Niniejszy wynalazek dotyczy przyrza¬ du, który ma na celu utrzymywac samolot w równowadze w kazdem polozeniu pod¬ czas lotu, bez jakiejkolwiek pomocy pilo¬ ta. Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku, zbudowanego na zasadzie dzialania pionu.Fig. 1 przedstawia wyzej wspomniany przyrzad, widziany zboku, zas fig. 2 — ten sam przyrzad w przekroju. Rura metalo¬ wa a (pirzedstlawiona osobno na fig. 4) u- mocowajrua jest w wale sterowym (przed¬ stawionym na fig. 6 i 7) srubami /, prze- chodzaoemi przez otworki p tak, ze moze swobodnie poruszac sie we wszelkich kie¬ runkach, poniewaz takze wal sterowy i osadzony jest w lozyskach pierscienio¬ wych, przytwierdzonych do spodu samo¬ lotu, w których swobodnie moze sie obra¬ cac. Rura a jest wewnatrz pusta i gladka.Na zewnetrznej powierzchni tej rury na¬ sadzone sa pierscienie d, równo oddalone od otworów p. Do tych pierscieni, zakon¬ czonych srubami e, doprowadzone sa Jijnki steru wysokosciowego. Przez rure a prze¬ chodzi rura 6, przedstawiona osobno na fig. 3, Dolny koniec tej rury zaopatrzony jest w rame metalowa ksztaltu litery U, opatrzona dwoma otworami, przez które przechodzi isworzen g, na którym obraca sie ciezar /. Górna ciziesc rury jest przecie¬ ta po jednej stronie i narowkowana gle¬ boko. Rure te wklada sie w rure a i przy¬ trzymuje, aby nie opadla wdól, pierscie¬ niem n, przedstawionym na fig. 4. Pier¬ scien ten posiada duze sruby o, któremi przymocowuje sie go do rury 6 w sposób przedstawiony na fig. 1. W ruire b wkladasie pret Metalon^y c, ipr^edsitawiony na fig. 5,-Jcfcóry ijiako dzwigniaCisklliadana sluzy do podnoszenia ciezaru' /. "Podnosizitoiil cieza¬ ru uisfcutecznia /sie przez ciagiliecie w.góre prejta c, który, podnoszac sie, zgina sie w miejscach h, przez fetóre przechodza swotfznie, wskutek czego ciezar / stopnio¬ wo przyjmuje rózne polozenia az do pro¬ stopadlego do rury b. Do gónnego konca preta c przylutowaria jest rekojesc meta¬ lowa w, pfzedfcfeiirt zgóry). Na rekojesci tej opiera sie sprezy¬ na s, osadzona na precie stalowym, na którego koncu znajdaje &le pilafckie, ostre zellazo t (fig. 8 i 9). Sprezyna wraz z pre- tfcfti i zelazcni f portusza sie swobodnie w zaopatrzonych w otworki metalowych klockach u, przylutowanych do spodu górnej czesci preta c (fig. 5). Normalnie zelazo t wchodzi w zaglebienia m, widocz¬ ne na fig. 1 i 2. Za pocisniecieim rekojesci w sprezyna s ztnkmia swój normalny ksztalt kablakowaty i splaszcza sie» wsku¬ tek czego zelazo f, tworzace z pretem i sprezyna s jednolita calosc, wychodzi z naciec m tak, ze mozna swobodnie poru¬ szac dzwignia do podnoszenia ciezaru, pr*y {pusfcartWHU s&c tejze rekojesci spre¬ zyna * przyjmuje mWó) notmuabiy ksztalt kabil^kow wtehodzac w na- ciCctfe m, nie tpoewdla ciezarowi / opasc.Wagfei ciezaru aal«zna jest od wielkosci sa- naaloti^ od tarem linek stepowych, lozysk i eterów oaccem sitfcstmek ciezaru do saw molotu daa%qgo typu da sie dopiero doklada¬ nia okrtflic po przeprowadzeniu praktyfcs* ny^l doswiadcza.Figury' 10"^24 przedstawiaja foomaite polowenia sterów W naleznosci od poloze¬ nia przyrzadu* utrzymujacego samolot w rówtiowadfzfepodiczas startowania^ lotu i la¬ dowania. Fig. 10 przedstawia samolot w stanie sglocfc^fcku* Ster wysokosciowy je»t ufctewtofcy nadól, potoitewaz ogon samolotu sjtaszywa na ziemi, a ciezar zwisa piono¬ wi Fig. 11 ptzfcdstewta samolot w chwi¬ li startowania. Wskutek wirowania smigla samolot startuje, podnoszac wskutek ude¬ rzenia powietrza, pedzonego przez smiglo, ogon do góry, przyczem ster wysokoscio¬ wy, z powiodu imieniajacego sie stopnio¬ wo polozenia kadluba samolotu wzgledem ciezaru uistateczniajacego, przyjmuje stop¬ niowo polozenie, stanowiace linje prosta 2 kadlubem samolotu. Fig. 12 przedstawia nastawienie urzadzenia ustateczniajacego, caleili Wzthleaittnia sie sltmolotu wjgóre pod dowolnym katem. Rekojesc w (fig. 1) zwraca pilot ku przodowi samolotu, na¬ stepnie przyciska sprezyne s do rekojesci w (fig. 8). Pilot podciaga ciezar do góry na wysiokosc zalezna od tego, pod jak wiel¬ kim katem nachylenia chce wznosic sie ku górize. Podciagnawlszy ciezar, pusizcza raciz- ke. Zedazo t, wskutek nacisku nan spre¬ zyny s, Wchodzi w naciecia m, nie pozwa¬ lajac ciezarowi opasc. Zmiana polozenia ciezaru wz$letdem dzwigni urzadzenia u- staiteczróajacego (dzwignie te tworza rury a i b i pret c) powoduje zmiane polozenia dzwigni wzgledem kadluba samolotu, co w nastepstwie powoduje podniesienie sie ste¬ ru wysiokosciowego do góry, a powietrze/ pedzanie przez smiglo, cisnac ma pla- sfccayimy sterowe, nadaje samolotowi kie¬ runek, wskazany na fig. 13, przedstawia¬ jacej wzno&uenie sie samolotu, Ster wyso¬ kosciowy z powodu zmieniajacego sie po¬ lozenia kadluba samolotu wzgfedem urza¬ dzenia usitateczniajacego, przyjmuje Stop¬ niowo polozenie wedlug fig, 13, wskutek esego samolot wzmosi sie wgóre pod ka¬ tem przez dzwignie mu nadanym, nie zmieniajac kata tego, wskutek równowa¬ zacego dzialania urzadzenia jako pionu.Fig. 14 przedstawia nastawienie urzadze* nia oetlesm przywrócenia poziomego polo¬ zenia Samolotu. Przyciska sie sprezyne s do rekojesci w,, zlaczem ciezar opada. Zmie¬ nia sie wtedy polozenie dzwigni wzgle¬ dem kadluba samolotu, c& piOiwoduije skie¬ rowanie sie steru wysokosciowego ku do- — 2 —lowi, a parne ogjotia do góry, Na fig. 15 przedstawiono siamolot, ustawiany pozio¬ mo. Wdkutek zmieniajacego sie (polozenia kadluba wzgledem dzwigni i ciezaru, pla¬ szczyzna ateru wysokosciowego przyjmu¬ je stopniowo polozenie, stanowiace prze- dluzenie kadluba samolotu, równoczesnie caly samolot przyjmuje poltozenie pozio¬ me i leci; na niezmienionej wysokosci* od zmiany której chroni go urzadzenie itóta- teczjniajace. Fig. 16 przedstawia nastawie¬ nie steru celem ladowania. Dzwignie zwra¬ ca pilot ku Gttbie, poczetn podciaga, ciezar na dowolna wysokosc w sposób opisany przy objasnieniu do fig. 12, co powoduje wychylenie sie ciezaru pod katem do dzwi¬ gni, tocz w strone przeciwna do poprzed¬ nio opisanego polozenia. Nastepuje zmia¬ na polozenia dzwigni wzgledem kadluba samolotu, zaczem ®ter wysokosciowy kie¬ ruje sie ku dolowi, a powietrze, cisnac na ten ster, podnosi ogon samolotu do góry.Fig. 17 przedstawia ladowanie samolotu pod dowolnym k^teim. Ster wysokosciowy przyjmuje stopniowo polozenie, wskazane na fig. 17, wskutek czego samolot po na* danem mu przez dzwignie nachyleniu kie¬ ruje sie ku dolowi, nie zmieniajac tego kierunku, z powodu ustawicznego dziala¬ nia ustateczniajacego urzadzenia. Fig. 18 przedstawia nastawienie urzadzenia celem przywrócenia poziomego polozenia samo¬ lotu. Naciska sie rekiojesc, poczem oiezar epada. Wskutek zmienionego polozenia u- rzadzenia wzgledem kadluba samolotu, ster wysokosciowy podnosi sie do góry, a ogon opada. Fig. 19 przedstawia samlolot podczas lotu na stalej wysokosci. Samolot przyjmuje stopniowo polozenie, wskazane na fig. 19, lecac na stalej wysokosci, lub la¬ duje przy zatrzymaniu lub zmniejszeniu dzialania pednego smigla, z braku odpo¬ wiedniego pedu i oparcia na platach. Po wyladowaniu przyjmuja stery i urzadze¬ nie ustateczniajace polozenie wskazane na fig. 10. Fig. 20 przedstawia samolot, wi¬ dziany od strony smigla. Lotki znajduja sie w jednej plaszczyznie z platami, wsku¬ tek prostopadlego polozenia ciezaru wzj£e~ dem pionu. Fig. 21 przedstawia samolot wytracony z równowagi (lewy plat skiero¬ wany nadól), Wskutek zmienionego polo¬ zenia piatów wzgledem dzwigni, lotka pra¬ wego platu opada, krtikia za* lewego pod¬ nosi sie do góry, a uderzenie powiefoza w obie lotki zmusza platy do przyjecia polo¬ zenia, wskazanego na fig. 20. Fig. 22 przed¬ stawia równiez samolot, wytracony z rów¬ nowagi (prawy plat skierowany nadól)* W wypadku tym dzialanie urzadzenia usta¬ teczniajacego i lotek jest podobne do po- wyziej opisanego (fig. 21), lecz odbywa sie w stron«e przeciwna. Fig. 23 pdrtzedsfta- wia nastawienie urzadzenia celem skiero¬ wania samolotu w lewo. Raczke skreca ie w prawa strone i podciaga ciezar ku górze.Wskutek zmienionego polozenia dzwigni wzglefdem ciezaru, a zatem i polozenia tej dzwigni wzgledem platów, lotka lewego platu opada, prawego aas wznosi sie ku górze. Przy równoczefenem nacisnieciu le* wa noga steru kierunkowego, ogon samo¬ lotu kieruje sie w prawo, plat lewy opada, prawy zas wznosi sie do góry, lotki przyj¬ muja stopniowo polbzenie w jednej pla¬ szczyznie z platami, samolot zas pochylo¬ ny na lewy plat skreca w lewo, kolujac do¬ tad, dopóki nie opusci sie ciezar przez przycisniecie sprezyny i nie zwolni naci¬ sku na ster kierunkowy. Fig. 24 przedsta¬ wia nastawienie urzadzenia, celem skiero¬ wania samolotu w prawo. Rekojesc skre¬ ca sie w lewa strone, ciezar podnosi, co po¬ woduje ustawienie sie lotek jak poprzed¬ nio, lecz tylko w stronie przeciwna. Przy równoczesnem nacisnieciu steru kierunko¬ wego prawa noga, samolot kieruje sie isitale w prawo, kolujac zawsze w jednakowym promieniu, wskutek równowazacego dzia¬ lania ustateczniajacego urzadzenia. Urza¬ dzenie opisane powyzej ma te zalete, ze w razie niedokladnosci, wyniklych ze zlego — 3 —zmontowania "samolotu, a .zwlaszcza pla-« tów i sterów, a zatem w razie ciazenia apa¬ ratu na iglowe lub ogon, ciagnienia w lewo lub w prawo, paltot róznice te moze wyrów¬ nac przez odpowiednie ustawienie urza¬ dzenia i leciec swobodnie, tnie aueczac sie naciskaniem sterów, j-ak sie ito dzis czesto zdarza/ Zamaczyc trzeba, ze samolot np. wznoiszJacy sie do góry lub ladujacy, latwo jest skierowac w lewo lub prawo, wzgled¬ nie szyblko skierowac go wdól lub ku gó- nze, bez opuszczania i podnoszenia cieza¬ ru, yak rówmiez i to, ze przywrócenie po¬ ziomego polozenia samolotu z kazdego po¬ lozenia, w jakiem sie znajduje w danej chwili, odbywa sie jedynie przez przyci¬ sniecie rekojesci. Urzadzenie ustatecznia- jace w znacznej mierze ulatwia loty noca i wsród mgly oraz loty w czasie silnych wiatrów, poza tern ma jeszcze te zalete, ze ulatwia ogromnie nauke latania, gdyz sa¬ mo utrzymuje w równowadze samolot pod- cz&s startowania, lotu i ladowarnia. Urza¬ dzenie jest tak zbudowane, ze latwo je do¬ stosowac do dzisiejszych typów samolo¬ tów, gdyz wbudowanie jego w samolot wy¬ maga jedynie nieznacznych przeróbek wa¬ lu sterowego i dzwigni sterowej. PL