Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania dwuskladnikowego dyspersyjnego kleju wodoodpor¬ nego na bazie wodnych dyspersji polioctanu winy¬ lu lub kopolimerów octanu winylu przeznaczonego do laczenia drewna, zwlaszcza w przemysle stolarki budowlanej.Znany jest np. z polskiego opisu patentowego nr 48588 sposób wytwarzania klejów wodoodpor¬ nych rozpuszczalnikowych, gdzie jako srodki prze¬ ciw specznieniu polioctanu winylu w wodzie stosuje sie nafteniany metali ciezkich. Znane sa takze spo¬ soby wytwarzania dwuskladnikowych wodoodpor¬ nych klejów dyspersyjnych na bazie wodnych dy¬ spersji polioctanu winylu lub kopolimerów octanu winylu, w których jako utwardzacze stosuje sie roz¬ twory zwiazków metali wielowartosciowych, zwlasz¬ cza chromu (np. CuCr207, Cr(Nos)3*9H20) lub glinu (np. Al(No3)s). Kleje takie charakteryzuja sie jednak zbyt duza lepkoscia w mieszaninie z utwardzaczami utrudniajaca nakladanie.Znane jest stosowanie do takich klejów rozcien¬ czalników typu alkoholi jednowodorotlenowych np. metanol, alkohol benzylowy. Kleje zawierajace te rozcienczalniki wykazuja jednak tendencje do zelo¬ wania podczas przechowywania.Znany jest takze nip. z opisu patentowego RFN nr 20 08 011 sposób otrzymywania kleju na bazie wodnej dyspersji polioctanu winylu lub jego kopo¬ limerów z dodatkiem srodka modyfikujacego-alkó- holu wielowodorotlenowego zwlaszcza gliceryny. 10 15 20 25 30 Dodany tu modyfikator spelnia role rozcienczalnika pozwalajacego na obnizanie lepkosci dyspersji oraz równoczesnie zwieksza jej mrozoodpornosc.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze w sposobie otrzy¬ mywania kleju dzieki zastosowaniu wodnej dysper¬ sji polioctanu winylu lub jego kopolimerów z do¬ datkiem alkoholu wielowodorotlenowego jako mo¬ dyfikatora dyspersji i równoczesnie rozcienczalnika oraz uzyciu jako utwardzaczy soli metali wielowar¬ tosciowych, mozna otrzymac klej o dodatkowych nowych nieoczekiwanych wlasnosciach.Klej wedlug wynalazku charakteryzuje sie obok oczywistej pozadanej lepkosci, dobrej mrozoodpor¬ nosci, braku sklonnosci do zelowania, takze dodat¬ kowo lepsza stabilnoscia w czasie, krótszym czasem utwardzania i zapewnia wieksza od dotychczasowej wytrzymalosc spoiny klejowej. Te dodatkowe zale¬ ty kleju wedlug wynalazku wynikaja z zachodza¬ cego tu dodatkowego procesu sieciowania, mozli¬ wego tylko na skutek tworzenia sie kompleksów jonów metali wielowartosciowych z alkoholami wielowartosciowymi.Sposób wytwarzania dwuskladnikowego kleju dy¬ spersyjnego wedlug wynalazku polega na tym, ze do wodnych dyspersji polioctanu winylu lub jego kopolimerów, zawierajacych 2—151 czesci wagowych rozcienczalnika— modyfikatora— alkoholi wielo- wodorotlenowych, korzystnie glikolu etylenowego na 100 czesci wagowych dyspersji w przeliczeniu na dyspersje o suchej pozostalosci 50%, dodaje sie 124 6463 124 »4* 4 jako utwardzaczy soli metali wielowodorotlenowych zwlaszcza soli chromu i glinu. Kleje otrzymane tym sposobem moga zawierac oprócz dyspersji, rozcien- czalników-modyfikatorow i utwardzaczy, typowe dodatki do klejów dyspersyjnych takie jak plasty¬ fikatory, napelniacze mineralne, rozpuszczalniki organiczne, zywice maloczasteczkowe, srodki grzy¬ bobójcze.Polaczenia klejowe uzyskiwane przy zastosowa¬ niu klejów otrzymanych sposobem weol«g wyna¬ lazku sa wytrzymale mechanicznie i odporne na dzialanie zimnej wody. Zastosowanie tych klejów w przemysle stolarki budowlanej zamiast klejów iriucznlkowych_E|Ozwala na skrócenie cyklu produk¬ cyjnego dzidki ^rolsfeemu czasowi utwardzania kle- ijów dyspersyjnych/oraz na znaczne przedluzenie 'okresu uzytkowania narzedzi stosowanych do ciecia ? sKjejonycfr* elemeritpw drewnianych dzieki zmniej¬ szonej twai^£ci;icoin z klejów dyspersyjnych.Przyklad I."Zmieszano 100 czesci wagowych wodnej dyspersji polioctanu winylu o lepkosci 6500 mPa-S i suchej pozostalosci okolo 56% z 10 czesciami wagowymi glikolu etylenowego otrzymu¬ jac w ten sposób skladnik A kteja o lepkosci 3000 mPa-S, który nie wykazywal tendencji do ze¬ lowania w ciagu 6 miesiecy przechowywania, pod¬ czas gdy analogiczna mieszanina zawierajaca alko¬ hol benzylowy zelowala juz w czasie mieszania, a w mieszaninie zawierajacej alkohol metylowy po¬ jawiala sie podczas przechowywania coraz wieksza ilosc zelu.Po dodaniu do 110 czesci wagowych otrzymanego w podany wyzej sposób skladnika A kleju, 10 czesci wagowych utwardzacza — 70% roztworu wodnego Cr (No3)s*9HsO (skladnik B kleju) lepkosc miesza¬ niny wynosila tylko 1400 mPa*S. Zywotnosc tak uzyskanego kleju przekraczala 48 godzin. Klej ten zastosowano do klejenia na dlugosc elementów sto¬ larki budowlanej. Uzyskano nastepujace wartosci wytrzymalosci polaczen: 1) po sezonowaniu w temp. pok. przez 7 dni — 100—1£5 kG/cm2 ti 9,81—12,26 MPa 2) jak w punkcie 1 i 4 dniach moczenia w zimnej wodzie — 25—35 kG/cm2 tj. 2,451-3,43 MPa 3) jak w punkcie 2 i 7 dniach sezonowania w tem¬ peraturze pokojowej — 80—100 kG/cm* tj. 7,85*— 9,81MPa Przyklad II. Zmieszano 100 czesci wagowych wodnej dyspersji polioctanu winylu o lepkosci 6500 mPa-S i suchej pozostalosci okolo 65%, z 5 czesciami wagowymi glikolu etylenowego otrzy¬ mujac w ten sposób skladnik A kleju o lepkosci 4800 mPa*S, który nie wykazywal tendencji do ze¬ lowania w okresie 6 miesiecy. Po dodaniu do 105 czesci wagowych tego skladnika 10 czesci wagowych skladnika B (70% roztworu wodnego CrfNOtfe-OHiO) lepkosc kleju wynosila 2200 mPa-S. Zywotnosc kleju przekraczala 48 godzin.Klej ten zastosowano do klejenia eiemenowt ra¬ kiet tenisowych. Wytrzymalosc polaczen klejowych 5 wynosila (odpowiednio dla punktów od 1 do 3, jak w przykladzie l): 1) 100—125 kG/cm* tj. 9i,81J— 12,26 MPa, 2) 10—20 kG/cm* tj. 0,98—1£6 MPa, 3) 80—100 kG/cm* tj. 7^65^-9,81 MPa.Przyklad III. Zmieszano 108 czesci wagowych w wodnej dyspersji polioctanu winyki o lepkosci 5000 mPa*S i suchej pozostalosci okolo 50% z 1$ czescia¬ mi wagowymi glikolu trójetylenowego, 5 czesciami wagowymi kredy; 3 czesciami wagowymi toluenu oraz 0,5 czesciami wagowymi atodka grzybo- 15 bójczego (pieciochloroienolanu sodu), otrzymujac w ten sposób skladnik A kleju o lepkosci 3200 mPa-S, który nie wykazywal tendencji do zelowania w okresie 6 miesiecy. Lepkosc mieszaniny 130 czesci wagowych tego skladnika A z 25 czesciami skladni- 20 ka B (utwardzacza — 50% roztworu wodnego Al(NOi)3) wynosila 1000 mPa-S. Zywotnosc tak otrzymanego kleju wynosila 24 godziny, a srednia wytrzymalosc polaczen klejowych drewna bukowego (odpowiednio, jak w przykladzie £): 1) 85 kG/cm2 25 tj. 8,34 MPa, 2) 15 kG/cm* tj. 1,47 MPa, 3& 50 kG/cm2 tj. 4,91 MPa.Przyklad IV. Zmieszano 160 czesci wagowych dyspersji kopolimeru octanu winylu i etylenu o lep¬ kosci ok. 13500 mPa*S i suchej pozostalosci ok. 60% ^ z 2,51 czesciami wagowymi gliceryny otrzymujac w ten sposób skladnik A kleju o lepkosci 8000 mPa*S, który nie wykazywal tendencj do ze¬ lowania w okresie 6 miesiecy. Lepkosc kleju otrzy¬ manego przez zmieszanie 102,5 czesci wagowych 35 skladnika A z 5 czesciami wagowymi skladnika B (utwardzacza — 40% roztworu wodnego CuCrj07) wynosila 4500 mPa-S, a jego zywotnosc — 24 go¬ dziny. Srednia wytrzymalosc polaczen klejowych drewna bukowego wynosila {odpowiednio, jak w przykladzie I): 1) 115 kG/cm* tj. 14,28 MPa, 2) 20 kG/cm* tj. 1,96 MPa, 3) 105 kG/cm* tj. 10,30 MPa.Zastrzezenie patentowe 45 Sposób wytwarzania dwuskladnikowego dysper¬ syjnego kleju wodoodpornego z wodnych dyspersji polioctanu Winylu lub kopolimerów octanu winylu, zawierajacego rozcienczalniki, w którym jako utwardzacze stosuje sie sole metali wiekwartosck- 50 wych, znamienny tym, ze jako rozcienczalniki sto¬ suje sie alkdhole wielowodorotlenowe, korzystnie glikol etylenowy; w ilosci od 2 do 16 czesci wago¬ wych rozcienczalnika na 100 czesci wagowych dy¬ spersji w przeliczeniu na dyspersje o suchej dozo- 55 stalosci 50%. 40 ZGK 1549/1110/84 — 85 egz.Cena 100 zl PL