Przedmiotem wynalazku jest srodek do regulowania wzrostu roslin i grzybobójczy, zawiera¬ jacy jako substancje czynna nowe pochodne 1-winylotriazolu.Wiadomo, ze niektóre halogenki 2-chlorowcoetylo-trójalkiloamoniowe odznaczaja sie zdol¬ noscia regulowania wzrostu roslin (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 156 554).Na przyklad stosujac chlorek 2-chloroetylo-trójmetylo-amoniowy mozna wplywac na wzrost roslin, zwlaszcza hamowac wegetatywny wzrost waznych roslin uprawnych. Jednak skutecznosc wymienionych substancji, zwlaszcza w nizszych dawkach, nie zawsze jest zadawalajaca. Wiadomo równiez, ze kwas 2-chloroetylofosfonowy ma zdolnosc regulowania wzrostu roslin (ogloszeniowy opis patentowy RFN nr 1 667 968).Wyniki uzyskane w stosowaniu tej substancji równiez nie zawsze sa zadawalajace.Ponadto wiadomo, ze acylowane i karmaboilowane pochodne podstawionych w czesci fenylo- wej 3,3-dwumetylo-l-fenoksy-l-triazolilo-butan-2-oli wykazuja dzialanie grzybobójcze (oglosze¬ niowy opis patentowy RFN nr 2 600 799). Do zwalczania grzybów stosuje sie równiez podstawione w czesci fenylowej 4,4-dwumetylo-l-fenylo-2-triazolilopentan-3-ony, na przyklad l-(4-chlorofeny- lo) -4,4-dwumetylo-2-(l,2,4-triazolilo-l)-pentan-3-on.Dzialanie tych pochodnych azolu, zwlaszcza w nizszych dawkach i stezeniach, nie zawsze jest zadawalajaca.Stwierdzono, ze nowe pochodne 1-winylotriazolu o wzorze ogólnym 1, w którym Rl oznacza ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy, cykloalkilowy lub ewentualnie podstawiony rodnik arylowy, R: oznacza rodnik alkilowy, R3 oznacza rodnik alkilawy. cykloalkilowy, ewentualnie podstawiony rodnik cykloalkenylowy, alkenylowy lub ewentualnie podstawiony rodnik arylowy.R: i Rj razem z atomem wegla z którym sa zwiazane oznaczaja ewentualnie podstawiony rodnik cykloalkenylowy lub cykloalkilowy, X oznacza grupe o wzorze OR4 '4-C-R5 I lub grupe ketonowa w przypadku, gdy R1 oznacza ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy] cykloalkilowy, R4 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, ewentualnie podstawiony rodnik ary- loalkilowy, grupe acylowa lub ewentualnie podstawiona grupe karbamoilowa i R5 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy lub ewentualnie podstawiony rodnik aryloalkilowy, oraz ich sole2 124 651 addycyjne z kwasami i sole metalokompleksowe reguluja wzrost roslin oraz wykazuja silne dzialanie grzybobójcze.Zwiazki o wzorze 1 moga wystepowac u postaci dwóch izomerów geometrycznych w zale¬ znosci od ustawienia grup przy podwójnym wiazaniu. W przypadku gdy X oznacza grupe C(OR4)R5 wystepuje asymetryczny atom wegla, zatem w tym przypadku zwiazki o wzorze 1 oprócz tego istnieja w postaci dwóch izomerów optycznych. Wzór 1 obejmuje zatem zarówno poszczególne izomery jak i mieszaniny izomerów. Poszczególne postacie izomerów przedstawiaja np. wzory la, Ib i lc.Nowe pochodne 1-winylotriazolu o wzorze 1 oraz ich sole addycyjne z kwasami i sole metalokompleksowe otrzymuje sie w sposób polegajacy, na tym, ze c/ zwiazki o wzorze Ib. w którym R1, R2, R\ R5 maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z halogenkami o wzorze 5, w którym R7 oznacza rodnik alkilowy, ewentualnie podstawiony rodnik aryloalkilowy, grupe acylowa lub ewentualnie podstawiona grupe karbamoilowa i Hal' oznacza atom chlorowca, w srodowisku rozpuszczalnika i ewentualnie wobec mocnej zasady wzglednie wobec akceptora kwasu, lub d/ zwiazki o wzorze Ib, w którym R1, R2, R3, R4 i R5 maja wyzej podane znaczenie poddaje sie reakcji z bezwodnikami kwasowymi o wzorze 6, w którym R8 oznacza grupe acylowa, ewentualnie w srodowisku rozpuszczalnika i ewentualnie wobec katalizatora, lub e/ zwiazki o wzorze Ib, poddaje sie reakcji z izocyjanianami o wzorze 7, w którym R9 oznacza rodnik alkilowy, cfilorowcoalkilowy lub ewentualnie podstawiony rodnik arylowy, w srodowisku rozpuszczalnika i ewentualnie wobec katalizatora, i ewentualnie tak otrzymane zwiazki wedlug postepowan poddaje sie reakcji addycji z kwasem lub sola metalu. l-Winylotriazole_o wzorze 1 oraz ich sole addycyjne z kwasami i sole metalokompleksowe oddzialuja niespodziewanie znacznie skuteczniej na wzrost rolin niz znany chlorek 2- chloroetylotrójmetyloamoniowy i równiez znany kwas 2-chIoroctylofosfonowy, które sa znanymi bardzo aktywnymi substancjami o tym samym kierunku dzialania. Ponadto zwiazki o wzorze 1 wykazuja lepsze dzialanie grzybobójcze niz znane ze stanu techniki acylowane i karbamoilowane pochodne podstawiomch w czesci fenylowej 3,3-clwumeiylo-l-icnoksy-l-iriazo]ilo-butan-2-oli i znany równiez l-(4-chloro-fenylo)-4,4-dwumetlo-2-(l,2,4-triazolik-l)-pentan-3-on, które sa zwiazkami zblizonymi chemicznie i czynnosciowo. Substancje o wzorze 1 wzbogacaja zatem stan techniki. 1-Winylotriazole przedstawia ogólnie wzór 1. We wzorze tym R1 oznacza korzystnie prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla ewentualnie zawierajacy jeden lub dwa podstawniki, którymi sa korzystnie atomy chlorowca, grupa alkilokarbonyloksylowa o 1-4 ato¬ mach wegla w czesci alkilowej, grupa alkilosulfonyloksylowa o 1-4 atomach wegla i grupa fenylosulfonyloksylowa ewentualnie podstawiona atomem chlorowca lub rodnikiem alkilowym o 1-4 atomach wegla, R1 oznacza ponadto korzystnie rodnik cykloalkilowy o 5-7 atomach wegla oraz rodnik arylowy o 6-10 atomach wegla, np. fenylowy lub naftylowy, zawierajacy jeden lub kilka takich samych lub róznych podstawników, którym sa korzystnie atomy chlorowca, rodniki alkilowe o 1-4 atomach wegla, rodniki fenylowe, fenoksylowe, chlorowcofenylowe i chlorowcofe- noksylowe, R2 oznacza korzystnie prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, R3 oznacza korzystnie prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, rodnik - cykloalkilowy o 5-7 atomach wegla, rodnik cykloalkenylowy ewentualnie podstawiony rodnikiem alkilowym o 1-4 atomach wegla, rodnik alkenylowy o 2-4 atomach wegla lub ewentualnie podstawiony rodnik arylowy o 6-10 atomach wegla np. fenylowy lub naftylowy, przy czym podstawnikiem jest korzystnie atom chlorowca i rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, R2 i R3 ponadto tworza korzystnie razem z atomem wegla z którym sa zwiazane ewentualnie podstawiony rodnikiem alkilowym o 1-4 atomach wegla rodnik cykloalkenylowy o 5-7 atomach wegla i rodnik cykloalkilowy o 3-7 atomach wegla, X oznacza korzystnie grupe o wzorze -C(OR4)R5 oraz dodatkowo grupe ketonowa w przypadku gdy R1 oznacza ewentualnie podstawiony rodnik alki¬ lowy lub cykloalkilowy, R4 oznacza korzystnie atom wodoru, prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, oraz rodnik aryloalkilowy o 1-2 atomach wegla w czesci alkilowej i 6-10 atomach wegla w czesci arylowej, np. benzylowy lub naftylometylowy, ewentualnie zawiera¬ jacy jeden lub kilka takich samych lub róznych podstawników którymi sa atomy chlorowca,124651 3 rodniki alkilowe o 1-4 atomach wegla i rodniki chlorowcoalkilowe zawierajace do 2atomów wegla i do 3 takich samych lub róznych atomów chlorowca, korzystnie fluoru i chloru, oraz ewentualnie podstawione atomem chlorowca rodniki fenylowe i fenoksylowe, R4 ponadto oznacza korzystnie grupe acylowa -CO-R10 i grupe karbamoilowa -CO-NRHR12, R5 oznacza korzystnie atom wodoru, rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, lub rodnik aryloalkilowy o 1-2 atomach wegla w czesci alkilowej i 6-10 atomach wegla w czesci arylowej, zwlaszcza benzylowy, ewentualnie podstawiony atomem chlorowca lub rodnikiem alkilowym o 1-4 atomach wegla, R10 oznacza korzystnie prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, chlorowcoalkilowy o 1-2 atomach wegla i 1-5 takich samych lub róznych atomach chlorowca, korzystnie fluoru i chloru, oraz ewentualnie podstawiony rodnik fenylowy lub benzylowy, przy czym podstawnikiem jest korzystnie atom chlorowca i rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, Ruoznacza korzystnie atom wodoru lub rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, R12 oznacza korzystnie rodnik alkilowy o 1-8 atomach wegla, rodnik chlorowcoalkilowy zawierajacy do 4 atomów wegla i do 5 takich samych lub róznych atomów chlorowca, zwlaszcza fluoru i chloru, rodnik arylowy o 6-10 atomach wegla, np. fenylowy i naftylowy, ewentualnie zawierajacy jeden lub kilka podstawników którymi korzystnie sa: atomy chlorowca, rodniki alkilowe o 1-4 atomach wegla, rodniki chlorowcoalkilowe zawierajace do 2 atomów wegla i do 5 takich samych lub róznych atomów chlorowca, zwlaszcza fluoru i chloru i korzystnie grupy chlorowcoalkilotio zawierajace 1-2 atomów wegla i do 5 atomów chlorowców, zwlaszcza fluoru i chloru.Szczególnie korzystne sa zwiazki o wzorze 1, w którym R1oznacza rodnik III-rzed.-butylowy, izopropylowy, chloro-III-rzed.-butylowy, bromo-III-rzed.-butylowy, fluoro-III-rzed.-butylowy, acetoksy-III-rzed.-butylowy, metylosulfonyloksy-IH-rzed.-butylowy, p-toluenosulfonyloksy-III- rzed.-butylowy, 1,3-dwuchloro-2-metylo-propylowy-(2), 1,3-dwubromo-2-metylopropylowy-(2), l,3-dwufluoro-2-metylo-propylowy-(2), l-chloro-3-bromo-2-metylo-propylowy-(2), 1,3-dwuace- toksy-2-metylopropylowy-(2), cykloheksylowy, fenylowy, chlorofenylowy, bromofenylowy, dwuchlorofenylowy, fluorofenylowy, metylofenylowy, dwumetylofenylowy, chlorometylofeny- lowy, bifenylilowy, fenoksyfenylowy, chlorofenylofenylowy lub chlorofenoksyfenylowy, R2 ozna¬ cza rodnik metylowy, etylowy, propylowy lub butylowy, R3 oznacza rodnik metylowy, etylowy, izopropylowy, cykloheksylowy, cykloheksenylowy, metylocykloheksenylowy, allilowy, metakry- lowy, fenylowy, chlorofenylowy, dwuchlorofenylowy lub metylofenylowy, R2 i R3 razem z atomem wegla z którym sa zwiazane oznaczaja rodnik cyklopropylowy, cyklobutylowy, cyklopentylowy, cykloheksylowy, cykloheksenylowy lub metylocykloheksenylowy, X oznacza grupe -C(OR4)R5 oraz grupe ketonowa w przypadku gdy R1 oznacza ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy lub cykloalkilowy, R4 oznacza atom wodoru, rodnik metylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, izobutylowy, rodnik naftylowy ewentualnie podstawiony atomem chloru, rodnik benzylowy zawierajacy jeden lub kilka takich samych lub róznych podstawników którymi sa: atomy chloru, fluoru, rodniki metylowe, fenylowe, chlorofenylowe, grupy fenoksylowe i chlorofenoksylowe, lub oznacza grupe acylowa -CO-R10 lub karbamoilowa -CO-NRnR12, R5 oznacza atom wodoru, rodnik metylowy, etylowy, izopropylowy, benzylowy, chlorobenzylowy lub dwuchlorobenzylowy, R10 oznacza rodnik metylowy, etylowy, izopropylowy, izobutylowy, chlorometylowy, dwuchloro- metylowy, lub rodnik fenylowy lub benzylowy zawierajacy jeden lub kilka podstawników którymi sa atomy chloru, bromu lub rodniki metylowe, Ru oznacza atom wodoru, rodnik metylowy lub etylowy i R12 oznacza rodnik metylowy, etylowy, chloroetylowy, fenylowy, chlorofenylowy, trójf- luorometylowy, chlorodwufluoro-metylowy, dwuchlorofluorometylowy lub trójchlorometylo-tio, a zwlaszcza zwiazki o wzorach 18, 20 i 21.Przykladami zwiazków o wzorach la, Ib, i lc, oprócz podanych w przykladach wytwarzania sa zwiazki zestawione w tabelach 1, 2,3.Korzystnymi zwiazkami sa równiez produkty addycji kwasów i pochodnych 1-winylotriazoli o wzorze 1, w którym R1, R2, R3 i X maja wyzej podane korzystne znaczenie.Kwasami, które mozna poddac reakcji sa korzystnie kwasy chlorowcowodorowe, np. kwas chlorowodorowy i bromowodorowy, zwlaszcza chlorowodorowy, ponadto kwas fosforowy, azo¬ towy, siarkowy, jedno- i dwufunkcyjne kwasy karboksylowe i hydroksykarboksylowe np. kwas octowy, maleinowy, bursztynowy, fumarowy, winowy, cytrynowy, salicylowy, sorbinowy i mle¬ kowy, oraz kwasy sulfonowe, np. p-toluenosulfonowy i naftaleno-l,5-dwusulfonoWy.R1 1 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 25 wzór 25 wzór 25 wzór 25 wzór 25 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 29 124 651 Tabela 1 Zwiazki o wzorze la R2 R* " 2 3 C2H5 C2H5 C2H5 CH3 CH3 CH3 CH3 wzór 26 CH3 wzór 27 cyklopropyl cyklobutyl cyklopentyl cykloheptyl norbon-3-en-2-yl cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 " ' CH3 cykloheksan cykloheksan metylocykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan T a b e R1 1 wzór 29 wzór 29 wzór 29 wzór 30 wzór 30 wzór 30 wzór 30 wzór 31 wzór 31 wzór 31 wzór 31 wzór 32 wzór 32 wzór 32 wzór 32 wzór 33 wzór 33 wzór 33 wzór 33 wzór 26 wzór 26 wzór 26 wzór 26 la 2 R2 R3 2 3 cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 Zwiazki o wzorze Ib R1 1 C(CH3).C(CH3).C(CH3): C(CH3).C(CH3): C(CH3): C(CH3); C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3).C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 R2 R3 2 3 J C2H5 CH3 i CH3 CH3 1 CH3 wzór 26 1 CH3 wzór 27 \ cyklopropyl \ cyklobutyl 1 cyklopentyl cykloheptyl CH.3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH4 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen R5 4 H H H H H H CH3 CH3 CH3 CH3 wzór wzór 34 34 wzór 34 wzór 34 R1 1 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 25 wzór 25 wzór 25 wzór 25 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 29 wzór 29 wzór 29 wzór 29 R2 R3 2 3 CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen R5 4 H H H H H H H H H H H H H H H124651 R1 1 wzór 30 wzór 30 wzór 30 wzór 30 wzór 31 wzór 31 wzór 31 wzór 31 wzór 32 wzór 32 wzór 32 wzór 32 wzór 26 wzór 26 R2 R3 2 3 CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan R5 4 H H H H H H H H H H H H H T a b e Zwiazki o R1 R 1 2 2 R1 1 wzór 26 wzór 26 wzór 27 wzór 27 wzór 27 wzór 27 wzór 35 wzór 35 wzór 35 wzór 35 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 :la 3 wzorze lc ~ 3 R2 R3 2 3 cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen ~R4 R7" 4 5 R-' ¦i H H H H H H H H H H H H H H C(CH3)3 CH3 CH3 C2H5 H C(CH3)3 cykloheksan C2H5 H C(CH3)3 cykloheksen C2H5 H C(CH3)3 metylocykloheksen C2H5 H wzór 24 CH3 CH3 wzór 24 cykloheksan C2H5 H wzór 24 cykloheksen C2H5 CH3 wzór 24 metylocykloheksen C2H5 CH3 wzór 28 CH3 CH3 C2H5 H wzór 28 cykloheksan C2H5 H wzór 28 cykloheksen C2H5 H wzór 28 metylocykloheksen C2H5 H wzór 36 CH3 CH3 C2H5 H wzór 36 cykloheksan C2H5 H wzór 36 cykloheksen C2H5 H wzór 36 metylocykloheksen C2H5 H C(CH3)3 CH3 CH3 wzór 37 H C(CH3)3 cykloheksan wzór 37 H C(CH3)3 cykloheksen wzór 37 H C(CH3)3 metylocykloheksen wzór 37 H wzór 24 CH3 CH3 • wzór 37 H wzór 24 cykloheksan wzór 37 H wzór 24 cykloheksen wzór 37 H wzór 24 metylocykloheksen wzór 37 H wzór 28 CH3 CH3 wzór 37 H wzór 28 cykloheksan wzór 37 H124 651 R! R' K4 R wzór 28 wzór 28 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 28 cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksen cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen "wzór 37 wzór 37 wzór 37 wzór 37 wzór 37 wzór 37 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -COCH3 -CO-CH3 -CO-NHCH -CO-NHCH -CO-NHCH -CO-NHCH.-CO-NHCH -CO-NHCH.-CO-NHCH.-CO-NHCH.-CO-NHCH: -CO-NHCH: -CO-NHCH: -CO-NHCH 3 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 H H H H H H H H H H H H H H H H H H i H * H 1 H j H j H 1 H » H H 1 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H124 651 7 R1 1 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 24 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 28 wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 C(CH3)3 R2 R3 2 3 CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksan CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen CH3 CH3 cykloheksan cykloheksen metylocykloheksen R4 4 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 -CO-CHO2 -CO-CHCh -CO-CHCl2 -CO-CHCh -CO-CHCI2 -CO-CHCI2 -CO-CHCh -CO-CHCI2 -CO-CHCh -CO-CHCI2 -CO-CHCh -CO-CHCI2 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-CH3 -CO-NHCH3 -CO-NHCH3 -CO-NHCH3 -CO-NHCH3 wzór 38 wzór 38 wzór 38 wzór 48 wzór 39 wzór 39 wzór 39 wzór 39 -CO-CHCh -CO-CHCI2 -CO-CHCI2 -CO-CHCb R5 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Ponadto korzystnymi zwiazkami sa produkty reakcji addycji soli metali II-I V grup glównych i I, II oraz IV-VIII grup bocznych i pochodnych 1-winylotriazolu o wzorze 1, w którym R1, R2, R3i X, maja wyzej podane korzystne znaczenie.Korzystnie stosuje sie sole miedzi, cynku, manganu, magnezu, cyny, zelaza i niklu. Aniony tych soli winny pochodzic z kwasów które daja fizjologicznie tolerowane produkty addycji.Korzystnie sa to kwasy chlorowcowodorowe, np. chlorowodorowy i bromowodorowy, kwas fosforowy, azotowy i siarkowy.W przypadku stosowania pinakolilo-1, 2,4-triazolu i cykloheksanokarbaldehydu,jako zwiaz¬ ków wyjsciowych, przebieg reakcji wedlug postepowania (a) przedstawia schemat 1.W przypadku stosowania l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2-(l, 2, 4-triazolilo-l) -penten-1- onu-3 i borowodorku sodu, jako zwiazków wyjsciowych, przebieg reakcji wedlug postepowania (b) przedstawia schemat 2.8 124 651 W przypadku stosowania l-cykloheksyIo-4,4-dwumetylo-2-(l, 2, 4-triazolilol) -penten-1- onu-3 i bromku metylomagnezowego, jako zwiazków wyjsciowych przebieg reakcji wedlug wariantu postepowania (b) przedstawia schemat 3.W przypadku stosowania l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-I-(l, 2, 4-triazolilo-l) -penten-1- onu-3 i bromku etylu, jako zwiazków wyjsciowych i wodorku sodu jako zasady przebieg reakcji wedlug postepowania (c) przedstawia schemat 4.W przypadku stosowania l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2-(l, 2, 4-triazolilo-l)-penten-! -onu-3 i chlorku acetylu, jako zwiazków wyjsciowych i wodorku sodujako zasady, przebieg reakcji wedlug postepowania (c) przedstawia schemat 5.W przypadku stosowania l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2-(l, 2, 4-triazolilo-l) -penten-1- olu-3 i bezwodnika kwasu octowegojako zwiazków wyjsciowych, przebieg reakcji wedlug postepo¬ wania (d) przedstawia schemat 6.W przypadku stosowania l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2-(l, 2, 4-triazolilo-l) -penten-1- olu-3 i izocyjanianu fenylu, jako zwiazków wyjsciowych, przebieg reakcji przedstawia schemat 7.Pochodne 1-winylotriazolu stosowane jako substancje wyjsciowe w postepowaniach przedsta¬ wia ogólnie wzór Ib. We wzorze tym R1, R2, R3 i R5 oznaczaja korzystnie podstawniki podanejako korzystne dla tych symboli przy omawianiu wzoru 1.Halogenki stosowane równiez jako substancje wyjsciowe przedstawia ogólnie wzór 5. We wzorze tym R7 oznacza korzystnie prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla lub rodnik aryloalkilowy o 1-2 atomach wegla w czesci alkilowej i 6-10 atomach wegla w czesci arylowej np. benzylowy lub naftylometylowy, zawierajacy jeden lub kilka takich samych lub róznych podstawników, którymi korzystnie sa atomy chlorowców, rodniki alkilowe o 1-4 atomach wegla, rodniki chlorowcoalkilowe zawierajace do 2 atomów wegla i do 3 takich samych lub róznych atomów chlorowców, korzystnie fluoru i chloru oraz rodniki fenylowe i fenoksylowe ewentualnie podstawione atomami chlorowca* R7 oznacza ponadto korzystnie grupe acylowa -CO-R10i grupe karbamoilowa -CO-NR11 R12, w których R11 i R12 oznaczaja korzystnie podstawniki podane jako korzystne dla tych symboli we wzorze 1, Hal'we wzorze 5 oznacza korzystnie atom fluoru, chloru i bromu.Halogenki o wzorze 5 sa ogólnie znane.Bezwodniki kwasowe stosowane jako substancje wyjsciowe przedstawia ogólnie wzór 6. We wzorze tym R8 oznacza korzystnie grupe acylowa o wzorze -CO-R10, w którym R10 oznacza korzystnie podstawniki podane jako korzystne dla tego symbolu przy omawianiu wzoru 1.Bezwodniki kwasowe o wzorze 6 sa ogólnie znane.Izocyjaniany stosowane równiez jako zwiazki wyjsciowe w postepowaniu przedstawia ogólnie wzór 7. We wzorze tym R9 oznacza korzystnie rodnik alkilowy o 1-8 atomach wegla, rodnik chlorowcoalkilowy zawierajacy do 4 atomów wegla i do 5 takich samych lub róznych atomów chlorowca, zwlaszcza fluoru i chloru, rodnik arylowy o 6-10 atomach wegla, np. fenylowy i n&ftylowy, ewentualnie zawierajacy jeden lub kil|ca takich samych lub róznych podstawników którymi sa korzystnie atomy chlorowca, rodniki alkilowe o 1-4 atomach wegla i rodniki chlorow¬ coalkilowe zawierajace do 2 atomów wegla i do 5 takich samych lub róznych atomów chlorowca, zwlaszcza fluoru i chloru, ponadto korzystnie grupy chlorowcoalkilotio zawierajace 1-2 atomów wegla i do 5 takich samych lub róznych atomów chlorowców, zwlaszcza fluoru i chloru.Izocyjaniany o wzorze 7 sa ogólnie znane.W postepowaniu (c) stosuje sie jako rozpuszczalniki korzystnie obojetne rozpuszczalniki organiczne. Takimi rozpuszczalnikami sa korzystnie etery, np. eter etylowy i dioksan, weglowo¬ dory aromatyczne np. toluen i benzen, w rzadkich przypadkach równiez weglowodory chlorowane np. chloroform, chlorek metylenu lub czerochlorek wegla oraz ketony np. aceton lub metyloetylo- keton i nitryle np. acetonitryl.Dla uproszczenia mozna stosowac wprowadzony jako reagent halogenek kwasowy równiez jako rozpuszczalnik, przy czym oczywiscie potrzebny jest jego pewien nadmiar.Postepowanie (c) prowadzi sie w szerokim zakresie temperatury. Na ogól prowadzi sie w temperaturze 20-150°C, korzystnie 20-100°C, wzglednie w temperaturze wrzenia uzytego rozpuszczalnika.Postepowanie (c) prowadzi sie ewentualnie wobec mocnej zasady. Stosuje sie korzystnie wodorki njetali alkalicznych, amidki metali alkalicznych i alkoholany metali alkalicznych, np. wodorek sodu, amidek sodu i Ill-rzed.-butalan sodu.124 651 9 Postepowanie (c) mozna prowadzic ewentualnie wobec akceptorów kwasów (akceptory chlo¬ rowodoru). Jako akceptory mozna stosowac zasady organiczne, korzystnie aminy trzeciorzedowe takie jak trójetyloamina, ponadto zasady nieorganiczne takiejak wodorotlenki metali alkalicznych i weglany metali alkalicznych.Przy przeprowadzaniu postepowania (c) na I mol zwiazków o wzorze Ib wprowadza sie 1-3 moli halogenku o wzorze 5. W celu wyodrebnienia produktów koncowych uwalnia sie mieszanine reakcyjna od rozpuszczalnika, a do pozostalosci dodaje sie wode i rozpuszczalnik organiczny.Faze organiczna oddziela sie i przerabia w znany sposób.W korzystnej odmianie postepowania wychodzi sie ze zwiazku o wzorze Ib, który przeprowa¬ dza sie za pomoca wodorku lub amidku metalu alkalicznego w odpowiednim rozpuszczalniku organicznym w alkenolan, który z kolei bez wyodrebnienia reaguje sie z halogenkiem o wzorze 5, przy czym z wydzieleniem halogenku metalu alkalicznego tworza sie zwiazki o wzorze 1 w jednej operacji.W innej korzystnej odmianie wyzej podanego postepowania reakcje z halogenkiem o wzorze 5, w którym R7 oznacza rodnik alkilowy lub ewentualnie podstawiony rodnik aryloalkilowy, prowa¬ dzi sie w ukladzie dwufazowym, na przyklad w ukladzie wodny lug sodowy lub potasowy/ toluen lub chlorek metylenu z dodatkiem 0,01-1 mola katalizatora przenoszenia faz, na przyklad zwiazku amoniowego lub fosfoniowego takiego jak chlorek benzylo-dodecylo-dwumetylo-amoniowego (Zephirol) i chlorek trójetylo-benzylo-amoniowy.W postepowaniu (d) stosuje sia jako rozpuszczalniki korzystnie obojetne rozpuszczalniki organiczne, korzystnie ciecze stosowane w postepowaniu (c) oraz kazdorazowo uzyte bezwodniki kwasowe o wzorze 6. W postepowaniu (d) stosuje siejako katalizatory korzystnie wszystkie, zwykle katalizatory kwasne i zasadowe takie jak kwas siarkowy, chlorowodór, bromowodór, trójfluorek boru, chlorek cynku, octan sodu, benzoesan sodu, weglan sodu, tlenek wapnia, tlenek magnezu, pirydyna i trójetyloamina.Postepowanie (d) prowadzi sie w szerokim zakresie temperatury. Na ogól prowadzi sie w temperaturze 20-150°C, korzystnie 50-120°C.W postepowaniu (d) wprowadza sie substancje wyjsciowe korzystnie w ilosciach równowa¬ znych molowo.W celu uproszczenia mozna stosowac wprowadzony jako reagenty bezwodnik kwasowy o wzorze 6 równiez jako rozpuszczalnik, przy czym w tym przypadku wprowadza sie jego odpo¬ wiedni nadmiar. Wyodrebnianie zwiazków o wzorze 1 prowadzi sie w znany sposób.W postepowaniu (e) stosuje sie jako rozpuszczalniki korzystnie obojetne rozpuszczalniki organiczne, zwlaszcza uzywane w postepowaniu (c).Jako katalizatory stosuje sie w postepowaniu (e) korzystnie trzeciorzedowe zasady, takie jak trójetyloamina i pirydyna lub zwiazki pynoorganiczne takie jak dwulaurynian dwubutylocyny i laurynian trójbutylocyny. Postepowanie (e) mozna prowadzic w szerokim zakresie temperatury.Na ogól prowadzi sie w temperaturze 0-100°C, korzystnie 20-40°C.W postepowaniu (e) wprowadza sie substancje wyjsciowe korzystnie w ilosciach równowa¬ znych molowo. W celu wyodrebnienia zwiazków o wzorze 1 oddestylowuje sie rozpuszczalnik, pozostalosc przerabia sie w znany sposób. Zwiazki o wzorze 1 otrzymane wedlug postepowan (c)-(e) mozna przeprowadzic w sole addycyjne z kwasami wzglednie sole metalokompleksowe.W celu otrzymania tolerowanych fizjologicznie soli addycyjnych z kwasami zwiazków o w/or/c I mozna stosowac nizej wyminionc kwasy. Kwasy chlorowcowodorowi np. kwas chloro¬ wodorowy i bromowodorowy, zwlaszcza kwas chlorowodorowy, ponadto fosforowy, azotowy, siarkowy, jedno- i dwufunkcyjne kwasy karboksylowe i hydroksykarboksylowe, np. kwasoctow\, maleinowy, bursztynowy, fumarowy, winowy, eurynowy, salicylowy, sorbinowy, mlekowy oraz kwasy sulfonowe, np. kwas p-toluenosulfonowy i naftalcno-l,5-dwusulfonowy.Sole addycyjne z kwasami zwiazków o wzorze 1 mozna otrzymac wedlug znanych sposobów tworzenia soli addycyjnych. Na przyklad rozpuszcza sie zwiazek o wzorze 1 w odpowiednim obojetnym rozpuszczalniki i wprowadza sie kwas np.kwas chlorowodorowy, po czym produkt addycji wyodrebnia sie np. przez odsaczenie i ewentualnie oczyszcza przemywajac obojetnym rozpuszczalnikiem organicznym.W celu otrzymania soli metalokompleksowyeh zwiazków o wzorze 1 stosuje sie korzystnie sole metali II-IV grup glównych i I i II oraz IV-VIIIgrup bocznych, na przyklad sole miedzi, cynku, manganu, magnezu, cyny, zelaza i niklu.10 124651 Amony soli pochodza korzystnie z nastepujacych kwasów: kwasy chlorowcowodorowi, np. chlorowodorowy i bromovvodoiovv, ponadto kwas fosforowy, azotowy i siarkowy.Sole metalokompleksowe zwiazków o wzorze 1 mozna otrzymac w prosty sposób. Na przy¬ klad rozpuszcza sie sól metalu w alkoholu, np. etanolu i wyprowadza zwiazek o wzorze 1. Sole metalokompleksowe mozna wyodrebnic w znany sposób, np. przez odsaczenie i ewentualnie oczyszczenie przez przekrystalizowanie. Substancje czynne o wzorze 1 oddzialuja na metabolizm roslin, a zatem mozna je stosowac jako regulatory wzrostu roslin.Wedlug dotychczasowego doswiadczenia odnosnie sposobu dzialania regulatorów wzrostu roslin substancja czynna moze oddzialywac w jednym lub kilku róznych kierunkach na rosliny.Dzialania tych substancji zaleza zasadniczo od czasu stosowania w stadiach rozwojowych roslin oraz od dawki podanej na rosliny lub ich otoczenie i sposobu stosowania.W kazdym przypadku regulatory wzrostu winny odzialywac w zadanym kierunku pozytywnie na rosliny uprawne. Regulatorów wzrostu mozna uzyc na przyklad do hamowania wegetatywnego wzrostu roslin. Dzialanie to jest gospodarczo korzystne w przypadku np. traw, gdyz przez hamo¬ wanie wzrostu mozna np. zredukowacczestotliwosc scinania traw w ogrodach, parkach i obiektach sporotowych oraz na obrzezach dróg, lotniskach i sadach owocowych. Ma równiez znaczenie hamowanie wzrostu roslin o lodydze zdrewnialej i chwastów na obrzezach dróg i w poblizu rurociagów lub ogólnie w miejscach w których silny wzrost roslin jest niepozadany.Istotne znaczenie ma równiez stosowanie regulatorów wzrostu roslin do hamowania wierz¬ cholkowego wzrostu zbóz, gdyz skrócenie zdzbla zmniejsza lub calkowicie eliminuje niebezpie¬ czenstwo wylegania roslin przed zbiorami. Ponadto regulatory wzrostu moga wzmacniac zdzbla roslin co równiez zapobiega wyleganiu.Stosowanie regulatorów wzrostu do skracania i wzmacniania zdzbla umozliwia stosowanie wiekszych dawek nawozów w celu zwiekszenia zbiorów, gdyz nie powstaje niebezpieczenstwo wylegania zboza. U wielu roslin uprawnych hamowanie wegetatywnego rozwoju umozliwa gestszy wysiew kultury, a zatem mozna uzyskac zwiekszony zbiór z tej samej powierzchni.Uzyskanie mniejszych roslin ulatwia zabiegi uprawowe i zbiory.Ponadto przyczyna zwiekszenia plonów wywolanego substancjami hamujacymi jest lepsze wykorzystanie substancji odzywczych i asymilatów do formowania sie kwiatów i owoców przy ograniczonym zuzyciu tych substancji na rozwój wegetatywny. Regulatory wzrostu moga tez czesto przyspieszac rozwój wegetatywny czesci roslin, ma to duze znaczenie w przypadku zbioru wegeta¬ tywnych czesci roslin. Przyspieszenie wegetatywnego wzrostu moze tez prowadzic jednoczesnie do przyspieszenia stadium generatywnego przy czym tworzy sie wiecej asymilatów dajac w wyniku wiecej lub wieksze owoce.W pewnych przypadkach mozna zwiekszyc zbiory przez oddzialywanie na przemiane materii u roslin, bez zauwazalnej zmiany wzrostu wegetatywnego. Regulatory wzrostu moga równiez wplywac na zmiane skladu roslin, dajac zbiory o lepszej jakosci. Na przyklad mozna zwiekszyc zawartosc cukru w burakach cukrowych, trzcinie cukrowej, ananasie oraz owocach cytrusowych lub zawartosci protein w soi lub zbocu.Stosujac regulatory wzrostu mozna np. hamowac odbudowe cennych skladników np. cukru w burakach cukrowych i trzcinie cukrowej przed lub po zbiorach. Ponadto mozna wplywac dodatnio na tworzenie sie i sekrecje drugorzednych substancji roslinnych. Na przyklad moga stymulowac sekrecje lateksu z drzew kauczukowych. Mozna wywolywac partenokarpie i wplywac na plec kwiatów. Mozna równiez uzyskac sterylnosc pylku co ma duze znaczenie przy otrzymywaniu krzyzówek nasion.Za pomoca regulatorów wzrostu mozna sterowac rozgalezieniem roslin. Przerywajac domi¬ nante wzrostu wierzcholkowego mozna przyspieszyc rozwój bocznych pedów co wraz z hamowa¬ niem wzrostu ma duze znaczenie w uprawach roslin ozdobnych. Mozna tez hamowac wzrost pedów bocznych, co ma duze znaczenie w uprawie tytoniu i sadzeniu pomidorów. Wplyw regulatorów wzrostu na stan lisci roslin mozna wykorzystac do defoliacji roslin w odpowiednim czasie. Taka defoliacja ulatwia mechaniczny zbiór bawelny oraz innych kultur np. winogron. Defoliacje roslin mozna prowadzic w celu obnizenia transpiracji roslin przed przesadzeniem. Stosujac regulatory wzrostu roslin mozna sterowac opadaniem owoców. Mozna zapobiec przedwczesnemu opadaniu owoców. Mozna równiez przyspieszyc w zadanym stopniu opadanie owoców lub nawet kwiatów, aby przerwac owocowanie przemienne. Pod tym terminem rozumie sie wlasciwosc niektórych124651 11 "** gatunków drzew owocowych dawania róznych zbiorów z roku na rok co jest uwarunkowane endgenicznie.Regulatory wzrostu moga równiez sluzyc w; okresie zbiorów do zmniejszenia sily potrzebnej do oderwania owoców, a tym samym ulatwic ich zbiór za pomoca maszyn wzglednie zbiór reczny.Regulatory wzrostu roslin mozna równiez stosowac do przyspieszenia lub tez opózniania dojrzewa¬ nia owoców przed lub po zbiorze. Ma to szczególne znaczenie, gdyz umozliwa optymalne dostoso¬ wanie sie do potrzeb rynku.W pewnych przypadkach regulatory wzrostu moga poprawic barwe owoców. Mozna tez Ozyskac za pomoca regulatorów w czasie wzrostu roslin skrócenia procesu dojrzewania, co umozliwa zbiór calkowicie mechaniczny lub reczny np. tytoniu, pomidorów i kawy, tylko jednej operacji roboczej. Wplywaja one równiez na stan spoczynkowy nasion i paków roslin, tak ze rosliny takie jak ananas, rosliny ozdobne w ogrodach kielkuja, wypuszczaja pedy i kwitna w czasie w którym rosliny normalnie sa do tego niezdolne.Regulatory wzrostu moga równiez opózniac rozwój paków i kielkowanie nasion i tym samym zapobiegac szkodom wyrzadzonym przez pózne przymrozki w rejonach w których wystepuja mrozy. Ponadto regulatory wzrostu indukuja u roslin odpornosc na mróz, posuche i zasolenie gleby, mozna zatem uprawiac rosliny w regionach normalnie nieprzydatnych do uprawy. Zwiazki o wzorze 1 szczególnie skutecznie hamuja wzrost ryzu.Substancje czynne wykazuja równiez silne dzialanie mikrobobójcze, a zatem mozna je stoso¬ wac w praktyce do zwalczania niepozadanych mikroorganizmów, w postaci srodków ochrony roslin.Srodki grzybobójcze w ochronie roslin mozna stosowac do zwalczania Plasmodiophoromyce- tes, Oomycetes, Chytridiomycetes, Zygomycetes, Ascomycetes, Basidiomycetes i Deoteromyce- tes.Dobre tolerowanie przez rosliny stezen substancji czynnych o wzorze 1 uzywanych do zwal¬ czania chorób roslin umozliwa traktowanie nadziemnych czesci roslin, sadzonek i nasion. W ochronie roslin stosuje sie je z bardzo dobrym wynikiem do zwalczania rodzaju Erysiphe, np. patogena maczniaka jeczmienia wzglednie maczniaka zbozowego (Erysiphe graminis).Substancje czynne o wzorze 1 /wykazuja nie tylko dzialanie zapobiegawcze, lecz równiez systemiczne. Mozna zatem chronic rosliny przed grzybica przez dostarczenie substancji czynnej do nadziemnych czesci roslin za posrednictwem gleby i korzeni lub tez nasion.Substancje czynne mozna przeprowadzac w zwykle preparaty w postaci roztworów, emulsji, zawiesin, proszków, pianek, past, granulatów, areozoli, substancji naturalnych i sztucznych imp¬ regnowanych substancja czynna, mikrokapsulek w substancjach polimerycznych, otoczek nasion, preparatów z ladunkiem palnym takich jak ladunki i swiece dymne i preparatów stosowanych do opylan na zimno i cieplo w sposobie ULV. Preparaty otrzymuje sie w znany sposób, np. przez zmieszanie substancji czynnych z rozrzedzalnikami to jest cieklymi rozpuszczalnikami, skroplo¬ nymi pod cisnieniem gazami i/lub stalymi nosnikami, ewentualnie stosujac substancje powierzch¬ niowo czynne, takie jak emulgatory, i/lub dyspergatory, i/lub srodki pianotwórcze.W przypadku stosowania wody jako rozcienczalnika mozna stosowac np. rozpuszczalniki organiczne sluzace jako rozpuszczalniki pomocnicze. Jako ciekle rozpuszczalniki mozna stosowac zasadniczo: zwiazki aromatyczne, np. ksylen, toluen, benzen lub alkilonaftaleny, chlorowane zwiazki aromatyczne lub chlorowane weglowodory alifatyczne, takie jak chlorobenzeny, chloroe¬ tyleny, lub chlorek metylenu, weglowodory alifatyczne, takie jak cykloheksan lub parafiny np. frakcje ropy naftowej, alkohole, takie jak butanol lub glikol oraz ich etery i estry; ketony, takiejak aceton, metyloetyloketon, metyloizobutyloketon lub cykloheksanon, rozpuszczalniki o duzej polarnosci, takie jak dwumetyloformamid i sulfotlenek dwumetylowy oraz wode.Jako skroplone gazowe rozcienczalniki lub nosniki stosuje sie ciecze które w normalnej temperaturze i pod normalnym cisnieniem sa gazami np. gazy aerozolotwórcze takie jak chlorow- coweglowodory oraz butan, propan, azot i dwutlenek wegla.Jako stale nosniki stosuje sie naturalne maczki mineralne, takie jak kaoliny, tlenki glinu, talk, kreda, kwarc, atapulgit, montmorylonit lub diatomit i syntetyczne maczki nieorganiczne, takiejak kwa^ krzemowy o wysokim stopniu rozdrobnienia, tlenek glinu i krzemiany.Jako stale nosniki dla granulatów stosuje sie kruszone i frakcjonowane naturalne mineraly takie jak kalcyt, marmur, pumeks, sepiolit, dolomit oraz syntetyczne granulaty z maczek nieorgani-12 124651 cznych i organicznych oraz granulaty z materialu organicznego np. opilek tartacznych, lusek orzecha kokosowego, kolb kukurydzy i lodyg tytoniu.Jako emulgatory i/lub substancje pianotwórcze stosuje sie emulgatory niejonolwórcze i anionowe takie jak estry politlenku etylenu i kwasów tluszczowych, etery politlenku etylenu i alkoholi tluszczowych, np. etery alkiloarylo-poliglikolowe, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe, arylosulfoniany oraz hydrolizaty bialka.Jako dyspergatory stosuje sia lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.Preparaty moga zawierac srodki przyczepne takie jak karboksymetyloceluloze, polimery naturalne i syntetyczne, sproszkowane i ziarniste lub w postaci lateksów takie jak guma arabska, alkohol poliwinylowy, polioctan winylu. Mozna stosowac barwniki takie jak pigmenty nieorgani¬ czne np. tlenek zelaza, tlenek tytanu, blekit pruski i barwniki organiczne, np. barwniki alizarynowe, azowe, metaloftalocyjaninowe i substancje sladowe takie jak sole zelaza, manganu, boru, miedzi, kobaltu, molibdenu i cynku.Preparaty zawieraja przewaznie 0,1-95%, korzystnie 0,5-90% wagowych substancji czynnych.Preparaty fabryczne lub preparaty robocze substancji czynnych o wzorze 1 moga zawierac domieszki innych znanych substancji czynnych takich jak fungicydy, bakteriocydy, insektycydy, akarycydy, nematocydy, herbicydy, substancje odstraszajace ptaki zerujace, substancje wzrostowe, odzywki roslin, substancje poprawiajace strukture gleby i regulatory wzrostu roslin.Substancje czynne mozna stosowac same, w postaci ich preparatów fabrycznych lub przygoto¬ wanych z nich przez rozcienczenie preparatów robocznych takie jak gotowe do uzycia roztwory, emulsje, zawiesiny, proszki, pasty i granulaty. Stosuje sie w znany sposób np. przez podlewanie zanurzanie, opryskiwanie, opryskiwanie mglowicowe, parowanie, injekcje, rozsypywanie, opyla¬ nie, rozsiewanie, zaprawe sucha, pól sucha, mokra, w zawiesinie lub inkrustowanie.Ponadto substancje czynne mozna nanosic sposobem Ultra-Low-Volumelub wstrzyknac do gleby preparatsubstancji czynnej lub sama substancje czynna. Mozna tez traktowac nasiona roslin.Stosuje sie bardzo rózne dawki substancji czynnych o wzorze 1 w celu oddzialywania na wzrost roslin. Na ogól stosuje sie na hektar powierzchni gleby 0,01 -50 kg, korzystnie 0,05-10 kg substancji czynnej.Stosowanie substancji czynnych o wzorze 1 w postaci regulatorów wzrostu roslin prowadzi sie w korzystnym okresie, którego dokladne ustalenie zalezy od warunków klimatycznych i wegetatywnych.Równiez w przypadku stosowania substancji czynnych jako fungicydów dawki, które sa uzaleznione od rodzaju stosowania, sa bardzo rózne.Na przyklad stezenie substancji czynnych w preparatach roboczych sluzacych do traktowania czesci roslin wynosza na ogól 0,0001-1%, korzystnie 0,01-0,5%. Do obróbki nasion stosuje sie na ogól 0,001-50g, korzystnie 0,01-10g substancji czynnej na kilogram nasion.W obróbce gleby stezenia substancji czynnych wynosza 0,00001-0,1%, korzystnie 0,00001-0,01% wagowych w miejscu stosowania.Dobre dzialanie substancji czynnych o wzorze 1 potwierdzaja nizej podane przyklady.W podanych przykladach stosuje sie jako zwiazki porównawcze: A(wzór 8), B(wzór 9), C(wzór 10), D(wzór 11), E(wzór 12), F(wzór 13), G(wzór 14), H(wzór 15), I(wzór 16).Przyklad I. Tworzenie sie etylenu.Rozpuszczalnik: 30 czesci wagowych dwumetyloformamidu Emulgator: 1 czesc wagowa monolaurynianu polioksyetylowanego sorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulgatora, po czym rozciencza sie woda do zadanego stezenia. Z lisci soi wycina sie kawalki liscia o równej wielkosci. Wprowadza sieje razem z 1 ml preparatu substancji czynnej wzglednie roztworu kontrolnego do szczelnie zamykanych naczyn. Po 24 godzinach oznacza sia znanymi metodami etylen zgromadzony w naczyniach.Wydzielenie sie etylenu z kawalków lisci potraktowanch preparatami substancji czynnej porównuje sie z wydzielaniem etylenu w próbce kontrolnej.Wprowadza sie nastepujace oznaczenia. O = wydzielanie etylenu takie jak w próbie kontrol¬ nej: 4- = lekko zwiekszone wydzielanie etylenu; --= zwiekszone wydzielanie etylenu; + + + = bardzo zwiekszone wydzielanie etylenu.124651 13 Substancja czynna z przykladu wytwarzania XIII wywoluje znacznie zwiekszone wydzielanie ellenu w porównaniu z próba kontrolna.Przyklad II. Hamowanie wzrostu jeczmienia Rozpuszczlnik: 1 czesc wagowa monolaurynianu polioksyetylenowanego sorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia. Jeczmien hoduje sie w szklarni do dwulisciowego stadium rozwoju.W tym stadium rosliny opryskuje sie do orosienia preparatem substancji czynnej. Po 3 tygodniach mierzy sie u wszystkich roslin przyrost wzrostu i porównuje z przyrostem u roslin kontrolnych.Przez 100% oznacza sia calkowite zahamowanie wzrostu, a przez 0% wzrost taki jak u roslin kontrolnych.Z tsestu wynika, ze zwiazki z przykladów wytwarzania XII, XIII i XXII hamuja wzrost znacznie skuteczniej niz znane z stanu techniki substancje A przestawione wzorem 8.Przyklad III. Odzialywanie na wzrost buraka cukrowego.Rozpuszczalnik: 40 czesci wagowych dwumetyloformamidu.Emulgator: 1 czesc wagowa monolaurynianu polioksyetylenowanego sorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia.Buraki cukrowe hoduje sie w szklarni do calkowitego rozwiniecia liscieni.W tym stadium rosliny opryskuje sie do orosienia preparatem substancji czynnej. Po 14dniach mierzy sie przyrost roslin i oblicza oddzialywanie na wzrost w stosunku procentowym do przyrostu roslin kontrolnych. Przez 0% oznacza sie oddzialywanie na wzrost takie jak u roslin kontrolnych.Wartosci ujemne oznaczaja hamowanie wzrostu a dodatnie przyspieszanie wzrostu w porównaniu z roslinami kontrolnymi.Z testu wynika, ze substancje czynne z przykladów wytwarzania XII, XIII, XIV, XXII, XIV i XVI wplywaja znacznie skuteczniej na wzrost roslin niz znana ze stanu techniki substancja (B) o wzorze 9.Przyklad IV. Hamowanie wzrostu soi, Rozpuszczalnik: 30 czesci wagowych dwumetyloformamidu.Emulgator: 1 czesc wagowa monolaurynianu polioksyetylenowanego sorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezania.Soje uprawia sie w szklarni do calkowitego utworzenia pierwszego liscia typowego. W tym stadium rosliny opryskuje sie do orosienia preparatami substancji czynnej. Po 3tygodniach mierzy sie przyrost u wszystkich roslin i oblicza hamowanie wzrostu w stosunku procentowym do przyrostu roslin kontrolnych. Przez 100% oznacza sie calkowity brak wzrostu, a przez 0% wzrost równy rozrostowi roslin kontrolnych.Z testu wynika, ze substancje czynne z przykladów wytwarzania XII, XIII,XXII, XXIII.XXIV, XIV|XVI hamuja wzrost znacznie skuteczniej niz znany zwiazek B o wzorze 9.Przyklad V. Hamowanie wzrostu bawelny.Rozpuszczalnik: 30 czesci wagowych dwumetyloformamidu.Emulgator: 1 czesc wagowa monolaurynianu polioksyetylowanego sorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia.Bawelne hoduje sie w szklarni do pelnego rozwiniecia piatego liscia typowego. W tym stadium rosliny opryskuje sie do orosienia preparatami substancji czynnej. Po 3 tygodniach mierzy sie przyrost roslin i oblicza hamowanie wzrostu w stosunku procentowym do przyrostu roslin kontrol¬ nych. Przez 100% oznacza calkowite zahamowanie wzrostu, a przez 0% wzrost taki sam jak roslin ^ kontrolnych.Z testu wynika, ze substancje czynne z przykladów wytwarzania XII, XIII, XIV i XXII silnie hamuja wzrost w porównaniu z próba kontrolna.Przyklad VI. Traktowanie pedów (maczniak zbozowy) — zapobiegawczo (grzybica niszczaca liscie).14 124651 W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej rozpuszcza sie 0,25 czesci wagowej substancji czynnej w 25 czesciach wagowych dwumetyloformamidu i 0,06 czesciach eteru alkiloarylopoliglikolowego i dodaje 975 czesci wagowych wody. Koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia koncowego cieczy do opryskiwan.W celu sprawdzenia dzialania zapobiegawczego opryskuje sie jednolisciowe pedy jeczmienia gatunku Amsel preparatem substancji czynnej. Po oschnieciu opyla sie jeczmien zarodnikami Erysiphe var. hordei.Po 6-tygodniowym przebywaniu roslin w temparaturze 21-22°C i wilgotnosci powietrza 80-90% ustala sie porazenie roslin ogniskami maczniaka. Stopien porazenia wyraza sie w % porazenia nietraktowanych roslin kontrolnych, przy czym 0% oznacza brak porazenia, a 100% porazenie takie jak roslin kontrolnych. Substancja czynna jest tym aktywniejsza im mniejsze jest porazenie maczniakiem.Z testu wynika, ze zwiazki otrzymane wedlug przykladów wytwarzania XII, XIII, XXVI, XIV, XXI i XXII przewyzszaja pod wzgledem skutecznosci dzialania zwiazki (C), (D), (E) znane ze stanu techniki.Przyklad VII. Testowanie maczniaka jeczmienia (Erysiphe var. hordei) dzialanie systemi- czne (grzybica pedów zbozowych).Substancje czynne stosuje sie w postaci proszku do suchej zaprawy nasion. Otrzymuje sie go przez zmieszanie odpowiedniej substancji czynnej z mieszanina równych wagowo ilosci talku i ziemi okrzemkowej do uzyskania drobnoziarnistej mieszaniny o zadanym stezeniu substancji czynnej.W celu zaprawiania wytrzasa sie w zamknietej butelce szklanej nasiona jeczmienia z tak otrzymanym preparatem substancji czynnej. Nasiona w ilosci 3X 12 wysiewa sie w doniczkach kwiatowych na glebokosc 2 cm do gleby skladajacej sie mieszaniny 1 czesci objetosciowej gleby standartowej Fruhstorfer i 1 czesci objetosciowej piasku kwarcowego. Kielkowanie i wzejscie zachodzi w dogodnych warunkach w szklarni. Po 7 dniach od wysiewu, gdy jeczmien rozwija pierwszy lisc opyla sie swiezymi zarodnikami Erysiphe graminis var hordei i utrzymuje dalej w temperaturze 21-22°C przy wzglednej wilgotnosci powietrza 70%, naswietlajac po 16 godzin. W ciagu 6 dni wytwarzaja sie na lisciach typowe krosty macznikowe.Stopien porazenia wyraza sie w stosunku procentowym do nietraktowanych roslin kontrol¬ nych, przy czym 0% oznacza brak porazenia, a 100% porazenia tak duze jak roslin kontrolnych.Substancja czynna jest tym aktywniejsza im mniejsze jest porazenie maczniakiem.Z testu wynika, ze zwiazki otrzymane wedlug przykladów wytwarzania VII, XIII, XIV i XXI wykazuja bardzo dobre dzialanie przewyzszajace dzialanie zwiazków (F), (G), i (H) znanych ze stanu techniki.Przyklad VIII. Testowanie rozwoju grzybni. Stosowana pozywka: 20 czesci wagowych agaru-agaru, 200 czesci wagowych wyciagu ziemniaczanego, 5 czesci wagowych slodu, 15 czesci wagowych dekstrazy, 5 czesci wagowych peptanu, 2 czesci wagowe Na2HPC4, 0,3 czesci wagowej Ca(N03)2. Stosunek mieszaniny rozpuszczalnikówdo pozywki: 2 czesci wagowe mieszaniny rozpu¬ szczalników do 100 czesci wagowych pozywki agarowej.Sklad mieszaniny rozpuszczalników: 0,19 czesci wagowej dwumetyloformamidu lub acetonu, 0,01 czesci wagowej eteru alkiloarylopoliglikolowegojako emulgatora, 1,80 czesci wagowej wody; razem 2 czesci wagowe mieszaniny rozpuszczalników. Dawke substancji czynnej potrzebna do osiagniecia zadanego stezenia substancji czynnej w pozywce miesza sie z podana iloscia rozpu¬ szczalnika. Koncentrat miesza sie dokladnie w podanym stosunku wagowym z ochlodzona do temperatury 42°C ciekla pozywka i wylewa sie do naczynek Petriego o srednicy 9 cm. Ponadto przygotowuje sie naczynka kontrolne bez domieszki preparatu. Po ochlodzeniu i zestaleniu sie pozywki zakaza sie podanymi w tablicy rodzajami grzybów i inkubuje sie w temperaturze okolo 21°C.Ocene prowadzi sie na podstawie szybkosci rozwoju grzybów po 4-10 dniach. Porównuje sie promieniowy roztwór grzybni w traktowanych podlozach z rozrostem grzybni w pozywkach kontrolnych.Bonitacje prowadzi sie za pomoca liczb umownych o nastepujacym znaczeniu: 1 brak rozrostu grzyba, do 3 silne hamowanie rozrostu, do 5 srednie hamowanie rozrostu, do 7 slabe hamowanie rozrostu, 9 rozrost taki sam jak w próbce kontrolnej.124651 15 Z testu wynika, ze zwiazki z przykladów wytwarzania XII i XIII przewyzszaja pod wzgledem skutecznosci dzialania zwiazek znany ze stanu techniki.Przyklad IX. Hamowanie wzrostu ryzu.Rozpuszczalnik: 30 czesci wagowych dwumetylofarmamidu.Emulgator: 1 czesc wagowa monolaurynianu polioksyfetylenowanego sorbitanu.W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i emulagatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia.W skrzynkach 10 X 10 X 10 cm wypelnionych gleba, umieszczonych w szklarni hoduje sia ryz do 2-lisciowego stadium rozwoju. W tym stadium rosliny opryskuje sie do orosienia preparatami substancji czynnej. Po 10 dniach mierzy sie przyrost wszystkich roslin i oblicza sie hamowanie wzrostu w stosunku procentowym do przyrostu roslin kontrolnych. Przez 100% oznacza sie calkowite hamowanie wzrostu, a przez 0% wzrost taki sam jak u roslin kontrolnych.Z testu wynika, ze substancja czynna z przykladu wytwarzania XXII hamuje bardzo intensyw¬ nie wzrost roslin.Przyklad X. Hamowanie wzrostu ryzu var. Nihonbare. Miesza sie w mieszarce 5 czesci substancji czynnej z 2,5 czesciami Newkalgenu Cp-50 o wzorze 17, w którym R oznacza etylen lub propylen w stosunku 9:1, oraz 30 czesciami bentonitu i 62,5 czesciami talku. Dodaje sie 20 czesci wody. Breje przetlacza sie przez otwór o srednicy 0,5 mm i suszy. Otrzymuje sie granulat o wielkosci ziarna: 0,5mm srednicy i okolo 0,7mm dlugosci.Rosliny 10-dniowe wysadza sie w naczyniach o wymiarach 25X20X lOcm, w których woda podnosi sie przez glebe. Po 10 dniach dodaje sie do wody preparat substancji czynnej. Po dalszych 14 dniach mierzy sie wzrost roslin.Z testu wynika, ze substancja czynna z przykladu wytwarzania XII hamuje bardzo intensywnie wzrost roslin.Przyklady wytwarzania.Przyklad XI. (postepowanie a). 83,5g (0,5 mola) pinakolilo-l,2,4-triazolu, 60g (0,5 mola) cykloheksanaldehydu, 4,2g (0,05 mola) piperydyny i 6g (0,1 mola) lodowatego kwasu octowego w 300 ml toluenu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w obecnosci oddzielacza wody do ustania destylacji wody.Po chlodzeniu roztwór reakcyjny przemywa sie nasyconym roztworem chlorku sodu, faze organiczna osusza sie siarczanem sodu, saczy i zateza. Pozostalosc rozpuszcza sie w 500 ml acetoni i mieszajac wprowadza sie przesaczony roztwór 90g (0,25 mola) kwasu naftaleno-l, dwusulfonowego w 500ml acetonu. Wytracony najpierw osad odsacza sie, przesacz zateza sie, otrzymana bezbarwna, krystaliczna pozostalosc rozpuszcza sie w 500 ml chlorku metylenu. Naj¬ pierw wprowadza sie pólstezony roztwór weglanu sodu do odczynu alkalicznego. Faze organiczna oddziela sie, osusza, saczy i zateza.Oleista pozostalosc rozpuszcza sie w eterze naftowym i pozostawia do krystalizacji. Otrzymuje sie 64g (49% wydajnosci teoretycznej) l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2- (1,2,4-triazolilo-l)- penten-l-onu-3, wzór 18, o temperaturze topnienia 98°C.Wytwarzanie produktu wyjsciowego.Do 276,4 g (2 mole) zmielonego weglanu potasu i 269,2 g (2 mole) a-chloropinakoliny w 500 ml acetonu dodaje sie procjami w temperaturze pokojowej 138 g (2 mole) 1,2,4-triazolu, przy czym temperatura wewnetrzna wzrasta do temperatury wrzenia. Miesza sie przez 5 godzin pod chlodnica zwrotna, nastepnie schladza sie do temperatury pokojowej. Mieszanine reakcyjna saczy sie i przesacz zateza sie przez oddestylowanie rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem. Oleista pozostalosc krystalizuje po dodaniu benzyny. Otrzymuje sie 240,8 g (72% wydajnosci teoretycznej) 3,3-dwumetylo-l-(l,2,4-triazolilo-l)-butan-2-onu, wzór 19, o temperaturze topnienia 62-64°C.Przyklad XII. Postepowanie (b), wariant.Rozpuszcza sie 26 g (0,1 mola) l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2- (1,2,4-triazolilo- l)-penten-1- onu-3 (przyklad XI) w 200 ml metanolu i mieszajac i chlodzac, dodaje sie porcjami 4,5gbromowo- dorku sodu. Po zakonczeniu reakcji ustala sie mieszaninie reakcyjnej wartosc pH 6 i zateza.Pozostalosc rozpuszcza sie w 200 ml chlorku metylenu, przemywa sie nasyconym roztworem weglanu sodu, osusza sie siarczanem sodu, saczy sie i zateza. Pozostalosc przekrstalizowuje sie z16 124 651 eteru naftowego. Otrzymuje sie 14,5 g (55% wydajnosci teoretycznej) l-cykloheksylo-4,4- dwumetylo-2- (l,2,4-triazolilo-l-penten)-l-olu-3, wzór 20, o temperaturze topnienia 131°C.Przyklad XIII. (postepowanie c).Roztwór 26,3g (0,1 mola) l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2-( K2,4-triazolilo-l)-penten-l-olu- 3 (przyklad XII) w 50 ml dioksanu wkrapla sie do zawiesiny 3 g 80%-owego wodorku sodu w 100 ml dioksanu. Po wkropleniu mieszanine ogrzewa sie przez I godzine do temperatury 50°C. Po ochlo¬ dzeniu wkrapla sie 10,9 g (0,1 mola) bromku etylu i mieszanine reakcyjna ogrzewa sie przez noc pod chlodnica zwrotna. Po ochlodzeniu dodaje sie 10ml metanolu i mieszanine zateza sie w wyparce rotacyjnej. Pozostalosc rozpuszcza sie w chlorku metylenu i przemywa woda. Po osuszeniu fazy organicznej siarczanem sodu saczy sie i przesacz zateza.Pozostalosc poddaje sie destylacji. Otrzymuje sie 11,Og (37,8% wydajnosci teoretycznej) l-cykloheksylo-3-etoksy-4,4-dwumetylo-2-(l,2,4-triazolilo-l-)-pent-l-enu, o wzorze 21, o tempe¬ raturze wrzenia 110°C (0,07mm).Przyklad XIV. (postepowanie c).Roztwór 13,15g (0,05 mola) l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2 (l,2,4-triazolilo-l)-penten-l- olii-3 (przyklad XII) w 50 ml dioksanu wkrapla sie do zawiesiny 1,5 g 80%-owego wodorku sodu w 50 ml dioksanu. Po zakonczeniu wydzielania sie wodoru wkrapla sie 3,9 g (0,05 mola) chlorku acetylu. Mieszanine ogrzewa sia przez 4 godziny pod chlodnica zwrotna. Po ochlodzeniu oddesty- lowuje sie rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem, pozostalosc rozpuszcza sie w chlorku metylenu i ekstrahuje woda. Faze organiczna osusza sie siarczanem, saczy sie i roztwór zateza.Pozostalosc oczyszcza sie w kolumnie (zel-krzemionkowy; metanol: chloroform =1:3). Otrzymuje sie 5,6g (35,4% wydajnosci teoretycznej) 3-acetoksy-l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2- (1,2,4- triazolilo-l)-pent-3-enu o wzorze 22, w postaci lekko zóltego oleju: Postepowanie (d).Do roztworu 13,15 g (0,05 mola) l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2- (1,2,4-triazolilo-l)- penten-l-olu-3 (przyklad XXII) w 100ml bezwodnika kwasu octowego dodaje sie 2ml pirydyny.Mieszanine miesza sie przez 4 godziny w temperaturze 70°C. Nastepnie mieszanine reakcyjna wylewa sie do wody i zobojetnia wodoroweglanem sodu. Faze wodna ekstrahuje sie kilka razy eterem. Polaczone fazy eterowe osusza sie siarczanem sodu i zateza. Otrzymuje sie 11,2g (70,8% wydajnosci teoretycznej) 3-acetoksy-l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2 (l,2,4-triazolilo-l)-pent-l- onu w postaci lekko zóltawego oleju.T a b e 1 a 4 • Zwiazki o wzorze 1 Przyklad nr 1 XVI XVII XVIII XIX XX XXI XXII XXIII XXIV xxv XXVI XXVII XXVIII R1 2 (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C (CH3)"3C (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C wzór 36 wzór 36 X 3 -CO- -co- -co- -co- -co- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OC3Hrn)- wzór 63 -CH(0-CO-CHCl2)- wzór 64 -CH(OH)- -CH(OH)- R2 4 11-C4H9 C2H5 R3 wzór 61 wzór 61 wzór 62 wzór 26 C2H5 wzór 61 wzór 62 wzór 26 wzór 26 wzór 26 wzór 26 wzór 26 C2H5 Temperatura topnienia °C 6 193 xl/2NDS 40-48 49 201(xl/2NDS) olej 151 (postac Z) olej olej olej olej olej olej olej124651 17 nr R1 1 2 X 3 R2 4 R3 Temperatura topnienia °C 6 XXIX xxx XXXI XXXII XXXIII XXXIV XXXV XXXVI XXXVII XXXVIII XXXIX XL XLI XLII XLIII XLIV XLV XLVI XLVII XLVIII XLIX L LI LII LIII LIV LV LVI LVII LVIII LIX LX LXI LXII LXIII LXIV LXV LXVI LXVII LXVIII wzór 36 wzór 36 (CH3)3C (CH3)3C wzór 36 (CH3)3C wzór 36 wzór 36 wzór 36 wzór 36 (CH3)3C ClCHrC(CH3)r ClCHrC(CH3)r ClCHrC(CH3)r wzór 44 (CH3)3C wzór 36 wzór 35 wzór 27 wzór 46 wzór 44 wzór 44 ClCHrC(CH3)r (CH2)3C wzór 46 FCH2-C(CH3)2- (CH3)3C (CH3)3C wzór 48 ClCHrC(CH3)2- (CH3)3C (CH3)3C (CH3)3C wzór 48 wzór 48 FCH2-C(CH3)r FCH2-C(CH3)2- FCHrC(CH3)r FCH2-C(CH3)2- -CH(OH)- CH(0-COCH3)- -(CH3/OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(0-CO-NHCH3 -CH(OH)- wzór 63 -CH(0-CO-CH3)- wzór 65 -CO- -co- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(ÓCH3)- -CH(OH)- -CO- -CH(OCH3)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CO- -CH(OH)- -CH(OH)- FCHrC(CH3)r -CO- CH(OH)- CH(OH)- -CO- C3H7 C2H5 C3H7 C3H7 C2H5 C2H5 C2H9 C4H9 C4H9 CH3 CH3 C4H9 co- wzór 61 wzór 26 wzór 26 wzór 26 CH3 wzór 26 wzór 26 CH3 CH3 CH3 wzór 26 wzór 26 wzór 61 wzór 26 wzór 26 wzór 26 wzór 66 wzór 26 wzór 26 CH3 CH3 C2H5 wzór 61 wzór 26 C2H5 C2H5 wzór 26 wzór 26 CH3 CH3 wzór 26 wzór 26 wzór 26 wzór 26 C2H5 wzór 26 wzór 26 wzór 61 wzór 26 olej olej 101 154 (-HC1) postac Z olej 110(-CuCl2) postac Z 62 olej olej olej olej postac Z 51 olej olej 156 53 (HNO3) postac Z olej olej olej olej olej olej olej 63 (postac Z) olej olej 104 postac E 137 (HNO3) postac E 187 olej 242(-l/2NDS) postac E 168 (-CuCh) postac E 137-140 (•C11CI2) ¦ (postac E) 157 118 wzór 61 olej olej olej olej olej postac Z18 124 651 Przyklad nr 1 LXIX LXX LXXI LXXII LXXIII LXXIV LXXV R1 2 FCH2-C(CH3)2- ClCH2-C(CH3)r wzór 48 wzór 48 FCH2-C(CH3)r FCHrC(CH3)r CICHrC(CH3)r X 3 -CO- -CO- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- -CH(OH)- R2 4 C2H5 R' wzór 61 wzór 26 C2H5 wzór 66 wzór 26 wzór 26 Temperatura topnienia °C 6 olej postac Z 103 postac E 144 148 n20D= 1,5047 postac Z n2V= 1,4910 postac Z n20,= 1,5050 postac E Postac E i postac Z = oba mozliwe izomery geometryczne NDS — kwas naftaleno-l,5-dwusulfonowy.Przyklad XV. (postapowanie e).Do roztworu 13,5g (0,05 mola) l-cykloheksylo-4,4-dwumetylo-2-(l,2,4-triazolilo)-penten-l- olu-3 (przyklad XII) w 100ml eteru wprowadza sie 6,5g (0,055 mola) izocyjanianu fenylu i trzy krople laurynianu trójbutylocyny.Mieszanine miesza sie przez 5 dni w temperaturze pokojowej. Po oddestylowaniu rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem pozostaloscprzekrystalizowuje sie z mieszaniny octan etylu/ligrpina. Otrzymuje sie 48,8g (25,1% wydajnosci teoretycznej) 1- cykloheksylo-4,4-dwumetyIo-3-fenylokarbomoiloksy-5-(l,2,4-triazolilo-l)-pent-l-enu, wzór 23, o temperaturze topnienia 156°C.W sposób analogiczny otrzymuje sie zwiazki o wzorze 1 zestawione w tabeli 4.Zastrzezenie patentowe Srodek do regulowania wzrostu roslin i grzybobójczy zawierajacy substancje czynna, znane nosniki i/lub zwiazki powierzchniowo czynne, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna 1-winylotriazole o wzorze 1, w którym R1 oznacza ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy, cykloalkilowy lub ewentualnie podstawiony rodnik arylowy, R2 oznacza rodnik alkilowy, R3 oznacza rodnik alkilowy, cykloalkilowy, ewentualnie podstawiony rodnik cykloalkenylowy, alke- nylowy lub ewentualnie podstawiony rodnik arylowy, R2 i R3 razem z atomem wegla, z którymi sa zwiazane oznaczaja ewentualnie podstawiony rodnik cykloalkenylowy lub cykloalkilowy, X ozna¬ cza grupe R40-C-R5 oraz dodatkowo grupe ketonowa w przypadku gdy R1 oznacza ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy lub cykloalkilowy, R4 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, ewentualnie podstawiony rodnik aryloalkilowy, grupe acylowa lub ewentualnie podstawiona grupe karbamoilowa i R5 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy lub ewentualnie podstawiony rodnik aryloalkilowy oraz ich sole addycyjne z kwasami i sole metalokompleksowe.124 651 OR^ Rz i / R^C-C = CH-CH RVN^N R WZÓR 1c R'-X-C=CH- CH' I N (fN.N UJ R' VR' WZÓR R-C-CH2-N^I WZÓR 2 O r* R-C- C=CH-CK N—J WZÓR la 0= CH -CH / OH .F R1 - C- C = CH - CK ¦ \ WZÓR 3 R -Mg- Hal R7-Hal' WZÓR 4 WZÓR 5 WZÓR Ib O CL-CH-CH-P-OH 2 2 | OH R8-0-R8 WZÓR 6 WZÓR 8 © e Cl-CH^-CH^-NICH ) CL WZÓR 9 0,C=N-R^ WZÓR ? 0-CO-C(CHj3 Ch-ch-c;ch3)3 N WZÓR 10r 124 651 CL 0-CO-NHCH- a-^^-0-CH-CH-C(CH3)3 N—' WZÓR 11 O-CO CH.I 0-CH-CH-C(CH3)3 N WZÓR \U ^ O-CO-CH- I ^-0-CH-CH-C(CH3)3 N—' WZÓR 12 Cl O-CO-NHCH, O^O-CH-CH-CIC^ N WZÓR 15 a 0-CO-CH3 r —i ^^-O-CH-CH-CICH^ CL ifNvN Cl-^-CH2-CH-CO-C(CH3)3 h N WZÓR 13 (OchXo<-RO9H CH3 WZÓR 17 WZÓR 16 OH (CH3)3C-CH-C=CH ~^h) An * // O (CH3)3C-C-C=CH--^hy WZÓR 18 (CHJX-C0-CH9- N^J WZÓR 20 CnH 2M5 i O (CH3)3C-CH-C=CH -^7T) WZÓR 21 CO-CH3 ? AA (CH3)3C-CH-C-CH-(H WZÓR 19 i N" N.N ^V WZÓR 22co-nhhO o I \^7 (CH3)3C-CH-C = CH^2 J! WZOR 23 CH_ i 3 CICK - C - 2 i CH3 124 651 ® WZÓR 26 CH3 FCH0-C- i- i CH, WZÓR 21 WZÓR 2L WZÓR 28 CH- Br CHj-C CK CH£l I CH-C- 3 | CH2Cl CH- I ó CH3-902-0-CH2-C- CH, WZÓR 25 CH ^-O"50^0"0^-^ 3 CH3 WZÓR 29 -CK WZÓR 30 Cl -O- WZOR 31 WZÓR 34 WZOR 35 CH3 CI-L-CO-O-CH-C- o 2 i CHo Cl -b-° WZOR 32 WZÓR 36 OL-O-CO-ChL I 2 3 CHr C J I CH2-0-CO-CH3 ~CH2^0~a -CO-NH WZÓR 33 WZOR 37 WZOR 38124 651 CL CO -O -Cl ^0K -©-o^-a WZÓR 39 WZÓR 40 WZÓR 44 WZÓR 45 -^"Br -©-i WZÓR 41 WZÓR 46 Cl O-O -O- WZÓR 42 WZÓR 43 WZÓR 47 WZÓR 48 0 =CH^<| 0=CHH^ 0=CH-^~\ 0=CHY^l WZÓR 49 WZÓR 50 WZÓR 54 WZÓR 55 CH3 0=CH"A=/ WZÓR 51 WZ0R 56 0=CH-O 0 =CH-D /^ /-* V^/ 0=CH-(Q 0=CH-(^ WZÓR 52 WZÓR 53 wzQR 57 WZ0R ^124651 CH, 0=CH 0=CH CHjO-CO-N, CH« vSCCl.WZÓR 59 WZÓR 60 WZÓR 64 O a ¦CH(0-CH2-^-a)- WZOR 61 WZÓR 65 CH- -CH(O-CO-O) jb WZÓR 62 WZÓR 53 O WZÓR 66 (CH3)3C - C - CH2 N—' 0= CH —{h\ -H,0 O II (CH3)3C-C-C = CH li ii N—J SCHEMAT 1 (CH3)3C-C-C=CH—<^Hj) OH ?NaBH, lf N—' - (CH3)3C-C-C=CH-^) H N N SCHEMAT 2124651 (CH3)3C-C-C=CH (TT) BrMg-CH3 '3'3~ ~ | N - (CH3) OH I 5C-C-C=CH ' • »!i •5 N_U -® SCHEMAT 3 OH 1 (CH ) C-C —-C=CH -/hT 1) ? NaH N—u 2) ?c2H5e (CH3)3C-C-C=CH-0 N—u SCHEMAT l, OH tCH3)3C-i-C=CH^H) N—' O-COCH3 1) ? NaH 2) ? CHj-COCl ,CH3'3C'?-?=CH^E H N.N l " SCHEMAT 5124651 OH (CH3)3C-C—C=CH-^H^ H ^ N ? (CH3- CO)20 -CH^COOH O-COCH3 (CH^C-C—C=ChVh\ I I H ^N r? N" SCHEMAT 6 OH I (CHJ C-C—C=CH ~(77) ? o.c.N-/m I I U N H N.N I' 11 CO-NH 1 O I (CH3)3C-C—C=CH-(jh) I I H f N—' SCHEMAT 7 PL PL PL PL PL PL PL