawodnieniu. Dane przedstawiaja srednia z dwóch kolejnych prób przeprowadzanych dla kaizdejgo zwiazku.{Stosowano dfwie rózne próbki zwiazku z przy¬ kladu I, a dane przedstawione w tablicy stano- 40 wia srednia wyników z dwóch badanych próbek.Stosowane w tych badaniach chwasty okreslono w tablicach nastepujacymi skrótami: dzikie proso Texag (TP), siewki sorgo aleppskiego (Johnson- grass) (SlJG),, trzcina, (shattercane) (SC), Alexan- 45 derierass (AG), (dzikie proso) (!WIPM), proso jesien¬ ne flFTP% czerwony ryz (RlK) i chwast o amery¬ kanskiej nazwie zwyczajowej ItcWgrass JK*).Z danych tablicy 4 widoczne jest, ze w odnie¬ sieniu do zwalczania chwastów, zaden ze zwiaz- W fców znanych ze stanu techniki nie wykazuje se¬ lektywnosci w zwalczaniu jakichkolwiek chwastów w uprawach soii przy podaniu w maksymalnej (dawce 1,12 klg/ha, jedynie z wyjatkiem zwiazku C wobec prosa jesiennelgo, ale nawet i tatai wspól- w czynnik selektywnosci byl w jednym przypadku mniejszy niz wspólczynnik dla zwiazku z przy¬ kladu I.(Natomiast w wybitnym przeciwienstwie do te- (go, zwiazek z przyklaidu T podany w granicznie m niskich dawkach selektywnie zwalczal kazdy z badanych chwastów, zapewniajac bezpieczenstwo soi w zakresie dawki do 0/fr kgftia.Szczególnie nalezy podkreslic fakt, ze zwiazek z przykladu I zwalcza siewki sorga alelppskie&o * {johnsongrass), trzciny (shattercane), chwastu ale-17 125 722 18 M I o i—i Oj Q g ca TT «i ^ ^ ^ #= A A A o- *~l ^t ^t oo j-T l-Tj-T th AA A ^ TT ^2 =t =t n g r^ r^ © o AA A© TM? § ^ ^ lO A A A ^T h jrn _r^ *—' A A A tf r w n S JT^ -l-T JT<~ O AAAq ca fi n n V ^~k ^1 rl ^ rH rl i-i o A AA © V cl cq c* V n n n ^ th ^ i-H a AA A© V H i^ r^ jrH r-<* r-^ i-^ ^ AAA© ^ £3 "C? ,-H H ri iH S r-« i-h rd P* AAA N & 0 $ % c5 ^ fi§ *^ ^ ^ ^ cq^ § § Jjaaaaaa?aaa3 I ^ /\ /\ /A /\ /\ /A ^ /\ /\ r^ r-^ r^ CO^ C^ rr^ t-^ tt^ r^ iO^ Lft r-< i—< i-T cT 0~ cT o" h" h" ó~ O A A ' ^ " A " ' ^ f ^ -V co A ^ A q ° ^ ^ ^ o ef o s es T A ^ °„ °« °t °~ °~ ^ *^ ^t °~ ^ ^ **L -~ ccT ccT ccT ccT cd^ "^ €cT ccT od^ ccT ccT st" "^ .rH .r-i .rH .rH i-n —~ r-< rri .rr" i-i ^ d ^ h "'¦"¦'' "'SAAA ^. -s* "^ -s* t- t t- t- e o^ <=t ©^ o A A A A A AA2AA A A ^ c% i " ' "" "" " ~ ~ " ' " i-^ <^ q r-^i=rOOOOOOO'OOC5 £J vvvvvvvvvvvvvv 5* ^ ^ o c^ o X) A A A "- A A A °~ ^II^aaaa^aaa^SaSa tr^ rr^ ir| i-^ "^ C^ h CSK i^ c^ fl-i es g. © iO ^| i^ i-T !-T r-f A A A V ° T ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ®. °_, co" ccT co" «d" ^. - ^ ^ b «r ^ , A A A A A A A 5 2' A A S csf A Sf A ^§c^^^^^^olc%o^^of®S§^ r^ ©^ h © O ^ © t-h ^ c) O h W N in o h H H H C § g Q © O O" O" ó" & Cf O O C5 A ceT ^ cp* ccT c^f ^ ^ ^L °„ ^ I rJAAAAAffCAAA??A*"A t-h t-h rl Q ^ o o © Q5_ c^ cg ^ ^ t-< r^ rrj, tr1 i—I jt-H XH O AAAV o o o c <= O o c i-=) O ^T co" [IaaaaaSaaaSSasa rHi-lr^SOSoOir^^OO^i-H^.T-^0^ ^T t-T ^T o" or O" AAAWW V V V T i 5» o: a ^ - ^ tt C9 ^P C3 O O TT-AXXXXi^Aff^s- i-i i-f H o" o" O C} ^1 O AA " » d" ^ o" o" ^ ^i o o o l—li—• i—li—li—'i-'l—* T* T~'T-1!—'i-' i-1 lO H d H jrl =-) jtH xr) j^H tH rH i—i i—i rr< r-< A A AAA A -A X125 722 19 20 10 15 xandergrass, prosa Jesiennego i chwastu o naz¬ wie amerykanskiej Itchjgrass w dawce OjCtJ tog/ha (wielkosc minimalnej uzytej dawki) lulb nizszej i równiez zwalcza pozostaje chwasty, to jest proso Texas, dzikie proso i czerwony ryz w dawkach wynoszacych odpowiedni© jedynie 0,10, 0J14 i 0,16 kg/ha.Przeprowadzono dodatkowe badania w szklarni w celu porównania wzglednej skutecznosci chwa¬ stobójczej znanych ze stanu technicznego zwiaz¬ ków A—C, ze zwiazkami z przykladów I, IH^-.V i VmDI—XVM. Próby prowad dzaniu zwiazfcu chwastobójczego do gleby przy stosowaniu dawek w zakresie od (M*7 do 1,1(2 kg/ha i przy wstepnych odgórnym nawodnieniu oraiz, je¬ sli to pozadane, nastepnym nawodnieniu podgle¬ bia.Obserwacje przeprowadzono po 19 dniach od po¬ traktowania roslin. Dane z dodatkowych badan przedstawiono w tablicy 5 nazwy chwastów po- 20 dano w skrótach, jak w tablicy 4 a wspólczynni¬ ki selektywnosci przytoczono w nawiasach po Wskazniku GHRm dla kazdego chwastu,' IW odniesieniu do tablicy 5 nalezy zaznaczyc, ze w zakresie granicznych dawek .badanych zwiazków, M zwiazek A nie wykazuje wlaisciwoSci selektywne¬ go niszczenia pewnych chwastów w uprawach soi, zwialzek B wykazuje jedynie nieistotna selektyw¬ nosc w niszczeniu prosa jesiennego (chwastu nie¬ szczególnie trwalego), a zwiazek C jedynie zwal- *° cza jesienne proso i wywiera malo znaczace dzia¬ lanie wobec prosa Texas, chwastu o nazwie ale- xandeigrass i czerwonego ryzu, JJednak za wyjatkiem zwiazku C wobec prosa jesiennego (GRu przy OJZB kg/ha) i zwiazku B wo¬ bec alexandergrass i prosa jesiennego CGMRas przy 1,00 kjgflra), zaden ze znanych zwiazków nie po¬ wodowal zniszczenia któregokolwiek z badanych chwastów przy podaniu w dawce mniejlsizej niz 1,112 k£/tia.W wyraznym kontrascie, ale tylko w poszcze¬ gólnych przypadkach — wobec pewnych chwas¬ tów, wszystkie zwiazki wetfhig wynalazku wyka¬ zywaly wyWtone selektywne niszczenie kazdego chwastu w uprawach soi. Jedynie tylko w kilku przypadkach wystepowalo nieistotne, selektywne niszczenie chwastów przy stosowaniu: zwiazków £ przykladów WE i XVfflI wobec czerwonego ry¬ zu; zwiazku z przykladu IX wobec dzikiego pro¬ sa i czerwonego ryzu; zwiazku z przykladu XCTV wobec dizdkiego prosa i zwiazku z przykladu XV wobec trzciny (shattercane).Jednakze w przeciwienstwie do zwiazków zna¬ nych ze stanu techniki i podanych wyzej wyjat¬ ków, wszystkie zwiazki wedlug wynalazku nisz¬ czyly wszystkie chwasty przy stosowaniu w gra¬ nicznie niskich dawkach w zakresie od nie wiecej niz 0,156 kg/ha do mniej niz skutecznosc z punktu widzenia cechy wysokiej od¬ pornosci badanych chwastów (z wyjatkiem prosa jesiennego), a szczególnie w odniesieniu do nie¬ skutecznego zwalczania kazdego z badanych chwa¬ stów (z wyjatkiem jak wyzej zaznaczono) przez najbardziej zblizone zwiazki ze stanu techniki.Korzystne zwiazki wedlug wynalazku poddano 35 40 45 50 55 60 & cd I1 £ _m co 1$ T SSS 1 S3I§ ? U8 ¦O o fi & en g a U) 0% oo n« 0) ffi. £« v* 2* Si Sl Q? S. S- v s g r g i i u co ^5 d § ft S § S S S 8 § 8 <£ S MIS i§ I | lin §ggs gg§g ii gag SS5S SSSS ^g§S SS1S fSS1 ggSS OOOi-h o o o u? o O o co *q i-i id O B5 <*? b- OftCJlft O Q W t; ° 2^1 o«®3 SSgg ** 4 SB fi ^ "SC 5 AS ** "3t! S fi *-* i? *f ^ ^h « f* *? rH~ e? e? «£ §n 125 722 zz dalszym badaniom w polu w celu okreslenia ich selektywnej aktywnosci chwastobójczej i trwalosci w glebie wobec chwastów jednorocznych, takich jak proso Texas, chwasty o amerykanskich naiz- wach; briatly starlbur i Floryda pusiey (portula- kaH w uprawach orzechów ziemnych (JFlorunner), Obserwacje przeprowaicfeono po 4, & i 112 tygodniach po podaniu srodka chwastobójczego (WIAT = ty¬ godni po zastosowaniu) metoda powierzchniowa; glebe stanowila gleba pdaszczystcHglindasto-ilowa Dothan zawierajaca l,3P/t substancji organicznych.Otrzymane wyniki podano w tablicy 6.(Dane z tablicy 0 wskazuja, ze zwiazek z przy¬ kladu HI stosowany w dawkach od <2J2!4M4t/4B kgtia w okresie do 12 tygodni po zabiegu (WAT) zwal¬ cza selektywnie wszystkie trzy rodzaje chwastów w uprawach orzechów iziemnych. ZJdodnosc selek¬ tywnego zwalczania jednego lu!b kilku badanych 10 chwastów w okresie 'do 12 tygodni po zabiegu (WAT) wykasuja równiez zwiazki z przykladów lim stosowane w mniejszych dawkach, wska¬ zujac, ze « trzech testowanych zwiazków zwiazek z przykladu n ma najwyzszy wspólczynnik bez¬ pieczenstwa w uprawach orzecha ziemnego w wa¬ runkach tego testu.Ueszcze inne badiania przeprowadzono na polateh dla okreslenia wzglednej skutecznosci zwiazków z przykladów I, HI i EV wobec dzikiego prosa w uprawach soi w okresie do 10 tygodni po za¬ biegu przeprowadzonym albie* metoda powierzchnio- wa albo stasowanym przed wysadzeniem (FIP1I). Gleba byla piaszczysto-glMasta zawierajaca l,7*/t substancji organicznych; po 2 dniach od za¬ biegu nastajpil oipad deszczu 4J35 cm; wyniki tych badan ilustruje tablica 7.(Tablica Ti Zwiazek przykladu (D n un pawka fcgutia 1,18 XZA 3,3* *« M2 2^4 3,36 MB 1,12 V2A 3,36 4,48 (Procent zwalczania 3 WAT SA 15 15 15 33 0 15 i 212 30 B 15 22 22 (PPI od 33 32 i 5B •27 37 m 00 15 22 25 43 B WAT SA 0 0 13 20 0 0 n 13 6 7 10 15 #P1 22 33 32 60 8 25 27 47 10 18 16 33 aa wat SA 1 0 '' 0 D 0 0 0 0 Tl O 0, 0 0 m i) a 10 08 0 6 0 B 0 0 0 30 1 8 WAT /SA 86 912 95 96 815 02 95 .912 05 95 9<5 96 PPI 8(2 W 85 92 TO H5 87 88 85 85 80 90 1 8 WAT SA 40 • TB 90 85 60 €8 88 88 06 80 m 90 (PM 43 48 80 TB 97 63 70 TO 55 67 50 TB 12 WAT SA ,125 •77 86 TB 25 72 86 03 63 ,S8 812 85 ' iPlPf 16 50 00 TO 20 43 03 02 10 1 47 42 -1 66 a. Srednia z trzech powtórzen.Tablica 6 (Zwiazek jz (przykladu pawka Jcg/ha 142 2,24 3,36 4,43 1,121 2,24 3,36 •4,413 1,12 b& 3,36 4,43 procent zwalczania » 1 Sojia 4 WAT PPH 6 1(3 23 30 10 23 2B 32 10 13 23 22 1 SA 9 ,1* 15 IB 4 13 ' 110 '02 ' a 13 ,ia Tl 8 WAT IPPI l 13 » i2E 36 13 IB 22 32 8 3 !20 '28 SA 3 ;io ltf 22 d 7) 151 » 0 "12 13 15 (siewka) sorgo aleppskie 1 4 WAT fcPI Tl 75 70 BO nr A7 *70 70 7 60 TO TO SA 23 07 86 es m 68 m m a wat | jppi 35 m 0 m B6, BO 133 815 m 80 1 SA | 10 80 30 m & m 70 08 76 85 | a. Srednia z trzech powtórzonych badan.125 722 es 24 IDane z tablicy 7 wBkaztfjia, te dawka 3J36 kg/ha kazdego zwiajzku zwalcza selektywnie dzikie pro¬ so w uprawach sói w ciagu SJB i lfc flWlAJT), tj. ^tygodni po -zabiegu dokonanym metoda"powierzch¬ niowa. Tak wiec okreslone (traktowanie upraw zwiazkami (stasowanymi iv srodku wedlujg wyna¬ lazku zapewnia dlugosezonowe zwalczanie dzikie¬ go prosa, poniewaz kie&owanie i wzejscie roslin tego gatunku wzrasta progresywnie z sezonem doj- rzewaniau ' (Wiekszy stopien uszkodzenia soi przy traktowa¬ niu upraw metoda (PIPI byt wynikiem nadmiernie glebokiej nierównomiernego wprowadzenia do gle¬ by zwsajzku o dzialaniu chwastobójczym spowodo¬ wanego 'brona talerzowa, jak i opadem deszczu po 2 dniach od zabiegu. W próbie tej za/bieg metoda powierztehniowa zapewni! lepsze zwalczanie chwa¬ stów i (bezpieczenstwo *zblioru.(W jeszcze innej próbie polowej badano aktyw¬ nosc chwastolbójicza zwiazków z przykladów I, Hi i W wobec bardzo opornych jednorocznych chwa¬ stów siewek sorga aleppskiego (johnisongrass), dla obu metod stosowania srodka, tj. stosowania po¬ wierzchniowego i wprowadzaniu stosowanego Srod¬ ka do gleby przed wysadzeniem. Te (badania po¬ lowe prowadzono w glebie gliniastej $&h glinki i %!•/• organicznych suJbtetancji)L (Ocene wyników przedstawionych w tablicy 8 przeprowadzono w .4 4 8 tygodniu po zabiegu.- Zwiazki z przykladu (DV w dawkach 2J2& klg/ha zwaJczaja selektywnie siewki sorga aleppskiego (johnsongrass') w uprawach soli w ciagu az do 8 tygodni po zafbie&u w warunkach (PPI i w daw¬ kach 3,36 i 4,49 kfelflia przy stepowaniu powierzteh- niowynh pSwiaizki z przykladu I, w dawce 5^36 kgtfha, zwalczaja selektywnie siewki sorga aileppskiego w 10 15 35 ciajgu co najimniej 4 tygodni po zastosowaniu w warunkach stosowania powierzchniowego.(Jak wskazuja dane z powyzszych tablic, zwiazki wedlug wynalazku nadaja sie do stosowania albo metoda powierzchniowego nanoszenia albo meto¬ da wprowadzania do gleby. Korzystny sposób po¬ stepowania warunkowany jest róznymi czynnika¬ mi, takimi jiak rodzaj] gleby, klimat itd. Jednakze na oigól od wprowadzania do gleby korzystniejsze jest powierzchniowe stosowanie srodka chwasto- bójczego< [W próbach laboratoryjnych okreslania opornosci zwiazku o dzialaniu chwastobójczym na. wylugo¬ wanie do gleby i uzyskiwanej skutecznosci chwa¬ stobójczej, Zwiazek z przykladu I przetworzono w preparat acetonowy i nanoszono w róznych ste¬ zeniach w postaci spray^i na odwazona ilosc gle¬ by piaszczysto-ilowej Ra/a zawartej w donicz¬ kach, których otwory odwadniajace {znajdujace sie na spodzie tych doniczek) byly przykryte bibula filtracyjna. * -loniczki zawierajace potraktowana srodkient chwastobójczym glebe poddano wyplukiwaniu •przez umieszczenie ich na obrotowej podstawie obracajacej sie pod dwoma wylotami koncówek zbiornika wody, wykalibrowanymi dla oddawania 2,5 cm wody na godzine, symulujacego opad desz¬ czu. Szybkosc wyplukiwania regulowano czasem pozostawania doniczek na obrotowej podstawie.Woda dostajaca sie do doniczek z gleba ekstra¬ howala ja poprzez bilbule filtracyjna i odwadnia¬ jace otwory.(Nastepnie doniczki pozostawiano na okres" trzech dni w temperaturze pokojowej, po czym tak po¬ traktowana glebe usuwano z doniczek, rozkruszo- no i umieszczano jako warstwe powierzchniowa w innych doniczkach zawierajacych glebe mulista Tablica 8 Zwiajzek z przy¬ kladu I 1 f Dawka kg/he* 2*34 KU* 0,14 Opad deszczy (cm) 0 1,291 2,54 6goa 0 1 o* w* 0 5/J0 iiofia Chwastnica jednostronna procent hamowania (srednia z trzech powtórzen) aoo fiao iioa HOQ( (100 aoo lutf im « 100 100 100 99 90 00 ilosc wagowa swiezego chwastu 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 o#x .: Izniszczenia 0 0 Q a 0 o a 0 0 o 0 . 0 0 0125 722 Ray*a obsiana nasionami chwastnicy jednostron- nej. Doniczki umieszczanio nastepnie w laborato¬ ryjnej sizklarni; nawodniono od dolu (tj. nawod¬ niano podglebie) i pozostawiono do rosniecia na okres 2-^» tygodni. Po W dniach od zabiegu prze¬ prowadzono wizualna ocene procentowego zaha¬ mowania wzrostu w porównaniu z kontrolnymi (nietraktowanymi) doniczkami i swiezo zwazona trawa chwastnicy jednostronnej. Dane z trzech badan przedstawiono w tablicy 3.Dane z talblicy & wskazuja, ie reprezentatywny dla zwiazków stosowanych w srodku wedlug wy¬ nalazku 'zwiazek z przykladu I jest calkowicie odporny na wytplufciwanie do gleby w warunkach intensywnego tifpatiu deszczu i powoduje nile mniej niz iDOP/t zwalczenie chwasitnStey jednostronnej przy podawaniu w tak niskich dawkach jak 0,14 kgflia przy opadzie deszczu wynoszacym 10/16 cm.Wybitna zaleta srodków chwastobójczych jest ich zdolnosc do dzialania w róznych tykach gle¬ by. Odpowiednio, dane przedstawione w tablicy 9 ukazuja chwastobójcza skutecznosc zwiazków z przykladów Iii wobec chwastu o nazwie ale- xandergrass idBrachiaria plantagina) stnicy jednostronnej IJjBYlG) w uprawach soi pro¬ wadzony^ w (róznych typach gleby o róznej zwartosci substancji organicznychw ' Srodek chwastobójczy stosowano metoda po¬ wierzchniowa przy odgórnym nawadnianiu opisa¬ nym wyzej. Wskazniki selektywnosci dla chwa- 10 15 20 stów podano w nawiasach po podanym dla chwa¬ stów wskazniku1 GUR«.(Dane z talblicy 10 wskazuja, ze zwiazki stano¬ wiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku sa wielce niewrazliwe na typ gleby. Szczególo¬ wiej, zwiazek z przykladu I wykazuje dodatnia selektywnosc zwalczania trawy alexandergrass i chwastnicy jednostronnej w uprawach soi prowa¬ dzonych we wszystkich typach badanych gleb za¬ wierajacych substancje organiczne w zakresie od lyfrh w glebie ilowato-niUlistej Ray, do 212,1 V# zawartosci substancji organicznych w glebie tor- fiastej Floryda, (Podobnie zwiazek z przykladu Uli wykazuje do¬ datnia selektywnosc zwalczania badanych chwa¬ stów w uprawach soi we wszystkich typach gleby za wyjatkiem chwastnicy jednostronnej w -piasku Floryda OG^/t substancji organicznych) i gleby toTifiastej Floryda.(Poniewaz zwiazek z (przykladu mu wykazuje zdolnosc selektywnego zwalczania obu chwastów, tj. chwastu alexandergrass d chwastnicy jedno¬ stronnej w glebie mulisto-gliniasto-iflowej Drum- mer zawierajacej w przyblizeniu taka sama ilosc substancji organicznych jak piasek Floryda, ale znacznie wiecej glinki <&ljfl%\ jak i w glebach o wiekszej zawartosci substancji organicznych i glinki, takich jak brazylijska gleba piaszczysto- Hgliniasto-ilowa, to wydaje sie, ze niska zwartosc glinki (HJ3N*) w piasku Floryda powoduje niese- Tabela 10 Typgleby i zwiazek z przykladu nr I gleba ilowato-mulista Ray Przyklad I Przyklad MI gleba Igliniasito-ilowatal Sarpy , Przyklad I Przyklad M gleba mulisto-gliniasto^ilowa Drunmier OPrzyklad I * Przyklad HU Piaskowa Floryda Przyklad I Przyklad EM ITorfiasta Floryda! Przyklad I Przyklad IM (Brazylia KSao Paulo) gleba Irfctoczysto-gliniasto-ilowa Przyklada Przyklad m OM. w i,» 23 6,0 «,B 22,1! 1/7,6 iGlina f/t Qfi — 37,0 1,8 " 20,0 Wskaznik GHu (kg/ha) Soja 1,12 1/1* 3,24 2,24 2,24 12,24.U* a.ii 0JA 1,12 1,12 Wskaznik GE*, (kg/ha) | ~ Tajg Ojl4<8,0) OJ2BWJ0D 4J21, <10,7) aM Wfl) 0rlU .(16,10) oyi4«8,w o&M lAt l©,0) ^24 KM) ogi4(a,o) OJ14(R,0) BYG | 0J14<8,0) 0^4 ((fifi) 0^8 W» M2<8,3» 0#MO,3» 0,08 <*,*) 1 i,ia i\ff) ?JM 304 (NS) 0J14 <&fl) 0J14 #,«) a. Dane przedstawiaja srednia z dwóch powtórzen. Obserwacje przeprowadzono po 13 dniach od zabiegu OJH*,^ "substancje organicznei125722 17 29 lektywnosc w zwalczaniu chwastnicy jednostron¬ nej w tej glebie.Srodki wedlug wynalazku znajduja najwazniej¬ sze zastosowanie w uprawach soi i orzecha ziem¬ nego. Jednakze na podstawie danych z powyzszej tablicy 3 ustalono,, ze (zwiazki te wykazuja zdol¬ nosc selektywnego zwalczania chwastów w roz¬ nych innych uprawach. (W jeszcze innych próbach stwierdzono równiez, ze zwiazek z przykladu I byl uzyteczny dla upraw fasoli krzaczastej i ogro¬ dowego grochu w dawkach do 1^12 kgi/lha i w uprawach bawelny, rzepaku, marchwi i czerwo¬ nych buraków w dawkach do 0,56 kg/ha lub wyz¬ szych; jak i w dawkach OJ2B-hOj5)6 kgyfoa w upra¬ wach lucerny siewnej, lnu i ogóirków.^Toksykologiczne badania zwiazków z przykla¬ dów I, HII i dv wykazaly nastepujace ich wlasci¬ wosci: Dane 1 toksyko¬ logiczne OttJDw, mg/kg (DCJD mgi/kg podraznie¬ nie oczu podraznie¬ nie skóry 1 Zwiajzek z przykladu nr 1 , I 0370 2i0l0O nieznaczne nie ma (EU \ 230© ^H0O0 ciezkie | (zrace &Vi I240O 31100 , umdarko- j wane zrace IZraJce dzialanie zwiazku z przykladu Uli moglo byc spowodowanie zanieczyszczeniem próbki siar¬ czanem dwumetylowym, znalezionym w próbce poddanej badaniom toksykologicznym. Jest oczy¬ wiste, ze powytfeze zwiazki mozna bezpiecznie sto¬ sowac przy zachowaniu zasad ostroznosci normal¬ nego stopnia obowiazujacego przy stosowaniu zwiazków o wymienionych wlasciwosciach toksy¬ kologicznych. Dla stosowania zwiazków z odpo¬ wiednich przykladów wzgledny stopien bezpie¬ czenstwa wydaje sie byc nastepujacy: Przyklad I przykftad IV przyklad IHI piatego na podstawie powyzszego szczególowego opisu nalezy zaznaczyc, ze zwiazki stosowane w srodku wedlug wynalazku wykazuja nieoczekiwa¬ ne wybitnie lepsze wlasciwosci chwastobójcze za¬ równo bezwzgledne jak i wzgledne wobec zna¬ nych ze stanu techniki zwiazków o najbardziej zblizonej budowie, z których Jeden (zwiazek C) jest handlowym herbicydem.(Stwierdzono, ze zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku sa wybitnymi selektywnymi zwiazkami o dzialaniu chwastobój¬ czym, zwlaszcza do zwalczania trudnych do znisz¬ czenia jednorocznych traw w uprawach soi, orze¬ chów ziemnych i innych uprawach., Pokladniej, zwiajzki te wykazuja wybitne wlasci¬ wosci chwastobójcze wobec jednorocznych chwa¬ stów, takich jak proso Texa& i chwastów o po¬ tocznych nazwach amerykanskich itchlgrass, ale- xandergrass, siewki sorga aleppskiego (johnson- 10 15 20 35 40 45 50 55 60 grass), trzciny, czerwonego ryzu i dzikiego prosa, przy zwalczaniu i/lub tlumieniu innych mniej opornych traw jednorocznych i wieloletnich, lacz¬ nie z wymienionymi w wyzej podanych tablicach 2 i a, jak i innych chwastów o nazwie amery¬ kanskiej brdstly starbuir, Florida pusley {Portu- lakai z Florjdy) ifeL $rodki chwastobójcze wedlug wynalazku lacznie z koncentratami wymagajacymi rozcienczania przed stosowaniem, zawieraja co najmniej jedna substancje czynna i adjuwant w postaci cieklej lub stalej. Srodki chwastobójcze wytwarza sie mieszajac substancje czynna z adjuwantem, takim jak rozcienczalnik, najpelriiacz, nosnik i srodki kondycjonujace dla uzyskania srodka w postaci subtelnie rozdrobnionej substancji stalej, granu¬ lek, pastylek, roztworów, dyspersji lub emulsji.Tak wiec substancje czynna mozna stosowac z adjuwantem, takim jak subtelnie rozdrobniona substancja stala, ciecz organiczna, woda,, srodek zwilzajacy, srodek rozpraszajacy, emulgator albo dowolne, odpowiednie polaczenie tych srodków. grodki wedlug wynalaizku, zwlaszcza ciecze i zwilzalne proszki, zawieraja korzystnie jako czyn¬ nik kondycjonujacy jeden lub koka srodków po- wierzclmiowo-czynnych w ilosci wystarczajacej dla nadania skladnikom srodka zdolnosci do lat¬ wego dyspergowania sie w wodzie lufo w oleju.Wprowadzenie srodka powierzchniowo-czynnego do preparatu chwastobójczego znacznie zwieksza jego .skutecznosc. Okreslenie „srodek powierzchniowo- -czynny" obejmuje srodki zwilzajace, rozprasza¬ jace,, dyspergatory i emulgatory. Z podobna lat¬ woscia mozna stosowac srodki kationowe, aniono¬ we i niejonowe.Korzystnymi srodkami zwilzajacymi sa aifcilo- benzeny i alikilonaiftalenasulfoniany, siarczanowa¬ ne alkohole tluszczowe, aminy, amidy kwasowe, estry dlugolancuchowych kwasów izotionianu so¬ dowego, estry sulfobursztynianu sodu, siarczano¬ wane lub sullfonowane estry kwasów tluszczowych, sulfoniany produktów naftowych, sulfonowane ole¬ je roslinne, dwu-trzeciorzedowe glikole acetyle¬ nowe, pochodne poliokisyetyaenowe alkiloffienoli (zwlaszcza izooktylofenolu i nonylofenolu) i po¬ chodne polioksyetylenowe monoestrów wyzszych kwasów tluszczowych z bezwodnikami heksrtu (np. sonbitu).(Korzystnymi dyspergatorami sa: metyloceluloza, alkohol poliwinylowy, sole sodowe sulfonianów ligniny, polimeryczne alkilonaiftalenosullfoniany,na- ftalenosudfonian sodu i polimetyleno-bis-naftaleno- sul'£onianH (Zwilzalne prosdki sa srodkami rozpraszajacymi sie w wodzie,, 'zawierajacymi jedna lub kilkla sub¬ stancji czynnych, -obojetny, staly napelniacz i jeden lub kinka srodków zwilzajacych i dyspergujacych.•Obojetne stale napelnaacze sa zazwyczaj produk¬ tami pochodzenia nieorganicznego, takimi jak na- .turalne glinki, ziemia okrzemkowa oraz syntetycz¬ ne mineraly stanowiace pochodne krzemionki i tym podobne. Przykladem takich uzupelniaczy sa glinki kaolinowe, glinka attapulgitowa* i syntety¬ czny 'krzemian magnezu^ (Srodek wedlug wynalaizku w postaci zwilzalne-125 722 go proszku zawiera zazwyczaj od okolo Ofi do 60 czesci go, od okolo 4& d° 25 czesci (korzystnie 1—(1-5 czesci) srodka zwilzajacego, od okolo 0,05 do 25 czesci (koTzytstnic 'ljOl—ll5 czesci) dysperglatora oraz od okolo 5 do 95 czesci (korzystnie 5—60 czesci) stalego, obojetnego napelniacza, parzy czym wszy¬ stkie czesci stanowia czesci wagowe odniesione do calej masy srodka, Uesli zachodzi potrzeba, to od okolo Otli-fi/) czes¬ ci stalego obojetnego napelniacza mozna zastapfic inhibitorem korozji i/lub srodkiem zapobiegaja¬ cym.pienieniu sie lufo obydwoma tymi srodkami.Hnne preparaty stanowia pylMe koncentraty za¬ wierajace od 0,1 do 60P/» wagowych substancji czynnej na odlpowiiednifm nosniku; proszki te przed uzyciem mozna rozcienczac do stezenia dd okolo 0J1 do 1KM wagowych* iWodne zawiesiny lufo emulsje mozna wytwo¬ rzyc, mieszajac wodna mieszanine nierozpuszczal¬ nej w wodzie substancji czynnej z emulgatorem az do uzyskania jednorodnej emulsji subtelnie rozdrobnionych czastek. Otrzymana stezona wod¬ na zawiesina Charakteryzuje sie nadzwyczaj ma¬ lymi rozmiarami czastek, tak ze po rozcienczeniu i spryskaniu uzyskuje stie bardzo jednolita po¬ wloke. Odpowiednie stecenia takich preparatów wynosza od okolo 0,1^6flM, korzystne 5h-SOI1/* wa¬ gowych suibstancji czynnej, której górna granica zawartosci ograniczona jest rozpuszczalnoscia w rozpuSzczalniku.W innej postaci wodnej zawiesiny, nie miesza¬ jacy sie z woda zwiazek o dzialaniu chwastobój¬ czym kapstilkuje sie dla uzyskania fazy mdkro- kapsuflkowej zdyslpergowanej w fazie wodnej, We¬ dlug jednego ze sposobów, mikrokapsulki rormije sie przez zmieszanie razem fazy wodnej zawiera¬ jacej ljgnosulfonian jako emuilgatoT i nie miesza¬ jacy sie z woda zwiazek chemiczny o dzialaniu chwastobójczym i polilfenyloizocyjanian polimety- lenu, a nastepnie dyspergujac faze nie mieszajaca sie z woda w fazie wodnej i dddaje nastepnie pólilfunkcyjna amine.. llzocyjanian i amina reaguja ze soba tworzajc powloke mocznikowa wokól czastek nie miesza¬ jacego sde z woda zwiazku o dzialaniu chwasto¬ bójczym i formujac w ten sposób mdkrokapsuiki.Zazwyczaj, stezenie mikrokapsulkowanego mate¬ rialu wynofei od okolo 4180 do 7100 g/l, korzystnie 480—0OW< g/1 w stosunku do calej masy preparatu.(Koncentraty sa zwykle roztworami suibstancji czynnej w memieazajafcych sie lub czesciowo mie¬ szajacych sie z woda rozpuszczalnikach zawiera¬ jacych srodek powierzchniowo-czynny. Rozpusz¬ czalnikami odipowiednimi dla suibstancji czynnej wed*ug wynalazku sa: dwumetylotformaimid, dwu- metylosuifotlenek, N^metylopirolidon,, weglowodo¬ ry i nie mieszajace Sie z woda etery, estry lub ketony. Jednakze mozna wytwarzac inne koncen¬ traty o duzym stezeniu przez rozpuszczenie su/b- iftancji czynnej w rozpuszczalniku i nastepne roz- t£*ftczenie, np. nafta, do wytworzenia preparatu 0 stezeniu odpowiednim do opryskiwania, ^koncentraty zawieraja zazwyczaj od okolo 0,1 do 96 czesci- (korzystnie 5—00 czesci) substancji czynnej, okolo 0J2& do 50 czesci (korzystnie 1—B6 czesci) srodka powierzchniowo-czynnego i jesli jeJt to poferaefane, okolo 4—JB4 czesci rozpuszczalni- * ka; przy czym wszystkie czesci sa czesciami wa¬ gowymi odniesionymi do calkowitej masy prepa¬ ratu do emulgowania, (Granulki sa preparatami fizycznie trwalymi za¬ wierajacymi skladnik czynny przylegajacy lub 10 rozprowadzony w podstawowej matrycy obojejtne- go subtelnie rozdrobnionego nosnika. W celu ulat¬ wienia wyplukiwania skladnika czynnego z gra¬ nulek, srodek zawiera wymieniony uprzednio skladnik powierzchniowo-czynny. Jako przyklady 15 odpowiednich mineralnych nosników wymienia sie naturalne glinki, pyrofility, illirty i wermikulit.Korzystnymi nosnikami sa nosniki porowate, ab¬ sorbujace formowane wstepnie czastki, takie jak uformowane i przesiane czastki attapulgitu lub 20 ekspandowane na goraco czastki wermikulitu i subtelnie rozdrobnione glinki, takie jak glinki ka¬ olinowe, uwodnione glinki attapulgitu lub bento¬ nitu. Te rozrzedzalnJki natryskuje sie lub miesza z substancja czynna dla uformowania chwasto- 15 bójezych granulek.Preparat wedlug wynalazku w postaci granulek moze zawierac od .okolo .0,1 do okolo 30 czesci, korzystnie od okolo .3 do 20 czesci wagowych suib¬ stancji czynnej* na 100 czesci wagowych glfriki 30 i j0 do okolo 5 czesci wagowych srodka powierzch¬ niowo-czynnego na 100 czesci wagowych czastek gliny. grodek wedlug wynalazku moze równiez zawie¬ rac inne dodatkowe substancje, np. nawozy sztucz- 35 ne, .zwiazki o dzialaniu chwastobójczym, inne pe¬ stycydy, srodki zapewniajace bezpieczenstwo i po¬ dobne stosowane jako adjuwanty lub w kombi¬ nacji z uprzednio opasanymi innymi adjuwanta- mi| 40 Chemikaliami odpowiednimi do stosowania ra¬ zem z sulbistancja czynna wedlug wynalazku sa np. triazyny, mocznik^ karbaminiany, acetamidy, acetanilidy, uracyle, pochodne kwasu octowego lub tt fenolu, tiolokairbaminiany, triazole, kwas benzo¬ esowy, nitryle, etery bdifenylu i podobne, takie jak: Pochodne heterocyklicznych zwiazków azotu/ /siarki 50 2-chloro-J4HetyloamtinoH6^!zo^ szyna,, !2^hloKK-l4J6N|btiis/^^ Br^loiro^4JM^ety]Joam i 2J2-óVutl€nek-3-izopropy^ 55 zmonu-4/3fa/„ 3-amino-4A^ntniazol, sól 6„7-dwuwodorodwujpirydo/l^-a: ^'^c^pirazy- dyniowa,. / 6-Jbromo-3-lrzopropyloH6Mmetylouracylf 00 llA'^wumetylo-4^'-(bipixydyna, Moczniki jN'-yi4Hchloro!fenokiy/-|enyloHN/N-dwun^ mik, NjN^wumetyloHN'-j^cMoro-A-^ « nik,81 125 722 82 3-/ty4-d^chloroien^^ 'l,i3e4wumetylo-l3-/2-lben2 , a-/fp^chlorofenylolfa,1-dwumetylomocznik, 1Wbutylo-3H^3^4dwucMorotfenyloM-metylonwicznik, Karbaminiany/tiolokarbainiiiiany Dwumetylodtwutibkar^ a^chloroalllTu, N,N^Wetylotiol0kaxibam4nian S-Yl4^hloTobenzylu/, N-/3-<^OTo^enylcx^karlbaininian izopropylu, N^ndwuizopropylolaialakarbamiinian S-J2,3-dwu- chloroallillu, iNJN^wiJ^i^ylotiolokarfbiaminian etylu,.DwupropylotftoTokaribeminian S-propylu, Acetamidyi/acetanilidy^aniliny^amidy B^loTo-NJN^dwualliloacetamid, N-IN^wumetylo^j2hd^vulenyl()acetamid, N-{l£4HdwunTetylo^-i[^^ ami!no]!fienylo} -acetaitmid^ Nnidopropylo-^hJchlioiroacetariilM, 2^^^wuetylo-(N"-mie(toksyri^yl lid, &f-metylo-#Hetylo-N-/inetok6ypi^ acetanilid, a^,a-1frc^uoro-2y6-dwunitro-^ -toTuMyraa, N-lAyi-^dhvumetylopilopyhy^ mJdj Kwasy/estry/alkohole Kwas £,£-dwuchloropropionowy„ Kwas 2-jn^ylo^^lorofenok5yoctowy, Kwas 2,4-dwuchlorofencteyoctowy, Ester metylowy kwasu 2-IHH(!^4-dwuiclhlorKteniokisy)- ifenoksy] propionowego, Kwas 3-amibicM2i,5^fwuthToax)(beaizoesowyi, fRwas 2^m^ok!sy^J6-dwiukAloTo(benz()eBowy, Kwas 3,®^tró^chloTwtenyBoocto»wy, Sol sodowa kwasu 54[!2^hloro-4^(1r63lfluorom)ei;y- lo)-tfenoktsy]-l2Hnitrobenizoesowego, 4^6-dlvunitro-o^-rz^d-lbutylQfenoa, N^ttasionometyloi^icyna i je1} jednoalfciloaminiowa $61 o 11—18 atomach wegla oraz sól metalu alkali¬ cznego i tan mdlesizaninyj Etery Eter a^dwuchlorofenylio^nit^^ Eter 2^10TOn(^^4rój!fluoro-p-itolflo^ nnitrodwu!fenylowy| Rózne !2^dVuchlbrolbenzonilTyl, Sól jiednosodowa kwasu metanoarsenowego,! Sól dwusodowa kwasu metanoarsenoweigo.Uako uzyteczne nawozy do stosowania w kom¬ binacjach ze skladnikiem czynnym wymienia sie np. azotan amonowy, mocznik, potas i suiperfosi- tfat. iDo innych uzytecznych dodartfoów naJeza sub¬ stancje, w tótórych rosliny moga zakorzeniac sie i rosnac, takde jak kompost, nawóz naturalny, próchnica, piasek i podobne^ (C^wastdbójcze preparaty opisanego wyizej typu maja przykladowe nastepujace sklady, i I Koncentraty do emulgowania f/o wagowych A. (Zwiazek z przykladu nr I 35,0 mieszanina dodecylobenzenosulfoniany etery polioksyetylenowe (nip. Atlox 34W7F) 5,0 10 15 25 30 45 50 moniochlótolbenzen weglowodory aromatyczne Cs B. Zwiazek z przykladu nr IHI Mieszanina dodecylosulfohianu wapnia i polieteru alkiloarylowego rozpuszczalnik-weglowodory aromatyczne C9 C. Zwiajzek z przykladu nr IV Mieszanina dodecylolbenzenosultfonianiu wapnia d eterów polioksyetylenowych\ i(nfp. Atlox 3437IF) Ksylen 20,7 20,7 Koncentraty ciekle A. Zwiazek z przykladu nr V (Ksylen B. Zwiazek z przykladu nr W dwumetylosulfotlenek C. Zwiazek z przykladu nr XVHin IN^metyllopliTolidon •/• 100,0 85,0 4,0 11,0 100,0 6,0 1,0 J4,0 100,0 wagowe 10,0 00,0 100,0 65,0 15,0 100,0 Mfi 60,0 100,0 D. Zwiazek z przykladu nr XIX Etoksylowany olej rycynowy Rodamina B Dwumetylolormamdd Emulsje A. Zwiazek z przykladu nr VII Kopolimer blokowy polioksyetylenu z poliokisypropylenem w butanolu l(np. Tergitol XHp woda B. Zwiazek z przykladu nr VIII Kopolimer blokowy polioksyetylenul/bolioksylpropylenu iw butanfoiuJ woda Proszki zwilialne A. Zwiazek z przykffadu nr IX Ugnosulfonian sodu iN^metylo-IN-oleiloltaurynian sodu Syntetyczna, bezpostaciowa krzemionka B. 'Zwiazek z przykladu nr X Ivuoktylosulifo(bursztynian sodu liignosulfonian sodu syntetyczna, bezpostaciowa krzemlonkai C. Zwiazek z przykladu nr XI liignosulfonian sodu 5,0 20,0 0,5 7!4£ 100,0 P/i wagowe 40,0 4,0 56,0 100,0 5,0 3,5 ea,5 100,0 V# wagowe 25,0 8,0 1,0 T1,0 100,0 Wfi ly25 B,75 16,00 100,00 — Wfl *fi125 722 33 N-metylo^-oleilotaurynian sodai Glinka kaolinowa 34 1,0 86,0 Proszki ipylisie A. 'Zwiazek z przykladu nr XII Afctapulgit B. Zwiazek z przykladu nr XEII IMontmiorylonit C. Zwiazek z przykladu nr XUV (Bentonit D. 0wiazek z przykladu nr XV IZiemia okrzemkowa Granulki A. Zwiazek z przykladu nr XVI granulowany Aittapulgit 120/4)0 mesk) B. Zwiazek z przykladu nr XVII Ziemia okrzemkowa 1(20/410 rnesh).C. Zwiazek z przykladu nr XVJflM Bentonit (120/40 mesh) D. Zwiazek z przykladni nr XIX Pyrofilit (T2iO/<40 mesa) Mikrokapsulki A. Zwiazek z przykladu nr I zakapsulkowany w otoczce polimocznikoWej LilgnosulTonian sodu (n/p. Reax 86 B) 'Woda' )100,0 •/• wagowe 2,0 06,0 100,0 60,0 40,0 aoo,o 30,0 *70,0 100,0 a,o (919,0 (10(0,0 •/• wagowe IM 05,0 1100,0 ao,o 70,0 100,0 0,5 919,5 100„0 5,0 915,0 100,0 •A wagowe 49,2 0,9 49g9 B. Zwiazek z przykladu nr IH zakapsulkowany w otoczce piolimocznikowej Lignosulfonian potasu (n|p. Reax C^21) Woda 100,0 10,0 0,5 199,5 CL Zwiazek z przykladu nr IV Zakapsulkowany w otoczce )potfmocznikowej" Sól magnezowa ligninosulfonianu magnezu <1^reax L/HM) Woda il<0O,O Mfl 2,0 16,0 100,0 W celu zwalczenia chwastów dkuteczne ilosci srodka wedlug wynalazku dodaje sie w dowolny odpowiedni sposób do gleby z roslinami lufo do srodowiska wodnego. Dodawana!© cieklych, a szcze- 10 15 20 30 35 40 45 50 55 60 golnie stalych srodków chwastobójczych do gleby mozna prowadzic konwencjonalnymi metodami, np. za pomoca rozpylaczy mechanicznych, bejbnowych i recznych i rozpylania sprayem.Srodek w piostaci pylistej lulb cieklej mozna rów¬ niez stosowac przez rozpylanie z samolotów ze wzgledu na skutecznosc jego dzialania w nitekich dawkach. Stosowanie srodka chwastobójczego do hodowli roslin wodnych prowadzi sie zazwyczaj przez dlodawanie srodka do srodowiska wodnego w tym obszarze w którym zachodzi potrzeba nisz- ¦czemiia roslin wodnych.Stosowanie skutecznej ilosci srodka w miejscu wzrostu niepozadanych chwastów ma zasadnicze znaczenie w praktycznym jego stosowaniu. Do¬ kladna ilosc stosowanej substancji czynnej zalezy od róznych czynników, takich jak gatunek nosimy i stadia ich rozwoju, ilosci opadów defezczu, typ i warunki glebowe i specyfika acetanilidu. Przy selektywnym podawaniu przed wraejlsciem do ro¬ slin lub do gleby zazwyczaj dawka' acetanilidu wy¬ nosi od 0,02 do okolo 11,2 kg/ha, korzystnie od oklolo 0fl4 do okolo 5,60 kg/ha. W niektórych przy¬ padkach moga byc wymagane dawki nizsze lub wyzsze. Na podstawie niniejszego opisu i przy¬ kladów fachowcy z tego zakresu moga z latwo¬ scia okreslic optymalna dawke dla poszczególnych przypadków.Okreslenie „gleba" jest tutaj stosowane w jego szerszym znaczeniu, obejmujacym wszystkie znane „gleby" zgodnie z definicja podana w New Inter¬ national Dicitionary Webstera, II wydanie, Una- bridget 019611'). Tak wieje powyzsze okreslenie do¬ tyczy kazdej substancji lub srodowiska w którym rozwijaja sie korzenie i zachodzi wtzrost i dotyczy to nie tylko ziemi ale takze kompostu, nawozu naturalnego, tonfu, humusu, piasku i podobnych, adaptowanego do utrzymywania wzrostu roslin.Za«9trzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy zawierajacy adjuwanty i skutecznie dzialajaca chwastobójczo ilosc sub¬ stancji czynnej, znamienny tym, ze jako substan¬ cje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedsta¬ wionym na rysunku, w którym R oznacza rodnik metylowy lub etylowy; Ri oznacza rodnik alkilo¬ wy o 1—6 atomach wegla, R2 oznacza rodnik me¬ tylowy, etylowy lub III-rzed.Jbutylowy, a Ra ozna¬ cza atom wodoru lub umiejscowiony w pozycji meta rodnik metylowy, z tym ze: gdy R oznacza rodnik etylowy, to Ri oznacza rodnik n-butylo- wy, Rs oznacza rodnik metylowy, a Ra oznacza atom wodoru; gdy Ra oznacza rodnik metylowy, to R i R2 równiez oznaczaga rodniki metylowe, a Ri oznacza rodnik izopnopylowy lub nnbutylo- wy; gdy R3 oznacza atom wodoru, a R i R* oba oznaczaja rodniki metylowe, to Ri oznacza rodnik etylowy, n^propylowy, izopropylowy, n-butylowy, izobutylowy, II-rzed.^butylowy, n^pentylowy, izo- pentylowy, z^metylobutylowy, 1-metylopentylowy, 2-metylopentylowy lub 11,3-dwumektyTobutylowy; gdy Rj oznacza rodnik etylowy, to R oznacza rod¬ nik metylowy,, a Ri oznacza rodnik izopropylowy;125 722 35 i gdy R2 oznacza rodlniik IIlHrzed.-butylowy, to R i Ri dba oznaczaja rodniki metylowe. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako sufbstacje czynna zawiera zwiazek o wzorze przedstawionym nia rysunku, w którym Ri ozna¬ cza rodnik alkilowy o 3M5 atomach wegla, a R i R2 oznaczaja rodniki metylowe. 3. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-metylo-2'4zo- pentylok^y^/^meltylo-)2^chloroaiceitanilad. 4. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-metylon2'-n- Hpropoksy-6'Jmetylo^chloroacetanilid. 5. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-tnetylo-^-n-zbu- toksy^-metylo^ZHChloroajoetanilM^ 10 15 6. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako sulbstanoje czynna zawiera N-metylo-Q'-II- -rzedJbuitoksy-ie^metyJjo^-ichloroaceitanilM. 7. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-[me propoksy-6'-mety1 o-2-chloroacetainilid. 8. Srodek wedlug zastrz. % znamienny tym, ze jakio substancje czynna zawiera N^metylo-S^zo- foutoksy^-metylo^Hchloroacetanilid. 9. Srodek wedlug zaistrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera NHeJtylo-2'-n-buto- k syH6'-mettylo-a^chToroaicelanilid. 10. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-metylo-2'-izo- propaksy-6'-etyloH2^chloroacetanilid. o CICH^ R Drukarnia Narodowa, Zaklad nr 6, 192/85 Cena 100 zl PL PL